1
00:00:00,000 --> 00:00:00,512


2
00:00:00,512 --> 00:00:06,368
Batho ba laoleha le ho tsamaiswa
habonolo haholo ha ba kenngwa tshabo kaofela.

3
00:00:06,368 --> 00:00:11,739
Kajeno, ka ho hlahisa tšokelo ea ntoa ea lefatše kapa koluoa ea
tlelaemete, batho ba bangata ba kenngoa boemong ba

4
00:00:11,739 --> 00:00:17,440
ho hloleha ho nahana ka kakaretso, esita le ho
holofatsoa ke tšabo, 'me ka hona ba etsoa ba se nang matla.

5
00:00:17,440 --> 00:00:24,207
Batho ba tšositsoeng ke tšabo ba ka qobelloa ho amohela melao e
mpe ka ho fetisisa, ho kenyeletsa le ho amohuoa

6
00:00:24,207 --> 00:00:30,940
litokelo tsa bona, joalokaha ho se ho etsahetse
nakong ea seoa sa coronavirus se hlophisitsoeng.

7
00:00:30,940 --> 00:00:38,067
Ba holofaditswe ke tshabo ya qetello ya lefatshe, setjhaba se
ntan'o metsa ditaelo tse se nang thuso jwalo ka ho roala limaske

8
00:00:38,067 --> 00:00:46,180
tsa lerole ka nako yohle mehleng eo – kapa melao e se nang thuso
ya ho futhumatsa e etsang hore folete e se ke ya kgoneha kajeno.

9
00:00:46,180 --> 00:00:52,508
Filimi e latelang ea bopaki, "Mass Psychosis", e hlalosang maano
ana a rarahaneng a ntoa ea kelello khahlanong le

10
00:00:52,508 --> 00:00:59,520
botho ka ho sebelisa mohlala oa seoa sa coronavirus, e
bohlokoa haholo kajeno ho feta leha e le neng pele!

11
00:00:59,520 --> 00:01:04,839
Lentswe le akaretsang "psychosis" le bolela
mafu a tebileng a kelello ao ho ona batho ba

12
00:01:04,839 --> 00:01:07,500
amehileng ba lahlehelwang ke kgokahano le nnete.

13
00:01:07,500 --> 00:01:14,220
Ha matšoao ana a hlaha sehlopheng se
seholo sa batho, ho bitsoa "mass psychosis".

14
00:01:14,220 --> 00:01:20,819
Ka lilemo tse makholo, batho ba matla ba thehile le ho sebelisa
boemo bona ba letsoalo ha ba batla ho hlahisa puso

15
00:01:20,819 --> 00:01:27,680
ea bohatelli, hobane ke feela tlas'a matla a thetso
moo batho ba ikemiselang ho tela litokelo tsa bona.

16
00:01:27,680 --> 00:01:30,680
Kajeno, tshabo e hlokehang bakeng sa sena e
hlahiswa haholo-holo ke mecha ya phatlalatso.

17
00:01:30,680 --> 00:01:34,621
Empa matlhabetsi ana a kamoso a ka bopa
bocha kelello ea motho joang ka tsela eo e

18
00:01:34,621 --> 00:01:36,960
sebetsang khahlanong le lithahasello tsa eona?

19
00:01:36,960 --> 00:01:43,564
Karabo e fanoa ke thuto ea kelello, e qapileng mantsoe a
kang "ho hlatsoa boko", "taolo ea kelello" mme, e le mofuta

20
00:01:43,564 --> 00:01:48,125
o fetisisang, "polao ea kelello" – e leng polao ea kelello.

21
00:01:48,125 --> 00:01:57,201
Mekhoa ea Ivan Pavlov: Senotlolo sa katleho ea ho kenya mehopolo
ka qobello Ivan Petrovich Pavlov e ne e le ngaka le setsebi sa

22
00:01:57,201 --> 00:02:05,848
fizioloji sa Russia, eo ka liteko tsa hae tse atlehileng tsa
koetliso ka lintja, a ileng a khona ho bontša hore mekhoa ea

23
00:02:05,848 --> 00:02:10,780
monahano le boitšoaro ea lintja le batho e ka "hlophisoa bocha".

24
00:02:10,780 --> 00:02:17,792
Bakeng sa liteko tsa hae tsa lintja, sohle seo a neng a se
hloka e ne e le tšepe e llang, lijo tsa lintja, ntja, le nako.

25
00:02:17,792 --> 00:02:22,496
Ntja e lapileng e ne e lula e elwa metsi molomong ha e bona dijo.

26
00:02:22,496 --> 00:02:30,079
Eaba Pavlov o letsa tshepe nako le nako ha a fepa ntja. Kamora ho
pheta-pheta sena makgetlo a mangata, ntja e ile ya

27
00:02:30,079 --> 00:02:38,368
tlwaela hoo feela ho utlwa tshepe e lla ho neng ho etsa
hore e tshele metsi molomong, leha ho ne ho se na dijo.

28
00:02:38,368 --> 00:02:43,120
Pavlov o ne a kgodisehile hore kelello ya
motho e ka boptjwa ka mokgwa o tshwanang.

29
00:02:43,120 --> 00:02:49,963
O ne a nka batho e le liphoofolo, leha e le tse tsoetseng pele
haholoanyane, empa ha e le hantle e ntse e le liphoofolo

30
00:02:49,963 --> 00:02:57,360
tse ka koetlisetsoang ka likhothatso – 'me pono ena ka botho
e ne e boetse e amoheloa ke babusi ba Soviet ba mehleng eo.

31
00:02:57,360 --> 00:03:02,513
Ka lebaka lena, Pavlov o ile a kgothatswa
haholo kamora hore Ma-Soviet a hape puso mme a

32
00:03:02,513 --> 00:03:06,880
dumellwa ho tswelapele ka diteko tsa hae ho batho.

33
00:03:06,880 --> 00:03:13,034
Ka 1919, Vladimir Lenin o ile a re moqoqong le
Pavlov, mme ke qotsa: "Ke batla hore matšoele a Russia a

34
00:03:13,034 --> 00:03:16,460
latele mokhoa oa ho nahana le ho arabela oa Bokomonisi."

35
00:03:16,460 --> 00:03:21,260
Batho ba ka lokisoa le ho bōptjoa
hore e be seo re batlang hore e be sona.

36
00:03:21,260 --> 00:03:26,060
Sepheo se seholo sa tsamaiso ea
bokomonisi e ne e le phetolo ea tlhaho ea motho.

37
00:03:26,060 --> 00:03:32,128
Mme diphuputso tsa Pavlov di fane ka motheo
wa kgopolo bakeng sa ho fihlella sepheo sena.

38
00:03:32,128 --> 00:03:36,693
Mekgwa ya Pavlov e ne e etseditswe ka ho
kgetheha bakeng sa motheo wa kgopolo ya Bomarx – e

39
00:03:36,693 --> 00:03:39,712
leng thuto-bocha le ho boelanya botho botjha.

40
00:03:39,712 --> 00:03:46,875
Ka tlwaelo, kelello e hlakileng e theha thebe e sireletsang
kgahlanong le tshutsumetso e jwalo, empa ka mokgwa wa ho qhekella

41
00:03:46,875 --> 00:03:54,752
mokgathala, bofokodi ba mmele le kgatello ya maikutlo, diteko
di ile tsa "robaka moya" mme tsa tima monahano o utlwahalang.

42
00:03:54,752 --> 00:03:58,257
Batho ba bohlale ba ka kenngoa mehopolo e itseng
ka hlooho – motho a ka ba a re ba koetlisetsoa –

43
00:03:58,257 --> 00:04:01,480
habonolo feela joaloka batho ba mehopolo e bonolo.

44
00:04:01,480 --> 00:04:06,400
Ho hlatsoa kelello, tlhokofatso ea kelello le boipolelo ba bohata

45
00:04:06,400 --> 00:04:12,775
Ho hlatsoa kelello le boipolelo ba bohata boo bo bo hlahisang ha
lia lokela ho nahanoa ka mekhoa ea mehleng ea bohareng, joalo

46
00:04:12,775 --> 00:04:19,400
ka nakong ea ho tsoma boloi, moo mohlaseluoa ea hlokofatsoang a
neng a ipolela eng kapa eng feela hore mahloko a 'mele a kene.

47
00:04:19,400 --> 00:04:25,735
Ho e-na le hoo, ke mokhoa o rarahaneng oa ho kenya maikutlo ka
tsela e hlophisitsoeng le khatello e etselitsoeng ho qobella

48
00:04:25,735 --> 00:04:30,525
motho ho fetoha le ho ipolela molato, ka sepheo
sa ho senya maikutlo a motho a motheo le pono

49
00:04:30,525 --> 00:04:34,400
ea hae ea 'nete le ho e nkela sebaka ka a macha.

50
00:04:34,400 --> 00:04:42,380
Ngaka le setsebi sa kelello sa Leholanzi, Joost Meerloo, o
qapile lentsoe "menticide," le bolelang polao ea kelello.

51
00:04:42,380 --> 00:04:46,368
Motho a ka boela a re: polao ea monahano o hlakileng.

52
00:04:46,368 --> 00:04:52,373
Leha ho le jwalo, tlolo ena ya molao ya kgale
kgahlanong le kelello e ile ya hlophiswa ka katleho le ho

53
00:04:52,373 --> 00:04:56,128
ntlafatswa haholo nakong ya lekgolo la bo20 la dilemo.

54
00:04:56,128 --> 00:05:02,248
Qetellong, bahlaseluoa ba tšabo e joalo ea kelello ba ile
ba etsa boipolelo ba bohata boo le bona ba ileng ba bo

55
00:05:02,248 --> 00:05:06,175
lumela, ba ipolela litlōlo tsa molao tseo ba neng ba sa li etsa.

56
00:05:06,175 --> 00:05:14,340
Video e latelang e hlalosa boholo boo ts'abo ena ea kelello e
neng e sebelisoa kapa e lekoa ka bona likampong tsa chankana.

57
00:05:14,340 --> 00:05:19,091
Tšabo ena ea kelello e ile ea sebelisoa
kapa ea lekoa likampong tsa chankana:

58
00:05:19,091 --> 00:05:21,504
Mothati oa 1:

59
00:05:21,504 --> 00:05:27,239
Pele, bahlaseluoa ba ile ba koetsoa,
haholo-holo eseng ka tlhekefetso e matla ea 'mele,

60
00:05:27,239 --> 00:05:31,424
empa ka tlala, serame, boinotšing le tšabo.

61
00:05:31,424 --> 00:05:37,984
Ho ile ha sebediswa le dimaskofu tse thibelang ho
hema, mohlala, kampong ya tjhankaneng ya Guantanamo.

62
00:05:37,984 --> 00:05:42,744
Ho botsisiswa kamehla le ho hlokiswa boroko ho ile ha baka
mokgathala o feteletseng le ho fellwa ke tshepo

63
00:05:42,744 --> 00:05:47,360
ka ho feletseng, ho fihlela boemong boo batho ba
hlatswang boko ba neng ba batla ho bo fihlella.

64
00:05:47,360 --> 00:05:52,768
Ho putlama ha mohlaseluoa hangata ho ne ho le tšohanyetso.

65
00:05:52,768 --> 00:06:00,720
Meerloo o ngotse ka kgato ena, mme ke qotsa: "Ho tshwana
le ha ka tshohanyetso e fetoha boinehelo le tiisetso."

66
00:06:00,720 --> 00:06:06,488
Ho tloha ntlheng ena, ka mantsoe a tlhahlobo ea
kelello, superego e phelang ka ho se ikemela e phela ka har'a

67
00:06:06,488 --> 00:06:10,912
moea oa motho, e bua ka lentsoe la mong'a eona e mocha.

68
00:06:10,912 --> 00:06:16,357
Ho inehela hona ka tšohanyetso ke ts'ebetso e etsahalang ntle le
kelello le ka maikutlo feela, 'me ho ka ba le sesosa sa

69
00:06:16,357 --> 00:06:22,000
seo ho thoeng ke "Stockholm syndrome", moo lehlatsipa la
tlōlo ea molao le ikutloang le utloela moetsalibe bohloko.

70
00:06:22,000 --> 00:06:25,820


71
00:06:25,820 --> 00:06:29,723
Mokhahlelo oa 2:

72
00:06:29,723 --> 00:06:37,400
Kamora ho mo qobella, boipolelo ba bohata bo ile ba balwa
kgafetsa mme ka hona ba bo kenya ka hloohong ya mohlaselwa.

73
00:06:37,400 --> 00:06:42,973
Ho ile ha fanoa ka mabaka a eketsehileng le
boipiletso ho etsa hore pale e bonahale e tšepahala ka hohle

74
00:06:42,973 --> 00:06:47,200
kamoo ho ka khonehang, leha e ne e le leshano kaofela.

75
00:06:47,200 --> 00:06:49,120
Mokhahlelo oa 3:

76
00:06:49,120 --> 00:06:55,200
Jwale moqosuoa a ka etsa boipolelo ba
hae ba bohata mme a qosa le ba bang.

77
00:06:55,200 --> 00:07:01,593
Mohlala o mong (har'a e mengata) e ne e le Frank H. Schwable,
setho sa maemo a phahameng sa Lebotho la

78
00:07:01,593 --> 00:07:09,060
Metsing la United States, ea ileng a tšoaroa ke
Makomonisi a China nakong ea Ntoa ea Korea.

79
00:07:09,060 --> 00:07:14,893
Kamora dikgwedi tse ngata a le botshwarong, o ile
a ipolela – ka botlalo bo boholo – hore US e ne e

80
00:07:14,893 --> 00:07:18,400
etsa ditlolo tsa molao tsa ntwa tsa baeloji Korea.

81
00:07:18,400 --> 00:07:24,556
Ha a le United States, o ile a itšireletsa ka
pel'a lekhotla la sesole, a re, "Mantsoe e ne

82
00:07:24,556 --> 00:07:28,320
e le a ka, empa mehopolo e ne e le ea bona."

83
00:07:28,320 --> 00:07:35,872
O ile a hula bopaki ba hae mme a senola mekgwa ya
ho hlatswa kelello eo a neng a sebedisitswe ho yona.

84
00:07:35,872 --> 00:07:40,096
Leha ho le jwalo, e ne e se bohle ba nang le
mamello e tshwanang ya kelello jwalo ka Schwable.

85
00:07:40,096 --> 00:07:47,712
Hoo e ka bang karolo ea boraro ea masole a US a neng a
tšoeroe ke Machaena e ile ea fetoha Makomonisi a tiileng.

86
00:07:47,712 --> 00:07:52,384
Ho hlatsoa kelello sechabeng kaofela

87
00:07:52,384 --> 00:07:56,277
Feela joalokaha ho ka khoneha ho kenya mehopolo e tsoang
kantle ka mokhoa o hlophisehileng ka har'a motho a le

88
00:07:56,277 --> 00:07:58,880
mong, ho ka khoneha le ho etsa joalo ka sehlopha se seholo.

89
00:07:58,880 --> 00:08:07,200
Hobane sechaba se bopilwe ka batho ka bomong ba ka laolwang
ka ho kenngwa dipelaelo, ho se kgolisehe le tshabo ka ho bona.

90
00:08:07,200 --> 00:08:15,578
Sengolweng sa 1969 ho Die Zeit, setsebi sa kelello sa Czech, Ivo
Planava (ya tswetsweng ka 1934), o hlalositse mekgwa e fapaneng

91
00:08:15,578 --> 00:08:24,268
e sebediswang ho amoha batho ka bomong le ka dihlopha boitseboho
ba bona ka tsela e hlophisitsweng, ka tsela e latelang:

92
00:08:24,268 --> 00:08:33,620
Ho latela Planava, sechaba ka kakaretso mebusong
ea bohatelli se ba le ho se tsotelle liketsahalo.

93
00:08:33,620 --> 00:08:40,251
Batho bana ba se nang tjantjello ha ba sa na
bokgoni ba ho etsa diqeto ka boomo le ho phehella dipheo

94
00:08:40,251 --> 00:08:43,900
tse fetang feela ho iphedisa letsatsi le letsatsi.

95
00:08:43,900 --> 00:08:49,866
Boithabelo bona bo ka hlaha, joalokaha ho
hlalositsoe, ka ho putlama ha kelello ka

96
00:08:49,866 --> 00:08:54,820
tšohanyetso, kapa ka tšebetso e liehang ea ho itlohela.

97
00:08:54,820 --> 00:09:00,669
Mokhoa ona o butle-butle le oa nako e telele oa ho fokolisa
kelello ho thoe o sebetsa le ho feta ebile o

98
00:09:00,669 --> 00:09:07,360
tšoarellang, haholo-holo ha batho ba laoliloeng ka
tsela e tšoanang ba phela sebakeng se le seng.

99
00:09:07,360 --> 00:09:14,290
Ka ho lekana, tsa bohlokoa mofuteng ona ke maikutlo a ho
ikutloa o le molato – ke hore, ho iqosa – le ho bapala ka tšepo.

100
00:09:14,290 --> 00:09:21,197
Khafetsa, batho ba fuoa tšepo ea ho hong – ebe
e hloleha ho phethahala – e le hore ba lule

101
00:09:21,197 --> 00:09:25,700
ba se na tjantjello e le hore ba se ke ba rera.

102
00:09:25,700 --> 00:09:29,880
Papiso le leano la hajwale la
"coronavirus" e hlile e makatsa mona.

103
00:09:29,880 --> 00:09:38,208
Le mona, mmuso o sebetsa ka mokgwa o hlophisitsweng ka ditshepiso
tsa pholo ha feela matshwele a ka etsa sena kapa sona.

104
00:09:38,208 --> 00:09:43,362
Le ha "thuto-bocha" ea motho ka mong e
thibela khokahano le lefatše le kantle,

105
00:09:43,362 --> 00:09:46,700
puisano e laoloa lihlopheng tse kholo tsa batho.

106
00:09:46,700 --> 00:09:51,168
– kajeno re bona sena ka mecha ea litaba e hokahaneng.

107
00:09:51,168 --> 00:09:56,780
Propaganda e sa feleng e baka litlamorao tse peli tse fapaneng:

108
00:09:56,780 --> 00:10:02,944
Sehlopha se seng se ba le ho se tsotelle, se fetoha se sa
kgathalleng, ha sehlopha se seng – se senyenyane –

109
00:10:02,944 --> 00:10:10,100
se ba le karabelo ya kganetso le takatso ya ho
fumana nnete e patilweng ke phatlalatso ya maipikisetso.

110
00:10:10,100 --> 00:10:15,974
Maemo a loketseng bakeng sa ho arola sechaba
ka ho teba, seo pele se neng se phela hammoho ka

111
00:10:15,974 --> 00:10:19,173
khotso, e leng se etsahalang hape hona joale!

112
00:10:19,173 --> 00:10:23,624
"Setšoantšo sa Qobello" sa Biderman le Mehato ea "Corona"

113
00:10:23,624 --> 00:10:29,926
Albert D. Biderman, setsebi sa mahlale a tsa sechaba sa Lebotho
la Sefofane la US, o hlalositse ho seo a se bitsang "setshwantsho

114
00:10:29,926 --> 00:10:34,860
sa kgatello" mekgwa ya tlhokofatso ya Machaena le
Makorea e neng e sebediswa ho ruta botjha ka mokgwa

115
00:10:34,860 --> 00:10:37,660
o hlophisitsweng batshwaruwa ba ntwa ba Maamerika.

116
00:10:37,660 --> 00:10:43,616
Ho ya ka Biderman, dintlha tse tharo tsa sehlooho
bakeng sa sena ke: ho itshetleha, bofokodi le tshabo.

117
00:10:43,616 --> 00:10:49,237
Mekgwa e robileng meno e le mmedi e fapaneng ya "mekgwa e bobebe
ya tlhokofatso", e amanang haufi-ufi, e fetola

118
00:10:49,237 --> 00:10:54,560
batho ba ikemetseng kelellong hore e be ba
mamelang ka hloko seo mmuso wa bohatelli o se hlokang.

119
00:10:54,560 --> 00:11:01,632
Ha re shebisise melao-motheo ena e robeli 'me
re e bapise le mehato ea hajoale ea coronavirus!

120
00:11:01,632 --> 00:11:04,777
Mekhoa ea ho hlatsoa boko ka likhoka ho
latela Albert Biderman Mokhoa oa 1: Ho aroloa /

121
00:11:04,777 --> 00:11:06,440
phetapheto e qobelloang / ho amohuoa maikutlo

122
00:11:06,440 --> 00:11:11,915
Ka ho kwalellwa ka ho feletseng kapa ka dihlopha,
batshwaruwa ba ile ba lahlehelwa ke tshehetso yohle

123
00:11:11,915 --> 00:11:14,760
ya setjhaba mme ba se ba sa kgone ho itshireletsa.

124
00:11:14,760 --> 00:11:19,185
O ne o tlameha ho dula o itshwaretse, o sa
ikwetlise ka ho lekana, mme o ne o phela ka

125
00:11:19,185 --> 00:11:23,520
mokgwa o tshwanang o lapisang letsatsi le letsatsi.

126
00:11:23,520 --> 00:11:27,660
Melao ea ho koala sechaba le ea ho qoba ho
atamelana haholo e na le phello e tšoanang.

127
00:11:27,660 --> 00:11:34,148
Mekgwa ya setso, dipapadi le ya malapa e hlakolwa, mme ha
karohano e ntse e tswela pele, ditlamorao bakeng sa bophelo bo

128
00:11:34,148 --> 00:11:38,528
botle ba mmele le kelello ba ba amehang di ba mpe le ho feta.

129
00:11:38,528 --> 00:11:43,700
Mathata a bophelo bo botle ba kelello a eketsehile
haholo nakong ea mekoallo, haholoholo har'a bana.

130
00:11:43,700 --> 00:11:45,200
Mokhoa oa 2: Ho laola kamoo ho bonahalang

131
00:11:45,200 --> 00:11:49,728
Tlhokomelo e ka tsepamisa maikutlo
feela tšohanyetso e potlakileng.

132
00:11:49,728 --> 00:11:52,940
Lintho tse ling tse ka sitisang sena li thibetsoe.

133
00:11:52,940 --> 00:11:58,868
Batshwaruwa ba ne ba bewa lefifing kapa kganyeng e matla, empa se
neng se le tshwanang ka matla e ne e le dipuo tse sa kgaotseng

134
00:11:58,868 --> 00:12:05,024
le ho phetwa kgafetsa ha mashano le dithuto tse tiileng
tse neng di lokela ho kenngwa ka dikgoka ditlhong tsa bona.

135
00:12:05,024 --> 00:12:10,260
Na sena ha se re hopotse ka tlhahiso e sa khaotseng ea lipalo
tse sa feleng tsa "linyeoe" tsa coronavirus mecheng ea litaba?

136
00:12:10,260 --> 00:12:16,328
Mme, ehlile, maiteko a ntseng a hola a ho thibela mantswe
ohle a hananang le ho a patela setjhaba, ho sa natswe hore na

137
00:12:16,328 --> 00:12:20,448
ditsebi di maemong a phahameng hakae ebile di hlomphuwa hakae.

138
00:12:20,448 --> 00:12:27,660
Mokhoa oa 3: Mokhathala o bakiloeng, ho fokola Ho
hlakile hore, ka nako e 'ngoe, batho baa khathala.

139
00:12:27,660 --> 00:12:32,320
Bahlokofatsi ba ne ba fapanyetsana,
empa motshwaruwa o ne a sa kgone.

140
00:12:32,320 --> 00:12:37,714
Lilya, mafu a bakiloeng, ho hlokisoa boroko le
lipotso tse telele e ne e le tse ling tsa mekhoa

141
00:12:37,714 --> 00:12:41,568
e neng e sebelisoa ka boomo ho baka mokhathala.

142
00:12:41,568 --> 00:12:43,460
Dipapiso le coronavirus:

143
00:12:43,460 --> 00:12:48,106
Kamora selemo le halofo ya phatlalatso e sa
kgaotseng, ba bangata ba se ba inehetse mme ba

144
00:12:48,106 --> 00:12:51,560
dumelletse pale ya mmuso ho kena ka dikelellong tsa bona.

145
00:12:51,560 --> 00:12:56,200
Ba se ba kgathetse ke yona... mme ka
tsela e itseng o ka ba o utlwisisa seo!

146
00:12:56,200 --> 00:13:02,112
Le se le fihlile boemong ba ho se
tsotelle bo hlalositsoeng ke Ivo Planava.

147
00:13:02,112 --> 00:13:04,529
Mokhoa oa 4: Litšoso

148
00:13:04,529 --> 00:13:09,930
Bahlokofatsi ba ile ba sebedisa ditshoso tsa lefu, ho qhelwa ka
thoko ho sa feleng le ho kenngwa

149
00:13:09,930 --> 00:13:16,660
tjhankaneng, mmoho le ditshoso kgahlanong le malapa a
bahlaselwa, ho kenya tshabo le ho nyahamisa.

150
00:13:16,660 --> 00:13:21,606
Ke letšollo le entsoeng ka boomo feela mabapi
le tšoaetso ea coronavirus le re entseng hore

151
00:13:21,606 --> 00:13:24,864
re amohele mehato e nketsoeng ke borapolitiki.

152
00:13:24,864 --> 00:13:28,445
Bana ba ile ba bolelloa hore ba tla beha
bo-ntate-moholo le bo-moholo-moholo kotsing

153
00:13:28,445 --> 00:13:31,020
haeba ba ka ba etela esita le ho ba hakela.

154
00:13:31,020 --> 00:13:36,562
Ha e le hantle, ho ne ho se ho hlakile nakong ea selemo
sa 2020 hore sekhahla sa mafu a bakoang ke coronavirus se

155
00:13:36,562 --> 00:13:39,840
ne se lekana le sa moferefere o tloaelehileng oa sehla.

156
00:13:39,840 --> 00:13:45,040
Leha ho le jwalo, phatlalatso ya ditaba e nang le
moya wa ntwa e ile ya tswela pele ntle le ho fokotseha.

157
00:13:45,040 --> 00:13:53,019
Pampiri ya leano la ka hare e tswang Ofising ya
tsa Lehae ya Jeremane e senola hore ditshabo

158
00:13:53,019 --> 00:13:58,176
tsena di ile tsa boptjwa ka boomo mme tsa laolwa.

159
00:13:58,176 --> 00:14:01,984
Mokhoa oa 5: Ho ba bonolo ka linako tse ling

160
00:14:01,984 --> 00:14:08,686
Jwale baetsadibe ba fetoha ba molemo... nako le nako.
Mebabelo le meputso e sa lebelloang di theha kamano ya

161
00:14:08,686 --> 00:14:13,340
maikutlo mme di etsa bonnete ba hore motshwaruwa o latela melao.

162
00:14:13,340 --> 00:14:18,077
Ba phahamisetsa litšepo tsa hore boemo ba hae bo
tla ntlafala – litšepo tseo hangata li sa

163
00:14:18,077 --> 00:14:23,060
phethahaleng, empa tse mo ferekanyang le ho mo nyahamisa.

164
00:14:23,060 --> 00:14:25,760
Le seo se utlwahala se tlwaelehile, na ha ho jwalo?

165
00:14:25,760 --> 00:14:31,700
Lockdown e, lockdown che, molao ona,
molao ola, mme phomolo e bonahala.

166
00:14:31,700 --> 00:14:35,136
Ke libeke tse seng kae feela, ebe re qetile...

167
00:14:35,136 --> 00:14:39,960
Khafetsa, ho ba le tšepo ea hore re ka tsoela
boemong ba rōna ba tloaelehileng haufinyane.

168
00:14:39,960 --> 00:14:43,424
Ke karolo ya leqheka la kelello!

169
00:14:43,424 --> 00:14:51,027
Mokhoa oa 6: Pontšo ea "matla 'ohle" le "tsebo eohle"
Motshwaruwa o a kgodiswa hore kganyetso efe kapa efe ha e

170
00:14:51,027 --> 00:14:57,184
na thuso, hore o tlase mme o tla dula a le jwalo kamehla.

171
00:14:57,184 --> 00:15:00,994
Ka papiso le coronavirus: Ts'ebetso ea
mapolesa e sebelisitsoeng khahlanong le

172
00:15:00,994 --> 00:15:04,000
baipelaetsi e bontša matla a 'mele a phahameng a puso.

173
00:15:04,000 --> 00:15:10,932
Le Mohlahlobi ea Khethehileng oa Machaba a Kopaneng (UN) oa
Tlhekefetso, Nils Melzer, o ile a lemosa, mme ke qotsa: "Bohaholu

174
00:15:10,932 --> 00:15:18,272
ba mapolesa bo ntse bo eketseha lefatšeng ka bophara mme bo
senya tšepo ea sechaba, khotso ea sechaba, bonngoe le demokrasi."

175
00:15:18,272 --> 00:15:23,648
Mebuso e tlameha ho kgaotsa ho
tshwara batho ba yona jwalo ka dira!

176
00:15:23,648 --> 00:15:28,525
Mokhoa oa 7: Ho theoha Ho inehela ka ho
feletseng matsohong a ba bang ho felisa tšepo efe

177
00:15:28,525 --> 00:15:31,200
kapa efe ea hore khanyetso e ka fihlela letho.

178
00:15:31,200 --> 00:15:34,880
Sena se theola motshwaruwa boemong ba ngwana kapa phoofolo.

179
00:15:34,880 --> 00:15:40,919
Bahlokofatsi ba fihlella sena ka likotlo tse
nyelisang, tikoloho e litšila, lihlong le

180
00:15:40,919 --> 00:15:46,688
nyeliso, kapa ka ho amoha motšoaruoa boinotšing.

181
00:15:46,688 --> 00:15:51,515
Limaske ka bo tsona ke nyenyefatsang e
feletseng, ebe hape ho na le liteko, tseo ba

182
00:15:51,515 --> 00:15:54,995
bangata ba li fumanang li sa thabatsa ho hang.

183
00:15:54,995 --> 00:15:58,557
China e bile e ile ea fihla hole hoo ea nka
liswabi tsa ka morao ho litho tsa 'mele ho

184
00:15:58,557 --> 00:16:01,120
tsoa ho baahi ba Majapane ba kenang naheng.

185
00:16:01,120 --> 00:16:06,880
Mahlapa kapa ho soma batho ba sa entoeng ke ntho e tloaelehileng.

186
00:16:06,880 --> 00:16:15,360
Mme teko ya ho hohela batho hore ba entelwe
ka bratwurst kapa burger e sebetsa hakae?

187
00:16:15,360 --> 00:16:23,104
Na seo ha se o hopotse ka lintja tsa Pavlov, tse neng li
tšela mathe ha tšepe e lla ho tšoaea nako ea ho fepoa?

188
00:16:23,104 --> 00:16:27,556
Mokgwa wa 8: Phethahatso ya ditseko tse se nang bohlokwa

189
00:16:27,556 --> 00:16:31,380
Batšoaruoa ba ne ba tlameha ho latela melao
ea litokomane e tenang le e se nang thuso.

190
00:16:31,380 --> 00:16:39,328
Sena se ile sa ba tloaetsa ho phethahatsa litaelo tsa babusi
ba bona, ho sa tsotellehe hore na li ne li se na kelello hakae.

191
00:16:39,328 --> 00:16:43,280
Ho tloha qalong ea se bitsoang seoa, ho
bile feela ka mehato e se nang thuso.

192
00:16:43,280 --> 00:16:49,231
Ka mohlala, ho tlameha ho bolokoa sebaka se itseng ha ho ingolisoa
boema-fofaneng, empa e le hore bapalami bao e bang ba ts'oana

193
00:16:49,231 --> 00:16:52,832
ba lule haufi-ufi ka sefofaneng metsotso e seng mekae hamorao.

194
00:16:52,832 --> 00:16:57,120
Ke na le bonnete ba hore le ka nahana ka
mehlala e mengata haholo, bamameli ba ratehang!

195
00:16:57,120 --> 00:17:02,057
Morero oa baqapi ba maano ka mora sena o
bonolo: ha rea lokela ho nahana, ha rea lokela ho

196
00:17:02,057 --> 00:17:04,520
botsa letho, empa ho e-na le hoo re ithute kutlo.

197
00:17:04,520 --> 00:17:07,264
Tšobotsi e tloaelehileng ea puso ea bohatelli!

198
00:17:07,264 --> 00:17:11,545
Qetello ho fihlela jwale: Ho bonahala eka
dintlha tsohle tse robedi tsa "setshwantsho sena sa

199
00:17:11,545 --> 00:17:15,220
kgatello" di phethahetswe tabeng ya coronavirus.

200
00:17:15,220 --> 00:17:20,080
Motho o theha matla a mmuso wa bohatelli jwang?

201
00:17:20,080 --> 00:17:27,160
Potso ke ena: U etsa hore batho ba neng ba tloaetse tokoloho le
demokerasi ba inehele litokelong tsa bona tsa motheo joang hape?

202
00:17:27,160 --> 00:17:31,456
Batho ba lokolohileng ba ka fetolwa jwang
ho ba baahi ba tlasa puso ya bohatelli?

203
00:17:31,456 --> 00:17:35,681
Ka bomalimabe, sena se se se entsoe makhetlo a
mangata nalaneng, mme hona joale boiteko bona bo

204
00:17:35,681 --> 00:17:38,560
ntse bo tsoela pele hape – lefatšeng ka bophara.

205
00:17:38,560 --> 00:17:43,980
Bolwetse ba kelello bo bakilweng ka boomo ho batho ba
bangata, bo hlalositsweng ka hodimo, ke senotlolo sa sena.

206
00:17:43,980 --> 00:17:49,611
Ho latela setsebi sa tsa bolumeli Arthur Versluis, puso e
hatellang ke "mokhoa oa sejoale-joale oa

207
00:17:49,611 --> 00:17:55,420
matla 'ohle a mmuso a bohareng a kopantsoeng
le ho felisoa ha litokelo tsa motho ka mong".

208
00:17:55,420 --> 00:18:00,859
Setjhaba se arotsoe ka dihlopha tse pedi: babusi, ba
phahamisetswang boemong bo batlang bo

209
00:18:00,859 --> 00:18:06,976
tshwana le ba Modimo, le matshwele, a fetohang
baahi ba itshetlehileng ka se bitswang "elite".

210
00:18:06,976 --> 00:18:12,554
Ka bobeli di kgahlanong le tlhaho ya motho, hobane le ba busang
ke batho ba ka fosa, mme ho fetola setjhaba hore e be ba

211
00:18:12,554 --> 00:18:20,040
laolwang ho ka finyelletswa feela ka mehopolo e thetsang
e tshwanang le maikutlo a motho ya nang le schizophrenia.

212
00:18:20,040 --> 00:18:27,968
Mohato oa pele kamehla ke ho jala tšabo, e leng e
sebetsang ka ho khetheha maqhubu a tšabo e tebileng ea kelello.

213
00:18:27,968 --> 00:18:34,376
Meerloo o ngola, mme ke qotsa: "Leqhubu le leng le le leng la
tšabo le pepesa phello ea lona ka matla ho

214
00:18:34,376 --> 00:18:39,860
feta le fetileng kamora khefu, hobane batho
ba ntse ba ferekane ke phihlelo e fetileng."

215
00:18:39,860 --> 00:18:46,936
Moya-moko o ntse o putlama butle-butle, mme tšusumetso ea kelello
ea letšolo le leng le le leng le lecha la phatlalatso ea mashano

216
00:18:46,936 --> 00:18:51,328
e ntse e matlafala; e fihlela sechaba seo e seng se butsoitsoe.

217
00:18:51,328 --> 00:18:56,420
Ka nako e tšoanang, phatlalatso ea maikutlo a
bohata e tlatsetsa ho ferekanya likelello tsa sechaba.

218
00:18:56,420 --> 00:19:02,740
Tlhahisoleseding e fosahetseng mabapi le mohlodi wa "tshoso" le
sebopeho sa "tsietsi" e phatlalatswa ka mokgwa o hlophisitsweng.

219
00:19:02,740 --> 00:19:07,398
Mehleng ena ea inthanete, tlhahisoleseding e
lebisitsoe ka ho khetheha kapa e ba e thibeloa ka ho

220
00:19:07,398 --> 00:19:10,800
feletseng, ke hore, e hlophisoa, ka mekhoa ea li-algorithm.

221
00:19:10,800 --> 00:19:18,496
Ho itshetlehile ka seo mosebedisi a se boneng pele
inthaneteng, tlhahisoleseding e tshwanang e a bontshwa hape.

222
00:19:18,496 --> 00:19:29,664
Ka hona, dihlopha tse fapaneng tsa batho tse lebisitsweng di
ka nna tsa ba le mehopolo e fapaneng ka ho felletseng ka nnete.

223
00:19:29,664 --> 00:19:36,842
Theknoloji e le sesosa sa ho lemalla, boinotšing e le sesusumetsi
Kaha phatlalatso ea mehopolo ea sejoale-joale e tla ka sebopeho

224
00:19:36,842 --> 00:19:42,795
sa theknoloji e khahlehang – liselefouno tse bohlale,
inthanete, thelevishene, jj. – e sebelisoa ka bongata

225
00:19:42,795 --> 00:19:45,220
le ka tjantjello, 'me batho ba bangata ba e lemetse.

226
00:19:45,220 --> 00:19:51,560
Mme e sebetsa ka ho fetisisa ha batho ba
fokotswa dikamanong tsa bona tsa setjhaba.

227
00:19:51,560 --> 00:19:58,213
Hase bohle ba foufaditsweng ke phatlalatso ya leshano, ke ka hoo
ho sebediswang "ho qoba ho atamelana" ho fokotsa

228
00:19:58,213 --> 00:20:04,416
matla a tokiso a ba sa kang ba susumetswa ke
tlhaselo e sa kgaotseng ya tlhahisoleseding ya bohata.

229
00:20:04,416 --> 00:20:09,066
Joost Meerloo o ngola, mme ke qotsa: "Ho arola le
phetapheto e mamelloang ya metswako e

230
00:20:09,066 --> 00:20:12,220
susumetsang di a hlokeha ho hlodisa diphoofolo tse hlaha."

231
00:20:12,220 --> 00:20:15,020
Ba busang ka matla a feletseng ba ile ba latela molao ona.

232
00:20:15,020 --> 00:20:21,840
Ba a tseba hore ba ka laola maikutlo a bahlaseluoa ba bona ba
lipolotiki kapele-pele haeba ba ka ba boloka ba le kathoko.

233
00:20:21,840 --> 00:20:26,278
Ha sechaba se qetile nako e telele se hlohlotsoe ke maqhubu a
tšabo e tebileng kelellong, se ba le ho

234
00:20:26,278 --> 00:20:30,500
felloa ke tšepo le ho ba bonolo ho hlaseloa.
Batho ba lakatsa lefatše le nang le tlhophiso.

235
00:20:30,500 --> 00:20:36,134
Mothating ona, babusi ba bohatelli ba fana ka
lefatshe le jwalo – empa ka theko ya tokoloho, ka

236
00:20:36,134 --> 00:20:39,180
theko ya taolo hodima bophelo ba motho ka boyena.

237
00:20:39,180 --> 00:20:46,304
Batho ba kileng ba lokolohile, ba
ikemetseng, ba fetohile bahlanka ba mamelang!

238
00:20:46,304 --> 00:20:54,820
Maqiti le pherekano e le lisebelisoa tse molemo Bahlaseluoa
ba mebuso ea bohatelli ba rutoa ka boomo ho bua leshano.

239
00:20:54,820 --> 00:21:01,460
Ho mamela melaetsa ea bohata e lulang e fetola tsela ka boomo
khafetsa ho ferekanya monahano o utloahalang hoo batho ba bang

240
00:21:01,460 --> 00:21:05,040
ba qetellang ba khaotsa ho itšireletsa khahlanong le mashano.

241
00:21:05,040 --> 00:21:09,040
Batho ba fetoha ba sa nkeng khato mme
ba amohela pale eo kaofela e le 'nete.

242
00:21:09,040 --> 00:21:15,584
Menahano e lokolohileng e behelwa ka thoko mme ho
kenngwa mehopolo ka qobello ho nka sebaka sa yona.

243
00:21:15,584 --> 00:21:20,032
Puo ke karolo ya bohlokwa ya phatlalatso e jwalo.

244
00:21:20,032 --> 00:21:26,944
Mantsoe a lahleheloa ke moelelo oa 'ona oa
pele, 'me le hona ke tlhaselo e tobileng kelellong.

245
00:21:26,944 --> 00:21:31,584
Batho ke libopuoa tsa mekhoa.

246
00:21:31,584 --> 00:21:36,352
Butle-butle, ka iketlo, empa ka bonnete, baahi
ba se ba tloaela tsamaiso e nang le mefokolo.

247
00:21:36,352 --> 00:21:41,460
Ho bonolo ho lemoha meaho ea puso e hatellang
linaheng tse hole kapa ha ho shejoa nako e fetileng.

248
00:21:41,460 --> 00:21:46,430
Ha o sheba Korea Leboya, mohlala, bohle ba ka Bophirimela
mohlomong ba re: Ke sehlopha se hlanyang hakaakang! Ka bomalimabe,

249
00:21:46,430 --> 00:21:51,640
leha ho le jwalo, qaleho ha e bonahale habonolo ha o le
qabeletse ka hare ho yona, jwalo ka ha re le jwalo hona jwale!

250
00:21:51,640 --> 00:21:56,640
Le rona re ntse re tloaela kutlo le tlhompho ho ba boholong!

251
00:21:56,640 --> 00:22:00,448
Na seo ha se o hopotse dinako tse lefifi naheng ya rona?

252
00:22:00,448 --> 00:22:06,870
Ho qala ka "lebaka", ebe ho thella bohlanyeng Maikutlo a
mangata a mohopolo a hohela balatedi ba ona ka

253
00:22:06,870 --> 00:22:10,900
mehopolo e utlwahalang – kapa bonyane e utlwahalang e le jwalo.

254
00:22:10,900 --> 00:22:16,759
Nka mohlala, coronavirus: mohopolo oa hore
mafu a tšoaetsanoang a ata lefatšeng le

255
00:22:16,759 --> 00:22:21,152
hokahaneng o lumellana le maikutlo a atileng sechabeng.

256
00:22:21,152 --> 00:22:26,920
Ke ka lebaka leo batho ba bangata qalong ba ileng ba
tšehetsa mehato ea tšireletso ea bophelo bo botle.

257
00:22:26,920 --> 00:22:32,096
Leha ho le jwalo, mothating o itseng wa tshebetso ya
ho hlatswa dikelello, monahano o se o sa bapale karolo.

258
00:22:32,096 --> 00:22:35,080
Ka mokhoa o sa utloahaleng, se fapaneng ke 'nete.

259
00:22:35,080 --> 00:22:41,392
Diphapano di matlafatsa le ho feta matla a kgopolo-taba, jwalo ka
ha mohlala wa bodumedi bo tiileng o bontsha.

260
00:22:41,392 --> 00:22:46,780
Taba ya seo ho thoeng ke "ditshenyehelo tse
seng di fetile" le yona e bapala karolo e kgolo.

261
00:22:46,780 --> 00:22:53,831
Litšenyehelo tse seng li ile – ka mantsoe a mang, litšenyehelo
tse seng li ile kapa tse sa khutleng – li bolela hore u se u

262
00:22:53,831 --> 00:22:59,162
tsetetse nako e ngata le matla, mme mohlomong le
chelete, morerong o itseng hoo ho leng thata

263
00:22:59,162 --> 00:23:03,392
kapa ho sa khoneheng ho bona morero ona e le phoso.

264
00:23:03,392 --> 00:23:09,257
Ditšepiso tse robehileng ke mokhoa o hlophisehileng Na re ntse re
makala ha boradipolotiki ba etsa kamorao ho

265
00:23:09,257 --> 00:23:14,816
kgetho ya bona jwalo ka ha eka ba nahana, "Ke
tsotella eng ka seo ke se buileng maobane?"

266
00:23:14,816 --> 00:23:19,160
Ho tlotsoa ha litšepiso ke mokhoa o tloaelehileng,
bobeli lipolotiking ka kakaretso le mabapi le coronavirus.

267
00:23:19,160 --> 00:23:23,696
Ha ho pheletso ea mehato, ha ho na tšireletso ka
ente, ha ho pheletso ea ho roala limaske le

268
00:23:23,696 --> 00:23:26,880
boitlamo bo tšoanang bakeng sa batho ba entetsoeng.

269
00:23:26,880 --> 00:23:32,960
Leha ho le jwalo, bongata ba setjhaba bo ntse bo tswela
pele ho tshepa mebuso ya bona esita le mecha ya phatlalatso.

270
00:23:32,960 --> 00:23:37,140
Sena ke mohlala oa "Stockholm syndrome" e
boletsoeng pejana, 'me se tšoaea ho thella ha sechaba

271
00:23:37,140 --> 00:23:40,640
sa lefatše ka bophara ka har'a mohopolo o itseng.

272
00:23:40,640 --> 00:23:46,906
Tšabo ea ho felisa mehato ea coronavirus Re ka bona kamoo
phatlalatso ea maikutlo e seng e atlehile kateng

273
00:23:46,906 --> 00:23:52,860
taba ea hore batho ba bang ha ba sa batla ho
khutlela lefatšeng le se nang mehato ea coronavirus.

274
00:23:52,860 --> 00:24:02,336
Ba amohetse maikutlo ana ka botebo hoo ba seng ba na le
'lefu la lehaha' – e leng tshabo ya boemo bo tlwaelehileng.

275
00:24:02,336 --> 00:24:07,087
Batho ba jwalo he ba ba hatella ba nahanang ka
tsela e fapaneng, ba sa weleng marabeng a mashano mme ba

276
00:24:07,087 --> 00:24:10,176
labalabela ho kgutlela bophelong bo tlwaelehileng.

277
00:24:10,176 --> 00:24:15,186
Sena ke sona hantle seo mmuso o hatellang ka botlalo o se
hlokang: kgatello eseng feela "e tswang hodimo" – ke hore,

278
00:24:15,186 --> 00:24:21,484
e tswang mmusong le mecheng ya phatlalatso – empa hape le
"e tswang lehlakoreng" – ke hore, e tswang ho baahi-'moho.

279
00:24:21,484 --> 00:24:25,975
Mothating ona, re ka rata ho
fetisetsa ho mosebetsi-'moho le rona.

280
00:24:25,975 --> 00:24:32,746
Bamameli ba ratehang, ha re sheba tlhahlobo ena ea koranta ea
ExpressZeitung, motho o sitwa ho ithiba ho belaella hore kamora

281
00:24:32,746 --> 00:24:37,837
melao le lithibelo tsena tsohle tse iphikisang
le tse atisang ho hlanya ka ho feletseng, ho na

282
00:24:37,837 --> 00:24:40,480
le leano le nahanisitsweng ka botlalo le le mano.

283
00:24:40,480 --> 00:24:45,940
Ho bonahala eka ntoa e rarahaneng ea
kelello e ntse e loanoa khahlanong le botho mona.

284
00:24:45,940 --> 00:24:54,080
Ha ho shejwa ka tsela ena, mehato ena kaofela e a utlwahala –
ho ya ka pono ya ba laolang dintho! Tshekatsheko ena e a tshosa.

285
00:24:54,080 --> 00:25:02,400
Empa ke feela ka ho tobana le taba ena e sa thabiseng
le e sa phutholohang moo re ka nkang mehato e loketseng.

286
00:25:02,400 --> 00:25:07,746
Taba e le 'ngoe ea bohlokoa ke tlhahisoleseding ka boeona. Ka
kopo, arolelana phatlalatso ena! E le hore batho ba

287
00:25:07,746 --> 00:25:12,980
bangata le ho feta ba ka utloisisa lenaneo la ho
hlatsoa likelello le ntseng le etsahala 'me ba le emise.

288
00:25:12,980 --> 00:25:22,460
Litšupong tse latelang, o tla boela o fumane sehokelo sa koranta
ea Express, moo o ka odarang khatiso ea pele hore o e bale.

289
00:25:34,540 --> 00:25:35,940


