2023ko otsailaren 1ean, Alemaniako Errepublika Federalean Eoliko Energia Eremuaren
Betebeharrei buruzko Legea indarrean sartu zen.
Lege honekin, gobernu federalak estatuak behartzen ditu beren lurralde-eremuaren ehuneko jakin bat
haize-energiarako izendatzera 2032ko amaierarako.
Berlin, Hamburg eta Bremen hiriguneentzat, proportzioa azalera osoaren %0,5 da.
Beste herrialdeentzat, %1,8 eta %2,2 bitartean.
Bavarian bakarrik, horrek haize-turbinentzako 1.270 kilometro koadro inguru suposatzen du.
Saarlandeko tamainaren erdia duen eremu bat.
Helburu hori lortzeko, Gobernu Federalak Naturaren Babeserako Lege Federalaren aldaketa onartu zuen,
paisaia-kontserbazio eremuak ere orain erabil daitezkeen moduan.
Haize-energia ia agortezin den energia-iturri bat da, eta bere potentziala gaur egun soilik zati txikitan ustiatzen ari da.
Horrela deskribatzen dute beti energia-trantsizioaren aldekoek.
Jakina, helburua da, halaber, asko eztabaidatu den klima-aldaketaren arazoari aurre egitea,
teknologia honek ez baitu inolako CO2 isurketarik sortuko.
Askotan gertatzen den bezala, azken emaitza bakarrik hartzen da kontuan edo hedabideetan eraginkorra den moduan aurkezten
da, baina hori lortzeko behar den gastua kontuan hartu gabe.
Honek batez ere ondorengo eremuak eragiten ditu.
1. Ingurumen-eragina
Ingurumen-politikaren terminoa 1970eko hamarkadaren inguruan sortu zen eta gizakiaren bizitzaren eta naturaren oinarri naturalak
zaintzeko egindako ahalegin politiko guztiak adierazten ditu.
Haize-turbinak ere, diotenez, ingurumena babesteko eraikitzen ari dira.
Baina benetan ingurumenerako bedeinkapena al dira?
1a) Basoen suntsiketa
Iraganean, basoaren etsairik handienak lehortea, ekaitzak eta zur-intsektuak ziren.
Baina orain haize-turbinek ere kopuru honetan sartuta egon behar dute.
Adibidez, Heseko Reinhardswald basoan, 195 urteko zuhaitzekin 29 hektareako baso-eremua garbitu
daiteke 18 aurreikusitako haize-turbinarentzako.
Ondoren, basoa ezin da gehiago baso gisa erabili, baizik eta zuhaitz-konekzioak dituen instalazio industrial gisa.
Basoan ebakitako bide zabalek ertzak gehiago sortzen dituzte.
Halako lekuetan hazten diren zuhaitzak hiltzen dira, haize eta lehortearekiko askoz ere esposizio handiagoa dutelako, eta
horrek halako garbiketak are gehiago zabaltzea eragiten du.
Haize-turbinak eraiki ondoren eremuaren zati batzuk berrehatz landatuko diren arren, naturak hamarkada asko beharko ditu
humus aberatsa duen baso-sabaia osasuntsu bat berreskuratzeko.
1 b) Baliabideen kontsumoa
Haize-turbina bat eraikitzeko, ez dira mastak eta errotorea bakarrik beharrezkoak, baita
haize-turbinaren piezak garraiatzeko bide-sare ondo garatua ere.
Egitura osoa egonkorra izaten jarraitzeko, oinarri sendoa ere behar du.
Altdorfer Wald haize-parkean ikus dezakegu horretarako zer behar den.
Hemen hogeita hemeretzi haize-turbina, 285 metroko altuerakoak, eraikiko dira.
Egitura hauek batez besteko eliza-dorrea baino bost aldiz altuagoak dira.
Honek 1.500 metro kubiko neurtzen duen oinarria behar du.
Altdorf basoaren kasuan, 39 haize-turbinentzako guztira 58.500 metro kubiko hormigoi beharko dira.
Hormigoia entregatzeko, 7,5 metro kubikoeko edukieradun hormigoizko nahaskailu
mugikorrek guztira 15.600 bidaia egin behar dituzte.
Gainera, 27 kilometroko errepide-zatiaren luzapenerako grava entregatzeko, grava garraiatzen duten
kamioiek 45.000 bidaia baino gehiago egin beharko dituzte.
1c) Landaredi eta faunaren aldaketak
Urtero milaka sagu eta hegazti haize-turbinek biktima bihurtzen dira.
Estimazioen arabera, Alemanian bakarrik urtean 200.000 bat baino gehiago daude, eta horregatik,
zenbait sagu-mota jada desagertzeko mehatxupean daude.
Animaliak arriskuan jartzen dituen arriskua ez da soilik haize-errota-hegalekin talka egitean datzana.
Errotorearen hegalen atzean sortzen den presio-jaitsierak animalien birikak eta barne-organoak lehertzea eragiten du.
2017an egindako ikerketa batean, Alemaniako Aire-espazio Zentroak eredu-kalkuluak erabiliz zehaztu zuen urtean ia
1.200 mila milioi intsektu haize-turbinek hiltzen dituztela.
Hori egunean ia 3 mila milioi intsektu dira.
Rotor-orratzen gainean itsatsita dauden intsektu hegalarien hondarrak ere turbinararen
eraginkortasunaren galeretan areagotu egiten dute.
Hau ez da animalia-populazioentzako mehatxu bakarra, baita paisaiarako ere.
Leku batzuetan, malda batzuetan zuhaitzak mozten ari dira, eta horrek ondoren lurzoruaren
higadura eta lur-jausien arriskua handitzen du.
1 d) Kutsatutako guneak
Eoliko-turbinak gaur egun 20 urteko zerbitzu-bizitzarako diseinatuta daude.
Horren ondoren, sistema osoa desegin eta baztertu beharko litzateke.
Hala ere, oso zalantzagarria da oinarri konkretuak kasu guztietan benetan kenduko diren.
Haiek dituzten toxikoek eta konposite-materialek eraginda, oraindik ez dago hegalak birziklatzeko kontzepturik, eta,
beraz, hondakin arriskutsu hauek baztertu egin behar dira.
Errotoren hegalek bakarrik urtean 20.000 tona hondakin sortzen dituzte. Eta joera gorantz doa.
Bitarteko ondorioa
Alderdi Berdea behin ingurumena babesteko sortu zuten.
Bitartean, ordea, ingurunea suntsitzearen puntura iritsi dira.
Intsektu baten presentziagatik eraikuntza-proiektuak geldiarazi zituzten bitartean, naturaren kontserbazioari buruzko legea ere
aldatu zuten haize-turbinentzat, eta horren ondorioz, txantxangorri bezalako hainbat hegazti-espezie ez
dira gehiago haize-energiagatik mehatxupean jotzen.
Nature and Biodiversity Conservation Unionek (NABU) enkargatutako iritzi juridiko baten arabera, honek Europako Batasuneko
espezieen babesari buruzko indarreko legea ere urratu zuen.
Gainera, teknologia hau ez da baliabide-eraginkorra, hain denbora laburrean bakarrik diseinatu bada eta oraindik ez
baita argitu nola kudeatu behar diren geratzen diren materialak.
Orain helburu ideologikoei ingurumenaren babesari baino arreta handiagoa ematen zaie.
2. Klima-aldaketak
Alemaniak bakarrik une honetan 32.000 haize-turbina martxan ditu.
Honek azken 20 urteotan haizearen batez besteko abiadura %13 murriztea ekarri du, Osnabrückeko Unibertsitateak zehaztu duenez.
Honek ondorioak ekarriko ditu.
2a) Aldatutako aire-zirkulazioa
Estatu Batuak Alemaniaren aldean 2,5 aldiz energia eoliko gehiago sortzen du.
Interbentzio larri hauek ekadoreatik Ipar Poloaraino doazen aire-korronteak nabarmen murriztu ditzakete, eta horrek
hegoaldeko latitudeetan jet-fluxuaren jaitsiera eragingo luke.
Honek Ipar Poloaren gaineko aire-geruzen mehetzea eragin dezake, islapen gutxiago egotea eta, ondorioz, eskualdearen berotzea.
2b) Lurzoruaren lehortzea
Haize-turbinen eta aire-geruzen arteko elkarreraginak erabaki garrantzitsua dute gainazalaren eta
atmosferaren arteko bero- eta hezetasun-fluxuetan.
Haizearen fluxua haize-turbinen aurrean moteldu egiten da eta haien atzean biribildu egiten da.
Haize-parke handietan, hezetasuna atmosferatik kentzen da, batez ere udan, eta gainera lurra berotzen da.
Txinako azterketa berri batek erakusten du haize-parkek ingurumenean dituzten ondorio suntsitzaileak.
Ikerketak Mongoliako mugan dagoen Txinako haize-parke batek eragindako inpaktua aztertu zuen.
Aurkitu zen lurzoruaren hezetasuna urtean %4,1 murriztu zela.
Mekanismo konplexuak oraindik ez dira guztiz ulertuta, baina ziurra da haize-parkek
eraiki diren lurzorua lehortzea eragiten dutela.
Kasurik okerrenean, lehorteak eta lurren higadura eragin ditzake, eta horiek inguru zabalagoetara ere hedatu daitezke.
Bitarteko ondorioa
Haize-energiaren erabilera sustatzen ari dira CO2k eragindako diotela dioten klima-aldaketari aurre egiteko.
Lurzorua lehortzea, bereziki, modu ikusgarri batean eta irudi apokaliptikoekin aurkezten zaigu klima-aldaketaren ondorio gisa.
Hala ere, azken ikerketek erakusten dute, bereziki haize-turbinek lehortea eragin dezaketela.
3. Osasunari eragindako kalteak
Haize-errotaek osasun arazo ugari eragin ditzakete, hala nola kontzentrazio zailtasunak,
nerbio-egoera, buruko minak eta lo-nahasmenduak.
Arriskuek nagusiki infrasoinutik eta itzal botatietatik datoz.
Hala ere, izotzak neguan ere arriskua sortzen du.
3a) Izoia
Eguraldi txarrean, izotza errotore-hegaletan ager daiteke.
Orduan bizitzarako ere arriskua dago.
Rotor-hegalek izotz-txikiak distantzia luzeetara jaurti ditzakete.
3b) Azpitxistua
Infra-soinua gizakiaren entzumenerako tartearen azpitik dagoen maiztasuna duen soinua da, hau da, 16 hertzen azpitik.
Haize-turbinen ondoan bizi diren pertsona batzuek nekea, depresioa edo itsas-zorabioak bezalako sintomak salatzen dituzte.
Bihotz-kirurgialari Christian Friedrich Fahl-ek fenomeno hori zientifikoki ikertu du Mainzko
Unibertsitate Ospitaleko infrasonidoen lan-taldeko buru gisa.
Haren arabera, hau gertatzen da rotor-hegalak mastaren gainean zehar igarotzen denean, airea
konprimituz eta bultzada labur eta zorrotzak sortuz.
Infra-soinuak ere abiadura hartzen du aire zabalean.
Zaratatzat hartzen da, baina ez da pulsatua.
Hemen gertatzen diren inpultsoak fisikoki ere senti daitezke.
Rock kontzertu batean baxu bozgorailuen aurrean dagoen bisitari batek soinua fisikoki hautemateko gai izatea bezalakoa da.
Hala ere, haize-turbinak sortzen dituen pulsoak askoz indartsuagoak dira.
3c) Itzal erantsia
Eguzkia distiratzen duenean, haize-turbinen funtzionamenduak itzal mugikor bat sortzen du, eta horrek eragindakoengan
deserosotasun handia eragin dezake, hala nola kontzentrazio-arazoak,
nerbio-nahasmenduak, buruko minak eta lo-nahasmenduak.
Rotorak sortutako itzala askorentzat atsegin gabea da, argitasunaren aldizkako aldakortasunak eragiten dituelako.
Isurien Kontrolerako Federal/Estatuko Lan Taldeak dioenez, haize-turbinak onartzerakoan bermatu behar da etxearen
itzal teorikoki posible den iraupena ez dela urteko egutegian 30 ordutik edo egunean 30 minututik gainditzen.
Beharrezkoa denean, truke-teknologia erabili behar da itzal-proiekzioaren benetako iraupena urte kalendario bakoitzeko
gehienez 8 ordu eta egunean gehienez 30 minutu izatea bermatzeko.
Etxe bat hainbat haize-turbinek sortutako itzal luzeen menpe badago, balioak turbinek guztiak batera aplikatzen dira.
Bitarteko ondorioa
Herritar arruntentzat, kutsatzaileak ordaintzeko printzipioa beti aplikatzen da.
Ez al litzateke hau ere haize-turbinen operadoreei aplikatu beharko?
Hori dela eta, instalazio horrek biztanleriaren artean osasun arazoak eragiten dituela frogatzen bada,
itxi beharko litzateke, esposizio ordu kopuru jakin bat bete den ala ez kontuan hartu gabe.
Honek galdera sortzen du: zergatik onartzen dira lehenik eta behin landare hauek?
4. Energia-trantsizioa ordaindu ezinik bihurtzen ari da
4a) Haize-turbinen benetako errendimendua
Operadoreek beren haize-parkeen erabilera-tasak estatu-sekretu baten moduan zaintzen dituzte.
Neue Zürcher Zeitung egunkariak Alemanian 18.000 haize-turbina aztertu zituen – emaitza kezkagarriekin.
Aztertutako zentral elektrikoen ia laurden batek ere ez zuen %20ko gaitasun-faktorea lortu.
Landareen %15ek soilik zuten %30 baino gehiagoko estimatutako erabilera-tasa.
Hauek ia guztiak kostatik gertu daude.
4b) Kontsumitzaileek galeragatik ordaintzen dute
2024ko urtarrilaren amaieran, lau elektrizitate-sare operadoreek aurkeztu zuten haize- eta
eguzki-energiak guri kostatzen digutena fakturan.
Haize- eta eguzki-energiako zentral elektrikoen hedapenak esan nahi du haize indartsuen edo eguzki-argi intentsiboaren
uneetan behar den baino elektrizitate gehiago ekoizten dela.
Trukean elektrizitatearen prezioak gero zeroaren aldera edo negatibo eremura jaitsi egiten dira, eta horrek esan
nahi du erosketagatik diru gehigarri bat ordaindu behar dela.
Hala ere, haize-turbinen operadoreek kilowatt-ordu bakoitzeko 7,35 penceko bermatutako sarbide-tarifa jasotzen dute.
Eguzki-plantako operadoreek kilowatt-ordu bakoitzeko 11 eta 13 pence arte ordaintzen dituzte.
Gero eta gehiago, haize-ekoizpena gehiegizkoa denean ere, turbinek itzali egin behar dira sistema
elektrikoan gehiegizko elektrizitatea sartzea saihesteko.
Baina lantegia geldirik dagoenean ere, dirua isurtzen jarraitzen du, operadoreek elektrizitatea ekoitzi izan balute bezala.
Honek kontsumitzaileei 2022an milioi bat euro inguru kostatu zien, ezer jaso gabe.
4c) Sarearen hedapenaren kostuak
Haize-parke gehienak ipar Alemanian daude kokatuta haize-baldintzak direla-eta.
Hala ere, Bavariako eta Baden-Württembergeko gune industrialetara elektrizitatea
eramateko, elektrizitate-sarea ere zabaldu behar da.
Tentsio handiko lineen beharrezko hedapenak 2045erako 300.000 milioi euroko kostua izango duela aurreikusten
da, eta herri eta hirietako banaketa-sareetarako beste 150.000 milioi euro beharko direla.
Haize gutxiko hegoaldeko eskualdean haize-parkeen hedapena sustatzeko, 2023ko EEG Legeak eskualde honetarako
%50etik %60era bitarteko zuzenketa-faktore bat aurreikusten du.
Honek esan nahi du haize-energiarako diru-laguntza gehiago emango direla, dagoeneko indarrean dauden diru-laguntzekin Hego
Alemanian haize-turbinak ekonomikoki ezin baitira martxan jarri.
Bitarteko ondorioa
Haize-parkeak ez dira eraginkorrak Alemaniako bezalako negozio-kokaleku baterako.
Ideologiaz bultzatutako politikaren diru-laguntzarik gabe, ia inbertitzailerik ez litzateke teknologia honetan
inbertituko, izan ere, halako plantak ezin izango lirateke lehiakortasun-baldintzetan merkatuan lehiatu.
Baldintza hauek ekoizturiko elektrizitatea kontsumitzaileentzat gero eta garestiago bihurtzen ari dira.
Partikularrek euren bizi-maila galduko dute eta enpresek gero eta gehiago atzerrira lekualdatuko dira.
Ekonomia ministro Robert Habeckek esango luke: "Alemanian, industria ez da zorpetuta, ekoizpena besterik ez du gelditzen."
Ondorioa
Haize-energia beti aurkezten zaigu ingurumenari eta klimari bereziki lagunkoitza den energia-mota gisa.
Hala ere, ikus dezakegunez, biak ere ez dira egiazkoak.
Bestalde, energia sortzeko modu fidagaitza da eta, gainera, kontsumitzaileentzat bereziki garestia da.
Baina zergatik jarraitzen da oraindik horrekin, eta nor da horretan interesatuta?
Galdera honi erantzun sinesgarri bat honako hau izan daiteke.
"Ezer ez duzu izango eta zoriontsu izango zara" esaldia 2016ko Munduko Ekonomia Foroaren (WEF) bideo batetik
hartutakoa da, eta Danimarkako politikari Ida Auken-ek idatzitako saiakera bat laburbiltzen du.
Ida Auken WEFren Gazte Global Liderren programako kidea da.
Hori WEFentzat eta haren atzean daudenentzat egokia litzateke.
Edonork behar duen guztia zerbitzu gisa jasotzen da.
Alde batetik, zerbitzu hau negozio ona litzateke, baina bestetik, denek herritar guztiz gardentasuneko bihurtuko lirateke.
Horretarako, ekonomian eta gizartean dauden egiturak lehenik eta behin desegin beharko lirateke, eta herritarren
erresistentziarik gabe hori lortzeko plan bat beharko litzateke.
Guztizko ondasunak garestiago bihurtu daitezkeela pentsa daiteke, eta horrek biztanleriari bere
biziraupen-gastuak estaltzeko gaitasunik gabe utziko luke eta aurrezki guztiak xahutu beharko lituzke.
Energiaren kostuak ondasunen gehiengoaren prezioan sartzen dira, izan ere, ondasunen ekoizpenerako beharrezkoak baitira.
Horrela, elektrizitatearen prezioa ondasunen prezioa igotzeko erabil daitekeen palanka bat izango litzateke.
Nuklear zentralak itxi dituzte, eta Errusiaren aurkako zigorren ondorioz, ez dugu gehiago gas natural merke jasotzen.
Hori dela eta, elektrizitatea sortzeko aukerarik merkeena desagertu egin da.
Edo haize-energiatik elektrizitate asko dago eskuragarri eta elektrizitate-trukean prezioa zeroaren ingurura
hurbiltzen ari da, edo haizerik ez dago nahikoa eta elektrizitatea atzerritik prezio altuetan erosi behar da.
Honek elektrizitatearen prezioa igotzen du eta, ondorioz, ekoiztutako ondasunen prezioa ere igotzen du.
Epe luzera, enpresek ezin izango lukete halako ingurune batean biziraun.
Ekoizpena guztiz eten edo emigratzen dira.
Gehienez geratzen dena langabezia-tasa altuak dituen biztanleria bat da, energia-kostu
altuen ondorioz bere beharrak asetzeko gai ez dena.
WEF-ek eta haren babesleek orduan beren helburua lortu izango zuten.
Eliten esanetara dagoen eta borondatez men egiten duen populazioa.