1 лютага 2023 года ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія ўступіў у сілу Закон аб патрабаваннях да зон ветраэнергетыкі.
Гэтым законам федэральны ўрад абавязвае штаты вылучыць да канца 2032 года пэўны працэнт
сваёй тэрыторыі для выкарыстання ветравой энергіі.
Для гарадскіх дзяржаў Берлін, Гамбург і Брэмен доля складае 0,5 працэнта ад плошчы.
Для іншых краін — ад 1,8 працэнта да 2,2 працэнта.
Толькі ў Баварыі гэта складае каля 1270 квадратных кіламетраў для ветравых турбін.
тэрыторыя ў паўтара раза меншая за Саарланд.
Для дасягнення гэтай мэты Федэральны ўрад унёс папраўкі ў Федэральны закон аб ахове прыроды, каб цяпер можна
было выкарыстоўваць нават ландшафтна-ахоўныя тэрыторыі.
Ветраная энергія — гэта практычна невычэрпная крыніца энергіі, патэнцыял якой на
сённяшні дзень выкарыстоўваецца толькі часткова.
Так гэта заўсёды апісваюць прыхільнікі энергетычнага пераходу.
Вядома, мэта таксама заключаецца ў барацьбе з шырока абмяркоўванай праблемай змянення
клімату, паколькі гэтая тэхналогія не выкідвае CO2.
Як гэта так часта бывае, улічваецца або падаецца ў СМІ толькі канчатковы вынік, а не тое, колькі трэба на яго патраціць.
Гэта ў асноўным закранае наступныя сферы.
1. Уплыў на навакольнае асяроддзе
Тэрмін «экалагічная палітыка» быў утвораны каля 1970 года і азначае ўсе палітычныя намаганні па
захаванні прыроднай асновы жыцця чалавека і прыроды.
Ветравыя турбіны таксама, як мяркуецца, будуюць для абароны навакольнага асяроддзя.
Але ці сапраўды яны блага для навакольнага асяроддзя?
1а) Высечка лясоў
У мінулым найвялікшымі ворагамі лесу былі засуха, штормы і кароедныя жукі.
Але цяпер ветравыя турбіны таксама павінны быць уключаны ў гэтую лічбу.
Напрыклад, у лесе Рэйнхардсвальд у Hesсе 29 гектараў лесу з дрэвамі ўзростам да 195 гадоў могуць быць
высечаны для размяшчэння 18 запланаваных ветравых турбін.
Пасля гэтага лес ужо не можа выкарыстоўвацца як лес, а хутчэй як прамысловы аб'ект з дрэваапрацоўкай.
Шырокія прасекі ў лесе ствараюць больш краяў.
Дрэвы, што растуць у такіх месцах, могуць загінуць, бо яны значна больш падвяргаюцца ветру і засусе, што
прыводзіць да далейшага распаўсюджвання такіх прагалінаў.
Хоць часткі гэтай тэрыторыі будуць асаджаны лесам пасля будаўніцтва ветравых турбін, прыродзе
спатрэбіцца шмат дзесяцігоддзяў, каб аднавіць здаровы лясны падсцілачны слой, багаты на гумус.
1 б) Спажыванне рэсурсаў
Для будаўніцтва ветравой турбіны патрабуюцца не толькі мачта і ротар, але і добра развітая
дарожная сетка для транспарціроўкі яе кампанентаў.
Каб уся канструкцыя заставалася стабільнай, ёй таксама патрэбны трывалы падмурак.
Мы бачым, што для гэтага неабходна, на праекце ветравой электрастанцыі «Ольтдорфер-Вальд».
Тут будуць узведзены трыццаць дзевяць ветравых турбін вышынёй 285 метраў.
Гэтыя збудаванні вышэйшыя за сярэдні царкоўны звон на больш чым пяць разоў.
Гэта патрабуе падмурка аб'ёмам 1500 кубічных метраў.
У выпадку Альтдорфскага лесу для 39 ветравых турбін спатрэбіцца агулам 58 500 кубічных метраў бетону.
Для дастаўкі гэтага бетону аўтабетонамяшалкі з аб'ёмам 7,5 кубічных метраў павінны зрабіць агулам 15 600 рэйсаў.
Акрамя таго, для дастаўкі жвіру на падаўжэнне 27-кіламетровага адрэзка дарогі спатрэбіцца
больш за 45 000 рэйсаў грузавікоў-самазвалаў.
1c) Змены ў флоры і фаўне
Штогод тысячы кажаноў і птушак гінуць ад ветравых турбін.
Паводле прагнозаў, толькі ў Германіі штогод гіне больш за 200 000 кажаноў, таму некаторыя
віды ўжо знаходзяцца пад пагрозай знікнення.
Небяспека для жывёл заключаецца не толькі ў тым, што яны трапляюць пад лопасці верталёта.
Спад ціску за лопасцямі ротара выклікае разрыў лёгкіх і ўнутраных органаў жывёл.
У даследаванні, праведзеным у 2017 годзе, Нямецкі аэракасмічны цэнтр з дапамогай мадэльных разлікаў вызначыў, што штогод ахвярамі
ветравых турбін становіцца прыкладна 1200 мільярдаў насякомых.
Гэта каля 3 мільярдаў насякомых за дзень.
Астатнія часткі лятаючых насякомых на лопасцях таксама спрыяюць зніжэнню эфектыўнасці турбіны.
Гэта пагроза не толькі для папуляцый жывёл, але і для ландшафту.
У некаторых месцах на схілах высякаюць дрэвы, што ў далейшым павялічвае рызыку эрозіі глебы і абвалаў.
1 d) Забруджаныя тэрыторыі
Ветравыя турбіны на сённяшні дзень праектуюцца на тэрмін службы 20 гадоў.
Пасля гэтага ўсю сістэму давялося б дэмантаваць і ўтылізаваць.
Аднак вельмі сумнеўна, ці будуць бетонныя падмуркі насамрэч знятыя ў кожным выпадку.
З-за таксінаў і кампазітных матэрыялаў, якія яны ўтрымліваюць, дагэтуль не існуе канцэпцыі перапрацоўкі
крылаў, таму гэтыя небяспечныя адходы трэба ўтылізаваць.
Толькі лопасцяў вятракоў штогод ствараецца 20 000 тон адходаў. І гэты паказчык расце.
Папярэдні высноў
Зялёную партыю калісьці заснавалі для абароны навакольнага асяроддзя.
Тым не менш, ужо дасягнуты пункт, калі яны хутчэй знішчаюць навакольнае асяроддзе.
Паколькі будаўнічыя праекты былі прыпынены з-за прысутнасці жука, закон аб ахове прыроды нават быў зменены ў дачыненні да
ветравых турбін, у выніку чаго многія віды птушак, такія як лебедзі, больш не лічацца пагражаемымі з-за ветраэнергетыкі.
Згодна з юрыдычнай экспертызай, заказанай Саюзам аховы прыроды і біяразнастайнасці (NABU), гэта нават
парушала дзеючае заканадаўства ЕС аб ахове відаў.
Акрамя таго, гэтая тэхналогія не з'яўляецца рэсурсаэфектыўнай, калі яна прызначана толькі на такі кароткі перыяд часу і
пакідае пасля сябе матэрыялы, утылізацыя якіх яшчэ не вызначана.
Цяпер ідэалагічным мэтам надаецца больш увагі, чым ахове навакольнага асяроддзя.
2. Кліматычныя змены
Толькі ў Германіі на сённяшні дзень працуе 32 000 ветравых турбін.
Гэта прывяло да зніжэння сярэдняй хуткасці ветру на 13% за апошнія 20 гадоў, паводле вынікаў даследавання Універсітэта Оснабрюка.
Гэта не пройдзе бясследна.
2а) Зменена цыркуляцыя паветра
Злучаныя Штаты выпрацоўваюць у 2,5 разы больш ветравой энергіі, чым Германія.
Гэтыя сур'ёзныя ўмяшанні маглі б рэзка знізіць паток паветра з экватара да Паўночнага полюса, што прывяло
б да паніжэння струменя цячэння на паўднёвых шыротах.
Гэта можа прывесці да змяншэння таўшчыні слаёў паветра над Паўночным полюсам, што прывядзе да меншага
адлюстравання і, такім чынам, да пацяплення рэгіёна.
2б) Засушванне глебы
Узаемадзеянне ветравых турбін з пластамі паветра мае вырашальны ўплыў на патокі цяпла і вільгаці паміж паверхняй і атмасферай.
Пярэд ветратурбінамі паток паветра запавольваецца, а за імі ўтвараюцца віры.
Такім чынам, з атмасферы ў кожным буйным ветравым электрастанцыі адводзіцца вільгаць,
асабліва ўлетку, а зямля дадаткова награваецца.
Нядаўняе даследаванне з Кітая паказвае разбуральныя наступствы, якія ветравыя электрастанцыі аказваюць на навакольнае асяроддзе.
Даследаванне вывучала ўплыў кітайскай ветраэлектрастанцыі на мяжы з Манголіяй.
Было выяўлена, што вільготнасць глебы зніжалася на 4,1% у год.
Складаныя механізмы яшчэ не да канца зразуметыя, але дакладна вядома, што ветравыя электрастанцыі фактычна
прыводзяць да высыхання глебы, на якой яны пабудаваны.
У найгоршым выпадку гэта можа прывесці да засух і эрозіі глебы, якія таксама могуць распаўсюдзіцца на больш шырокую перыферыю.
Папярэдні высноў
Прымяненне энергіі ветру прасоўваецца з мэтай барацьбы са змяненнем клімату, якое, як сцвярджаецца, выклікана CO2.
Асабліва высыханне глебы прадстаўлена нам у красамоўнай форме і з апакаліптычнымі вобразамі ў выніку змянення клімату.
Аднак нядаўнія даследаванні паказваюць, што, у прыватнасці, ветравыя турбіны могуць прывесці да засухі.
3. Пашкоджанне здароўя
Ветравыя турбіны могуць выклікаць розныя праблемы са здароўем, такія як цяжкасці з
канцэнтрацыяй, нервовасць, галаўны боль і парушэнні сну.
Небяспека ў асноўным паходзіць ад інфразвуку і адкінутых ценяў.
Аднак лёд таксама ўяўляе небяспеку ўзімку.
3а) Лёд
Пры неспрыяльных умовах надвор'я на лопасцях ротара можа ўтварыцца лёд.
Тады нават узнікае пагроза жыццю.
Лапаткі ротара могуць закідваць камякі лёду на вялікія адлегласці.
3b) Інфразвук
Інфрагук — гэта гук, частата якога знаходзіцца ніжэй за межы слыху чалавека, г.зн. ніжэй за 16 герцаў.
Некаторыя людзі, якія жывуць побач з ветрагенератарамі, паведамляюць пра такія сімптомы, як
стомленасць, дэпрэсія ці нават марская хвароба.
Хірург-кардыёлаг Крысціян Фрыдрых Фаль навукова даследаваў гэтую з'яву ў якасці кіраўніка рабочай
групы па інфагуку ў Майнцкім універсітэцкім шпіталі.
Паводле яго слоў, гэта адбываецца, калі лопасць ротара рухаецца ўздоўж мачты, сціскаючы
паветра і ствараючы кароткія, стромкія імпульсы.
Інфрагук таксама набірае хуткасць на адкрытай прасторы.
Яно ўспрымаецца як шум, але не пульсуе.
Імпульсы, якія тут узнікаюць, таксама можна адчуць фізічна.
Гэта супастаўна з тым, калі наведвальнік стаіць перад басавымі дынамікамі на рок-канцэрце і можа фізічна адчуваць гук.
Аднак імпульсы, якія генеруе ветравая турбіна, значна мацнейшыя.
3c) Цень
Калі свеціць сонца, праца ветравых турбін стварае руховы цень, які таксама можа выклікаць значны дыскамфорт у
пацярпелых, такія як праблемы з канцэнтрацыяй, раздражняльнасць, галаўны боль і парушэнні сну.
Цень, які падае ад ратара, непрыемны для многіх людзей, бо выклікае перыядычныя ваганні яркасці.
Згодна з Федэральнай/дзяржаўнай рабочай групай па кантролі выкідаў, пры ўзгадненні ўстаноўкі ветравых турбін неабходна
забяспечыць, каб тэарэтычна магчымая працягласць ценю на будынак не перавышала 30
гадзін за каляндарны год або 30 хвілін за дзень.
Пры неабходнасці павінна выкарыстоўвацца тэхналогія пераключэння, каб фактычная працягласць працы ў цені абмяжоўвалася
8 гадзінамі на каляндарны год і 30 хвілінамі на дзень.
Калі будынак знаходзіцца пад ценямі некалькіх ветравых турбін, значэнні прымяняюцца да ўсіх турбін разам.
Папярэдні высноў
Для звычайных грамадзян прынцып «забруджвальнік плаціць» заўсёды дзейнічае.
Хіба гэта не павінна таксама датыкацца да аператараў ветравых турбін?
Гэта таму, што калі будзе даказана, што такі аб'ект выклікае праблемы са здароўем сярод насельніцтва, яго
давядзецца закрыць, незалежна ад таго, ці быў дасягнуты вызначаны лік гадзін уздзеяння, ці не.
Гэта выклікае пытанне, чаму гэтыя расліны ўвогуле ўхваляюць.
4. Энергетычны пераход становіцца недаступным
4а) Фактвальныя паказчыкі працы ветравых турбін
Аператары ахоўваюць паказчыкі выкарыстання сваіх ветравых электрастанцый, як дзяржаўную таямніцу.
Газета «Нойе Цюрхер Цайтунг» прааналізавала 18 000 ветравых турбін у Германіі — і вынікі аказаліся трывожнымі.
Амаль чвэрць вывучаных электрастанцый нават не дасягнулі каэфіцыента выкарыстання магутнасці 20%.
Толькі 15% прадпрыемстваў мелі ацэнены каэфіцыент выкарыстання больш за 30%.
Амаль усе яны знаходзяцца недалёка ад узбярэжжа.
4б) Спажыўцы плацяць за страты
У канцы студзеня 2024 года чатыры аператары электрасетак прадставілі рахунак за
тое, колькі нас каштуе энергія ветру і сонца.
Пашырэнне ветравых і сонечных электрастанцый азначае, што ў перыяды моцнага ветру або інтэнсіўнага сонечнага
святла выпрацоўваецца больш электраэнергіі, чым патрабуецца.
Цэны на электраэнергію на біржы тады падаюць да нуля ці нават становіцца адмоўнымі, што азначае, што за куплю трэба даплаціць.
Тым не менш, аператары ветравых турбін атрымліваюць гарантаваны тарыф на ўвод у сетку ў памеры 7,35 пенса за кілават-гадзіну.
Аператары сонечных электрастанцый нават плацяць ад 11 да 13 пенсаў за кілават-гадзіну.
Усё часцей, нават пры залішняй вытворчасці, ветравыя турбіны вымушаны спыняцца, каб прадухіліць
занадта вялікі прыток электраэнергіі ў сістэму.
Але нават калі завод спыняецца, грошы працягваюць цячы, быццам аператары выпрацавалі электраэнергію.
У 2022 годзе гэта каштавала спажыўцам каля мільярда еўра, і яны нічога не атрымалі ўзамен.
4c) Выдаткі на пашырэнне сеткі
Большасць ветравых электрастанцый размешчаны ў паўночнай Германіі з-за ўмоў для ветру.
Аднак для таго, каб правесці электрычнасць на прамысловыя аб'екты ў Баварыі і
Бадэн-Вюртэмбергу, неабходна таксама пашырыць электрасетку.
Чакаецца, што неабходнае пашырэнне ліній высокага напружання да 2045 года абыдзецца ў 300 мільярдаў еўра, а
яшчэ 150 мільярдаў еўра спатрэбяцца на размеркавальныя сеткі ў гарадах і населеных пунктах.
З мэтай садзейнічання пашырэнню ветравых электрастанцый у паўднёвым рэгіёне з нізкай ветравой актыўнасцю Закон аб
адновяльных крыніцах энергіі 2023 года прадугледжвае для гэтага рэгіёна каэфіцыент карэкціроўкі ад 50% да 60%.
Гэта азначае, што далейшыя субсідыі будуць прадастаўлены для ветраэнергетыкі, таму што існуючых субсідый недастаткова для
эканамічнай эксплуатацыі ветравых турбін на поўдні Германіі.
Папярэдні высноў
Ветравыя электрастанцыі неэфектыўныя для такой краіны, як Германія.
Без субсідый з боку ідэалагічна матываванай палітыкі амаль ніводзін інвестар не ўклаў бы грошай у гэтую
тэхналогію, бо такія заводы не змаглі б канкурыраваць на рынку ва ўмовах сапраўднай канкурэнцыі.
Гэтыя ўмовы робяць выпрацаваную электраэнергію ўсё больш недаступнай для спажыўцоў.
Фізічныя асобы страцяць свой узровень жыцця, а прадпрыемствы ўсё часцей будуць пераносіць сваю дзейнасць за мяжу.
Міністр эканомікі Роберт Хабек сказаў бы: «У Германіі прамысловасць неплацежаздольная не
з'яўляецца, яна проста спыняе вытворчасць».
Заключэнне
Энергію ветру нам заўсёды падаюць як форму энергіі, якая асабліва экалагічна бяспечная і кліматычна карысная.
Аднак, як мы бачым, ніводная з гэтых сцвярджэнняў не з'яўляецца праўдай.
З іншага боку, гэта ненадзейная форма вытворчасці энергіі і, больш за тое, асабліва дарагая для спажыўцоў.
Але чаму за гэтым усё яшчэ ідуць, і хто ў гэтым зацікаўлены?
Магчым адказам на гэтае пытанне можа быць наступны.
«Вы нічога не будзеце валодаць і будзеце шчаслівыя» — гэта фраза з відэа Сусветнага эканамічнага форуму (СЭФ)
2016 года, якое рэзюмуе эсэ данскай палітыка Іды Аўкен.
Іда Аўкен — удзельніца праграмы «Маладыя глабальныя лідары» WEF.
Гэта было б ідэальна для ВЭФ і для тых, хто стаіць за ім.
Усё, што камусьці трэба, атрымліваецца ў выглядзе паслугі.
З аднаго боку, гэтая паслуга была б добрым бізнесам, але з іншага боку, усе сталі б цалкам празрыстымі грамадзянамі.
Для дасягнення гэтай мэты спачатку трэба было б разбурыць існуючыя структуры ў эканоміцы і грамадстве, і быў бы неабходны
план, каб зрабіць гэта без супраціву з боку насельніцтва.
Магчыма, што ўсе тавары могуць падаражэць, і насельніцтва больш не зможа пакрываць свае выдаткі на
жыццё і будзе вымушана выкарыстаць усе свае зберажэнні.
Выдаткі на энергію ўлічваюцца ў кошце большасці тавараў, бо яна неабходная для іх вытворчасці.
Такім чынам, цана на электраэнергію стала б рычагом, які можна было б выкарыстаць для павышэння цэн на тавары.
Атамныя электрастанцыі адключылі, і з-за санкцый супраць Расіі мы больш не атрымліваем танны прыродны газ.
Адпаведна, самыя танныя варыянты вытворчасці электраэнергіі зніклі.
Альбо ёсць шмат электраэнергіі ад ветравых установак, і цана на біржы набліжаецца да нуля, альбо ветру недастаткова, і
электраэнергію даводзіцца купляць за мяжой па высокіх цэнах.
Гэта павышае кошт электраэнергіі і, такім чынам, кошт вырабленых тавараў.
У доўгатэрміновай перспектыве кампаніі не змогуць выжыць у такім асяроддзі.
Яны альбо зусім спыняюць вытворчасць, альбо эмігруюць.
У выніку засталося насельніцтва з высокім узроўнем беспрацоўя, якое з-за высокіх коштаў на
энерганосьбіты больш не можа звязаць канцы з канцамі.
Свету бязграшным і яго патроны б тады дасягнулі сваёй мэты.
Насельніцтва, якое знаходзіцца на міласці эліт і добраахвотна ім паддаецца.