1
00:00:00,000 --> 00:00:00,512


2
00:00:00,512 --> 00:00:06,368
Abantu kulula kakhulu ukubaphatha
nokubalawula lapho besaba ndawonye.

3
00:00:06,368 --> 00:00:11,271
Namuhla, ngokudala isongo sempi yomhlaba wonke noma ingozi
yemvelo, zonke izizwe zibekwa esimweni

4
00:00:11,271 --> 00:00:17,440
se-hypnosis esikhulu, ngisho nokuvinjelwa komzimba
okubangelwa ukushaqeka, ngaleyo ndlela zibe buthakathaka.

5
00:00:17,440 --> 00:00:23,666
Abantu abethukile ngenxa yokwesaba bangaphoqeleka ukuba bamukele
imithetho yobugebengu kakhulu, okuhlanganisa

6
00:00:23,666 --> 00:00:30,940
nokubathathelwa amalungelo abo, njengoba sekwenzekile
ngesikhathi sobhadane lwe-coronavirus oluhlelwe ngenhloso.

7
00:00:30,940 --> 00:00:38,147
Ibulawa ukwesaba ukuphela komhlaba, abantu-ke bagwinya imiyalelo
engenangqondo efana nokugqoka njalo izimaski

8
00:00:38,147 --> 00:00:46,180
zothuli ngaleso sikhathi – noma imithetho engenangqondo
yokushisa eyenza ukuthi i-apartment ingabizi namuhla.

9
00:00:46,180 --> 00:00:52,116
Ifilimu edokhumentari elandelayo, "Mass Psychosis", echaza lezi
zindlela eziyinkimbinkimbi zempi yengqondo

10
00:00:52,116 --> 00:00:59,520
eziqondiswe kubantu isebenzisa isibonelo sodlame
lwe-coronavirus, ibaluleke kakhulu namuhla kunanini ngaphambili!

11
00:00:59,520 --> 00:01:05,059
Igama elibanzi elithi "psychosis" libhekisela
ezinkingeni zengqondo ezinzima kakhulu lapho abantu

12
00:01:05,059 --> 00:01:07,500
abathintekile belahlekelwa ukuxhumana neqiniso.

13
00:01:07,500 --> 00:01:14,220
Lapho lezi zimpawu zenzeka eqenjini labantu bonke,
kubizwa ngokuthi "i-psychosis yabantu abaningi".

14
00:01:14,220 --> 00:01:20,426
Eminyakeni eyizinkulungwane, abantu abanamandla bakhe futhi
basebenzise lesi sifo sokukhathazeka lapho befuna ukwethula

15
00:01:20,426 --> 00:01:27,680
uhlelo lobuphethe lonke, ngoba kuphela ngaphansi komlingo
wokukholwa okungamanga abantu bezimisele ukuyeka amalungelo abo.

16
00:01:27,680 --> 00:01:30,680
Namuhla, ukwesaba okudingekayo
ngalokhu kukhiqizwa kakhulu yabezindaba.

17
00:01:30,680 --> 00:01:36,960
Kodwa laba babusi abazayo bangayibumba kanjani ingqondo
yomuntu ukuze isebenze ngokuchasene nezintshisekelo zayo?

18
00:01:36,960 --> 00:01:42,095
Impendulo inikezwa yisayensi yokuziphatha kwengqondo, eyakhe
amagama afana nokuthi "ukugeza ubuchopho",

19
00:01:42,095 --> 00:01:48,125
"ukulawula ingqondo" kanye, njengendlela ephezulu
kunazo zonke, "menticide" – ukubulala ingqondo.

20
00:01:48,125 --> 00:01:57,301
Izindlela zika-Ivan Pavlov: Isihluthulelo sokufundiswa
ngempumelelo U-Ivan Petrovich Pavlov wayengudokotela nomcwaningi

21
00:01:57,301 --> 00:02:05,938
wezokuphila waseRussia owayekwazi, ngenxa yokuhlola
kwakhe okuphumelelayo kokuqeqesha izinja, ukukhombisa ukuthi

22
00:02:05,938 --> 00:02:10,780
imicabango nemikhuba yezinja nabantu ingalungiswa kabusha.

23
00:02:10,780 --> 00:02:17,792
Ekuhlolweni kwakhe ngezinkunzi, konke
ayekudingayo kwakuyingilazi, ukudla kwenja, inja nesikhathi.

24
00:02:17,792 --> 00:02:22,496
Inja elambile umlomo wayo wawuhlale uthotha lapho ibona ukudla.

25
00:02:22,496 --> 00:02:29,596
UPavlov wabe eseshaya intonga njalo lapho edla inja. Ngemva
kokuphindaphinda okuningi, inja yajwayela

26
00:02:29,596 --> 00:02:38,368
kangangokuba ukuzwa nje intonga ishaya kwenza umlomo wayo
wamathe, ngisho noma kungekho ukudla okutholakalayo.

27
00:02:38,368 --> 00:02:43,120
UPavlov wayeqinisekile ukuthi ingqondo
yomuntu ingabunjwa ngendlela efanayo.

28
00:02:43,120 --> 00:02:50,304
Wayebheka abantu njengezilwane, nakuba bethuthukile kancane,
kodwa empeleni basengabantu bezilwane ababeyofundiswa

29
00:02:50,304 --> 00:02:57,360
ukuphendula ezivuselelweni – futhi lo mbono
ngobuntu wawwabelwana ngababusi baseSoviet ngaleso sikhathi.

30
00:02:57,360 --> 00:03:02,610
Ngenxa yalokhu, uPavlov wakhuthazwa kakhulu
ngemva kokuba amaSoviet ethathe amandla futhi

31
00:03:02,610 --> 00:03:06,880
wavunyelwa ukuqhubeka nezivivinyo zakhe kubantu.

32
00:03:06,880 --> 00:03:13,253
Ngo-1919, uVladimir Lenin wathi engxoxweni
noPavlov, ngithi: "Ngifuna izixuku zaseRussia zilandele

33
00:03:13,253 --> 00:03:16,460
indlela yokucabanga nokuphendula yamaKhomanisi."

34
00:03:16,460 --> 00:03:21,260
Abantu bangalungiswa futhi
bamukelwe ukuze babe lokho esikufunayo.

35
00:03:21,260 --> 00:03:26,060
Inhloso enkulu yohlelo
lobukomunisti kwakuwuguquko lobuntu bomuntu.

36
00:03:26,060 --> 00:03:32,128
Futhi ucwaningo lukaPavlov lwahlinzeka
ngesisekelo somqondo sokufeza lo mgomo.

37
00:03:32,128 --> 00:03:39,712
Izindlela zikaPavlov zazenzelwe ngqo ingqikithi yombono
wobuMarx – ukufundiswa kabusha nokulungiswa kabusha kwabantu.

38
00:03:39,712 --> 00:03:46,334
Ngokuvamile, ingqondo ecacile yakha isihlangu esivikela
ekuthonyweni okunjalo, kodwa ngokukhathala okubangelwa

39
00:03:46,334 --> 00:03:54,752
ngenhloso, ubuthakathaka bomzimba nokucindezeleka kwengqondo,
izivivinyo "zaphula umoya" futhi zavala ukucabanga okuhlelekile.

40
00:03:54,752 --> 00:03:58,055
Abantu abahlakaniphile bangafundiswa
imfundiso ethile – umuntu angasho ngisho ukuthi

41
00:03:58,055 --> 00:04:01,480
baqeqeshwe – kalula njengabantu abanengqondo elula.

42
00:04:01,480 --> 00:04:06,400
Ukuxoshwa kwengqondo, ukuhlukunyezwa kwengqondo nokuvuma amanga

43
00:04:06,400 --> 00:04:12,702
Ukuxoshwa kobuchopho nezivumelwano zokuqamba amanga okukhiqizwa
ngakho akufanele kucatshangwe ngendlela yesikhathi samaphakathi,

44
00:04:12,702 --> 00:04:16,788
njengasezikhathini zokuzingela abathakathi,
lapho isisulu esihluphekayo sivuma noma

45
00:04:16,788 --> 00:04:19,400
yini nje ukuze ukuhlukunyezwa komzimba kumiswe.

46
00:04:19,400 --> 00:04:26,123
Kunalokho, kuwumkhuba oyinkimbinkimbi wokufundiswa ngokuhleleka
nokucindezelwa ngenhloso yokuguqula umuntu

47
00:04:26,123 --> 00:04:34,400
nokuzibeka icala, ngenhloso yokubhubhisa izimvo
nezinkolelo zakhe eziyisisekelo ngempela nokuzifaka ezintsha.

48
00:04:34,400 --> 00:04:42,380
Udokotela nomcwaningi wezengqondo waseNetherlands uJoost Meerloo
wasungula igama elithi "menticide," elisho ukubulawa kwengqondo.

49
00:04:42,380 --> 00:04:46,368
Umuntu angasho futhi: ukubulawa kokucabanga ngokusobala.

50
00:04:46,368 --> 00:04:52,280
Nokho, lobu bugebengu bendabuko obuphikisana
nokuqonda babusungulwa ngempumelelo futhi

51
00:04:52,280 --> 00:04:56,128
bathuthukiswa kakhulu phakathi nekhulu lama-20.

52
00:04:56,128 --> 00:05:01,798
Izisulu zalolu hlobo lokwesabisa ngokwengqondo
ekugcineni zenza izivumelo zomgunyathi

53
00:05:01,798 --> 00:05:06,175
ababezizethemba, zamukela icala lezono abangazange bazenze.

54
00:05:06,175 --> 00:05:10,898
Le vidiyo elandelayo ichaza ukuthi lobu
buphuthuma bokwesabisa ngokwengqondo basebenziswa noma

55
00:05:10,898 --> 00:05:14,340
bavivinywa kangakanani ezinkampini zokuboshwa.

56
00:05:14,340 --> 00:05:19,091
Lesi sidwaba sengqondo
sasetshenziswa noma savivinywa emakamu ejele:

57
00:05:19,091 --> 00:05:21,504
Isigaba 1:

58
00:05:21,504 --> 00:05:26,989
Okokuqala, izisulu zadliwa amandla, ikakhulukazi
hhayi ngenxa yodlame olukhulu lomzimba, kodwa

59
00:05:26,989 --> 00:05:31,424
ngenxa yokulamba, ukubanda, ukuzihlukanisa nokwesaba.

60
00:05:31,424 --> 00:05:37,984
Kwaphinde kwasetshenziswa nemaski evimbela
ukuphefumula, isibonelo ekamu labavalelwe eGuantanamo.

61
00:05:37,984 --> 00:05:43,957
Ukubuza okungapheli nokungabi nokulala kuholele ekukhathaleni
okukhulu nokudikibala ngokuphelele, kuze kufinyelele

62
00:05:43,957 --> 00:05:47,360
ezingeni abahlanzayo bengqondo ababefuna ukufinyelela kulo.

63
00:05:47,360 --> 00:05:52,768
Ukuwa komuntu olimele kwakuvamile ukuba kusheshile.

64
00:05:52,768 --> 00:06:00,720
Meerloo wabhala ngalesi sigaba, futhi ngicaphuna:
"Kuyathi ngokuzumayo kushintsha kube ukuzithoba nokuvuma."

65
00:06:00,720 --> 00:06:06,035
Kusukela manje, ngokwezisho zokuhlaziywa kwengqondo,
i-superego epharasitikayo ihlala enhliziyweni

66
00:06:06,035 --> 00:06:10,912
yokuziphatha komuntu, ikhuluma ngelizwi lomnikazi wayo omusha.

67
00:06:10,912 --> 00:06:16,266
Lokhu kunikela ngokuzumayo kuyinqubo eyenzeka ngaphandle
kokuqaphela futhi egcwele imizwa kuphela, futhi kungase

68
00:06:16,266 --> 00:06:22,000
kubangele lokho okubizwa ngokuthi "i-Stockholm
syndrome", lapho isisulu sobugebengu sizizwa sinomusa kumphangi.

69
00:06:22,000 --> 00:06:25,820


70
00:06:25,820 --> 00:06:29,723
Isigaba sesi-2:

71
00:06:29,723 --> 00:06:37,400
Ngemva kokuhlukunyezwa, ukuvuma okungamanga kwafundwa
kaningi, ngaleyo ndlela kwagcwaliswa ebuchosheni lwesisulu.

72
00:06:37,400 --> 00:06:42,741
Kwaphinde kwahlinzekwa ngeminye imibono
nezizathu ukuze indaba ibonakale ithembekile

73
00:06:42,741 --> 00:06:47,200
ngangokunokwenzeka, nakuba konke kwakuyinkohliso.

74
00:06:47,200 --> 00:06:49,120
Isigaba sesi-3:

75
00:06:49,120 --> 00:06:55,200
Manje ummangalelwa angakwazi ukwenza ukuvuma
kwakhe okungamanga futhi abeke abanye icala.

76
00:06:55,200 --> 00:07:03,153
Isibonelo esisodwa (phakathi kweziningi) kwakunguFrank H.
Schwable, ilungu eliphezulu le-United States Marine Corps owawa

77
00:07:03,153 --> 00:07:09,060
ezandleni zamaKhomanisi aseShayina ngesikhathi seMpi yaseKorea.

78
00:07:09,060 --> 00:07:14,641
Ngemva kwezinyanga eziningi eboshiwe, wavuma –
ngokuningiliziwe – ukuthi i-United States

79
00:07:14,641 --> 00:07:18,400
yayenza ubugebengu bempi bezinto eziphilayo eKorea.

80
00:07:18,400 --> 00:07:28,320
Ebuyela e-United States, wazivikela phambi kwenkantolo
yezempi, ethi, "Amazwi ayengami, kodwa imicabango yayingeyabo."

81
00:07:28,320 --> 00:07:35,872
Wabuyisela ubufakazi bakhe wembula
izindlela zokugeza ingqondo ayebhekene nazo.

82
00:07:35,872 --> 00:07:40,096
Nokho, akuzange kube wonke umuntu
onokuzinza kwengqondo okufana nokukaSchwable.

83
00:07:40,096 --> 00:07:47,712
Cishe ingxenye yesithathu yamasosha ase-US
ababoshwa ngamaShayina yaba ngamaKhomanisi aqinile.

84
00:07:47,712 --> 00:07:52,384
Ukugezwa kobuchopho komphakathi wonke

85
00:07:52,384 --> 00:07:56,058
Njengoba kungenzeka ngokuhleleka ukufaka
imicabango yangaphandle kumuntu oyedwa,

86
00:07:56,058 --> 00:07:58,880
kungenzeka futhi ukwenza kanjalo neqembu elikhulu.

87
00:07:58,880 --> 00:08:07,200
Ngoba umphakathi uqukethe abantu ngabanye abangaphathwa
ngokufaka kubo ukungabaza, ukungaqiniseki nokwesaba.

88
00:08:07,200 --> 00:08:14,908
Esihlokweni sango-1969 esashicilelwa kuDie Zeit, usosayensi
wezengqondo waseCzech u-Ivo Planava (owazalwa

89
00:08:14,908 --> 00:08:24,268
ngo-1934) wachaza izindlela ezahlukene ezisetshenziswa
ngokuhleleka ukususa ubuntu babantu ngabanye namaqembu kanje:

90
00:08:24,268 --> 00:08:33,620
NgokukaPlanava, umphakathi jikelele ezimweni zokubusa ngokuqinile
uba nokunganaki (ukungakhathali) ngezinto ezenzekayo.

91
00:08:33,620 --> 00:08:43,900
Laba bantu abangenandaba abasakwazi ukwenza izinqumo ngokuqaphela
nokulandela imigomo edlula ukuthola umqathango wansuku zonke.

92
00:08:43,900 --> 00:08:54,820
Lokhu ukunganaki kungavela, njengoba kuchazwe, ngokuphuka
kwengqondo okungazelelwe, noma ngenqubo ecothayo yokuzilahla.

93
00:08:54,820 --> 00:09:00,630
Le ndlela kancane kancane, yesikhathi eside yokunciphisa amandla
engqondo kuthiwa isebenza ngisho kangcono futhi

94
00:09:00,630 --> 00:09:07,360
iyahlala isikhathi eside, ikakhulukazi lapho abantu
abaphathwe ngendlela efanayo behlala endaweni efanayo.

95
00:09:07,360 --> 00:09:14,290
Okubalulekile ngokulinganayo kulesi sihlobo yinkimbinkimbi
yokuzizwa unesono – okusho ukuzisola – nokudlala ngethemba.

96
00:09:14,290 --> 00:09:25,700
Kuphindaphindwa abantu banikezwa ithemba ngento ethile – okungeke
kwenzeke – ukuze bagcinwe bengazinaki ukuze bangaphikisi.

97
00:09:25,700 --> 00:09:29,880
Ukuqhathanisa nenqubomgomo yamanje
ye-"coronavirus" kuyamangalisa kakhulu lapha.

98
00:09:29,880 --> 00:09:38,208
Lapha futhi, uhulumeni usebenza ngendlela ehlelekile ngokuthembisa
insindiso uma izixuku zingakwenza lokhu noma lokho.

99
00:09:38,208 --> 00:09:43,684
Ngenkathi "ukufundiswa kabusha" komuntu
ngamunye kuvimbela ukuxhumana nomhlaba wangaphandle,

100
00:09:43,684 --> 00:09:46,700
ukuxhumana kulawulwa emaqenjini amakhulu abantu.

101
00:09:46,700 --> 00:09:51,168
– namuhla siyazizwa lokhu ngabezindaba ezihambisanayo.

102
00:09:51,168 --> 00:09:56,780
Ukupropaganda okuqhubekayo kuholela
emiphumeleni emibili ephikisanayo:

103
00:09:56,780 --> 00:10:04,914
Iqembu elilodwa lithola ukunganaki, liba lingakhathali, kanti
elinye iqembu – elincane – lithola ukuphendula ngokuphikisa

104
00:10:04,914 --> 00:10:10,100
kanye nesifiso sokuthola iqiniso elingemuva kwepropaganda.

105
00:10:10,100 --> 00:10:19,173
Izimo ezifanele kakhulu zokwehlukanisa ngokujulile umphakathi
owawuhlala ndawonye ngokuthula, okwenzeka futhi manje!

106
00:10:19,173 --> 00:10:23,624
Umdwebo Wokuphoqelelwa kaBiderman kanye Nezinyathelo ze-Corona

107
00:10:23,624 --> 00:10:30,845
U-Albert D. Biderman, isazi ngomphakathi e-US Air Force, wachaza
kumdwebo wakhe owaziwa ngokuthi "umdwebo wokucindezela" izindlela

108
00:10:30,845 --> 00:10:37,660
zokuhlukunyezwa zamaShayina nezaseKorea ezazisetshenziswa
ngokuhleleka ukufundisa kabusha iziboshwa zempi zaseMelika.

109
00:10:37,660 --> 00:10:43,616
NgokukaBiderman, izakhi ezintathu eziyinhloko
zalezi yilezi: ukuncika, ubuthakathaka nokwesaba.

110
00:10:43,616 --> 00:10:50,433
Izindlela eziyisishiyagalombili ezahlukene zokuhlukunyezwa
okuncane, ezixhumene kakhulu, ziguqula abantu abazimele

111
00:10:50,433 --> 00:10:54,560
ngokwengqondo babe izinceku ezilalela umbuso wobuphethe wonke.

112
00:10:54,560 --> 00:11:01,632
Ake sibheke eduze le migaqo eyisishiyagalombili
futhi siqhathanise nezinyathelo zamanje ze-coronavirus!

113
00:11:01,632 --> 00:11:04,848
Izindlela zokugeza ingqondo ngokuphoqelelwa
ngokwe-Albert Biderman Indlela yokuqala: Ukwahlukaniswa /

114
00:11:04,848 --> 00:11:06,440
ukuphindaphinda okuphoqelekile / ukuswela izinzwa

115
00:11:06,440 --> 00:11:11,866
Ngokuhlukaniswa ngokuphelele noma
ngamaqembu, iziboshwa zalahlekelwa yonke insiza

116
00:11:11,866 --> 00:11:14,760
yomphakathi futhi azisakwazi ukuzivikela.

117
00:11:14,760 --> 00:11:19,236
Kwakudingeka uzigcwalise ngaso sonke
isikhathi, awuzange uthole ukuzivocavoca okwanele,

118
00:11:19,236 --> 00:11:23,520
futhi wawunohlelo olufanayo oludikayo nsuku zonke.

119
00:11:23,520 --> 00:11:27,660
Ukuboshwa kwe-coronavirus nemithetho
yokugcina ibanga kuneziphumo ezifanayo.

120
00:11:27,660 --> 00:11:34,203
Izinkambiso zamasiko, ezemidlalo nezomndeni ziyakhanselwa, futhi
njengoba ukuhlukaniswa kuqhubeka isikhathi eside, imiphumela iba

121
00:11:34,203 --> 00:11:38,528
mibi kakhulu empilweni yomzimba nengqondo yabantu abathintekile.

122
00:11:38,528 --> 00:11:43,700
Izinkinga zempilo yengqondo zenyuke kakhulu
ngesikhathi sokuvala, ikakhulukazi ezinganeni.

123
00:11:43,700 --> 00:11:45,200
Indlela 2: Ukubusa umbono

124
00:11:45,200 --> 00:11:49,728
Ingqondo ingagxila kuphela esimweni esiphuthumayo esisheshayo.

125
00:11:49,728 --> 00:11:52,940
Ezinye izinto ezingaphazamisa lokhu zivinjwe.

126
00:11:52,940 --> 00:11:58,022
Abasolwa babebekwa ebumnyameni noma ekukhanyeni okuqhakazile,
kodwa okwakulingana ngokusebenza

127
00:11:58,022 --> 00:12:05,024
kwakukulektheshini ezingapheli nokuphindaphinda njalo kwamanga
nemfundiso okwakufanele kufakwe ezingqondweni zabo.

128
00:12:05,024 --> 00:12:10,260
Akusikhumbuzi yini lokhu ukuhlaselwa okuqhubekayo kwezibalo
ezingapheli zamacala e-coronavirus ezinkundleni zezindaba?

129
00:12:10,260 --> 00:12:14,945
Futhi, impela, imizamo ekhulayo yokuvimba yonke imizwi ephikisayo
nokuyigcina ingafinyeleli emphakathini,

130
00:12:14,945 --> 00:12:20,448
kungakhathaliseki ukuthi ochwepheshe bahlonishwa
kangakanani futhi banezikhulu eziphakeme kangakanani.

131
00:12:20,448 --> 00:12:27,660
Indlela 3: Ukudikibala okubangelwayo, ukwehla
kwamandla Ngokusobala, ngesinye isikhathi abantu bayadikibala.

132
00:12:27,660 --> 00:12:32,320
Abahlukunyezayo babethintana
ngokulandelana, kodwa isiboshwa asikwazanga.

133
00:12:32,320 --> 00:12:37,409
Indlala, izifo ezibangelwa ngenhloso, ukungabi
nokulala nokuphenywa okude kwakuyizindlela

134
00:12:37,409 --> 00:12:41,568
ezazisetshenziswa ngenhloso yokubangela ukukhathala.

135
00:12:41,568 --> 00:12:43,460
Ukufana ne-coronavirus:

136
00:12:43,460 --> 00:12:48,397
Ngemva konyaka nohhafu yokupropaganda engapheli,
abaningi sebephulukene nethemba futhi bavumele

137
00:12:48,397 --> 00:12:51,560
indaba kahulumeni ukuthi ingene ezingqondweni zabo.

138
00:12:51,560 --> 00:12:56,200
Basuke bekhathele ngalokhu nje... futhi
ngandlela thile ungakwazi ngisho nokukuqonda lokho!

139
00:12:56,200 --> 00:13:02,112
Usufinyelele esimweni sokunganaki esichazwe ngu-Ivo Planava.

140
00:13:02,112 --> 00:13:04,529
Indlela 4: Izinsongo

141
00:13:04,529 --> 00:13:11,800
Abahlukunyezayo basebenzisa izinsongo zokufa, ukuhlukaniswa
okungapheli nokuboshwa, kanye nezinsongo ezibhekiswe

142
00:13:11,800 --> 00:13:16,660
emindenini yezisulu, ukuze bafake ukwesaba nokudikibala.

143
00:13:16,660 --> 00:13:21,361
Kuphela ukwesaba okudalwe ngabantu ngokomqondo
ngokutheleleka nge-coronavirus okusiholele

144
00:13:21,361 --> 00:13:24,864
ekwamukeleni izinyathelo ezithathwe ngabezepolitiki.

145
00:13:24,864 --> 00:13:31,020
Abantwana batshelwe ukuthi bazobeka ogogo namagogo
babo engozini uma bebavakashela ngisho bebamanga.

146
00:13:31,020 --> 00:13:36,127
Eqinisweni, kwakusele kucace ngentwasahlobo ka-2020
ukuthi izinga lokufa ngenxa ye-coronavirus

147
00:13:36,127 --> 00:13:39,840
lalilingana nelokugula ngumkhuhlane ojwayelekile wesizini.

148
00:13:39,840 --> 00:13:45,040
Noma kunjalo, ukumbozwa kwezindaba
okunobudlova kwempini kwaqhubeka kungapheli.

149
00:13:45,040 --> 00:13:53,214
Iphepha lomkhankaso langaphakathi elivela
eMnyangweni Wezangaphakathi waseJalimane libonisa ukuthi le

150
00:13:53,214 --> 00:13:58,176
mizwa yokwesaba yadalwa ngenhloso futhi yalawulwa.

151
00:13:58,176 --> 00:14:01,984
Indlela 5: Ukuthambekela kwesikhashana

152
00:14:01,984 --> 00:14:08,999
Manje abenzi bobubi baba mnene... kwesinye isikhathi.
Ububele obungalindelekile nemivuzo zakha ubuhlobo obunamzwelo

153
00:14:08,999 --> 00:14:13,340
futhi ziqinisekisa ukuthi isiboshwa siyawalandela imithetho.

154
00:14:13,340 --> 00:14:23,060
Baphakamisa ithemba lokuthi isimo sakhe sizothuthuka –
amathemba avamise ukungafeziwe, kodwa amdida futhi amcasule.

155
00:14:23,060 --> 00:14:25,760
Lokho nakho kuzwakala kujwayelekile, akunjalo?

156
00:14:25,760 --> 00:14:31,700
Ukuvalwa kwelizwe yebo – ukuvalwa kwelizwe cha,
lomthetho – lowo mthetho, futhi usizo lusondela.

157
00:14:31,700 --> 00:14:35,136
Kusele amasonto ambalwa nje, bese sesiqedile...

158
00:14:35,136 --> 00:14:39,960
Kuphindaphindwa, amathemba avuselelwa ukuthi
kungase kube maduze sibuyele esimweni esijwayelekile.

159
00:14:39,960 --> 00:14:43,424
Lokho kuyingxenye yamasu engqondo!

160
00:14:43,424 --> 00:14:50,641
Indlela 6: Ukubonisa "amandla onke" kanye "nolwazi
lonke" Isiboshwa kuyakhuthazwa ukuthi noma yiluphi

161
00:14:50,641 --> 00:14:57,184
ukumelana aluwusizo, ukuthi uyiphansi futhi uzohlala enjalo.

162
00:14:57,184 --> 00:15:01,450
Ngokuhambisana ne-coronavirus: Amandla
amaphoyisa asetshenziswe ngokumelene nababhikishi

163
00:15:01,450 --> 00:15:04,000
abonisa ubukhulu bamandla omzimba kahulumeni.

164
00:15:04,000 --> 00:15:10,904
Ngisho noMbiko Okhethekile we-UN ngokuhlukunyezwa, uNils Melzer,
wakhomba ingozi, futhi ngicaphuna: "Ubugebengu bamaphoyisa

165
00:15:10,904 --> 00:15:18,272
buyanda emhlabeni wonke futhi bubhubhisa ukwethenjwa komphakathi,
ukuthula komphakathi, ukuvumelana kanye nentando yeningi."

166
00:15:18,272 --> 00:15:23,648
Oohulumeni kumele bayeke ukuphatha abantu babo njengezitha!

167
00:15:23,648 --> 00:15:28,532
Indlela 7: Ukwehla kwezinga Ukuba ngokuphelele
ngaphansi kwesihawu somuntu omunye kubhubhisa noma

168
00:15:28,532 --> 00:15:31,200
yiliphi ithemba lokuthi ukumelana kuzoletha lutho.

169
00:15:31,200 --> 00:15:34,880
Lokhu kwehlisa isiboshwa kube sezingeni lomntwana noma lesilwane.

170
00:15:34,880 --> 00:15:41,052
Abahlukunyezayo bakufeza lokhu ngokuhlawula
okuhlazisayo, indawo engcolile, izihlazo nokuhlekisa,

171
00:15:41,052 --> 00:15:46,688
noma ngokuvimbela isiboshwa ukuthi sibe nobumfihlo.

172
00:15:46,688 --> 00:15:54,995
Izifihlo zobuso zodwa ziyihlazo eliphelele, bese kuba
nezivivinyo, abaningi abazithola zingemnandi kakhulu.

173
00:15:54,995 --> 00:16:01,120
I-China yaze yathatha amaswabu e-anal
kubantu baseJapane abangena ezweni.

174
00:16:01,120 --> 00:16:06,880
Ukuxoswa ngezihlazo noma ukuhlekisa
abantu abangatholi imijovo kuvamile.

175
00:16:06,880 --> 00:16:15,360
Futhi umzamo wokukhanga abantu ukuthi bazigonyelwe
nge-bratwurst noma nge-burger usebenza kangakanani?

176
00:16:15,360 --> 00:16:19,159
Akukukhumbuzi yini ngezinkabi zikaPavlov,
ezazikhwezela umlomo lapho isigubhu sisakaza

177
00:16:19,159 --> 00:16:23,104
ukuze kubonakale ukuthi sekuyisikhathi sokudla?

178
00:16:23,104 --> 00:16:27,556
Indlela 8: Ukuqinisekiswa kwezimangalo ezingabalulekile

179
00:16:27,556 --> 00:16:31,380
Iziboshwa kwakufanele zithobele
imithetho yeprotocol edikayo nengenamsebenzi.

180
00:16:31,380 --> 00:16:39,328
Lokhu kwabajwayeza ukwenza imiyalo yababusi
babo, noma ngabe ayinangqondo kangakanani.

181
00:16:39,328 --> 00:16:43,280
Izinqumo ezingasizi zibe yindlela ejwayelekile
kusukela ekuqaleni kwalokho okubizwa ngokuthi i-pandemic.

182
00:16:43,280 --> 00:16:49,216
Isibonelo, kumele kugcinwe ibanga elincane lapho abagibeli
bezibhalisa esikhumulweni sezindiza, kodwa-ke emizuzwini embalwa

183
00:16:49,216 --> 00:16:52,832
kamuva laba bagibeli bahlala eduze komunye nomunye endizeni.

184
00:16:52,832 --> 00:16:57,120
Ngiyaziqiniseka ukuthi ningacabanga ezinye
izibonelo eziningi ngokushesha, babukeli abathandekayo!

185
00:16:57,120 --> 00:17:01,986
Inhloso yabasebenzi bamasu abasemuva
kwalokhu ilula: akufanele sicabange, akufanele

186
00:17:01,986 --> 00:17:04,520
sibuze lutho, kodwa kufanele sifunde ukulalela.

187
00:17:04,520 --> 00:17:07,264
Isici esijwayelekile sobushiqela!

188
00:17:07,264 --> 00:17:11,521
Ukuphetha kuze kube manje: Kubonakala sengathi
zonke izihloko eziyisishiyagalombili zalesi "sishadi

189
00:17:11,521 --> 00:17:15,220
sokuphoqelela" sezifezekile esimweni se-coronavirus.

190
00:17:15,220 --> 00:17:20,080
Umuntu angasungula kanjani amandla kahulumeni wobushiqela?

191
00:17:20,080 --> 00:17:27,160
Umbuzo ithi: Ungabenza kanjani abantu abajwayele
inkululeko nodemokhrasi bayeke amalungelo abo ayisisekelo futhi?

192
00:17:27,160 --> 00:17:31,456
Abantu abakhululekile bangashintshwa
kanjani babe izinceku kuhlelo lobuphathekayo?

193
00:17:31,456 --> 00:17:38,560
Ngeshwa, lokhu sekwenzekile kaningi emlandweni, futhi
njengamanje lo mzamo uyaqhubeka futhi – emhlabeni wonke.

194
00:17:38,560 --> 00:17:43,980
Ukuvukela kwengqondo okubanzi okubangelwe
ngenhloso okuchazwe ngenhla kuyisihluthulelo salokhu.

195
00:17:43,980 --> 00:17:49,883
Ngokomcwaningi wezenkolo u-Arthur Versluis, ubuphelele bokubusa
kukahulumeni kusho "isimo sanamuhla sokuba

196
00:17:49,883 --> 00:17:55,420
namandla kahulumeni aphelele aphakathi kanye
nokubhujiswa kwamalungelo abantu ngabanye".

197
00:17:55,420 --> 00:18:01,314
Umphakathi uhlukaniswe waba amaqembu amabili: ababusi,
abaphakanyiswe cishe babe sezingeni lokuba

198
00:18:01,314 --> 00:18:06,976
onkulunkulu, kanye nezixuku, eziba izinceku
ezincike kulaba ababizwa ngokuthi 'elite'.

199
00:18:06,976 --> 00:18:12,591
Zombili ziyaphikisana nemvelo yomuntu, ngoba ababusi nabo
bangabantu abangaphutha, futhi ukuguqula abantu babe

200
00:18:12,591 --> 00:18:20,040
izinceku zombuso kungenzeka kuphela ngamaphupho
angamanga afana nezimpendulo zomuntu one-schizophrenia.

201
00:18:20,040 --> 00:18:27,968
Isinyathelo sokuqala sihlala ukutshala ukwesaba,
okusebenza ngokukhethekile emagagasi okwesaba kwengqondo.

202
00:18:27,968 --> 00:18:34,102
Meerloo ubhala, futhi ngicaphuna: "Igagasi ngalinye lobusabekayo
livula umphumela walo ngamandla angaphezu kwaleyo

203
00:18:34,102 --> 00:18:39,860
yangaphambilini ngemva kokumisa, ngoba abantu
basazizwa bengazinzile ngenxa yesipiliyoni sangaphambilini."

204
00:18:39,860 --> 00:18:46,921
Umoya wokuzethemba uyancipha kancane kancane futhi
umthelela wengqondo womkhankaso ngamunye omusha wokupropaganda

205
00:18:46,921 --> 00:18:51,328
uyanda; kufinyelela emphakathini osuvele wathambekiswa.

206
00:18:51,328 --> 00:18:56,420
Ngasikhathi sinye, ipropaganda ifaka
isandla ekudidayeni izingqondo zabantu abaningi.

207
00:18:56,420 --> 00:19:02,740
Ulwazi olungelona iqiniso mayelana nomthombo wesongo
kanye nobunjalo besimo esiphuthumayo lusakazwa ngokuhleleka.

208
00:19:02,740 --> 00:19:07,682
Esikhathini se-inthanethi, ulwazi luhloselwe
ngokukhethekile noma luvinjelwe ngokuphelele, okusho

209
00:19:07,682 --> 00:19:10,800
ukuthi luyacenzurwa, kusetshenziswa ama-algorithm.

210
00:19:10,800 --> 00:19:18,496
Kuncike kulokho umsebenzisi akubonile ngaphambilini
ku-inthanethi, ulwazi olufanayo luphakelwa kuye futhi.

211
00:19:18,496 --> 00:19:29,664
Ngakho-ke amaqembu ahlukene okuhlosiwe ngabo
angathuthukisa imibono ehlukile ngokuphelele ngobuqiniso.

212
00:19:29,664 --> 00:19:36,961
Ubuchwepheshe njengento ebangela ukuncika, ukuzihlukanisa
njengesisikhuthazi Njengoba ipropaganda yanamuhla ifika ngendlela

213
00:19:36,961 --> 00:19:42,537
yobuchwepheshe obuhehayo – ama-smartphone,
i-inthanethi, ithelevishini, njll. – idliwa kabanzi

214
00:19:42,537 --> 00:19:45,220
nangentshiseko, futhi abantu abaningi bayincika kuyo.

215
00:19:45,220 --> 00:19:51,560
Futhi kuyasebenza kakhulu uma abantu
belawulwa ekuxhumaneni kwabo nabanye.

216
00:19:51,560 --> 00:19:57,830
Akuyona wonke umuntu obhidlizwa ipropaganda, yingakho
kusetshenziswa 'ukuzihlukanisa komphakathi' ukuze

217
00:19:57,830 --> 00:20:04,416
kuncishiswe amandla okulungisa labo abangakaze
bathonywe ukuhlaselwa okuqhubekayo kolwazi olungamanga.

218
00:20:04,416 --> 00:20:08,994
UJoost Meerloo ubhala, futhi ngicaphuna:
"Ukwehlukaniswa nokuphindaphinda okungakhathali

219
00:20:08,994 --> 00:20:12,220
kwezivuseleli kuyadingeka ukuze izilwane zasendle zithobile."

220
00:20:12,220 --> 00:20:15,020
Ababusi abaphelele balandela lo mthetho.

221
00:20:15,020 --> 00:20:21,840
Bazi ukuthi bangazijwayeza izisulu zabo
zezepolitiki ngokushesha kakhulu uma zigcinwa zodwa.

222
00:20:21,840 --> 00:20:27,400
Uma umphakathi usudutshulwe amagagasi olwesaba
lwengqondo isikhathi eside ngokwanele, uba yidangele

223
00:20:27,400 --> 00:20:30,500
futhi usengozini. Abantu bafisa umhlaba ohlelekile.

224
00:20:30,500 --> 00:20:36,020
Kulesi sikhathi, abaholeli bezinhlaka ezilawula
konke banikeza umhlaba onjalo – kodwa ngentengo

225
00:20:36,020 --> 00:20:39,180
yenkululeko, ngentengo yokulawula impilo yakho siqu.

226
00:20:39,180 --> 00:20:46,304
Abantu abake babe ngabazimele futhi bezimele
manje sebephenduke izinceku ezithobekile nezilalela!

227
00:20:46,304 --> 00:20:54,820
Amanga nokudideka njengamathuluzi asebenzayo Izisulu zezimiso
zobuphethe ngokuphelele ziyafundiswa ngenhloso ukuba zixoke.

228
00:20:54,820 --> 00:21:01,416
Ukuhlala uzwa imilayezo engamanga eguqula indlela
ngenhloso kaningi kuyadida ukucabanga okuhlelekile

229
00:21:01,416 --> 00:21:05,040
kuze kube abanye abantu bemisa ukuzivikela emanga.

230
00:21:05,040 --> 00:21:09,040
Abantu baba buthaka futhi bamukela
inganekwane yonke ngaphakathi kwabo.

231
00:21:09,040 --> 00:21:15,584
Ukucabanga okukhululekile kuthathwa eceleni, futhi
ukufundiswa imfundiso ethile kuthatha indawo yako.

232
00:21:15,584 --> 00:21:20,032
Ulimi luyingxenye ebalulekile yalolu hlobo lwepropaganda.

233
00:21:20,032 --> 00:21:26,944
Amazwi alahlekelwa incazelo yawo yokuqala, futhi
lokho nakho kuwuhlaselo oluqondile engqondweni.

234
00:21:26,944 --> 00:21:31,584
Abantu bayizidalwa zemikhuba.

235
00:21:31,584 --> 00:21:36,352
Kancane kancane, kodwa ngokuqinisekile,
izakhamuzi sezivele zivame uhlelo olunamaphutha.

236
00:21:36,352 --> 00:21:41,460
Kulula ukuqaphela izakhiwo zobuphathekayo
ezweni elikude noma ekuhlaziyweni komlando.

237
00:21:41,460 --> 00:21:46,266
Uma ubheka iNyakatho Korea, isibonelo, wonke umuntu eNtshonalanga
cishe uthi: "Yikho leli qembu elingajwayelekile

238
00:21:46,266 --> 00:21:51,640
nelingahlanya!" Ngeshwa, nokho, ukuqala akunakubonakala
kalula uma usubambekile kulo, njengoba thina sikhona manje!

239
00:21:51,640 --> 00:21:56,640
Siphinde siqala ukujwayela ukulalela nokuhlonipha igunya!

240
00:21:56,640 --> 00:22:00,448
Akukukhumbuzi yini ngezikhathi ezimnyama ezweni lethu?

241
00:22:00,448 --> 00:22:06,825
Siqala ngo-"sizathu", bese sihamba siya ekuhlanyeni
Inkolelo-mbono eziningi ziheha abalandeli bazo

242
00:22:06,825 --> 00:22:10,900
ngemibono enengqondo – noma okungenani ezizwakala inengqondo.

243
00:22:10,900 --> 00:22:21,152
Thatha i-coronavirus, isibonelo: umqondo wesifo esithathelana
esisabalala emhlabeni wonke uhambisana nemibono evamile yabantu.

244
00:22:21,152 --> 00:22:26,920
Yingakho abantu abaningi ekuqaleni
besekela izinyathelo zokuvikela impilo.

245
00:22:26,920 --> 00:22:32,096
Ngokuthile esigabeni senqubo yokuwasha
ubuchopho, nokho, isizathu asisabambiqhaza.

246
00:22:32,096 --> 00:22:35,080
Ngokumangalisayo, okuphambene nalokho kuyiqiniso ngempela.

247
00:22:35,080 --> 00:22:42,395
Ukuphikisana kuqinisa amandla kwe-ideyoloji, njengoba
isibonelo sezinkolo ezingqongqoshe sikhombisa. Umkhuba

248
00:22:42,395 --> 00:22:46,780
okuthiwa 'izindleko ezilahlekile' nawo udlala indima enkulu.

249
00:22:46,780 --> 00:22:53,541
Izindleko ezilahlekile – ngamanye amazwi, izindleko
ezingabuyiselwa emuva noma ezingaguquki – zisho ukuthi usuvele

250
00:22:53,541 --> 00:22:59,116
utshale isikhathi esiningi namandla, kungenzeka
nemali, kulo msebenzi, okwenza kube nzima noma

251
00:22:59,116 --> 00:23:03,392
kungabi nokwenzeka ukuwubona njengokwenza iphutha.

252
00:23:03,392 --> 00:23:10,412
Izithembiso eziphukile zihlelwe ngendlela ehlelekile Sisamangala
yini lapho abezepolitiki benza ngemuva kokhetho lwabo

253
00:23:10,412 --> 00:23:14,816
sengathi bacabanga, "Anginandaba nalokho engangikusho izolo?"

254
00:23:14,816 --> 00:23:19,160
Izithembiso eziphukile ziyahleleka, kokubili
kwezombusazwe ngokujwayelekile nasekubhekiseni ku-coronavirus.

255
00:23:19,160 --> 00:23:23,819
Akukho ukuphela kwezinyathelo, akukho ukumelana
nomkhuhlane ngemijovo yokugoma, akukho ukuphela kokugqoka

256
00:23:23,819 --> 00:23:26,880
amamaski kanye nezibopho ezifanayo kubantu abagonyiwe.

257
00:23:26,880 --> 00:23:32,960
Kodwa-ke, iningi labantu liyaqhubeka
nokwethemba ohulumeni babo ngisho neziteshi zezindaba.

258
00:23:32,960 --> 00:23:37,182
Lena isibonelo se-"Stockholm syndrome"
esikhulunywe ngaso ngenhla futhi ibonisa ukuwohloka

259
00:23:37,182 --> 00:23:40,640
komphakathi jikelele kuye kwimfundiso ethile.

260
00:23:40,640 --> 00:23:47,134
Ukwesaba ukuqedwa kwezinyathelo ze-coronavirus Singabona ukuthi
umkhankaso wokupropaganda usuwuphumelele kanjani

261
00:23:47,134 --> 00:23:52,860
ngokuthi abanye abantu sebebengasafuni
ukubuyela emhlabeni ongenazo izinyathelo ze-coronavirus.

262
00:23:52,860 --> 00:24:02,336
Bazamukele le mfundiso ngokuphelele kangangokuthi
bathuthukise 'isifo sekhala' – ukwesaba ukujwayelekile.

263
00:24:02,336 --> 00:24:07,018
Labo bantu-ke bacindezela labo abacabanga
ngokwehlukile, abangakakhohliswa amanga futhi

264
00:24:07,018 --> 00:24:10,176
abafisa ukubuyela ekuphileni okujwayelekile.

265
00:24:10,176 --> 00:24:15,298
Lokhu yilokho ngempela okudingwa umbuso wobuphethe ngokuphelele:
ingcindezi hhayi kuphela "evela phezulu" – okusho

266
00:24:15,298 --> 00:24:21,484
ukuthi okuvela kuhulumeni nasezindabeni – kodwa futhi
"evela eceleni" – okusho ukuthi okuvela kubantu abanye.

267
00:24:21,484 --> 00:24:25,975
Kulesi sikhathi, sifisa ukudlulisa kumlingani wethu.

268
00:24:25,975 --> 00:24:32,628
Baphulaphuli abathandekayo, uma sibheka lo hlaziyo olupapashwe
iphephandaba i-ExpressZeitung, akunakugwemeka ukungabaza ukuthi

269
00:24:32,628 --> 00:24:37,591
ngemuva kwemithetho yonke ephikisanayo futhi
kaningi ehlekisayo ngokuphelele kanye nezivimbelo

270
00:24:37,591 --> 00:24:40,480
kukhona isu elicabangisisiwe kahle futhi elikhohlisayo.

271
00:24:40,480 --> 00:24:45,940
Kubonakala sengathi impi yengqondo
eyinkimbinkimbi iyenziwa lapha ngokumelene nobuntu.

272
00:24:45,940 --> 00:24:54,080
Uma kubukwa ngaleli zwe, zonke lezi zinyathelo zenza umqondo –
ngokombono kwalawo abaphethe izintambo! Lolu hlaziyo luyethusa.

273
00:24:54,080 --> 00:24:58,955
Kodwa kuphela ngokubhekana nale nkinga
engemnandi futhi engakhululekile

274
00:24:58,955 --> 00:25:02,400
singathatha izinyathelo ezifanele zokumelana nayo.

275
00:25:02,400 --> 00:25:09,188
Olunye ulwazi olubalulekile yilolu lwazi uqobo. Sicela
wabelane ngalo hlelo! Ukuze abantu abaningi kakhulu baqonde

276
00:25:09,188 --> 00:25:12,980
uhlelo lokuwasha ubuchopho olwenzeka manje futhi baluvimbe.

277
00:25:12,980 --> 00:25:17,945
Ezinkombeni ezilandelayo, uzothola futhi
isixhumanisi sephephandaba i-Express, lapho

278
00:25:17,945 --> 00:25:22,460
ungayalela khona inguqulo yokuqala ukuze uyifunde.

279
00:25:34,540 --> 00:25:35,940


