WEBVTT

00:00.320 --> 00:05.620
Күп кеше хроник арудан һәм хәтта депрессиядән зарлана.

00:05.620 --> 00:08.080
Ләкин бу чынлап та нормальме?

00:08.080 --> 00:15.272
Доктор Майкл Неллс, табиб һәм халыкара
дәрәҗәдә танылган молекуляр генетик, зур үзгәрешләр

00:15.272 --> 00:19.260
потенциалы булган бу кызу сорауга җавап бирә.

00:19.260 --> 00:25.828
2023 елның августында басылып чыккан һәм инде «Spiegel»
бестселлерына әверелгән «Das indoktrinierte Gehirn»

00:25.828 --> 00:30.912
(«Индоктринацияләнгән мие») китабының кыскача эчтәлеген тыңлагыз.

00:30.912 --> 00:31.776
Бу нәрсә турында?

00:31.776 --> 00:42.180
WEF нигезләүчесе Клаус Шваб коронавирус пандемиясе вакытында
2030 елга дөнья җәмгыятен үзгәртергә теләвен игълан итте.

00:42.180 --> 00:52.540
Ул бу кризисның «Зур яңадан көйләү» дип аталган, ягъни социаль
тәртипне яңадан коруны гамәлгә ашыру мөмкинлеген тудыруын әйтте.

00:52.540 --> 00:58.945
Дания сәясәтчесе Ида Аукен 2016 елда Дөнья
икътисади форумында басылып чыккан мәкаләсендә

00:58.945 --> 01:03.000
бу үзгәреш ничек булырга тиешлеген игълан итте:

01:03.000 --> 01:10.784
Минем бернәрсәм дә юк, шәхси тормышым юк,
һәм тормыш беркайчан да яхшырак булмаган.

01:10.784 --> 01:16.608
Ләкин җәмгыятьне тирән үзгәртү кемнең ихтыяҗы?

01:16.608 --> 01:27.078
Доктор Майкл Нэльс аңлата: бер яктан коронавирус, икенче яктан
COVID-19 вакцинациясе дип аталган мРНК ген терапиясе

01:27.078 --> 01:36.840
дөнья буйлап кешеләрнең «автобиографик хәтерен»
киметүгә хезмәт иткән, ахыр максат – аны тулысынча юк итү.

01:36.840 --> 01:40.200
Яхшырак аңлау өчен, менә кыскача аңлатма:

01:40.200 --> 01:47.574
Автобиографик хәтер үз-үзеңне күз алдына китерү, социаль
мөнәсәбәтләр һәм гамәлләрне планлаштыру өчен мөһим. Ул

01:47.574 --> 01:52.240
кешенең тормышына кагылышлы шәхси хәтирәләрне үз эченә ала.

01:52.240 --> 02:03.063
Шуңа күрә автобиографик хәтерне юк итү кешелекне Клаус
Швабның күренеше һәм игъланына туры килгән яңа тоталитар

02:03.063 --> 02:11.460
социаль системаны кабул итәрлек дәрәҗәдә буйсындырыр өчен кирәк.

02:11.460 --> 02:16.566
Неллнең анализына караганда, кешеләр яңа
социаль тәртипне кабул итсеннәр өчен кеше миенең

02:16.566 --> 02:19.936
бу өлешен бөтендөнья күләмендә юк итәргә кирәк.

02:19.936 --> 02:28.280
Нэльс аңлата: бу «дөньякүләштерү» – образлы әйткәндә, «яңа
операцион система урнаштыру» – бары тик безнең фикерләү

02:28.280 --> 02:34.867
рәвешендәге тамыр җәелгән үрнәкләр һәм безнең
бергә яшәүнең иске кагыйдәләре даими рәвештә

02:34.867 --> 02:38.460
блокланса яки хәтта юкка чыгарылса гына эшли ала.

02:38.460 --> 02:46.752
Мәсәлән, традицион гаилә – яшәү рәвеше һәм
җәмгыятьнең иң мөһим нигез ташы буларак.

02:46.752 --> 02:54.280
Тормыш рәвешебезгә һәм милек структураларыбызга
өстәп, безнең миебезнең эшчәнлеген дә үзгәртергә кирәк.

02:54.280 --> 03:03.580
Бу бәйләнешләрне аңлау өчен, Нэллс башта
автобиографик хәтернең нәрсә икәнен һәм ул ничек эшләвен аңлата:

03:03.580 --> 03:12.698
Кешеләрне мөстәкыйль уйларга һәм гамәл кылырга
мөмкинлек бирүче яки әзерләүче нейрофизиологик

03:12.698 --> 03:17.560
алшарт – ягъни нерв системасының функциясе – бар.

03:17.560 --> 03:23.640
Бу безнең автобиографик хәтеребезнең
кайбер үзенчәлекләренә нигезләнгән.

03:23.640 --> 03:32.403
Бу безнең кичергән һәм тойган барлык әйберләрне генә түгел, ә шул
вакытта уйлаганнарыбызны да терки. Шәхси хәтирәләр һәм

03:32.403 --> 03:42.300
тәҗрибәләр безнең автобиографик хәтердә саклана һәм башка
шәхси сыйфатлар белән бергә безнең шәхесне формалаштыра.

03:49.800 --> 03:57.116
Автобиографик хәтер кимегәндә, безнең шәхси үзенчәлек тә
кими. Гиппокамп – автобиографик хәтер урнашкан миебезнең өлеше.

03:57.116 --> 04:05.261
Гиппокамп безнең өчен кызыклы, гаҗәеп яки шәхси яктан
әһәмиятле булган нәрсәне кайчан һәм кайда уйлаганны яки

04:05.261 --> 04:10.400
кичергәнне мәңгегә хәтерләп калуның уникаль сәләтенә ия.

04:10.400 --> 04:19.198
Гиппокамп нәрсәне сакларга, нәрсәне сакламаска икәнен билгеләү
өчен куллана торган сайлау критерие – тәҗрибә бездә хис уятканмы,

04:19.198 --> 04:24.420
шуның нигезендә мәгънәле булганмы, юкмы икәнлегенә нигезләнә.

04:24.420 --> 04:27.552
Гадәти эшчәнлекләр сакланмый.

04:27.552 --> 04:35.280
Безнең барыбызның да еракта калган, ләкин
хәтердә мәңгегә уелып калган тәҗрибәләребез бар.

04:35.280 --> 04:41.300
Бу яисә аеруча матур тәҗрибәләр,
яисә бик моңсу яки куркыныч мизгелләр.

04:41.300 --> 04:48.520
Бу көчле хисләр белән бәйле
булганга, алар гиппокампта сакландылар.

04:56.288 --> 05:01.759
Эмоцияләр белән бәйле тәҗрибәләр саклана һәм безнең
шәхеслегебезнең бер өлешен тәшкил итә. Үткән тәҗрибәләребезне һәм

05:01.759 --> 05:06.202
уйларыбызны аңлы рәвештә яңадан кичерү
гиппокампус ярдәмендә мөмкин, ул барлык хәтер өлешләренә

05:06.202 --> 05:09.320
керү мәгълүматын теркәү җайланмасы кебек саклый.

05:09.320 --> 05:17.388
Гиппокамп бу имзаларны тиешле автобиографик
хәтер белән бәйле урын һәм вакыт нейроннарында

05:17.388 --> 05:22.752
саклый, аларны Нэллс «индекс нейроннары» дип атый.

05:22.752 --> 05:33.040
Бу индекслау нейроннары гомер буе гиппокампта кала һәм
безнең барлык автобиографик хәтирәләребезне шунда нык бәйли.

05:33.040 --> 05:40.835
Гиппокампта гомер буе яңа фикерләрне һәм тәҗрибәләрне
саклап, аларны картлык чорында да искә төшереп тору

05:40.835 --> 05:45.190
өчен җитәрлек индекслау нейроннары ничек булдырыла ала?

05:45.190 --> 05:52.832
Хәтта өлкәннәрдә дә гиппокамп һәр көн
меңләгән яңа нерв күзәнәкләре җитештерә ала.

05:52.832 --> 05:58.961
Әгәр бу шулай булмаса, инде кулланылган индекслау
нейроннарын вакыт узу белән барған саен күбрәк «өстенә

05:58.961 --> 06:02.780
язарга» туры килер иде, бу хәтер югалтуга тиң булыр иде.

06:02.780 --> 06:11.008
Мисал өчен, инде язу белән тулы кәгазь битен күз алдына
китерегез, аннары өстенә тагын язгач, ул укылмас хәлгә килә.

06:11.008 --> 06:20.140
Гиппокампның көн саен, хәтта картлык чорында да меңләгән яңа нерв
күзәнәкләре тудыруга ия булган уникаль сәләте тыелырга тиеш.

06:20.140 --> 06:28.228
Мәсәлән, кич белән авыр эш көненнән соң без арып бетәбез һәм инде
чынлап та «уйларга» яки проблемаларны чишәргә теләмибез

06:28.228 --> 06:35.840
яки сәләтебез калмый, чөнки бездә «башка берәр нәрсә»
саклау өчен җитәрлек буш индекслау нейроннары калмаган.

06:35.840 --> 06:41.240
Яңа индек-нейроннар бары тик төнлә,
йокы вакытында гына яңадан барлыкка килә.

06:41.240 --> 06:46.340
Шуңа күрә без гадәттә иртән кичкә караганда
эшләргә күпкә теләклерәк һәм нәтиҗәлерәк булабыз.

06:46.340 --> 06:52.040
Йомгак: гиппокамп картлык чорына
кадәр яңа нерв күзәнәкләре җитештерә ала.

06:52.040 --> 06:56.352
Бу өстенлекне артык бәяләп булмый.

06:56.352 --> 07:05.945
Яңа индекслау нейрондары табигый кызыксыну, автобиографик белем,
шәхси үзенчәлек һәм, ниһаять, иҗатчылык һәм психик

07:05.945 --> 07:15.500
чыдамлык нигезе генә түгел, аларның функциясе җәмгыять
дәрәҗәсендә дә кешелекнең мәдәни үсеше өчен бик мөһим.

07:15.500 --> 07:20.422
Кешелек үсеше тарихында кешелекнең алга таба үсеше өчен яңа һәм
мөһим әйберләр – мәсәлән, электр

07:20.422 --> 07:25.460
энергиясе, төрле машиналар, самолетлар – уйлап табу
өчен иҗади фикерләү һәрвакыт кирәк булган.

07:25.460 --> 07:40.160
Бу кешенең иҗади фикерләр тудыру сәләте
яшәп калуга һәм мәдәни үсешкә мөмкинлек бирә.

07:40.160 --> 07:47.225
Ләкин бүгенге көндә күп кешеләрнең
автобиографик хәтере тормыш буена табигый рәвештә үсә

07:47.225 --> 07:51.872
алмый һәм шуның белән саклау сыйдырышлыгын югалта.

07:51.872 --> 07:56.947
Моның сәбәбе — даими стресс һәм борчылу,
мәсәлән, коронавирус чаралары һәм шуның нәтиҗәсендә

07:56.947 --> 08:00.480
барлыкка килгән депрессия аркасында туган талчыну.

08:00.480 --> 08:07.365
Германиядә коронавирус пандемиясе башланганнан
бирле депрессия очраклары өч тапкырга артты. Бу

08:07.365 --> 08:11.360
шулай ук кешеләрнең ачык итеп уйлау сәләтен чикли.

08:11.360 --> 08:18.592
Алар гадәттәге тәртипләренә буйсыналар
һәм гади гамәлләрдә тыгылып калалар.

08:18.592 --> 08:24.046
Клаус Шваб бу кризисны (коронавирус пандемиясен) һәм, аерым
алганда, аңа каршы көрәшү өчен кабул ителгән

08:24.046 --> 08:29.670
чараларны, алар кешеләрнең уйлау сәләтен чикләсә дә,
«социаль үзгәрешләр өчен мөмкинлек» дип тасвирлый.

08:29.670 --> 08:36.576
Бу шуны аңлата ки, бары тик чикләнгән акыл
сәләтенә ия кешеләр генә бу үзгәрешкә ризалашыр иде.

08:36.576 --> 08:41.767
Моннан тыш, яңа индексли нейроннар бары тик
кирәк булганда гына барлыкка килә;

08:41.767 --> 08:45.860
киресенчә, алар юкка чыга һәм яңалары барлыкка килми.

08:45.860 --> 08:55.100
Нәтиҗәләре шулай ук пассивлык һәм барлык күңелсез һәм
тормышны инкарь итүче хәлләрне каршы тормастан кабул итү.

08:55.100 --> 09:04.704
Безнең автобиографик хәтеребезне паралич хәленә китерү өчен тагын
бер кискен чара COVID-19 вакцинациясе үзе үк гамәлгә ашырылды.

09:04.704 --> 09:09.792
Тикелгән протеин үзгәртелгәнлеге фәнни яктан исбатланган.

09:09.792 --> 09:20.183
«Фурин бүлү урыны» кертелде, бу шипны бер яктан бик
агулы итә. Икенче яктан, ул кан-ми киртәсен узып, ялкынсынуны

09:20.183 --> 09:26.700
кузгата һәм яңа индек-нейроннар формалашуын булдырмый.

09:26.700 --> 09:34.580
Штырняк махсус үзгәртелгән, ул мигә
үтеп кереп, ялкынсыну тудыра ала.

09:34.580 --> 09:39.940
Шул сәбәпле шип протеинындагы бу фурин бүлү урыны
безнең миебезгә каршы биологик корал булып тора.

09:39.940 --> 09:45.989
Тәгаенләнгән бустерлар, ягъни даими
яңартулар, безнең биографик хәтеребезне һәм шуның белән

09:45.989 --> 09:49.660
безнең психологик иммун системабызны юк итә.

09:49.660 --> 09:58.589
Яңа индекслау нейроннары булмаган вакытта һәм яңа пандемияләр һәм
чаралар, террор һөҗүмнәре яки сугышлар кебек бик югары эмоциональ

09:58.589 --> 10:06.980
вакыйгалар булганда, инде тасвирланган индекслау нейроннары
бу курку тудырган эмоциональ сценарийлар белән алыштырыла.

10:06.980 --> 10:13.260
Нәтиҗә шунда ки, кешеләр үзләренең шәхси
хәтирәләрен югалталар һәм яңа хикәяне саклап калалар.

10:13.260 --> 10:20.928
Иске хәтирәләребезне өстенә язып куеп, алар безнең
элекке тәҗрибәләребезгә мөрәҗәгать итә алмыйлар.

10:20.928 --> 10:27.060
Ә киресенчә, бу кешеләр яңа
хакыйкатьнең мәрхәмәтендә ярдәмсез калалар.

10:27.060 --> 10:35.300
Бәлки безне һәр көн куркыныч вакыйгалар
белән бомбалау бөтенләй очраклы түгелдер?

10:35.300 --> 10:44.580
Террорны даими пропагандалау аша автобиографик
хәтер эрозияләнә һәм яңа сюжет белән яңадан языла.

10:44.580 --> 10:51.104
Шулай итеп, кешеләрнең автобиографик хәтере
урлана һәм алар каршы тора алмас хәлгә китерелә.

10:51.104 --> 11:01.020
Нәкъ менә шушы яңа кеше буйсынучан, кыюлыгы юк һәм Клаус Шваб
белән аның тарафдарларының «батыр яңа дөньясына» туры килә.

11:01.020 --> 11:09.960
Кешеләр уйлау сәләтен кулланмыйча, гади гадәти гамәлләрен
генә башкара башлагач, Нэллс моны «зомби режимы» дип атый.

11:09.960 --> 11:17.888
Система 2 сәләте дип ул безнең аңлы рәвештә уйлау,
фикер йөртү һәм бәйләнешләрне тану сәләтебезне аңлата.

11:17.888 --> 11:23.420
Түбәндә oval.media үткәргән әңгәмәдән өзек тәкъдим ителә.

11:23.420 --> 11:30.020
Үзегез ишетeгез, доктор Майкл Нэльс бу
нәтиҗәләрдән ничек гамәли нәтиҗәләр чыгара.

11:30.020 --> 11:34.112
Видео: Шулай итеп, тагын бер проблема бар.

11:34.112 --> 11:40.709
Шуңа күрә эш исемемнең берсе «Зомби апокалипсисы 2030» иде, чөнки
шул вакытта без бу зомби-режимга – Система 1гә –

11:40.709 --> 11:47.080
эләгеп калачакбыз, чөнки индекс нейроннары җитештерүне
блоклау аша бездән Система 2 сәләте урлап алыначак.

11:47.080 --> 11:48.440
Ләкин бу моның белән генә чикләнми, күпкә алга бара.

11:48.440 --> 11:56.400
Бу – безгә һәр көн саен тәкъдим ителгән сюжетлы
эчтәлек аша шәхси үзенчәлекне басып алу турында.

11:56.400 --> 12:05.578
Һәм шәхси үзенчәлекне басып алу, ахыр чиктә
иҗатның да нигезе булган, гади зомби

12:05.578 --> 12:11.240
режимыннан да тирәнрәк. Ул тагын да хәйләкәррәк.

12:11.240 --> 12:21.080
Шәхси үзенчәлегебезне югалтсак, без, нигездә,
әйберләргә акыл ягыннан җавап бирү сәләтебезне югалтабыз.

12:21.080 --> 12:30.820
Һәм минем күз алдымда шундый образ бар – эволюция
күзлегеннән уңышлы булу, ягъни үрчү, менә шул максат.

12:30.820 --> 12:37.601
«Җимешле булыгыз һәм үрчетелегез» дигән
боерыкны Дарвин да язган булыр иде. Библиядә

12:37.601 --> 12:43.104
язылганнар, әйтергә кирәк, эволюциянең эшләү тәртибе.

12:43.104 --> 12:49.520
Шулай итеп безне үлчиләр. Безнең күпме балаларыбыз булуы, әйтергә
кирәк, эволюциянең үз уңышын үлчәү өчен кулланган тиен кебек.

12:49.520 --> 12:56.320
Һәм уңышка ирешү, үрчү өчен без башта исән калырга
тиеш, ә исән калу өчен без үз-үзебезне якларга тиеш.

12:56.320 --> 12:58.820
Без үз-үзебезне ашатырга тиешбез,
ләкин дошманнардан да сакланырга тиешбез.

12:58.820 --> 13:02.100
Аннары микроорганизмнар һәм макроорганизмнар бар.

13:02.100 --> 13:08.019
Микроорганизмнар өчен бездә классик иммун
системасы, физик иммун системасы бар, ә макроорганизмнар

13:08.019 --> 13:12.000
өчен без аны «менталь иммун системасы» дип атыйбыз.

13:12.000 --> 13:18.740
Һәм моны психик иммун системасының кораллары
дип атыйлар, алар безнең гиппокамптагы хәтирәләр.

13:18.740 --> 13:22.180
Мәсәлән, әгәр эт миңа таба йөгерсә, миндә
ничек җавап кайтарырга берничә вариант бар.

13:22.180 --> 13:25.420
Әгәр дә мин элек этне беркайчан да күрмәгән
булсам, мин, мөгаен, дөрес булмаганча реакция ясармын.

13:25.420 --> 13:28.448
Әгәр дә мин беркайчан эт күргән булсам, мин аның хәтерен саклыйм.

13:28.448 --> 13:30.140
Мөгаен, моны да бәяләү.

13:30.140 --> 13:34.080
Бу кечкенә этме, зур этме, аның
зурга тешләре бармы, аның дус холыклымы?

13:34.080 --> 13:40.720
Бу барысы да истәлекләремдә автобиографик рәвештә
сакланган һәм, әйтергә кирәк, минем реакциямне билгели.

13:40.720 --> 13:50.316
Ягъни, минем макроорганизмнарга реакциям: бу очракта эткә, икенче
очракта Билл Гейтска. Бу — тәҗрибә таләп итүче әйберләр, һәм

13:50.316 --> 13:58.998
хәзер дә без инде тәҗрибә иткән чаралар — бигрәк тә Спикның
хроник инъекцияләре аша — индекс нейроннар җитештерүне

13:58.998 --> 14:07.452
блоклаганда. Аннары без аны мөмкин булган бар нәрсәгә каршы алып
барган, ләкин чынлыкта үз миебезгә каршы сугыш

14:07.452 --> 14:15.340
булган даими сугыш белән өстенә язганда,
автобиографик хәтер эчтәлеген көннән-көн күбрәк югалтабыз.

14:15.340 --> 14:20.280
Бу безнең психик иммун системабыз җимерелүен аңлата.

14:20.280 --> 14:26.180
Һәм чынлыкта – сез башта әйткәнчә, сугыш
турында сүз барганда, менә шуны эшләргә кирәк:

14:26.180 --> 14:31.740
Җәмгыятьнең психик иммун
системасын җимереп, аны үз контроленә алу.

14:31.740 --> 14:36.928
Бу сез эшли ала торган иң гади эш. Бу шулай ук логик эш.

14:36.928 --> 14:43.280
Кешеләр әле дә уйлый алса, алар үз-үзләрен
дә яклап кала алалар. Һәм бу бер ягы гына.

14:43.280 --> 14:48.656
Икенче яктан, 2030 елга карата планнар буенча, аларны
Германия Федератив Хөкүмәтенең веб-сайтында да укырга мөмкин,

14:48.656 --> 14:51.720
җәмгыятьне ясалма интеллект белән күзәтүгә күчү артачак.

14:51.720 --> 14:59.328
Һәм, әлбәттә, ясалма интеллект кешенең тәртибен тик
күзәтеп кенә калмыйча, аны фаразлый да белергә тиеш.

14:59.328 --> 15:05.656
Әйе, Германия Эчке эшләр федераль министрлыгында (BMI) хәтта
шундый мәкалә бар: ясалма интеллект безнең

15:05.656 --> 15:11.220
турында бездән дә күбрәк белгәнгә, ул ахыр чиктә
безнең киләчәк ничек формалашачагын да хәл итәчәк.

15:11.220 --> 15:15.620
Бу без тавыш бирүдән соңгы җәмгыятькә
керүебезне аңлата, һәм без демократияне бетерә алабыз.

15:15.620 --> 15:25.632
Чөнки ясалма интеллект безнең өчен нәрсә иң яхшы икәнен белә,
безгә тавыш бирүгә баруның ни мәгънәсе бар? Чыннан да, ни өчен?

15:25.632 --> 15:36.367
Ярар, ясалма интеллект безнең тәртибебезне камил фаразлый алачак,
әгәр безнең үз иҗади сәләтебез мөмкин кадәр аз булса, чөнки

15:36.367 --> 15:41.920
иҗат хаотик һәм ул фаразланмаган тәртипкә китерергә мөмкин.

15:41.920 --> 15:48.880
Моны киметү өчен, әйтерсең лә, шәхси
үзенчәлекне киметергә кирәк, һәм бу — ян тәэсир.

15:48.880 --> 15:57.100
Бу төп этәргечме-юкмы — бәхәсле мәсьәлә, әмма ул,
һичшиксез, бу процессның бик борчу тудыручы ян тәэсире.

15:59.520 --> 16:03.000
Шулай итеп, без үзебезне ничек яклап кала алабыз?

16:03.000 --> 16:12.440
Әйе, ярар, мин 7-нче, соңгы бүлектә өмет
белән язарга тырышканда берничә нәрсә бар.

16:12.440 --> 16:15.680
Шулай итеп, бер яктан, мин өч әйберне күрәм.

16:15.680 --> 16:22.020
Әлбәттә, бер нәрсә бик ачык: әгәр сугыш, әйтергә кирәк, баш миендә
бара икән, без коралларын нәкъ менә шунда корырга тиешбез.

16:22.020 --> 16:24.320
Шуңа күрә без анда көрәшне башларга тиешбез.

16:24.320 --> 16:31.136
Бездәге кораллар нәкъ менә дошман
бездән тартып алырга теләгән кораллар.

16:31.136 --> 16:38.420
Башка сүз белән әйткәндә, иҗади фикерләү, горизонттан читкә
карау, зуррак картинаны аңлау, типик чыдамлылыкны үстерү

16:38.420 --> 16:46.740
сәләте, шуның нәтиҗәсендә барлык бу кыенлыкларга карамастан без
рухи яктан сынып калмыйбыз, ә үз-үзебезне яклау юлларын табабыз.

16:46.740 --> 16:51.460
Бу безгә гади генә итеп гиппокампта
нейрогенезны яңадан стимуллаштырырга кирәк дигән сүз.

16:51.460 --> 16:59.458
Мин моны, әйтергә кирәк, индоктринациягә каршы формула дип
тасвирладым: тормышның кайсы өлкәләренә карап, тикшерергә кирәк?

16:59.458 --> 17:07.860
Гиппокампның табигый үсешен һәм бу индекслау нейроннарының
формалашуын тоткарлаучы мөмкин булган кимчелекләр кайда?

17:07.860 --> 17:09.824
Мисал: D витамины җитмәү:

17:09.824 --> 17:18.860
Витамин D — ул иммун гормон гына түгел, ягъни иммун
системасы өчен мөһим, ул шулай ук нейрогормон да.

17:18.860 --> 17:23.720
D витамины җитмәү, әйтергә кирәк, ике нәтиҗәгә китерә.

17:23.720 --> 17:29.860
Бездә, мөгаен, цитокин давылы бар, бу исә
коронавирус чараларын гамәлгә кертү мөмкинлеген бирә.

17:29.860 --> 17:33.240
Шуңа күрә безгә хәзер витамин D кирәкми дип һәр җирдә таратыла.

17:33.240 --> 17:35.880
Бу бик кызыклы тема.

17:35.880 --> 17:39.584
Безгә хәзер витамин D кирәкми.
Кешелек эволюциядә алга таба адым ясады.

17:39.584 --> 17:42.144
Син моны сиздеңме?

17:42.144 --> 17:48.055
Мин әле генә укыдым: берничә ай элек, хәзер инде диярлек бер ел
элек, мәсәлән, New England Journal of Medicine

17:48.055 --> 17:53.280
— клиник өлкәдә күз алдына китереп була торган
иң абруйлы фәнни журнал — бер мәкалә бастырган.

17:53.280 --> 17:57.500
Шулай итеп, әгәр дә сез Нобель
премиясен телисез икән, анда бастырыгыз.

17:57.500 --> 18:01.460
Һәм анда бөтенләй гаҗәпләнерлек бер тикшеренү бар иде.

18:01.460 --> 18:05.740
Алар моның турында, бигрәк тә бу
тикшеренүне аңлатуга басым ясап, видео төшерделәр.

18:05.740 --> 18:12.333
Һәм нәтиҗәдә редакцион мәкалә бар, димәк,
редакторлар үзе дә, әйтергә кирәк, бу тикшеренүгә

18:12.333 --> 18:17.300
нигезләнеп D витамины турында хөкем чыгарудан тыелмаганнар.

18:17.300 --> 18:24.723
Һәм асылда, соңгы җөмлә шуны әйтә: кешеләр, хәтта аларда D
витамины җитмәү булса да, гомерләрен озайту яки сәламәт калу

18:24.723 --> 18:29.100
өчен D витаминын кабул итүне туктатырга тиеш. Менә шулай язылган.

18:29.100 --> 18:35.940
Һәм бу безгә хәзер D витамины кирәкми дигән
сүз. D витамины гормоны да безгә кирәкми.

18:35.940 --> 18:43.620
Ләкин киресенчә, безгә яшәп калу өчен мин
«даими пик» дип атый торган бу пик тәэминаты кирәк.

18:43.620 --> 18:48.200
Шулай итеп, без эволюцион адым ясадык: хәзер Д витамины
юк, ләкин даими спикинг безнең яшәп калуыбызны тәэмин итә.

18:48.200 --> 18:52.000
Шулай итеп, без хәзерге вакытта үсеп
барган бу хәл чын мәгънәсендә акылдан язганлык.

18:52.000 --> 18:54.752
Ләкин безгә D витамины кирәк.

18:54.752 --> 19:01.840
Әгәр, мәсәлән, хәзер Алцгеймерны даими рәвештә бозылган
нейрогенезның биологик корреляты дип карасак, мин бу тема буенча

19:01.840 --> 19:06.360
«Алцгеймер авыруының бердәм теориясе» исемле фәнни мәкалә яздым.

19:06.360 --> 19:07.540
Мин моны анда җентекләп тасвирладым.

19:07.540 --> 19:11.680
Һәм бу шулай ук Альцгеймер авыруын
кисәтү стратегиясенең нигезе булып тора.

19:11.680 --> 19:16.468
Әгәр мин моны хәзер корреляция дип карыйм, һәм без
шулай ук күрәбез ки, нейрогенез бозылуы хәзер

19:16.468 --> 19:20.096
бөтендөньяда Альцгеймер очракларының кискен артуына китерә.

19:20.096 --> 19:26.280
Аңа карасаң, витамин D шулай ук нейрогенез ягыннан да бик мөһим.

19:26.280 --> 19:32.100
Һәм логика шунда ки, әгәр миндә D витамины
җитмәсә, Альцгеймер авыруы барлыкка килү ихтималы арта.

19:32.100 --> 19:37.076
Ләкин D витамины җитмәве нигездә микроорганизмнарга
каршы иммун системабызга һәм макроорганизмнарга

19:37.076 --> 19:41.040
каршы иммун системабызга икеләтә һөҗүм булып тора.

19:41.040 --> 19:48.120
Мин моны үземнең китабымда бер мисал итеп аңлатам.
Шулай, әмма бу күп мисалларның бары тик берсе генә.

19:48.120 --> 19:56.200
Һәм барлык коронавирус чаралары бу процессны тизләткәнлектән, мин
аларның тормышның барлык өлкәләрендә дә тәэсир итүен күрсәтәм.

19:56.200 --> 20:00.020
Мәсәлән, тормыш мәгънәсе минем формулам өчен үзәк әһәмияткә ия.

20:00.020 --> 20:05.460
Һәр кешегә тормышта максат кирәк. Психологик
тикшеренүләр күрсәтә ки, әгәр безнең тормышта максат булмаса,

20:05.460 --> 20:08.320
Альцгеймер авыруының таралу ешлыгы кискен арта. Нигә?

20:08.320 --> 20:12.340
Чөнки безнең иртән торырга сәбәп юк. Безнең эш юк.

20:12.340 --> 20:17.440
Безнең миебезгә кызыклы яңа мәгълүмат кертелми,
чөнки без бернинди кызыклы эш тә башкарырга тырышмыйбыз.

20:17.440 --> 20:21.100
Һәм гиппокамп кыскара, Альцгеймер яна.

20:21.100 --> 20:25.367
Бу безгә тормышта максат кирәклеген аңлата.
Һәм тормышта бер максат – хәзерге вакытта бара

20:25.367 --> 20:27.680
торган хәлләргә каршы көрәшү булырга мөмкин.

20:27.680 --> 20:32.784
Шулай итеп, мин кешеләргә тормышта максат бирергә
тырышам, аларны, әйтергә кирәк, ышандырырлык башка

20:32.784 --> 20:36.840
кешеләрне табып. Бу хәзер безнең алдыбызда торган мөһим бурыч.

20:36.840 --> 20:40.760
Һәм Соломон Нашның мәшһүр конформлык тәҗрибәсе бар.

20:40.760 --> 20:51.420
Бу күрсәтә ки, 1960 елларда алар сынаган кешеләрнең 23
проценты күпчелеккә иярмәгән, ә үз акылларына таянган.

20:51.420 --> 20:57.472
Һәм вакцинацияләнмәгәннәрнең саны да шундый ук югары иде.

20:57.472 --> 21:04.217
Әгәр билгеле бер процент кешеләр вакцинацияләнергә баш
тартса һәм аннары ян тәэсирләр һәркемгә ачык күренсә,

21:04.217 --> 21:08.020
кинәт кенә кайберәүләр: «Мөгаен, алар хаклыдыр», — диләр.

21:08.020 --> 21:14.370
Һәм аннары, әгәр шул 23 процентының берсе генә икенче бер кешене
ышандыра алса, бездә инде 46 процент булыр иде.

21:14.370 --> 21:20.760
Шулай итеп, әгәр һәркем тормышта мәгънә табу бурычын
җитди кабул итсә, без күпчелекне шактый тиз җыяр идек.

21:20.760 --> 21:26.460
ул сәяси яктан гына түгел, урамнарда да үзгәрешләр кертте.

21:26.460 --> 21:30.566
Кешеләр чынлап та урамга чыгып: «Эй, сез безгә
моны эшли алмыйсыз, бу кабул ителми!» – дип әйтәләр.

21:30.566 --> 21:33.180
Шуңа күрә без күпчелекне формалаштырырга тиешбез!

21:33.180 --> 21:38.469
Һәм мин өченче пунктны да телгә алдым. Шулай итеп, үз
миебезгә һәм аннары башкаларның миеләренә йогынты ясаудан

21:38.469 --> 21:42.016
тыш, әлбәттә, сорау туа: безнең кешелеккә карашыбыз нинди?

21:42.016 --> 21:49.660
Дистәләрчә ел – чынлыкта вакыт башыннан, хәтта китаптагы иң
борынгы гөнаһтан башлап – безгә кешеләр явыз дип әйтелә килде.

21:49.660 --> 21:51.620
Без барысыннан да үзебезне якларга тиешбез.

21:51.620 --> 21:57.510
Кешеләр шулкадәр начар ки, безне, әйтерсең лә, үз-үзебезне юк
итүдән бары тик ясалма интеллект күзәтүендәге

21:57.510 --> 22:02.800
социаль баллар системасы гына коткара ала. Һәм
кешелеккә бу карашны сорау астына алырга кирәк.

22:02.800 --> 22:06.700
Яңа китап язган мәшһүр тарихчы бар. Аның исеме: «Төптән яхшы».

22:06.700 --> 22:12.960
Мин аны укырга бик рәхәтләндем, аны берничә тапкыр цитаталадым
һәм аның артындагы фәнни нигезләренә дә бераз тирәнрәк кердем.

22:12.960 --> 22:19.845
Һәм без моңа ышанырга үзебезне өйрәтергә
тиешбез: кешеләр яхшы; беркем дә безгә алдан зыян

22:19.845 --> 22:23.580
салырга теләми, һәм без бергә эшләргә тиешбез.

22:23.580 --> 22:31.629
Бу кешеләр арасындагы хезмәттәшлекнең нигезе, ул бездән кешелек
образы аша тартып алына, ул безгә, әйтергә кирәк, ялган ышанулар

22:31.629 --> 22:36.040
белән сеңдерелгән: кешеләр начар һәм социаль гамәл кыла алмыйлар.

22:36.040 --> 22:44.340
Шулай итеп, безгә дә үзгәрешләр кертергә кирәк. Ләкин
бу бары тик гиппокампус яңадан эшләп киткәч кенә мөмкин.