WEBVTT

00:00.512 --> 00:06.368
Batho ba laoleha le ho tsamaiswa
habonolo haholo ha ba kenngwa tshabo kaofela.

00:06.368 --> 00:11.739
Kajeno, ka ho hlahisa tšokelo ea ntoa ea lefatše kapa koluoa ea
tlelaemete, batho ba bangata ba kenngoa boemong ba

00:11.739 --> 00:17.440
ho hloleha ho nahana ka kakaretso, esita le ho
holofatsoa ke tšabo, 'me ka hona ba etsoa ba se nang matla.

00:17.440 --> 00:24.207
Batho ba tšositsoeng ke tšabo ba ka qobelloa ho amohela melao e
mpe ka ho fetisisa, ho kenyeletsa le ho amohuoa

00:24.207 --> 00:30.940
litokelo tsa bona, joalokaha ho se ho etsahetse
nakong ea seoa sa coronavirus se hlophisitsoeng.

00:30.940 --> 00:38.067
Ba holofaditswe ke tshabo ya qetello ya lefatshe, setjhaba se
ntan'o metsa ditaelo tse se nang thuso jwalo ka ho roala limaske

00:38.067 --> 00:46.180
tsa lerole ka nako yohle mehleng eo – kapa melao e se nang thuso
ya ho futhumatsa e etsang hore folete e se ke ya kgoneha kajeno.

00:46.180 --> 00:52.508
Filimi e latelang ea bopaki, "Mass Psychosis", e hlalosang maano
ana a rarahaneng a ntoa ea kelello khahlanong le

00:52.508 --> 00:59.520
botho ka ho sebelisa mohlala oa seoa sa coronavirus, e
bohlokoa haholo kajeno ho feta leha e le neng pele!

00:59.520 --> 01:04.839
Lentswe le akaretsang "psychosis" le bolela
mafu a tebileng a kelello ao ho ona batho ba

01:04.839 --> 01:07.500
amehileng ba lahlehelwang ke kgokahano le nnete.

01:07.500 --> 01:14.220
Ha matšoao ana a hlaha sehlopheng se
seholo sa batho, ho bitsoa "mass psychosis".

01:14.220 --> 01:20.819
Ka lilemo tse makholo, batho ba matla ba thehile le ho sebelisa
boemo bona ba letsoalo ha ba batla ho hlahisa puso

01:20.819 --> 01:27.680
ea bohatelli, hobane ke feela tlas'a matla a thetso
moo batho ba ikemiselang ho tela litokelo tsa bona.

01:27.680 --> 01:30.680
Kajeno, tshabo e hlokehang bakeng sa sena e
hlahiswa haholo-holo ke mecha ya phatlalatso.

01:30.680 --> 01:34.621
Empa matlhabetsi ana a kamoso a ka bopa
bocha kelello ea motho joang ka tsela eo e

01:34.621 --> 01:36.960
sebetsang khahlanong le lithahasello tsa eona?

01:36.960 --> 01:43.564
Karabo e fanoa ke thuto ea kelello, e qapileng mantsoe a
kang "ho hlatsoa boko", "taolo ea kelello" mme, e le mofuta

01:43.564 --> 01:48.125
o fetisisang, "polao ea kelello" – e leng polao ea kelello.

01:48.125 --> 01:57.201
Mekhoa ea Ivan Pavlov: Senotlolo sa katleho ea ho kenya mehopolo
ka qobello Ivan Petrovich Pavlov e ne e le ngaka le setsebi sa

01:57.201 --> 02:05.848
fizioloji sa Russia, eo ka liteko tsa hae tse atlehileng tsa
koetliso ka lintja, a ileng a khona ho bontša hore mekhoa ea

02:05.848 --> 02:10.780
monahano le boitšoaro ea lintja le batho e ka "hlophisoa bocha".

02:10.780 --> 02:17.792
Bakeng sa liteko tsa hae tsa lintja, sohle seo a neng a se
hloka e ne e le tšepe e llang, lijo tsa lintja, ntja, le nako.

02:17.792 --> 02:22.496
Ntja e lapileng e ne e lula e elwa metsi molomong ha e bona dijo.

02:22.496 --> 02:30.079
Eaba Pavlov o letsa tshepe nako le nako ha a fepa ntja. Kamora ho
pheta-pheta sena makgetlo a mangata, ntja e ile ya

02:30.079 --> 02:38.368
tlwaela hoo feela ho utlwa tshepe e lla ho neng ho etsa
hore e tshele metsi molomong, leha ho ne ho se na dijo.

02:38.368 --> 02:43.120
Pavlov o ne a kgodisehile hore kelello ya
motho e ka boptjwa ka mokgwa o tshwanang.

02:43.120 --> 02:49.963
O ne a nka batho e le liphoofolo, leha e le tse tsoetseng pele
haholoanyane, empa ha e le hantle e ntse e le liphoofolo

02:49.963 --> 02:57.360
tse ka koetlisetsoang ka likhothatso – 'me pono ena ka botho
e ne e boetse e amoheloa ke babusi ba Soviet ba mehleng eo.

02:57.360 --> 03:02.513
Ka lebaka lena, Pavlov o ile a kgothatswa
haholo kamora hore Ma-Soviet a hape puso mme a

03:02.513 --> 03:06.880
dumellwa ho tswelapele ka diteko tsa hae ho batho.

03:06.880 --> 03:13.034
Ka 1919, Vladimir Lenin o ile a re moqoqong le
Pavlov, mme ke qotsa: "Ke batla hore matšoele a Russia a

03:13.034 --> 03:16.460
latele mokhoa oa ho nahana le ho arabela oa Bokomonisi."

03:16.460 --> 03:21.260
Batho ba ka lokisoa le ho bōptjoa
hore e be seo re batlang hore e be sona.

03:21.260 --> 03:26.060
Sepheo se seholo sa tsamaiso ea
bokomonisi e ne e le phetolo ea tlhaho ea motho.

03:26.060 --> 03:32.128
Mme diphuputso tsa Pavlov di fane ka motheo
wa kgopolo bakeng sa ho fihlella sepheo sena.

03:32.128 --> 03:36.693
Mekgwa ya Pavlov e ne e etseditswe ka ho
kgetheha bakeng sa motheo wa kgopolo ya Bomarx – e

03:36.693 --> 03:39.712
leng thuto-bocha le ho boelanya botho botjha.

03:39.712 --> 03:46.875
Ka tlwaelo, kelello e hlakileng e theha thebe e sireletsang
kgahlanong le tshutsumetso e jwalo, empa ka mokgwa wa ho qhekella

03:46.875 --> 03:54.752
mokgathala, bofokodi ba mmele le kgatello ya maikutlo, diteko
di ile tsa "robaka moya" mme tsa tima monahano o utlwahalang.

03:54.752 --> 03:58.257
Batho ba bohlale ba ka kenngoa mehopolo e itseng
ka hlooho – motho a ka ba a re ba koetlisetsoa –

03:58.257 --> 04:01.480
habonolo feela joaloka batho ba mehopolo e bonolo.

04:01.480 --> 04:06.400
Ho hlatsoa kelello, tlhokofatso ea kelello le boipolelo ba bohata

04:06.400 --> 04:12.775
Ho hlatsoa kelello le boipolelo ba bohata boo bo bo hlahisang ha
lia lokela ho nahanoa ka mekhoa ea mehleng ea bohareng, joalo

04:12.775 --> 04:19.400
ka nakong ea ho tsoma boloi, moo mohlaseluoa ea hlokofatsoang a
neng a ipolela eng kapa eng feela hore mahloko a 'mele a kene.

04:19.400 --> 04:25.735
Ho e-na le hoo, ke mokhoa o rarahaneng oa ho kenya maikutlo ka
tsela e hlophisitsoeng le khatello e etselitsoeng ho qobella

04:25.735 --> 04:30.525
motho ho fetoha le ho ipolela molato, ka sepheo
sa ho senya maikutlo a motho a motheo le pono

04:30.525 --> 04:34.400
ea hae ea 'nete le ho e nkela sebaka ka a macha.

04:34.400 --> 04:42.380
Ngaka le setsebi sa kelello sa Leholanzi, Joost Meerloo, o
qapile lentsoe "menticide," le bolelang polao ea kelello.

04:42.380 --> 04:46.368
Motho a ka boela a re: polao ea monahano o hlakileng.

04:46.368 --> 04:52.373
Leha ho le jwalo, tlolo ena ya molao ya kgale
kgahlanong le kelello e ile ya hlophiswa ka katleho le ho

04:52.373 --> 04:56.128
ntlafatswa haholo nakong ya lekgolo la bo20 la dilemo.

04:56.128 --> 05:02.248
Qetellong, bahlaseluoa ba tšabo e joalo ea kelello ba ile
ba etsa boipolelo ba bohata boo le bona ba ileng ba bo

05:02.248 --> 05:06.175
lumela, ba ipolela litlōlo tsa molao tseo ba neng ba sa li etsa.

05:06.175 --> 05:14.340
Video e latelang e hlalosa boholo boo ts'abo ena ea kelello e
neng e sebelisoa kapa e lekoa ka bona likampong tsa chankana.

05:14.340 --> 05:19.091
Tšabo ena ea kelello e ile ea sebelisoa
kapa ea lekoa likampong tsa chankana:

05:19.091 --> 05:21.504
Mothati oa 1:

05:21.504 --> 05:27.239
Pele, bahlaseluoa ba ile ba koetsoa,
haholo-holo eseng ka tlhekefetso e matla ea 'mele,

05:27.239 --> 05:31.424
empa ka tlala, serame, boinotšing le tšabo.

05:31.424 --> 05:37.984
Ho ile ha sebediswa le dimaskofu tse thibelang ho
hema, mohlala, kampong ya tjhankaneng ya Guantanamo.

05:37.984 --> 05:42.744
Ho botsisiswa kamehla le ho hlokiswa boroko ho ile ha baka
mokgathala o feteletseng le ho fellwa ke tshepo

05:42.744 --> 05:47.360
ka ho feletseng, ho fihlela boemong boo batho ba
hlatswang boko ba neng ba batla ho bo fihlella.

05:47.360 --> 05:52.768
Ho putlama ha mohlaseluoa hangata ho ne ho le tšohanyetso.

05:52.768 --> 06:00.720
Meerloo o ngotse ka kgato ena, mme ke qotsa: "Ho tshwana
le ha ka tshohanyetso e fetoha boinehelo le tiisetso."

06:00.720 --> 06:06.488
Ho tloha ntlheng ena, ka mantsoe a tlhahlobo ea
kelello, superego e phelang ka ho se ikemela e phela ka har'a

06:06.488 --> 06:10.912
moea oa motho, e bua ka lentsoe la mong'a eona e mocha.

06:10.912 --> 06:16.357
Ho inehela hona ka tšohanyetso ke ts'ebetso e etsahalang ntle le
kelello le ka maikutlo feela, 'me ho ka ba le sesosa sa

06:16.357 --> 06:22.000
seo ho thoeng ke "Stockholm syndrome", moo lehlatsipa la
tlōlo ea molao le ikutloang le utloela moetsalibe bohloko.

06:25.820 --> 06:29.723
Mokhahlelo oa 2:

06:29.723 --> 06:37.400
Kamora ho mo qobella, boipolelo ba bohata bo ile ba balwa
kgafetsa mme ka hona ba bo kenya ka hloohong ya mohlaselwa.

06:37.400 --> 06:42.973
Ho ile ha fanoa ka mabaka a eketsehileng le
boipiletso ho etsa hore pale e bonahale e tšepahala ka hohle

06:42.973 --> 06:47.200
kamoo ho ka khonehang, leha e ne e le leshano kaofela.

06:47.200 --> 06:49.120
Mokhahlelo oa 3:

06:49.120 --> 06:55.200
Jwale moqosuoa a ka etsa boipolelo ba
hae ba bohata mme a qosa le ba bang.

06:55.200 --> 07:01.593
Mohlala o mong (har'a e mengata) e ne e le Frank H. Schwable,
setho sa maemo a phahameng sa Lebotho la

07:01.593 --> 07:09.060
Metsing la United States, ea ileng a tšoaroa ke
Makomonisi a China nakong ea Ntoa ea Korea.

07:09.060 --> 07:14.893
Kamora dikgwedi tse ngata a le botshwarong, o ile
a ipolela – ka botlalo bo boholo – hore US e ne e

07:14.893 --> 07:18.400
etsa ditlolo tsa molao tsa ntwa tsa baeloji Korea.

07:18.400 --> 07:24.556
Ha a le United States, o ile a itšireletsa ka
pel'a lekhotla la sesole, a re, "Mantsoe e ne

07:24.556 --> 07:28.320
e le a ka, empa mehopolo e ne e le ea bona."

07:28.320 --> 07:35.872
O ile a hula bopaki ba hae mme a senola mekgwa ya
ho hlatswa kelello eo a neng a sebedisitswe ho yona.

07:35.872 --> 07:40.096
Leha ho le jwalo, e ne e se bohle ba nang le
mamello e tshwanang ya kelello jwalo ka Schwable.

07:40.096 --> 07:47.712
Hoo e ka bang karolo ea boraro ea masole a US a neng a
tšoeroe ke Machaena e ile ea fetoha Makomonisi a tiileng.

07:47.712 --> 07:52.384
Ho hlatsoa kelello sechabeng kaofela

07:52.384 --> 07:56.277
Feela joalokaha ho ka khoneha ho kenya mehopolo e tsoang
kantle ka mokhoa o hlophisehileng ka har'a motho a le

07:56.277 --> 07:58.880
mong, ho ka khoneha le ho etsa joalo ka sehlopha se seholo.

07:58.880 --> 08:07.200
Hobane sechaba se bopilwe ka batho ka bomong ba ka laolwang
ka ho kenngwa dipelaelo, ho se kgolisehe le tshabo ka ho bona.

08:07.200 --> 08:15.578
Sengolweng sa 1969 ho Die Zeit, setsebi sa kelello sa Czech, Ivo
Planava (ya tswetsweng ka 1934), o hlalositse mekgwa e fapaneng

08:15.578 --> 08:24.268
e sebediswang ho amoha batho ka bomong le ka dihlopha boitseboho
ba bona ka tsela e hlophisitsweng, ka tsela e latelang:

08:24.268 --> 08:33.620
Ho latela Planava, sechaba ka kakaretso mebusong
ea bohatelli se ba le ho se tsotelle liketsahalo.

08:33.620 --> 08:40.251
Batho bana ba se nang tjantjello ha ba sa na
bokgoni ba ho etsa diqeto ka boomo le ho phehella dipheo

08:40.251 --> 08:43.900
tse fetang feela ho iphedisa letsatsi le letsatsi.

08:43.900 --> 08:49.866
Boithabelo bona bo ka hlaha, joalokaha ho
hlalositsoe, ka ho putlama ha kelello ka

08:49.866 --> 08:54.820
tšohanyetso, kapa ka tšebetso e liehang ea ho itlohela.

08:54.820 --> 09:00.669
Mokhoa ona o butle-butle le oa nako e telele oa ho fokolisa
kelello ho thoe o sebetsa le ho feta ebile o

09:00.669 --> 09:07.360
tšoarellang, haholo-holo ha batho ba laoliloeng ka
tsela e tšoanang ba phela sebakeng se le seng.

09:07.360 --> 09:14.290
Ka ho lekana, tsa bohlokoa mofuteng ona ke maikutlo a ho
ikutloa o le molato – ke hore, ho iqosa – le ho bapala ka tšepo.

09:14.290 --> 09:21.197
Khafetsa, batho ba fuoa tšepo ea ho hong – ebe
e hloleha ho phethahala – e le hore ba lule

09:21.197 --> 09:25.700
ba se na tjantjello e le hore ba se ke ba rera.

09:25.700 --> 09:29.880
Papiso le leano la hajwale la
"coronavirus" e hlile e makatsa mona.

09:29.880 --> 09:38.208
Le mona, mmuso o sebetsa ka mokgwa o hlophisitsweng ka ditshepiso
tsa pholo ha feela matshwele a ka etsa sena kapa sona.

09:38.208 --> 09:43.362
Le ha "thuto-bocha" ea motho ka mong e
thibela khokahano le lefatše le kantle,

09:43.362 --> 09:46.700
puisano e laoloa lihlopheng tse kholo tsa batho.

09:46.700 --> 09:51.168
– kajeno re bona sena ka mecha ea litaba e hokahaneng.

09:51.168 --> 09:56.780
Propaganda e sa feleng e baka litlamorao tse peli tse fapaneng:

09:56.780 --> 10:02.944
Sehlopha se seng se ba le ho se tsotelle, se fetoha se sa
kgathalleng, ha sehlopha se seng – se senyenyane –

10:02.944 --> 10:10.100
se ba le karabelo ya kganetso le takatso ya ho
fumana nnete e patilweng ke phatlalatso ya maipikisetso.

10:10.100 --> 10:15.974
Maemo a loketseng bakeng sa ho arola sechaba
ka ho teba, seo pele se neng se phela hammoho ka

10:15.974 --> 10:19.173
khotso, e leng se etsahalang hape hona joale!

10:19.173 --> 10:23.624
"Setšoantšo sa Qobello" sa Biderman le Mehato ea "Corona"

10:23.624 --> 10:29.926
Albert D. Biderman, setsebi sa mahlale a tsa sechaba sa Lebotho
la Sefofane la US, o hlalositse ho seo a se bitsang "setshwantsho

10:29.926 --> 10:34.860
sa kgatello" mekgwa ya tlhokofatso ya Machaena le
Makorea e neng e sebediswa ho ruta botjha ka mokgwa

10:34.860 --> 10:37.660
o hlophisitsweng batshwaruwa ba ntwa ba Maamerika.

10:37.660 --> 10:43.616
Ho ya ka Biderman, dintlha tse tharo tsa sehlooho
bakeng sa sena ke: ho itshetleha, bofokodi le tshabo.

10:43.616 --> 10:49.237
Mekgwa e robileng meno e le mmedi e fapaneng ya "mekgwa e bobebe
ya tlhokofatso", e amanang haufi-ufi, e fetola

10:49.237 --> 10:54.560
batho ba ikemetseng kelellong hore e be ba
mamelang ka hloko seo mmuso wa bohatelli o se hlokang.

10:54.560 --> 11:01.632
Ha re shebisise melao-motheo ena e robeli 'me
re e bapise le mehato ea hajoale ea coronavirus!

11:01.632 --> 11:04.777
Mekhoa ea ho hlatsoa boko ka likhoka ho
latela Albert Biderman Mokhoa oa 1: Ho aroloa /

11:04.777 --> 11:06.440
phetapheto e qobelloang / ho amohuoa maikutlo

11:06.440 --> 11:11.915
Ka ho kwalellwa ka ho feletseng kapa ka dihlopha,
batshwaruwa ba ile ba lahlehelwa ke tshehetso yohle

11:11.915 --> 11:14.760
ya setjhaba mme ba se ba sa kgone ho itshireletsa.

11:14.760 --> 11:19.185
O ne o tlameha ho dula o itshwaretse, o sa
ikwetlise ka ho lekana, mme o ne o phela ka

11:19.185 --> 11:23.520
mokgwa o tshwanang o lapisang letsatsi le letsatsi.

11:23.520 --> 11:27.660
Melao ea ho koala sechaba le ea ho qoba ho
atamelana haholo e na le phello e tšoanang.

11:27.660 --> 11:34.148
Mekgwa ya setso, dipapadi le ya malapa e hlakolwa, mme ha
karohano e ntse e tswela pele, ditlamorao bakeng sa bophelo bo

11:34.148 --> 11:38.528
botle ba mmele le kelello ba ba amehang di ba mpe le ho feta.

11:38.528 --> 11:43.700
Mathata a bophelo bo botle ba kelello a eketsehile
haholo nakong ea mekoallo, haholoholo har'a bana.

11:43.700 --> 11:45.200
Mokhoa oa 2: Ho laola kamoo ho bonahalang

11:45.200 --> 11:49.728
Tlhokomelo e ka tsepamisa maikutlo
feela tšohanyetso e potlakileng.

11:49.728 --> 11:52.940
Lintho tse ling tse ka sitisang sena li thibetsoe.

11:52.940 --> 11:58.868
Batshwaruwa ba ne ba bewa lefifing kapa kganyeng e matla, empa se
neng se le tshwanang ka matla e ne e le dipuo tse sa kgaotseng

11:58.868 --> 12:05.024
le ho phetwa kgafetsa ha mashano le dithuto tse tiileng
tse neng di lokela ho kenngwa ka dikgoka ditlhong tsa bona.

12:05.024 --> 12:10.260
Na sena ha se re hopotse ka tlhahiso e sa khaotseng ea lipalo
tse sa feleng tsa "linyeoe" tsa coronavirus mecheng ea litaba?

12:10.260 --> 12:16.328
Mme, ehlile, maiteko a ntseng a hola a ho thibela mantswe
ohle a hananang le ho a patela setjhaba, ho sa natswe hore na

12:16.328 --> 12:20.448
ditsebi di maemong a phahameng hakae ebile di hlomphuwa hakae.

12:20.448 --> 12:27.660
Mokhoa oa 3: Mokhathala o bakiloeng, ho fokola Ho
hlakile hore, ka nako e 'ngoe, batho baa khathala.

12:27.660 --> 12:32.320
Bahlokofatsi ba ne ba fapanyetsana,
empa motshwaruwa o ne a sa kgone.

12:32.320 --> 12:37.714
Lilya, mafu a bakiloeng, ho hlokisoa boroko le
lipotso tse telele e ne e le tse ling tsa mekhoa

12:37.714 --> 12:41.568
e neng e sebelisoa ka boomo ho baka mokhathala.

12:41.568 --> 12:43.460
Dipapiso le coronavirus:

12:43.460 --> 12:48.106
Kamora selemo le halofo ya phatlalatso e sa
kgaotseng, ba bangata ba se ba inehetse mme ba

12:48.106 --> 12:51.560
dumelletse pale ya mmuso ho kena ka dikelellong tsa bona.

12:51.560 --> 12:56.200
Ba se ba kgathetse ke yona... mme ka
tsela e itseng o ka ba o utlwisisa seo!

12:56.200 --> 13:02.112
Le se le fihlile boemong ba ho se
tsotelle bo hlalositsoeng ke Ivo Planava.

13:02.112 --> 13:04.529
Mokhoa oa 4: Litšoso

13:04.529 --> 13:09.930
Bahlokofatsi ba ile ba sebedisa ditshoso tsa lefu, ho qhelwa ka
thoko ho sa feleng le ho kenngwa

13:09.930 --> 13:16.660
tjhankaneng, mmoho le ditshoso kgahlanong le malapa a
bahlaselwa, ho kenya tshabo le ho nyahamisa.

13:16.660 --> 13:21.606
Ke letšollo le entsoeng ka boomo feela mabapi
le tšoaetso ea coronavirus le re entseng hore

13:21.606 --> 13:24.864
re amohele mehato e nketsoeng ke borapolitiki.

13:24.864 --> 13:28.445
Bana ba ile ba bolelloa hore ba tla beha
bo-ntate-moholo le bo-moholo-moholo kotsing

13:28.445 --> 13:31.020
haeba ba ka ba etela esita le ho ba hakela.

13:31.020 --> 13:36.562
Ha e le hantle, ho ne ho se ho hlakile nakong ea selemo
sa 2020 hore sekhahla sa mafu a bakoang ke coronavirus se

13:36.562 --> 13:39.840
ne se lekana le sa moferefere o tloaelehileng oa sehla.

13:39.840 --> 13:45.040
Leha ho le jwalo, phatlalatso ya ditaba e nang le
moya wa ntwa e ile ya tswela pele ntle le ho fokotseha.

13:45.040 --> 13:53.019
Pampiri ya leano la ka hare e tswang Ofising ya
tsa Lehae ya Jeremane e senola hore ditshabo

13:53.019 --> 13:58.176
tsena di ile tsa boptjwa ka boomo mme tsa laolwa.

13:58.176 --> 14:01.984
Mokhoa oa 5: Ho ba bonolo ka linako tse ling

14:01.984 --> 14:08.686
Jwale baetsadibe ba fetoha ba molemo... nako le nako.
Mebabelo le meputso e sa lebelloang di theha kamano ya

14:08.686 --> 14:13.340
maikutlo mme di etsa bonnete ba hore motshwaruwa o latela melao.

14:13.340 --> 14:18.077
Ba phahamisetsa litšepo tsa hore boemo ba hae bo
tla ntlafala – litšepo tseo hangata li sa

14:18.077 --> 14:23.060
phethahaleng, empa tse mo ferekanyang le ho mo nyahamisa.

14:23.060 --> 14:25.760
Le seo se utlwahala se tlwaelehile, na ha ho jwalo?

14:25.760 --> 14:31.700
Lockdown e, lockdown che, molao ona,
molao ola, mme phomolo e bonahala.

14:31.700 --> 14:35.136
Ke libeke tse seng kae feela, ebe re qetile...

14:35.136 --> 14:39.960
Khafetsa, ho ba le tšepo ea hore re ka tsoela
boemong ba rōna ba tloaelehileng haufinyane.

14:39.960 --> 14:43.424
Ke karolo ya leqheka la kelello!

14:43.424 --> 14:51.027
Mokhoa oa 6: Pontšo ea "matla 'ohle" le "tsebo eohle"
Motshwaruwa o a kgodiswa hore kganyetso efe kapa efe ha e

14:51.027 --> 14:57.184
na thuso, hore o tlase mme o tla dula a le jwalo kamehla.

14:57.184 --> 15:00.994
Ka papiso le coronavirus: Ts'ebetso ea
mapolesa e sebelisitsoeng khahlanong le

15:00.994 --> 15:04.000
baipelaetsi e bontša matla a 'mele a phahameng a puso.

15:04.000 --> 15:10.932
Le Mohlahlobi ea Khethehileng oa Machaba a Kopaneng (UN) oa
Tlhekefetso, Nils Melzer, o ile a lemosa, mme ke qotsa: "Bohaholu

15:10.932 --> 15:18.272
ba mapolesa bo ntse bo eketseha lefatšeng ka bophara mme bo
senya tšepo ea sechaba, khotso ea sechaba, bonngoe le demokrasi."

15:18.272 --> 15:23.648
Mebuso e tlameha ho kgaotsa ho
tshwara batho ba yona jwalo ka dira!

15:23.648 --> 15:28.525
Mokhoa oa 7: Ho theoha Ho inehela ka ho
feletseng matsohong a ba bang ho felisa tšepo efe

15:28.525 --> 15:31.200
kapa efe ea hore khanyetso e ka fihlela letho.

15:31.200 --> 15:34.880
Sena se theola motshwaruwa boemong ba ngwana kapa phoofolo.

15:34.880 --> 15:40.919
Bahlokofatsi ba fihlella sena ka likotlo tse
nyelisang, tikoloho e litšila, lihlong le

15:40.919 --> 15:46.688
nyeliso, kapa ka ho amoha motšoaruoa boinotšing.

15:46.688 --> 15:51.515
Limaske ka bo tsona ke nyenyefatsang e
feletseng, ebe hape ho na le liteko, tseo ba

15:51.515 --> 15:54.995
bangata ba li fumanang li sa thabatsa ho hang.

15:54.995 --> 15:58.557
China e bile e ile ea fihla hole hoo ea nka
liswabi tsa ka morao ho litho tsa 'mele ho

15:58.557 --> 16:01.120
tsoa ho baahi ba Majapane ba kenang naheng.

16:01.120 --> 16:06.880
Mahlapa kapa ho soma batho ba sa entoeng ke ntho e tloaelehileng.

16:06.880 --> 16:15.360
Mme teko ya ho hohela batho hore ba entelwe
ka bratwurst kapa burger e sebetsa hakae?

16:15.360 --> 16:23.104
Na seo ha se o hopotse ka lintja tsa Pavlov, tse neng li
tšela mathe ha tšepe e lla ho tšoaea nako ea ho fepoa?

16:23.104 --> 16:27.556
Mokgwa wa 8: Phethahatso ya ditseko tse se nang bohlokwa

16:27.556 --> 16:31.380
Batšoaruoa ba ne ba tlameha ho latela melao
ea litokomane e tenang le e se nang thuso.

16:31.380 --> 16:39.328
Sena se ile sa ba tloaetsa ho phethahatsa litaelo tsa babusi
ba bona, ho sa tsotellehe hore na li ne li se na kelello hakae.

16:39.328 --> 16:43.280
Ho tloha qalong ea se bitsoang seoa, ho
bile feela ka mehato e se nang thuso.

16:43.280 --> 16:49.231
Ka mohlala, ho tlameha ho bolokoa sebaka se itseng ha ho ingolisoa
boema-fofaneng, empa e le hore bapalami bao e bang ba ts'oana

16:49.231 --> 16:52.832
ba lule haufi-ufi ka sefofaneng metsotso e seng mekae hamorao.

16:52.832 --> 16:57.120
Ke na le bonnete ba hore le ka nahana ka
mehlala e mengata haholo, bamameli ba ratehang!

16:57.120 --> 17:02.057
Morero oa baqapi ba maano ka mora sena o
bonolo: ha rea lokela ho nahana, ha rea lokela ho

17:02.057 --> 17:04.520
botsa letho, empa ho e-na le hoo re ithute kutlo.

17:04.520 --> 17:07.264
Tšobotsi e tloaelehileng ea puso ea bohatelli!

17:07.264 --> 17:11.545
Qetello ho fihlela jwale: Ho bonahala eka
dintlha tsohle tse robedi tsa "setshwantsho sena sa

17:11.545 --> 17:15.220
kgatello" di phethahetswe tabeng ya coronavirus.

17:15.220 --> 17:20.080
Motho o theha matla a mmuso wa bohatelli jwang?

17:20.080 --> 17:27.160
Potso ke ena: U etsa hore batho ba neng ba tloaetse tokoloho le
demokerasi ba inehele litokelong tsa bona tsa motheo joang hape?

17:27.160 --> 17:31.456
Batho ba lokolohileng ba ka fetolwa jwang
ho ba baahi ba tlasa puso ya bohatelli?

17:31.456 --> 17:35.681
Ka bomalimabe, sena se se se entsoe makhetlo a
mangata nalaneng, mme hona joale boiteko bona bo

17:35.681 --> 17:38.560
ntse bo tsoela pele hape – lefatšeng ka bophara.

17:38.560 --> 17:43.980
Bolwetse ba kelello bo bakilweng ka boomo ho batho ba
bangata, bo hlalositsweng ka hodimo, ke senotlolo sa sena.

17:43.980 --> 17:49.611
Ho latela setsebi sa tsa bolumeli Arthur Versluis, puso e
hatellang ke "mokhoa oa sejoale-joale oa

17:49.611 --> 17:55.420
matla 'ohle a mmuso a bohareng a kopantsoeng
le ho felisoa ha litokelo tsa motho ka mong".

17:55.420 --> 18:00.859
Setjhaba se arotsoe ka dihlopha tse pedi: babusi, ba
phahamisetswang boemong bo batlang bo

18:00.859 --> 18:06.976
tshwana le ba Modimo, le matshwele, a fetohang
baahi ba itshetlehileng ka se bitswang "elite".

18:06.976 --> 18:12.554
Ka bobeli di kgahlanong le tlhaho ya motho, hobane le ba busang
ke batho ba ka fosa, mme ho fetola setjhaba hore e be ba

18:12.554 --> 18:20.040
laolwang ho ka finyelletswa feela ka mehopolo e thetsang
e tshwanang le maikutlo a motho ya nang le schizophrenia.

18:20.040 --> 18:27.968
Mohato oa pele kamehla ke ho jala tšabo, e leng e
sebetsang ka ho khetheha maqhubu a tšabo e tebileng ea kelello.

18:27.968 --> 18:34.376
Meerloo o ngola, mme ke qotsa: "Leqhubu le leng le le leng la
tšabo le pepesa phello ea lona ka matla ho

18:34.376 --> 18:39.860
feta le fetileng kamora khefu, hobane batho
ba ntse ba ferekane ke phihlelo e fetileng."

18:39.860 --> 18:46.936
Moya-moko o ntse o putlama butle-butle, mme tšusumetso ea kelello
ea letšolo le leng le le leng le lecha la phatlalatso ea mashano

18:46.936 --> 18:51.328
e ntse e matlafala; e fihlela sechaba seo e seng se butsoitsoe.

18:51.328 --> 18:56.420
Ka nako e tšoanang, phatlalatso ea maikutlo a
bohata e tlatsetsa ho ferekanya likelello tsa sechaba.

18:56.420 --> 19:02.740
Tlhahisoleseding e fosahetseng mabapi le mohlodi wa "tshoso" le
sebopeho sa "tsietsi" e phatlalatswa ka mokgwa o hlophisitsweng.

19:02.740 --> 19:07.398
Mehleng ena ea inthanete, tlhahisoleseding e
lebisitsoe ka ho khetheha kapa e ba e thibeloa ka ho

19:07.398 --> 19:10.800
feletseng, ke hore, e hlophisoa, ka mekhoa ea li-algorithm.

19:10.800 --> 19:18.496
Ho itshetlehile ka seo mosebedisi a se boneng pele
inthaneteng, tlhahisoleseding e tshwanang e a bontshwa hape.

19:18.496 --> 19:29.664
Ka hona, dihlopha tse fapaneng tsa batho tse lebisitsweng di
ka nna tsa ba le mehopolo e fapaneng ka ho felletseng ka nnete.

19:29.664 --> 19:36.842
Theknoloji e le sesosa sa ho lemalla, boinotšing e le sesusumetsi
Kaha phatlalatso ea mehopolo ea sejoale-joale e tla ka sebopeho

19:36.842 --> 19:42.795
sa theknoloji e khahlehang – liselefouno tse bohlale,
inthanete, thelevishene, jj. – e sebelisoa ka bongata

19:42.795 --> 19:45.220
le ka tjantjello, 'me batho ba bangata ba e lemetse.

19:45.220 --> 19:51.560
Mme e sebetsa ka ho fetisisa ha batho ba
fokotswa dikamanong tsa bona tsa setjhaba.

19:51.560 --> 19:58.213
Hase bohle ba foufaditsweng ke phatlalatso ya leshano, ke ka hoo
ho sebediswang "ho qoba ho atamelana" ho fokotsa

19:58.213 --> 20:04.416
matla a tokiso a ba sa kang ba susumetswa ke
tlhaselo e sa kgaotseng ya tlhahisoleseding ya bohata.

20:04.416 --> 20:09.066
Joost Meerloo o ngola, mme ke qotsa: "Ho arola le
phetapheto e mamelloang ya metswako e

20:09.066 --> 20:12.220
susumetsang di a hlokeha ho hlodisa diphoofolo tse hlaha."

20:12.220 --> 20:15.020
Ba busang ka matla a feletseng ba ile ba latela molao ona.

20:15.020 --> 20:21.840
Ba a tseba hore ba ka laola maikutlo a bahlaseluoa ba bona ba
lipolotiki kapele-pele haeba ba ka ba boloka ba le kathoko.

20:21.840 --> 20:26.278
Ha sechaba se qetile nako e telele se hlohlotsoe ke maqhubu a
tšabo e tebileng kelellong, se ba le ho

20:26.278 --> 20:30.500
felloa ke tšepo le ho ba bonolo ho hlaseloa.
Batho ba lakatsa lefatše le nang le tlhophiso.

20:30.500 --> 20:36.134
Mothating ona, babusi ba bohatelli ba fana ka
lefatshe le jwalo – empa ka theko ya tokoloho, ka

20:36.134 --> 20:39.180
theko ya taolo hodima bophelo ba motho ka boyena.

20:39.180 --> 20:46.304
Batho ba kileng ba lokolohile, ba
ikemetseng, ba fetohile bahlanka ba mamelang!

20:46.304 --> 20:54.820
Maqiti le pherekano e le lisebelisoa tse molemo Bahlaseluoa
ba mebuso ea bohatelli ba rutoa ka boomo ho bua leshano.

20:54.820 --> 21:01.460
Ho mamela melaetsa ea bohata e lulang e fetola tsela ka boomo
khafetsa ho ferekanya monahano o utloahalang hoo batho ba bang

21:01.460 --> 21:05.040
ba qetellang ba khaotsa ho itšireletsa khahlanong le mashano.

21:05.040 --> 21:09.040
Batho ba fetoha ba sa nkeng khato mme
ba amohela pale eo kaofela e le 'nete.

21:09.040 --> 21:15.584
Menahano e lokolohileng e behelwa ka thoko mme ho
kenngwa mehopolo ka qobello ho nka sebaka sa yona.

21:15.584 --> 21:20.032
Puo ke karolo ya bohlokwa ya phatlalatso e jwalo.

21:20.032 --> 21:26.944
Mantsoe a lahleheloa ke moelelo oa 'ona oa
pele, 'me le hona ke tlhaselo e tobileng kelellong.

21:26.944 --> 21:31.584
Batho ke libopuoa tsa mekhoa.

21:31.584 --> 21:36.352
Butle-butle, ka iketlo, empa ka bonnete, baahi
ba se ba tloaela tsamaiso e nang le mefokolo.

21:36.352 --> 21:41.460
Ho bonolo ho lemoha meaho ea puso e hatellang
linaheng tse hole kapa ha ho shejoa nako e fetileng.

21:41.460 --> 21:46.430
Ha o sheba Korea Leboya, mohlala, bohle ba ka Bophirimela
mohlomong ba re: Ke sehlopha se hlanyang hakaakang! Ka bomalimabe,

21:46.430 --> 21:51.640
leha ho le jwalo, qaleho ha e bonahale habonolo ha o le
qabeletse ka hare ho yona, jwalo ka ha re le jwalo hona jwale!

21:51.640 --> 21:56.640
Le rona re ntse re tloaela kutlo le tlhompho ho ba boholong!

21:56.640 --> 22:00.448
Na seo ha se o hopotse dinako tse lefifi naheng ya rona?

22:00.448 --> 22:06.870
Ho qala ka "lebaka", ebe ho thella bohlanyeng Maikutlo a
mangata a mohopolo a hohela balatedi ba ona ka

22:06.870 --> 22:10.900
mehopolo e utlwahalang – kapa bonyane e utlwahalang e le jwalo.

22:10.900 --> 22:16.759
Nka mohlala, coronavirus: mohopolo oa hore
mafu a tšoaetsanoang a ata lefatšeng le

22:16.759 --> 22:21.152
hokahaneng o lumellana le maikutlo a atileng sechabeng.

22:21.152 --> 22:26.920
Ke ka lebaka leo batho ba bangata qalong ba ileng ba
tšehetsa mehato ea tšireletso ea bophelo bo botle.

22:26.920 --> 22:32.096
Leha ho le jwalo, mothating o itseng wa tshebetso ya
ho hlatswa dikelello, monahano o se o sa bapale karolo.

22:32.096 --> 22:35.080
Ka mokhoa o sa utloahaleng, se fapaneng ke 'nete.

22:35.080 --> 22:41.392
Diphapano di matlafatsa le ho feta matla a kgopolo-taba, jwalo ka
ha mohlala wa bodumedi bo tiileng o bontsha.

22:41.392 --> 22:46.780
Taba ya seo ho thoeng ke "ditshenyehelo tse
seng di fetile" le yona e bapala karolo e kgolo.

22:46.780 --> 22:53.831
Litšenyehelo tse seng li ile – ka mantsoe a mang, litšenyehelo
tse seng li ile kapa tse sa khutleng – li bolela hore u se u

22:53.831 --> 22:59.162
tsetetse nako e ngata le matla, mme mohlomong le
chelete, morerong o itseng hoo ho leng thata

22:59.162 --> 23:03.392
kapa ho sa khoneheng ho bona morero ona e le phoso.

23:03.392 --> 23:09.257
Ditšepiso tse robehileng ke mokhoa o hlophisehileng Na re ntse re
makala ha boradipolotiki ba etsa kamorao ho

23:09.257 --> 23:14.816
kgetho ya bona jwalo ka ha eka ba nahana, "Ke
tsotella eng ka seo ke se buileng maobane?"

23:14.816 --> 23:19.160
Ho tlotsoa ha litšepiso ke mokhoa o tloaelehileng,
bobeli lipolotiking ka kakaretso le mabapi le coronavirus.

23:19.160 --> 23:23.696
Ha ho pheletso ea mehato, ha ho na tšireletso ka
ente, ha ho pheletso ea ho roala limaske le

23:23.696 --> 23:26.880
boitlamo bo tšoanang bakeng sa batho ba entetsoeng.

23:26.880 --> 23:32.960
Leha ho le jwalo, bongata ba setjhaba bo ntse bo tswela
pele ho tshepa mebuso ya bona esita le mecha ya phatlalatso.

23:32.960 --> 23:37.140
Sena ke mohlala oa "Stockholm syndrome" e
boletsoeng pejana, 'me se tšoaea ho thella ha sechaba

23:37.140 --> 23:40.640
sa lefatše ka bophara ka har'a mohopolo o itseng.

23:40.640 --> 23:46.906
Tšabo ea ho felisa mehato ea coronavirus Re ka bona kamoo
phatlalatso ea maikutlo e seng e atlehile kateng

23:46.906 --> 23:52.860
taba ea hore batho ba bang ha ba sa batla ho
khutlela lefatšeng le se nang mehato ea coronavirus.

23:52.860 --> 24:02.336
Ba amohetse maikutlo ana ka botebo hoo ba seng ba na le
'lefu la lehaha' – e leng tshabo ya boemo bo tlwaelehileng.

24:02.336 --> 24:07.087
Batho ba jwalo he ba ba hatella ba nahanang ka
tsela e fapaneng, ba sa weleng marabeng a mashano mme ba

24:07.087 --> 24:10.176
labalabela ho kgutlela bophelong bo tlwaelehileng.

24:10.176 --> 24:15.186
Sena ke sona hantle seo mmuso o hatellang ka botlalo o se
hlokang: kgatello eseng feela "e tswang hodimo" – ke hore,

24:15.186 --> 24:21.484
e tswang mmusong le mecheng ya phatlalatso – empa hape le
"e tswang lehlakoreng" – ke hore, e tswang ho baahi-'moho.

24:21.484 --> 24:25.975
Mothating ona, re ka rata ho
fetisetsa ho mosebetsi-'moho le rona.

24:25.975 --> 24:32.746
Bamameli ba ratehang, ha re sheba tlhahlobo ena ea koranta ea
ExpressZeitung, motho o sitwa ho ithiba ho belaella hore kamora

24:32.746 --> 24:37.837
melao le lithibelo tsena tsohle tse iphikisang
le tse atisang ho hlanya ka ho feletseng, ho na

24:37.837 --> 24:40.480
le leano le nahanisitsweng ka botlalo le le mano.

24:40.480 --> 24:45.940
Ho bonahala eka ntoa e rarahaneng ea
kelello e ntse e loanoa khahlanong le botho mona.

24:45.940 --> 24:54.080
Ha ho shejwa ka tsela ena, mehato ena kaofela e a utlwahala –
ho ya ka pono ya ba laolang dintho! Tshekatsheko ena e a tshosa.

24:54.080 --> 25:02.400
Empa ke feela ka ho tobana le taba ena e sa thabiseng
le e sa phutholohang moo re ka nkang mehato e loketseng.

25:02.400 --> 25:07.746
Taba e le 'ngoe ea bohlokoa ke tlhahisoleseding ka boeona. Ka
kopo, arolelana phatlalatso ena! E le hore batho ba

25:07.746 --> 25:12.980
bangata le ho feta ba ka utloisisa lenaneo la ho
hlatsoa likelello le ntseng le etsahala 'me ba le emise.

25:12.980 --> 25:22.460
Litšupong tse latelang, o tla boela o fumane sehokelo sa koranta
ea Express, moo o ka odarang khatiso ea pele hore o e bale.
