WEBVTT

00:01.199 --> 00:06.585
Ka la 1 Hlakola 2023, Molao oa Litlhokahalo
tsa Libaka tsa Matla a Moya o ile oa qala ho

00:06.585 --> 00:09.400
sebetsa Rephabliking ea Federale ea Jeremane.

00:09.400 --> 00:16.795
Ka molao ona, mmuso wa kopanelo o qobella dinaha ho
abela karolo e itseng ya peresente ya mobu wa tsona

00:16.795 --> 00:20.600
bakeng sa matla a moya, pele ho fela selemo sa 2032.

00:20.600 --> 00:27.440
Bakeng sa metse-mebuso ea Berlin, Hamburg le
Bremen, karoloana ke 0.5 lekholong ea sebaka.

00:27.440 --> 00:33.679
Bakeng sa dinaha tse ding, pakeng
tsa 1.8 lekgolong le 2.2 lekgolong.

00:33.679 --> 00:40.000
Bavaria feela, seo se lekana le hoo e ka bang
dikilomitara tse sekwere tse 1,270 bakeng sa diturbine tsa moya.

00:40.000 --> 00:43.840
sebaka se boholo ba halofo ea Saarland.

00:43.840 --> 00:50.875
Bakeng sa ho fihlella sepheo sena, Mmuso wa Federale o
fetotse Molao wa Federale wa Paballo ya Tlhaho e le hore le

00:50.875 --> 00:54.640
dibaka tsa paballo ya naha ka bophara di ka sebediswa jwale.

00:54.640 --> 01:02.079
Matla a moea ke mohloli oa matla o batlang o sa fele, oo
bokhoni ba oona hajoale bo nts'o sebelisoa ka likaroloana feela.

01:02.079 --> 01:06.680
Ke kamoo phetoho ea matla e hlalosoang
kateng kamehla ke batšehetsi ba eona.

01:06.680 --> 01:11.827
Ehlile, sepheo hape ke ho loantša taba e
buuoang haholo ea phetoho ea tlelaemete, kaha

01:11.827 --> 01:14.879
theknoloji ena e ke ke ea hlahisa likhase tsa CO2.

01:14.879 --> 01:19.842
Jwaloka ha ho atisa ho etsahala, ho shejwa feela sephetho sa ho
qetela kapa ho hlahiswa ka tsela e

01:19.842 --> 01:24.040
hohelang mecheng ya phatlalatso, empa eseng seo
ho tlamehang ho sebediswa ho se fihlella.

01:24.040 --> 01:28.079
Sena se ama haholo dibaka tse latelang.

01:28.079 --> 01:31.280
1. Tšusumetso tikolohong

01:31.280 --> 01:39.786
Lentswe lepolisi la tikoloho le qapilwe hoo e ka bang
ka 1970 mme le bolela matsapa ohle a dipolotiki a ho

01:39.786 --> 01:44.280
baballa metheo ya tlhaho ya bophelo ba motho le tlhaho.

01:44.280 --> 01:48.799
Ho thwe le diturbine tsa moya di ntse
di hlomamisiwa ho sireletsa tikoloho.

01:48.799 --> 01:52.200
Empa na kannete ke tlhohonolofatso bakeng sa tikoloho?

01:52.200 --> 01:55.680
1a) Ho rengoa ha meru

01:55.680 --> 02:01.680
Nakong e fetileng, lira tse kholo ka ho fetisisa tsa moru
e ne e le komello, lifefo le likokoanyana tsa makgapetla.

02:01.680 --> 02:05.599
Empa jwale diturbine tsa moya le tsona
di tlameha ho kenyeleditswa palo ena.

02:05.599 --> 02:13.699
Ka mohlala, morung oa Reinhardswald o Hesse, lihekthere tse
29 tsa moru tse nang le lifate tse ka bang lilemo li 195 li

02:13.699 --> 02:17.919
ka chekoa bakeng sa li-turbine tsa moea tse 18 tse reriloeng.

02:17.919 --> 02:22.855
Kamora moo, moru o ke ke wa hlola o sebediswa jwalo
ka moru, empa ho ena le hoo o sebediswa jwalo ka

02:22.855 --> 02:25.520
setsi sa indasteri se nang le dikgokahano tsa difate.

02:25.520 --> 02:30.319
Litselana tse kholo tse sehiloeng morung li etsa meeli e mengata.

02:30.319 --> 02:36.726
Difate tse melang dibakeng tse jwalo di ka shwa hobane
di pepesehetse moya le komello haholo, e leng se

02:36.726 --> 02:40.560
etsang hore dibaka tse butsweng tse jwalo di ata le ho feta.

02:40.560 --> 02:47.459
Leha likarolo tsa sebaka sena li tla boela li jaloe ka mor'a hore
li-turbine tsa moea li hahuoe, ho tla nka

02:47.459 --> 02:53.039
mashome a lilemo hore tlhaho e tsosolose mobu o
phetseng hantle oa moru o nonneng ka humus.

02:53.039 --> 02:56.319
1 b) Tšebeliso ea lisebelisoa

02:56.319 --> 03:02.849
Ho haha turbine ea moea, ha ho hlokahale feela tšiea
le rotor, empa hape le marang-rang a tsoetseng pele

03:02.849 --> 03:06.240
a litsela bakeng sa ho tsamaisa likarolo tsa turbine.

03:06.240 --> 03:10.479
Ho netefatsa hore sebopeho sohle se dula se
tsitsitse, se boetse se hloka motheo o tiileng.

03:10.479 --> 03:14.840
Re ka bona se hlokehang bakeng sa sena morerong oa
polasi ea liphephetho ea moea oa Altdorfer Wald.

03:14.840 --> 03:21.000
Ho tla hlomamisoa li-turbine tsa moea tse mashome a mararo
a metso e robong tse bolelele ba limithara tse 285 mona.

03:21.000 --> 03:25.520
Meaho ena e telele ho feta tora e
tloaelehileng ea kereke ka makhetlo a fetang mahlano.

03:25.520 --> 03:31.080
Sena se hloka motheo o boholo ba dimithara
tse sekete le makgolo a mahlano tsa khubiki.

03:31.080 --> 03:36.499
Tabeng ea Moru oa Altdorf, ho tla hlokahala
kakaretso ea dimithara tse 58,500 tsa

03:36.499 --> 03:39.400
khonkhiriti bakeng sa li-turbine tsa moea tse 39.

03:39.400 --> 03:44.872
Bakeng sa ho isa samente ena, ho hlokahala hore metjhini
e tsamaeang ea ho kopanya samente e nang le bokgoni ba

03:44.872 --> 03:47.879
dimithara tse sekwere tse 7.5 e etse maeto a 15,600 kaofela.

03:47.879 --> 03:54.825
Ho feta moo, ho tla hlokahala maeto a fetang 45,000 a
literaka tsa makumane ho isa makumane bakeng sa katoloso ea

03:54.825 --> 03:58.039
karolo ena ea tsela e bolelele ba lik'hilomithara tse 27.

03:58.039 --> 04:01.879
1c) Liphetoho tsa limela le liphoofolo

04:01.879 --> 04:06.520
Dibatsana le dinonyana tse dikete di bolawa ke
diturbine tsa moya selemo se seng le se seng.

04:06.520 --> 04:13.539
Ho latela likhakanyo, ho na le libete tse fetang
200,000 ka selemo Jeremane feela, ke ka lebaka leo

04:13.539 --> 04:17.439
mefuta e meng ea tsona e seng e le kotsing ea ho fela.

04:17.439 --> 04:21.759
Kotsi ho liphoofolo ha e felle feela tabeng
ea hore li fofela ka har'a mapheo a roetoro.

04:21.759 --> 04:27.560
Phokotseho ea khatello ea moea ka morao ho mapheo a rotor e etsa
hore matšoafo le litho tsa ka hare tsa liphoofolo li phatlohe.

04:27.560 --> 04:34.307
Phuputsong e entsoeng ka 2017, Setsi sa Jeremane sa Aerospace se
sebelisitse lipalo tsa mohlala ho fumana hore hoo e

04:34.307 --> 04:40.240
ka bang likokoanyana tse bilione tse 1,200 li
bolaoa ke liturbine tsa moea selemo se seng le se seng.

04:40.240 --> 04:43.399
Hoo e ka ba likokoanyana tse libilione tse 3 ka letsatsi.

04:43.399 --> 04:48.195
Masalla a likokoanyana tse fofang holim'a
liphephe tsa rotor a boetse a kenya letsoho

04:48.195 --> 04:50.959
tahlehelong e kholoanyane ea katleho ea turbine.

04:50.959 --> 04:56.560
Sena ha se tšoso feela ho lipalo
tsa liphoofolo, empa hape le ho naha.

04:56.560 --> 05:03.759
Libakeng tse ling, lifate li ea rengoa meepeng, e leng se
atisang kotsi ea khoholeho ea mobu le ho thella ha mobu.

05:03.759 --> 05:06.759
1 d) Libaka tse silafetseng

05:06.759 --> 05:13.360
Hajoale li-turbine tsa moea li
etselitsoe ho sebetsa lilemo tse 20.

05:13.360 --> 05:17.600
Kamora moo, tsamaiso eohle e ne e tla
tlameha ho qhaqholloa le ho lahloa.

05:17.600 --> 05:23.319
Leha ho le jwalo, ho belaetsa haholo hore na
metheo ya konkreite e tla hlile e tloswa maemong ohle.

05:23.319 --> 05:30.405
Ka lebaka la chefo le lisebelisoa tse kopantsoeng tseo li nang
le tsona, ha ho e-so be le morero oa ho sebelisa mapheo hape,

05:30.405 --> 05:34.120
ke ka lebaka leo lithōle tsena tse kotsi li tlamehang ho lahloa.

05:34.120 --> 05:41.480
Mafololo a liroto feela a hlahisa lithane tse 20,000
tsa lithōle ka selemo. Mme palo ena e ntse e eketseha.

05:41.480 --> 05:44.113
Qeto ea nakoana

05:44.113 --> 05:47.959
Mokha oa Botala o kile oa thehoa ho sireletsa tikoloho.

05:47.959 --> 05:51.759
Leha ho le jwalo, hajoale ba se ba
fihlile ntlheng ya ho senya tikoloho.

05:51.759 --> 05:58.748
Leha merero ea kaho e ile ea emisoa ka lebaka la ho ba teng ha
seboko, molao oa paballo ea tlhaho o ile oa fetoloa esita le

05:58.748 --> 06:04.543
bakeng sa liroboto tsa moea, ka tsela eo mefuta e
mengata ea linonyana, joalo ka liqhoa, li seng li sa

06:04.543 --> 06:07.839
nkoe li le kotsing ea ho fela ka lebaka la matla a moea.

06:07.839 --> 06:14.122
Ho latela maikutlo a molao a laetsoeng ke Mokhatlo oa Tšireletso
ea Tlhaho le Mefuta-futa ea Liphedi (NABU), sena se bile se tlōtse

06:14.122 --> 06:17.000
molao o sebetsang oa EU oa tšireletso ea mefuta ea liphedi.

06:17.000 --> 06:23.310
Ho feta moo, theknoloji ena ha e sebelise lisebelisoa ka
bokhabane haeba e etselitsoe feela nako e khuts'oane hakana

06:23.310 --> 06:26.519
ebe e siea thepa eo mokhoa oa ho e lahla o e-s'o hlakisoe.

06:26.519 --> 06:32.879
Lipheo tsa maikutlo a lipolotiki joale li fuoa
tlhokomelo e kholo ho feta ts'ireletso ea tikoloho.

06:32.879 --> 06:37.600
2. Liphetoho tsa tlelaemete

06:37.600 --> 06:42.759
Hona jwale, Jeremane e le nngwe e na le
diturbine tsa moya tse 32,000 tse sebetsang.

06:42.759 --> 06:48.671
Sena se lebisitse phokotsehong ea 13% lebelong le
tloaelehileng la moea lilemong tse 20 tse

06:48.671 --> 06:52.439
fetileng, ho latela tlhahlobo ea Univesithi ea Osnabrück.

06:52.439 --> 06:56.279
Sena se tla ba le ditlamorao.

06:56.279 --> 06:59.879
2a) Phetoho ea phallo ea moea

06:59.879 --> 07:05.319
United States e hlahisa matla a moea a
eketsehileng ka makhetlo a 2.5 ho feta Jeremane.

07:05.319 --> 07:14.386
Lits'ebetso tsena tse matla li ka fokotsa haholo moea o
phallang o tlohang ho equator ho ea North Pole, e leng se

07:14.386 --> 07:18.959
ka bakang ho theoha ha jet stream libakeng tse ka boroa.

07:18.959 --> 07:26.060
Sena se ka baka ho fokotseha ha lera la moea le kaholimo
ho Ntlha e ka Leboea, e leng se etsang hore khanya e

07:26.060 --> 07:29.839
nyenyane e bonahatse 'me ka hona sebaka seo se futhumale.

07:29.839 --> 07:32.720
2b) Ho omisa mobu

07:32.720 --> 07:40.074
Kopano pakeng tsa li-turbine tsa moea le mekhahlelo ea moea
e na le tšusumetso e matla haholo holim'a phallo ea mocheso

07:40.074 --> 07:43.720
le mongobo pakeng tsa bokaholimo ba lefatše le sepakapaka.

07:43.720 --> 07:48.279
Moya o liehisitsoe ka pele ho li-turbine
tsa moea 'me o bilika ka morao ho tsona.

07:48.279 --> 07:54.151
Polasing e 'ngoe le e 'ngoe e kholo ea moea,
mongobo o ntle le ho tlosoa moeeng, haholo-holo

07:54.151 --> 07:57.279
hlabula, 'me fatše le lona le futhumala ho feta.

07:57.279 --> 08:02.268
Phuputso ea haufinyane e tsoang Chaena e
bontša litlamorao tse mpe haholo tseo mapolasi a

08:02.268 --> 08:04.079
liphephe a nang le tsona tikolohong ea 'ona.

08:04.079 --> 08:09.000
Phuputso e hlahlobile tšusumetso ea polasi ea
liphephelo ea Machaena moeling le Mongolia.

08:09.000 --> 08:15.279
Ho fumanehile hore mongobo oa mobu
o fokotsehile ka 4.1% ka selemo.

08:15.279 --> 08:22.082
Mekhoa e rarahaneng ha e so utloisisoe ka
botlalo, empa ho hlakile hore masimo a liphephe a hlile

08:22.082 --> 08:25.519
a baka ho omella ha mobu oo a hahiloeng ho oona.

08:25.519 --> 08:34.279
Maemong a mabe ka ho fetisisa, sena se ka baka komello le
khoholeho ea mobu, tse ka ntan'o ata le libakeng tse haufi.

08:34.279 --> 08:35.960
Qeto ea nakoana

08:35.960 --> 08:44.200
Tšebeliso ea matla a moea e ntse e khothaletsoa e le ho
loantša phetoho ea tlelaemete eo ho thoeng e bakiloe ke CO2.

08:44.200 --> 08:48.696
Ho omella ha mobu haholoholo ho hlahisoa ho rona
ka tsela e hlahelletseng le ka litšoantšo tsa

08:48.696 --> 08:51.279
bofelo ba mehla e le phello ea phetoho ea tlelaemete.

08:51.279 --> 08:58.000
Leha ho le jwalo, diphuputso tsa moraorao di bontsha
hore di-turbine tsa moya haholoholo di ka baka komello.

08:58.000 --> 09:02.279
3. Tšenyo bophelong

09:02.279 --> 09:07.806
Li-turbine tsa moea li ka baka mathata a fapaneng a
bophelo bo botle, joalo ka bothata ba ho tsepamisa

09:07.806 --> 09:10.840
mohopolo, letsoalo, hlooho e opang le mathata a boroko.

09:10.840 --> 09:15.519
Likotsi haholo-holo li tsoa ho molumo o
ka tlas'a kutlo le meriti e akhehileng.

09:15.519 --> 09:19.519
Leha ho le jwalo, leqhwa le boetse le kotsi mariha.

09:19.519 --> 09:22.440
3a) Leqhoa

09:22.440 --> 09:28.039
Maemong a leholimo a sa lokelang,
leqhoa le ka theoha mapheong a rotor.

09:28.039 --> 09:30.519
Jwale ho bile kotsi ho bophelo.

09:30.519 --> 09:36.960
Maphaphu a rotor a ka akhela likotoana tsa leqhoa hole haholo.

09:36.960 --> 09:39.679
3b) Modumo o ka tlase ho tekanyo e utlwahalang

09:39.679 --> 09:43.838
Molumo o ka tlase ho moedi oa kutlo ea motho
ke molumo o nang le maqhubu a ka tlase ho

09:43.838 --> 09:46.159
moedi oo, ke hore, ka tlase ho lihertse tse 16.

09:46.159 --> 09:50.800
Batho ba bang ba phelang haufi le li-turbine tsa moea
ba tlaleha matšoao a kang mokhathala, khatello ea

09:50.800 --> 09:53.639
maikutlo esita le ho ikutloa hampe ka lebaka la moea o fokang.

09:53.639 --> 10:00.521
Ngaka e buoang pelo, Christian Friedrich Fahl, o entse liphuputso
tsa mahlale ka taba ena e le hlooho ea sehlopha se sebetsanang

10:00.521 --> 10:03.080
le molumo o sa utloeheng Sepetleleng sa Univesithi sa Mainz.

10:03.080 --> 10:09.240
Ho ya ka yena, sena se etsahala ha lehare la
rotor le tsamaya hodima mast, le hatella moya

10:09.240 --> 10:11.960
le ho etsa mekgwazo e mekgutshwane, e moepa.

10:11.960 --> 10:14.519
Molumo o ka tlase ho moedi o boetse
o eketsa lebelo kantle ka bophara.

10:14.519 --> 10:17.960
E utlwahala jwaloka lerata, empa ha e na ho otla.

10:17.960 --> 10:21.039
Maikutlo a hlahang mona a ka ba a utluoa 'meleng.

10:21.039 --> 10:26.291
Ho tshwana le ha moeti a eme ka pela
dibuela-modumo tsa bass konsareteng ya mmino wa

10:26.291 --> 10:28.080
rock mme a kgona ho utlwa modumo ka mmele.

10:28.080 --> 10:33.279
Leha ho le jwalo, maqhubu a
hlahiswang ke turbine ya moya a matla haholo.

10:33.279 --> 10:35.960
3c) Moriti o wela fatshe

10:35.960 --> 10:44.462
Ha letsatsi le chabile, tshebetso ya diturbine tsa moya e baka
moriti o tsamayang, o ka bakang hape ho se phutholohe ho

10:44.462 --> 10:52.679
hoholo ho ba amehang, jwalo ka mathata a ho tsepamisa
maikutlo, ho tshwenyeha, hlooho e opang le mathata a boroko.

10:52.679 --> 11:01.759
Seriti se entsoeng ke rotor se tšoenya batho ba
bangata, kaha se baka ho fetofetoha ha khanya nako le nako.

11:01.759 --> 11:11.352
Ho ya ka Sehlopha sa Ts'ebetso sa Federale/sa Naha sa Taolo ya
Mosi, ha ho ananelwa diturbine tsa moya, ho tlameha ho netefatswa

11:11.352 --> 11:20.720
hore nako eo ntlo e ka lahlwang ke seriti ho ya ka kgopolo ha
e fete dihora tse 30 ka selemo kapa metsotso e 30 ka letsatsi.

11:20.720 --> 11:26.995
Moo ho hlokahalang, theknoloji ea ho chencha e tlameha ho
sebelisoa ho netefatsa hore nako ea sebele ea

11:26.995 --> 11:32.600
ho sebetsa e fokotsoa ho lihora tse 8 ka
selemo sa khalendara le metsotso e 30 ka letsatsi.

11:32.600 --> 11:37.821
Haeba ntlo e le tlas'a meriti e behiloeng ke
li-turbine tse 'maloa tsa moea,

11:37.821 --> 11:41.600
litekanyetso li sebetsa ho li-turbine kaofela hammoho.

11:41.600 --> 11:43.559
Qeto ea nakoana

11:43.559 --> 11:47.600
Ho baahi ba tloaelehileng, molao oa hore
ea silafatsang o lefele o sebetsa kamehla.

11:47.600 --> 11:51.600
Na sena ha sea lokela ho sebetsa le
ho bafepedi ba diturbine tsa moya?

11:51.600 --> 11:57.989
Sena ke hobane haeba sebaka se jwalo sa tshebetso se ka pakoa
hore se baka mathata a bophelo bo botle hara

11:57.989 --> 12:04.080
setjhaba, se tla tlameha ho kwalwa, ho sa natswe hore na
nako e behilweng ya ho pepesehela e fihlilwe kapa tjhe.

12:04.080 --> 12:09.360
Sena se hlahisa potso ea hore na ke hobaneng
ha limela tsena li ile tsa amoheloa qalong.

12:09.360 --> 12:14.320
4. Phetoho ea matla e ntse e fetoha e sa khoneheng ho lefelloa.

12:14.320 --> 12:18.799
4a) Tshebetso ya nnete ya diturbine tsa moya

12:18.799 --> 12:24.320
Batsamaisi ba polasi tsa moea ba sireletsa
sekhahla sa tšebeliso ea tsona joaloka sephiri sa naha.

12:24.320 --> 12:31.039
Koranta ea Neue Zürcher Zeitung e hlahlobile li-turbine tsa
moea tse 18,000 naheng ea Jeremane – ka liphetho tse tšosang.

12:31.039 --> 12:40.399
Hoo e ka bang kotara ea liteishene tse hlahlobileng
ha lia ka tsa fihlella le karolo ea 20% ea bokgoni.

12:40.399 --> 12:46.279
Ke 15% feela ea lifeme tse neng li na le
sekhahla se hakantsoeng sa tšebeliso se fetang 30%.

12:46.279 --> 12:49.960
Hoo e ka bang kaofela ha tsona di fumaneha haufi le lebopo.

12:49.960 --> 12:53.399
4b) Bareki ba lefella tahlehelo

12:53.399 --> 12:59.204
Qetellong ea Pherekhong 2024, bafepedi ba bane ba
marang-rang a motlakase ba hlahisitse tlaleho ea

12:59.204 --> 13:02.639
litšenyehelo tsa motlakase o tsoang moeeng le letsatsing.

13:02.639 --> 13:08.648
Keketseho ea liteishene tsa motlakase tsa moea le letsatsi
e bolela hore nakong ea meea e matla kapa khanya e matla

13:08.648 --> 13:11.679
ea letsatsi, motlakase o hlahisoang o feta o hlokahalang.

13:11.679 --> 13:17.763
Litheko tsa motlakase phapanyetsanong li theoha li leba ho
lefela kapa esita le ho ba ka tlas'a zero, ho bolelang hore

13:17.763 --> 13:20.960
ho tlameha ho lefshoa chelete e eketsehileng bakeng sa theko.

13:20.960 --> 13:25.806
Leha ho le jwalo, bafepedi ba di-turbine tsa
moya ba fumana tefello e tiisitsweng ya ho

13:25.806 --> 13:28.480
kenya motlakase ya 7.35 pence ka kilowatt-hora.

13:28.480 --> 13:33.039
Batsamaisi ba liteishene tsa matla a letsatsi ba bile ba
lefa lipense tse 11 ho isa ho tse 13 ka kilowatt-hora.

13:33.039 --> 13:38.144
Ka ho eketsehileng, esita le ha tlhahiso ea motlakase oa
moea e le ngata ho feta tekano, li-turbine li tlameha ho

13:38.144 --> 13:40.879
koaloa ho thibela motlakase o mongata haholo ho kena tsamaisong.

13:40.879 --> 13:46.159
Empa leha setsi sa motlakase se sa sebetse, chelete e ntse
e kena joalokaha eka baphatlalatsi ba hlahisitse motlakase.

13:46.159 --> 13:55.600
Sena se jelletse bareki hoo e ka bang li-euro tse
bilione ka 2022, ba sa fumane letho le lekanang le seo.

13:55.600 --> 13:59.600
4c) Litšenyehelo tsa katoloso ea gridi

13:59.600 --> 14:05.120
Boholo ba mapolasi a moea a fumaneha ka
leboea ho Jeremane ka lebaka la maemo a moea.

14:05.120 --> 14:10.633
Leha ho le jwalo, e le hore motlakase o tliswe
dibakeng tsa diindaseteri tsa Bavaria le Baden-Württemberg,

14:10.633 --> 14:13.039
marangrang a motlakase le ona a tlameha ho atoloswa.

14:13.039 --> 14:23.398
Keketso e hlokahalang ea mehala ea motlakase o matla e lebelletsoe
ho ja €300 bilione ka 2045, 'me ho hlokahala €150 bilione

14:23.398 --> 14:28.240
e 'ngoe bakeng sa marang-rang a kabo metseng le litoropong.

14:28.240 --> 14:38.026
Ho kgothaletsa katoloso ya dipolasi tsa moya sebakeng se ka
borwa se nang le moya o fokolang, Molao wa EEG wa 2023 o fana ka

14:38.026 --> 14:42.919
tekanyo ya tokiso ya 50% ho isa ho 60% bakeng sa sebaka sena.

14:42.919 --> 14:50.346
Sena se bolela hore ho tla fanoa ka lithuso tse ling tsa
lichelete bakeng sa matla a moea hobane li-turbine tsa

14:50.346 --> 14:57.639
moea li ke ke tsa sebetsa ka theko e tlase ka
lichelete ka boroa ho Jeremane ka lithuso tse seng li le teng.

14:57.639 --> 14:59.840
Qeto ea nakoana

14:59.840 --> 15:05.519
Lifamo tsa moea ha li sebetse hantle
sebakeng sa khoebo se kang Jeremane.

15:05.519 --> 15:10.542
Ntle le dithuso tsa ditjhelete tse tswang dipolotiking tse
susumetswang ke mehopolo e itseng, ho ka etsahala hore ho se be

15:10.542 --> 15:14.494
le motsetedi ya ka tsetelang theknolojing ena,
kaha difeme tse jwalo di ne di ke ke tsa kgona ho

15:14.494 --> 15:16.080
qothisana lehlokwa mmarakeng tlasa maemo a tlhodisano.

15:16.080 --> 15:22.679
Maemo ana a etsa hore motlakase o
hlahisoang o se o sa fihlellehe ho bareki.

15:22.679 --> 15:26.966
Batho ka bomong ba tla lahleheloa ke maemo
a bona a bophelo mme likhoebo li tla nne li

15:26.966 --> 15:29.159
fallela mose ho maoatle ka ho eketsehileng.

15:29.159 --> 15:36.229
Letona la Moruo Robert Habeck o ne a ka re:
"Naheng ea Jeremane, indasteri ha e na bothata ba ho se

15:36.229 --> 15:39.080
lefshe likoloto, e mpa e emisa feela ho hlahisa."

15:39.080 --> 15:41.279
Qetello

15:41.279 --> 15:48.919
Matla a moea kamehla a hlahisoa ho rona e le mofuta oa
matla o sireletsang tikoloho le tlelaemete ka ho khetheha.

15:48.919 --> 15:51.799
Leha ho le jwalo, jwalo ka ha re bona,
ha ho le e nngwe ya tsena e leng nnete.

15:51.799 --> 15:59.159
Ka lehlakoreng le leng, ke mokgwa o sa tshepahaleng wa ho
fehla motlakase, mme hodima moo, o turu haholo ho basebedisi.

15:59.159 --> 16:03.519
Empa ke hobaneng ha e ntse e pheheloa,
mme ke mang ea nang le thahasello ho eona?

16:03.519 --> 16:06.559
Karabo e utlwahalang potsolotsong ena e ka ba e latelang.

16:06.559 --> 16:15.918
"U ke ke ua ba le letho 'me u thabe" ke polelo e nkilweng
videong ya 2016 ya World Economic Forum (WEF) e akaretsang

16:15.918 --> 16:20.840
moqoqo wa ralipolotiki wa Lenyesemane la Denmark, Ida Auken.

16:20.840 --> 16:24.600
Ida Auken ke setho sa lenaneo la
Baetapele ba Bacha ba Lefatshe la WEF.

16:24.600 --> 16:28.600
Seo e ka ba se loketseng haholo bakeng sa WEF le ba e tšehetsang.

16:28.600 --> 16:32.399
Tsohle tseo motho a li hlokang li amoheloa e le tšebeletso.

16:32.399 --> 16:37.172
Ka lehlakoreng le leng, tshebeletso ena e ka ba kgwebo e
ntle, empa ka lehlakoreng le leng, motho e mong le e

16:37.172 --> 16:39.799
mong o ne a tla fetoha moahi ya pepeneneng ka ho feletseng.

16:39.799 --> 16:46.522
Ho fihlella sena, meaho e teng moruong le sechabeng e ne e
tla tlameha ho qhaqholloa pele, mme ho ne ho tla hlokahala

16:46.522 --> 16:50.200
moralo ho phethahatsa sena ntle le khanyetso ho tsoa sechabeng.

16:50.200 --> 16:57.069
Ho a kgonahala hore thepa yohle e ka nna ya turu, hoo
batho ba ka sitwang ho lefella ditshenyehelo tsa bona tsa

16:57.069 --> 17:00.720
bophelo mme ba tlameha ho sebedisa polokelo ya bona yohle.

17:00.720 --> 17:07.640
Litsenyehelo tsa matla li kenyelelitsoe thekong ea thepa e
ngata hobane li hlokahala bakeng sa tlhahiso ea thepa eo.

17:07.640 --> 17:14.480
Ka hona, theko ea motlakase e ka ba sesebelisoa
se ka sebelisoang ho phahamisa theko ea thepa.

17:14.480 --> 17:18.702
Litsi tsa motlakase oa nyutlelie li koetsoe, 'me
ka lebaka la likotlo tse khahlanong le Russia,

17:18.702 --> 17:20.880
ha re sa fumana khase ea tlhaho e theko e tlase.

17:20.880 --> 17:26.319
Ka lebaka leo, mekhoa e theko e tlase ka ho
fetisisa ea ho hlahisa motlakase e nyametse.

17:26.319 --> 17:32.328
Ebang motlakase o mongata o teng o tsoang matleng a moea 'me
theko ea oona 'marakeng oa motlakase e batla e le

17:32.328 --> 17:37.079
lefela, kapa moea ha o felle 'me motlakase o
tlameha ho rekoa mose ho maoatle ka theko e phahameng.

17:37.079 --> 17:42.559
Sena se phahamisa theko ea motlakase, 'me
ka hona, le theko ea thepa e hlahisoang.

17:42.559 --> 17:46.559
Ha nako e ntse e ea, lik'hamphani li ne li
ke ke tsa khona ho phela tikolohong e joalo.

17:46.559 --> 17:51.359
Ba emisa tlhahiso ka ho feletseng kapa ba fallela.

17:51.359 --> 17:57.330
Se setseng ke sechaba se nang le sekgahla se
phahameng sa tlhokeho ya mesebetsi, se seng se sa kgone ho

17:57.330 --> 18:00.519
iphedisa ka lebaka la ditjeho tse phahameng tsa matla.

18:00.519 --> 18:04.319
WEF le batšehetsi ba eona ba ne ba
tla be ba fihletse sepheo sa bona.

18:04.319 --> 18:08.680
Setjhaba se tlas'a mohau wa ba
phahameng mme se inehela ka boithaopo.
