Одамон ҳангоми он ки ба таври ҷамъӣ ба тарс гирифтор мешаванд, ба осонӣ манипулятсия ва назорат мешаванд.
Имрӯз бо эҷоди таҳдиди ҷанги ҷаҳонӣ ё фоҷеаи иқлимӣ аҳолии тамоми кишварҳоро ба ҳолати гипнози оммавӣ ва ҳатто
парализии бар асари шок афканда, онҳоро нотавон месозанд.
Мардуме, ки аз тарс рӯҳан захмӣ шудаанд, метавонанд маҷбур шаванд, ки ба қабули ҷинояткортарин қонунҳо, аз ҷумла
маҳрум шудан аз ҳуқуқҳояшон, розигӣ диҳанд, чун ин аллакай дар давраи пандемияи сохтаи коронавирус рӯй додааст.
Аҳолӣ, ки аз тарси поёни ҷаҳон фалаҷ шудааст, сипас ё дастурҳои бефоида, мисли доимо пӯшидани ниқобҳои зидди
ғубор дар он замон, ё қонунҳои бефоидаи гармидиҳӣ, ки имрӯз квартираро дастрас намекунанд, мепазирад.
Филми ҳуҷҷатии зерин, «Масс Психоз», ки бо истифода аз мисоли пандемияи коронавирус ин стратегияҳои
мураккаби ҷанги равонӣ алайҳи башариятро шарҳ медиҳад, имрӯз бештар аз ҳарвақта муҳим аст!
Истилоҳи умумӣ «психоз» ба бемориҳои вазнини равонӣ дахл дорад, ки дар онҳо беморон робитаи худро бо воқеият аз даст медиҳанд.
Вақте ки ин аломатҳо дар тамоми гурӯҳи одамон пайдо мешаванд, онро «психози оммавӣ» меноманд.
Солҳо боз шахсиятҳои пурқудрат ин ихтилоли ташвишро эҷод ва истифода кардаанд, вақте ки мехоҳанд низоми
тоталитарӣ ҷорӣ кунанд, зеро танҳо дар зери таъсири фиреб одамон омодаанд ҳуқуқҳои худро аз даст диҳанд.
Имрӯз тарсе, ки барои ин зарур аст, асосан аз ҷониби васоити ахбори омма эҷод мешавад.
Аммо ин тиранҳои оянда чӣ гуна метавонанд зеҳни инсонро ба тавре тағйир диҳанд, ки он бар зидди манфиатҳои худ амал кунад?
Ҷавобро равоншиносӣ медиҳад, ки истилоҳҳое мисли «шӯстани мағз», «назорати ақл» ва ҳамчун
шакли ниҳоӣ «менцид» – куштани ақл – эҷод кардааст.
Усулҳои Иван Павлов: Калиди муваффақонаи таблиғот Иван Петрович Павлов табиб ва физиологи рус буд, ки тавассути таҷрибаҳои
муваффақонаи омӯзиши сагҳо нишон дод, ки намунаҳои фикр ва рафтори сагҳо ва инсонҳоро «борбандӣ» кардан мумкин аст.
Барои таҷрибаҳояш бо саг, ба ӯ танҳо як зангча, ғизои саг, як саг ва вақт лозим буд.
Вақте саги гурусна хӯрокро мебинад, ҳамеша даҳонаш об меояд.
Пас Павлов ҳар дафъа, ки сагро ғизо медод, занг мезад. Пас аз такрорҳои зиёд саг ба дараҷае шартӣ шуд, ки танҳо
шунидани занг об дар даҳонаш ҷорӣ мешуд, ҳатто бе ягон ғизо.
Павлов боварӣ дошт, ки зеҳни инсонро низ ба ҳамин тариқ шакл додан мумкин аст.
Ӯ инсонҳоро ҳайвон мешумурд, ҳарчанд каме пешрафтатар, аммо аслан ҳанӯз ҳайвонҳое, ки метавонанд бо стимулҳо шарт дода шаванд
– ва ин назари советии он замон нисбати башарият низ ҳамин буд.
Ба ҳамин сабаб, пас аз он ки шӯравиҳо ҳокимиятро ба даст гирифтанд ва ба Павлов иҷозат доданд, ки
таҷрибаҳояшро бар инсонҳо идома диҳад, ӯ хеле рӯҳбаланд шуд.
Дар соли 1919 Владимир Ленин дар гуфтугӯ бо Павлов гуфт, ва ман иқтибос мекунам: «Ман мехоҳам, ки оммаҳои
Русия ба тарзи фикр кардан ва вокуниш нишон додан ба намунаи коммунистӣ пайравӣ кунанд.»
Одамонро метавон ислоҳ кард ва ба он шакл овард, ки мо мехоҳем.
Ҳадафи ниҳоии низоми коммунистӣ тағйир додани табиати инсон буд.
Ва пажӯҳишҳои Павлов заминаи назариявии расидан ба ин ҳадафро фароҳам оварданд.
Усулҳои Павлов махсус барои асоси идеологияи марксистӣ – бозомӯзӣ ва бозтарбияи инсонҳо – тарҳрезӣ шуда буданд.
Одатан, зеҳни соф сипари муҳофизатӣ бар зидди чунин таъсирҳо эҷод мекунад, аммо тавассути хастагии қасдан ба вуҷуд
овардашуда, заифии ҷисмонӣ ва стрессҳои равонӣ таҷрибаҳо «руҳро шикастанд» ва фикри мантиқиро хомӯш карданд.
Одамони зирак метавонанд ба осонӣ мисли зеҳнҳои содда бо ақидаҳои муайян тарбия ёбанд – ҳатто метавон гуфт, ки омӯзонида шаванд.
Шӯстани мағз, шиканҷаи равонӣ ва эътирофҳои бардурӯғ
Мағзшӯӣ ва эътирофҳои бардурӯғе, ки он ба вуҷуд меорад, набояд дар доираи тасаввуроти асрҳои миёна, масалан дар замони шикорҳои
ҷодугарон, тасаввур карда шаванд, вақте ки қурбонии шиканҷашуда танҳо барои қатъ
кардани азоби ҷисмонӣ ба ҳар чизе эътироф мекард.
Балки ин як маросими мураккаби таълимоти систематикӣ ва маҷбуркунӣ аст, ки бо ҳадафи табдил додан ва худнасб кардани
гуноҳҳост, то муносибатҳои асосӣ ва дарки воқеияти шахсро нест карда, онҳоро бо муносибатҳо ва дарки нав иваз кунад.
Пизишки голландӣ ва равоншинос Юст Меерлоо истилоҳи «менцид»-ро ихтироъ кард, ки маънояш куштани зеҳн аст.
Ҳамчунин метавон гуфт: қатли андешаи равшан.
Аммо ин ҷинояти қадимии зидди ақл танҳо дар тӯли асри бистум самаранок систематизатсия шуда, боз ҳам такмил дода шуд.
Қурбониёни чунин террори равонӣ дар ниҳоят эътирофоти бардурӯғ доданд, ки худи онҳо ба он эътиқод карданд ва
ҷиноятҳоеро, ки ҳеҷ гоҳ содир накарда буданд, эътироф карданд.
Видеои зерин нишон медиҳад, ки то кадом андоза ин тарси равонӣ дар лагерҳои зиндон истифода ё санҷида шудааст.
Ин тарси равонӣ дар лагерҳои зиндон истифода ё санҷида шуд:
Фазаи 1:
Аввалан, қурбониён фарсуда шуданд, асосан на аз сабаби зӯроварии шадиди ҷисмонӣ, балки аз гуруснагӣ, сармо, танҳоӣ ва тарс.
Ниқобҳои нафаскашӣ низ истифода мешуданд, масалан дар лагери зиндонӣ дар Гуантанамо.
Саволпурсии доимӣ ва маҳрумият аз хоб ба хастагии шадид ва ноумедии комил оварда расонд, то ба
дараҷае ки мағзшӯён мехостанд ба он ноил шаванд.
Фурӯпошии қурбонӣ одатан ногаҳонӣ буд.
Мирлоо дар бораи ин марҳила навиштааст ва ман иқтибос мекунам: «Гӯё ногаҳон ба таслимшавӣ ва тасдиқ табдил меёбад.»
Аз ин лаҳза ба баъд, дар истилоҳоти психоанализӣ, суперэгои паразитӣ дар виҷдони инсон зиндагӣ
мекунад ва бо овози соҳиби нави худ сухан мегӯяд.
Ин таслимшавии ногаҳонӣ раванди беихтиёр ва пурра эҳсосӣ аст ва ҳатто метавонад боиси ба вуҷуд омадани он чизе гардад,
ки онро «синдроми Стокгольм» меноманд, ки дар он қурбонии ҷиноят нисбати ҷинояткор ҳамдардӣ эҳсос мекунад.
Фазаи 2:
Пас аз шикаст, эътирофи бардурӯғ такрор ба такрор хонда шуд ва ба ин васила ба мағзи қурбонӣ сахт ҷой дода шуд.
Аргументҳо ва асоснокиҳои иловагӣ низ пешниҳод шуданд, то ҳикоя ҳарчӣ бештар боэътимод ба назар расад, ҳарчанд ҳамааш дурӯғ буд.
Фазаи 3:
Ҳоло айбдоршаванда метавонист эътирофи бардурӯғ кунад ва дигаронро низ айбдор созад.
Яке аз мисолҳо (дар миёни бисёр) Фрэнк Ҳ. Швабл буд, узви баландпояи Қушунҳои баҳрии Иёлоти Муттаҳида,
ки дар Ҷанги Корея ба дасти коммунистони Чин афтод.
Пас аз чандин моҳ асирӣ, ӯ – бо тафсилоти муфассал – иқрор кард, ки ИМА дар Корея ҷиноятҳои ҷангии биологӣ содир мекард.
Дар Иёлоти Муттаҳида ӯ дар назди додгоҳи низомӣ аз худ дифоъ кард ва гуфт, ва ман иқтибос мекунам:
«Калимаҳо аз ман буданд, аммо андешаҳо аз онҳо буданд.»
Ӯ аз гувоҳии худ даст кашид ва усулҳои шустушӯи мағзеро, ки бар ӯ татбиқ шуда буданд, ошкор кард.
Аммо на ҳама мисли Швабле устувории равонӣ доштанд.
Тақрибан сеяк аз сарбозони ИМА, ки аз ҷониби чиноиҳо асир гирифта шуда буданд, ба коммунистони содиқ табдил ёфтанд.
Шӯстани мағзи тамоми ҷомеа
Ҳамин тавр, ки имконпазир аст, ки ба таври систематикӣ андешаҳои бегонаро ба як шахс ворид кунанд, инчунин
имконпазир аст, ки ин корро бо гурӯҳи калоне анҷом диҳанд.
Зеро ҷомеа аз афрод иборат аст, ки метавон бо ҷой додани шубҳа, ноустуворӣ ва тарс дар онҳо онҳоро идора кард.
Дар мақолае дар соли 1969 дар нашрияи Die Zeit равоншиноси чех Иво Планова (таваллуд 1934) усулҳои гуногуни
систематикӣ барои деперсонализатсияи инфиродҳо ва коллективҳоро чунин тавсиф кардааст:
Ба гуфтаи Планова, аҳолии умумӣ дар режимҳои тоталитарӣ нисбат ба рӯйдодҳо ба бетарафӣ (бепарвоӣ) меафтад.
Ин шахсони бепарво дигар қобили қабули қарорҳои огоҳона ва пайгирии ҳадафҳое, ки аз
таъмини рӯзонаи онҳо фаротар мераванд, нестанд.
Ин бепарвоӣ метавонад, тавре ки тавсиф шудааст, ё тавассути як фурӯпошии ногаҳонии равонӣ, ё
тавассути раванди сусти худтарккунӣ ба вуҷуд ояд.
Гуфта мешавад, ки ин усули тадриҷӣ ва дарозмуддати фарсуда сохтани зеҳн ҳатто самарабахштар ва устувортар
аст, махсусан вақте ки одамони ба таври шабеҳ манипулятсияшуда дар як муҳит зиндагӣ мекунанд.
Дар ин вариант баробар муҳимманд комплекси гуноҳ – яъне айбдоркунии худ – ва бозӣ бо умед.
Бори дигар ва бори дигар ба мардум умеди чизе дода мешавад, ки сипас амалӣ намешавад, то
онҳоро бепарво нигоҳ доранд ва онҳо шӯриш накунанд.
Дар ин ҷо муқоиса бо сиёсати кунунии «коронавирус» воқеан ҳайратангез аст.
Дар ин ҷо низ ҳукумат систематикӣ бо ваъдаҳои наҷот кор мекунад, агар оммаҳо танҳо ҳамин ё он корро кунанд.
Дар ҳоле ки «азнавтаълимдиҳӣ» барои шахсон тамос бо ҷаҳони берунаро пешгирӣ мекунад, дар
гурӯҳҳои калонтари одамон муошират назорат мешавад.
– имрӯз мо инро тавассути ВАО-и ҳамоҳангшуда эҳсос мекунем.
Пропагандаи доимӣ ба ду таъсири муқобил меорад:
Як гурӯҳ ба апатия гирифтор шуда, бетараф мегардад, дар ҳоле ки гурӯҳи дигар – хурдтар – вокуниши муқобилона
ва хоҳиши ёфтани ҳақиқат дар паси пропагандаро дорад.
Шартҳои идеалӣ барои амиқ ҷудо кардани ҷомеае, ки қаблан бо осоиштагӣ якҷоя зиндагӣ мекард, ки ҳоло боз такрор мешавад!
Диаграммаи маҷбуркунии Бидерман ва чораҳои «Корона»
Альберт Д. Бидерман, як олими иҷтимоӣ дар Қувваҳои Ҳавоии ИМА, дар он чи ӯ «диаграммаи маҷбурсозӣ» номид, усулҳои
шиканҷаи чинӣ ва кореягиро, ки барои бозтарбияи систематикии асирони ҷангии амрикоӣ истифода мешуданд, тавсиф кардааст.
Ба гуфтаи Бидерман, се унсури асосӣ барои ин ҳастанд: вобастагӣ, заъф ва тарс.
Ҳашт усули гуногуни «азоби сабук», ки ба ҳам зич алоқаманданд, шахсони зеҳнан мустақилро ба тобеони фармонбардоре
табдил медиҳанд, ки режими тоталитарӣ ба онҳо ниёз дорад.
Биёед ба ин ҳашт принсип бодиққат назар андозем ва онҳоро бо чораҳои ҳозираи зидди коронавирус муқоиса кунем!
Усулҳои маҷбурии шустушӯи мағз тибқи Алберт Бидерман Усули 1: Изолятсия / яксонӣ маҷбурӣ / маҳрумият аз ҳассосот
Бо ҷудоии пурра ё гурӯҳӣ маҳбусон тамоми дастгирии иҷтимоиро аз даст доданд ва дигар наметавонистанд аз худ дифоъ кунанд.
Ту маҷбур будӣ ҳамеша худро машғул нигоҳ дорӣ, варзиш кофӣ намекардӣ ва ҳар рӯз якхелаи рутини хастаоварро такрор мекардӣ.
Маҳдудиятҳои карантинӣ ва қоидаҳои фосилагирии бар асари коронавирус таъсири якхела доранд.
Суннатҳои фарҳангӣ, варзишӣ ва оилавӣ лағв мешаванд, ва ҳар қадар изолятсия дарозтар идома ёбад, оқибатҳо барои
саломатии ҷисмонӣ ва равонии онҳое, ки аз он осеб дидаанд, ҳамон қадар драматикӣ мешаванд.
Мушкилоти саломатии равонӣ дар давраи маҳдудиятҳо ба таври назаррас афзоиш ёфтаанд, махсусан дар байни кӯдакон.
Усули 2: Монополкунии дарк
Диққат танҳо ба ҳолати фавқулоддаи фаврӣ тамаркуз карда метавонад.
Дигар стимулҳое, ки метавонанд диққатро аз ин ҷалб кунанд, манъ карда шудаанд.
Зиндонӣшудагонро дар торикӣ ё нури дурахшон нигоҳ медоштанд, аммо лексияҳои доимӣ ва такрори такроршавандаи дурӯғҳо
ва догмаҳо, ки мебоист ба сари онҳо бо зарбаи барабанӣ ворид мешуданд, баробар самаранок буданд.
Оё ин моро ба ёд намеорад, ки дар ВАО пайваста рақамҳои беохир дар бораи «мавридҳои» коронавирусро пеши назарамон меоранд?
Ва, албатта, кӯшишҳои афзоянда барои сензура кардани ҳамаи овозҳои мухолиф ва пинҳон кардани онҳо аз омма, новобаста аз
он ки ин коршиносон то чӣ андоза баландпоя ва муътабар бошанд.
Усули 3: хастагии сунъӣ, заъф Албатта, дар як лаҳза одамон хаста мешаванд.
Шодигарон навбат мегирифтанд, аммо маҳбус натавонист.
Гуруснагӣ, бемориҳои сунъӣ, маҳрумият аз хоб ва бозпурсиҳои тӯлонӣ танҳо баъзе аз усулҳое буданд, ки барои
ба таври қасдан хаста кардани одамон истифода мешуданд.
Монандӣ бо коронавирус:
Пас аз як солу ним таблиғи беист, бисёриҳо аллакай таслим шудаанд ва ба нақли ҳукумат
иҷозат додаанд, ки ба зеҳни онҳо ворид шавад.
Онҳо аз ин кор ба таври оддӣ хаста шудаанд... ва ба як тарз шумо ҳатто метавонед инро фаҳмед!
Шумо аллакай ба ҳолати бепарвое, ки Иво Планова тавсиф кардааст, расидаед.
Усули 4: Хатарҳо
Азору азиятдиҳандагон таҳдид ба қатл, изолятсияи беохир ва ҳабс, инчунин таҳдид ба оилаҳои қурбониёнро
истифода карданд, то тарс ва ноумедиро ба вуҷуд оранд.
Танҳо паникаи сунъие, ки дар бораи сирояти коронавирус эҷод шудааст, моро водор сохт, ки
чораҳои андешидаи сиёсатмадоронро қабул кунем.
Ба кӯдакон гуфтанд, ки агар онҳо ба бобову бибиҳояшон ташриф оранд ва ҳатто онҳоро ба оғӯш
гиранд, бобову бибиҳояшонро дар хатар мегузоранд.
Дар асл, аллакай дар баҳори соли 2020 равшан буд, ки сатҳи фавтидан аз коронавирус
баробар ба сатҳи фавтидани гриппи мавсимӣ буд.
Бо вуҷуди ин, инъикоси ҷангӣ дар ВАО бе ягон монеа идома ёфт.
Як санади стратегии дохилӣ аз Вазорати корҳои дохилии Олмон нишон медиҳад, ки ин тарсҳо бо ният эҷод ва идора карда шудаанд.
Усули 5: Сабукӣ баъзан
Ҳоло ҷинояткорон аз замон ба замон меҳрубон мешаванд. Меҳрубониҳои ногаҳонӣ ва мукофотҳо пайванди эҳсосиро эҷод
мекунанд ва кафолат медиҳанд, ки маҳбус қоидаҳоро риоя кунад.
Онҳо умедҳоро барои беҳтар шудани вазъи ӯ бедор мекунанд – умедҳое, ки одатан амалӣ
намешаванд, аммо ӯро саргардон ва дилшикаста месозанд.
Ин ҳам ошност, не?
Локдаун ҳа – локдаун не, ин қоида – он қоида, ва сабукӣ дар назар аст.
Фақат чанд ҳафтаи дигар, сипас мо корро ба анҷом мерасонем...
Бори дигар ва бори дигар умедҳо баланд мешаванд, ки мо метавонем ба зудӣ ба ҳолати муқаррарӣ баргардем.
Ин қисми стратегияи равонӣ аст!
Усули 6: Намоиши «ҳамақудратӣ» ва «ҳамадонӣ» Зиндонӣ бовар карда мешавад, ки ҳар гуна муқовимат беҳуда
аст, ки ӯ пасттар аст ва ҳамеша ҳамин тавр хоҳад монд.
Параллел ба коронавирус: Қувваи пулис, ки бар зидди эътирозгарон истифода мешавад,
бартарии ҷисмонии ҳокимияти давлатӣ нишон медиҳад.
Ҳатто Рапорти махсуси расмии СММ оид ба шиканҷа, Нилс Мелзер, ҳушдор дод ва ман иқтибос мекунам: «Зулми пулис дар
саросари ҷаҳон шиддат мегирад ва эътимоди ҷамъиятӣ, сулҳи иҷтимоӣ, ҳамбастагӣ ва демократияро нобуд мекунад.»
Ҳукуматҳо бояд аз муносибат бо мардуми худ ҳамчун душман даст кашанд!
Усули 7: Деградация . Пурра дар зери раҳми касе будан ҳар умедро, ки муқовимат ба чизе ноил мешавад, аз байн мебарад.
Ин маҳбусро то сатҳи кӯдак ё ҳайвон поин меорад.
Шоиқон инро тавассути ҷазоҳои таҳқиромез, муҳити ифлос, таҳқир ва масхара ё бо маҳрум
кардани маҳбус аз ҳар гуна махфият ба даст меоранд.
Маскаҳо худ таҳқири пок ҳастанд, ва сипас санҷишҳо ҳастанд, ки бисёриҳо онҳоро хеле нороҳат мешуморанд.
Чин ҳатто то ҳадде расид, ки аз шаҳрвандони ҷопонии воридшаванда ба кишвар намунаҳои маводи гелеро гирифт.
Танқид ва масхара кардани одамоне, ки эм намешаванд, маъмул аст.
Ва кӯшиш барои ҷалби мардум ба эмгузаронӣ бо браатвурст ё бургер то чӣ андоза самарабахш аст?
Оё ин шуморо ба сагҳои Павлов ёд намеорад, ки вақте занг мезад, то онҳоро ғизо диҳанд, даҳонашон об мешуд?
Усули 8: Иҷрои даъвоҳои беасос
Зиндонӣшудагон маҷбур буданд, ки қоидаҳои хастаовар ва бефоидаи протоколро риоя кунанд.
Ин онҳоро одат дод, ки фармонҳои ҳокимони худро иҷро кунанд, новобаста аз он ки онҳо то чӣ андоза беақлона бошанд.
Чораҳои бефоида аз аввали он чи «пандемия» меноманд, тартиби рӯз буданд.
Масалан, ҳангоми сабти ном дар фурудгоҳ бояд масофаи ҳадди ақал нигоҳ дошта шавад, вале ҳамон мусофирон
чанд дақиқа пас дар ҳавопаймо наздик ба ҳам менишинанд.
Ман мутмаинам, ки шумо, тамошобинони азиз, метавонед дар як лаҳза боз бисёр мисолҳои дигарро ба ёд оред!
Нияти стратегҳое, ки дар паси ин қарор доранд, содда аст: мо набояд фикр кунем, набояд ҳеҷ
чизро савол кунем, балки бояд итоатро омӯзем.
Хусусияти маъмулӣ дар диктатура!
Хулоса то ҳол: Ба назар мерасад, ки ҳамаи ҳашт нуқтаи ин «диаграммаи маҷбурсозӣ» дар мавриди коронавирус риоя шудаанд.
Чӣ гуна як нафар қудрати тоталитарӣ дар давлат барпо мекунад?
Савол ин аст: Чӣ гуна метавон мардумеро, ки ба озодӣ ва демократия одат карда буданд, боз аз ҳуқуқҳои асосии худ даст кашонанд?
Чӣ гуна одамони озод дар низоми тоталитарӣ ба шаҳрвандони тобеъ табдил меёбанд?
Мутаассифона, ин дар тӯли таърих борҳо такрор шудааст ва ҳоло ин талош бори дигар дар сатҳи ҷаҳонӣ идома дорад.
Психози оммавӣ, ки қасдан ба вуҷуд оварда шудааст ва дар боло тавсиф шудааст, калиди ин аст.
Ба гуфтаи донишманди динӣ Артур Верслуис, тоталитаризм «падидаи муосири қудрати пурраи марказгаштаи давлатӣ
дар якҷоягӣ бо нест кардани ҳуқуқҳои инсонӣ» мебошад.
Ҷомеа ба ду гурӯҳ тақсим мешавад: ҳокимон, ки ба мақоми қариб илоҳӣ баланд бардошта мешаванд, ва оммаҳо,
ки ба субъектҳои вобастаи ин «элита» табдил меёбанд.
Ҳарду бар зидди табиати инсонӣ ҳастанд, зеро ҳукмронҳо низ инсонҳои хатокор ҳастанд ва табдил додани
аҳолӣ ба тобеон танҳо тавассути фиребҳое, ки ба вокунишҳои шизофреник монанданд, имконпазир аст.
Қадами аввал ҳамеша паҳн кардани тарс аст, ки дар мавҷҳои тарси равонӣ махсусан самарабахш аст.
Мирлоо менависад, ва ман иқтибос мекунам: «Ҳар мавҷи террор пас аз як фосила таъсири худро қавитар аз мавҷи қаблӣ
ошкор мекунад, зеро мардум ҳанӯз аз таҷрибаи қаблӣ ноороманд.»
Рӯҳия пайваста коҳиш меёбад ва таъсири равонии ҳар маъракаи нави таблиғотӣ қавитар мешавад; он ба
мардуме мерасад, ки аллакай нарм карда шудаанд.
Дар ҳамин вақт, пропаганда ба гумроҳ кардани ақли омма мусоидат мекунад.
Маълумоти бардурӯғ дар бораи манбаи «таҳдид» ва хусусияти «буҳрон» ба таври систематикӣ паҳн карда мешавад.
Дар давраи интернет маълумот тавассути алгоритмҳо махсусан ба самт равона карда мешавад ё ҳатто
пурра манъ карда мешавад, яъне сензор карда мешавад.
Вобаста ба он ки корбар қаблан дар интернет чӣ чизро тамошо кардааст, ба ӯ боз маълумоти шабеҳ пешниҳод мешавад.
Ҳамин тавр, гурӯҳҳои гуногуни ҳадафӣ метавонанд даркҳои комилан гуногуни воқеиятро таҳия кунанд.
Технология ҳамчун омиле, ки ба вобастагӣ меорад, изолятсия ҳамчун катализатор Азбаски пропагандаи муосир дар шакли технологияҳои
ҷолиб – смартфонҳо, интернет, телевизион ва ғайра – пешкаш мешавад, он васеъ ва бо шавқ
истеъмол мешавад ва бисёриҳо ба он вобаста шудаанд.
Ва он вақт самараноктарин аст, ки одамон дар тамосҳои иҷтимоии худ маҳдуд карда шаванд.
Ҳар кас аз пропаганда кӯр нашудааст, ва ҳамин аст сабаби он, ки «фосилагирии иҷтимоӣ» барои бетараф кардани
қудрати ислоҳии онҳое истифода мешавад, ки аз ҳамлаи доимии иттилооти бардурӯғ таъсир нагирифтаанд.
Йоост Меерлоо менависад, ва ман иқтибос мекунам: «Изолятсия ва такрори сабурёнаи стимулҳо
барои одобон кардани ҳайвоноти ваҳшӣ зарур аст.»
Тоталитариён ин қоидаро риоя мекарданд.
Онҳо медонанд, ки агар қурбониёни сиёсии худро дар изолятсия нигоҳ доранд, метавонанд онҳоро зудтарин тарзе шарт диҳанд.
Вақте ки аҳолӣ муддати дароз дар ларзишҳои тарси равонӣ қарор мегирад, он дилшикаста ва
осебпазир мешавад. Одамон орзуи ҷаҳони мунтазам доранд.
Дар ин марҳила тоталитариён чунин ҷаҳонро пешниҳод мекунанд – аммо бо нархи озодӣ, бо нархи назорат бар ҳаёти шахсӣ.
Як вақт мардумони озоду мустақил ҳоло ба мазлумон ва фармонбардорон табдил ёфтаанд!
Дурӯғ ва саргардонӣ ҳамчун асбобҳои муфид Қурбониёни режимҳои тоталитарӣ бо ният ба дурӯғ гуфтан омӯзонида мешаванд.
Мунтазам шунидани паёмҳои бардурӯғ, ки ҳадафмандона бор-бор самташонро иваз мекунанд, андешаи мантиқиро то
ҳадде саргардон месозад, ки баъзе одамон аз дифоъ аз худ дар баробари ин дурӯғҳо даст мекашанд.
Одамон ғайрифаъол мешаванд ва нақлро дар маҷмӯъ дар худ ҷой медиҳанд.
Фикри озод ба канор меравад ва ҷои онро индоктринация мегирад.
Забон ҷузъи муҳими чунин таблиғот аст.
Калимаҳо маънои аслии худро аз даст медиҳанд, ва ин низ ҳамлаи рӯбарӯ ба зеҳн аст.
Одамон мавҷудоти одатӣ ҳастанд.
Оҳиста-оҳиста, аммо бо итминон шаҳрвандон ба низоми ноком одат мекунанд.
Осон аст, ки сохторҳои тоталитариро дар кишварҳои дур ё дар пасманзари таърихӣ шинохтан мумкин аст.
Вақте ба Шимоли Корея, масалан, менигарем, эҳтимолан ҳама дар Ғарб мегӯянд: «Чӣ культе девонавор!» Мутаассифона,
оғозҳоро вақте ки худатон дар он ғарқ шудаед, чандон осон намебинед, чун ҳоло мо дар ҳамин ҳолием!
Мо низ ба итоат ва эҳтиром ба мақом одат карда истодаем!
Оё ин шуморо ба замонҳои торики кишварамон ёд намеорад?
Оғоз бо «сабаб», сипас ба девонагӣ меафтад Аксари идеологияҳо пайравонашонро бо ғояҳои мантиқӣ
– ё ҳадди ақал ба назар мантиқӣ – ҷалб мекунанд.
Масалан, коронавирусро гиред: ғояи паҳншавии бемории сироятӣ дар ҷаҳони глобализатсияшуда бо
назари маъмулан паҳншудаи аҳолӣ мувофиқат мекунад.
Аз ин сабаб аксари мардум аввал чораҳои ҳифзи саломатиро дастгирӣ карданд.
Аммо дар як марҳилаи муайяни раванди шустани мағз мантиқ дигар нақш намебозад.
Абсурд аст, аммо баръакс воқеан дуруст аст.
Зиддиятҳо боз ҳам қудрати як идеологияро мустаҳкам мекунанд, чун намунаи динҳои фундаменталистӣ нишон медиҳад.
Феномени ба ном «хароҷоти ғарқшуда» низ нақши муҳим мебозад.
Хароҷоти ғарқшуда – ба ибораи дигар, хароҷоти ғарқшуда ё барнагардонӣ – маънояш он аст, ки шумо аллакай дар як лоиҳа
вақти зиёд ва энергия ва эҳтимолан пул сармоягузорӣ кардаед, ки эътироф кардани ин лоиҳа ҳамчун хатогӣ душвор ё ғайриимкон аст.
Ваъдаҳои шикаста системавӣ ҳастанд Оё мо ҳанӯз ҳам ҳайрон мешавем, вақте сиёсатмадорон пас аз интихоб
шуданашон чунин рафтор мекунанд, гӯё мегӯянд: «Ба ман чӣ алоқаманд аст, ки дирӯз чӣ гуфта будам?»
Ваъдаҳои шикаста дар сиёсат дар маҷмӯъ ва дар робита ба коронавирус систематикӣ ҳастанд.
Анҷоми чораҳо нест, иммунитет тавассути эмгузаронӣ вуҷуд надорад, пӯшидани ниқоб ва ӯҳдадориҳои
монанди он барои шахсони эмшуда низ хотима намеёбад.
Ва бо вуҷуди ин, аксари аҳолӣ ҳанӯз ҳам ба ҳукуматҳояшон ва ҳатто ба васоити ахбори омма эътимод доранд.
Ин намунаи зикршудаи «синдроми Стокгольм» аст ва нишонаи лағжиши глобалии аҳолӣ ба сӯи як идеология мебошад.
Тарси хотима додан ба чораҳои зидди коронавирус Мо метавонем бубинем, ки пропаганда аллакай то чӣ андоза муваффақ
шудааст, аз он ки баъзе одамон дигар намехоҳанд ба ҷаҳоне бидуни чораҳои зидди коронавирус баргарданд.
Онҳо идеологияро то ҳадде дар худ ҷабидаанд, ки «синдроми ғор» – тарси ҳолати муқаррариро – инкишоф додаанд.
Сипас чунин одамон ба онҳое, ки дигаргуна фикр мекунанд, ба дурӯғҳо бовар накардаанд ва орзуи
баргашт ба ҳаёти муқаррариро доранд, фишор меоранд.
Ин дақиқан ҳамон чизест, ки режими тоталитарӣ ба он ниёз дорад: фишор на танҳо «аз боло» — яъне аз
ҳукумат ва ВАО — балки «аз паҳлӯ» — яъне аз ҳамватанон.
Дар ин лаҳза мо мехоҳем суханро ба ҳамкорамон супорем.
Муҳтарам тамошобинон, бо нигарист ба ин таҳлил аз рӯзномаи ExpressZeitung, намешавад гумон накард, ки дар паси ҳамаи
қоидаҳо ва манъкуниҳои мухолиф ва аксаран комилан абсурд як стратегияи хеле бодиққат тарҳрезишуда ва фиребомез қарор дорад.
Ба назар мерасад, ки дар ин ҷо бар зидди башарият ҷанги равонии мураккаб сурат мегирад.
Дар ин нуқтаи назар ҳамаи ин чораҳо маъно доранд – аз назари онҳое, ки риштаҳоро мекашанд! Ин таҳлил даҳшатовар аст.
Аммо танҳо бо рӯбарӯ шудан бо ин масъалаи нохуш ва нороҳат метавонем чораҳои муносибро андешем.
Яке аз муҳимтарин маълумотҳо худи маълумот аст. Лутфан ин барномаро паҳн кунед! То ки ҳарчи бештар одамон барномаи шустушӯи
мағзеро, ки ҳоло ҷараён дорад, дарк карда, онро қатъ кунанд.
Дар истинодҳои зерин шумо инчунин истинод ба рӯзномаи Express-ро хоҳед ёфт, ки дар он ҷо
метавонед нашри аслиро барои хондан фармоиш диҳед.