1 феврали соли 2023 дар Ҷумҳурии Федеративии Олмон Қонуни талаботҳои минтақавӣ оид ба энергияи шамол ба иҷро даромад.
Бо ин қонун ҳукумати федералӣ штатҳоро маҷбур мекунад, ки то охири соли 2032 фоизи муайяни
масоҳати заминҳои худро барои энергияи бод ҷудо кунанд.
Барои шаҳр-давлатҳои Берлин, Гамбург ва Бремен ин нисбат 0,5 фоизи масоҳат аст.
Барои дигар кишварҳо, аз 1,8 фоиз то 2,2 фоиз.
Танҳо дар Бавария ин ба тақрибан 1 270 километри мураббаъ барои турбинаҳои бодӣ баробар аст.
минтақае бо масоҳати ним Саарланд.
Барои расидан ба ин ҳадаф, Ҳукумати Федералӣ Қонуни Федералии ҳифзи табиатро тағйир дод, то ҳатто
минтақаҳои ҳифзи манзара низ ҳоло истифода шаванд.
Энергияи шамол манбаи қариб тамомнашавандаи энергия аст, ки имкониятҳои он ҳоло танҳо қисман истифода мешаванд.
Ин ҳамеша аз ҷониби тарафдорони гузариш ба энергия ҳамин тавр тавсиф мешавад.
Албатта, ҳадаф инчунин мубориза бо масъалаи бисёр баҳсбарангези тағйирёбии иқлим аст, зеро ин
технология ҳеҷ гуна партовҳои CO2-ро ба вуҷуд намеорад.
Чунон ки аксаран рӯй медиҳад, танҳо натиҷаи ниҳоӣ ба назар гирифта мешавад ё ба таври муассир дар ВАО
пешниҳод мегардад, аммо он ки барои расидан ба он чӣ қадар харҷ мешавад, ба назар гирифта намешавад.
Ин асосан ба соҳаҳои зерин таъсир мерасонад.
1. Таъсири муҳити зист
Ибораи «сиёсати муҳити зист» тақрибан дар соли 1970 ба вуҷуд омад ва ба ҳамаи талошҳои сиёсӣ барои
ҳифзи асосҳои табиии ҳаёти инсон ва табиат дахл дорад.
Гуфта мешавад, ки турбинаҳои бодӣ низ барои ҳифзи муҳити зист насб мешаванд.
Аммо оё онҳо воқеан барои муҳити зист баракатанд?
1a) Қир-қӯчӣ
Дар гузашта бузургтарин душманони ҷангал хушксолӣ, тӯфонҳо ва ҳашароти пӯстакӣ буданд.
Аммо ҳоло турбинаҳои бодӣ низ бояд дар ин рақам дохил карда шаванд.
Масалан, дар ҷангали Рейнхардсвальд дар Ҳесс 29 гектар ҷангал бо дарахтони то 195-сола метавонад бурида шавад, то барои 18
турбинаи бодӣ, ки дар назар гирифта шудаанд, роҳ кушода шавад.
Пас аз он ҷангал дигар ҳамчун ҷангал истифода бурда намешавад, балки ҳамчун як корхонаи
саноатӣ бо пайвандҳои дарахтӣ истифода мешавад.
Роҳравҳои васеъ, ки ба даруни ҷангал бурида шудаанд, канорҳои бештар эҷод мекунанд.
Дарахтоне, ки дар чунин маконҳо мерӯянд, метавонанд бимиранд, зеро онҳо ба шамол ва хушксолӣ хеле бештар
дучор мешаванд, ки ин боис мегардад, ки чунин майдончаҳои кушод боз ҳам васеътар паҳн шаванд.
Ҳарчанд пас аз бунёди турбинаҳои бодӣ қисматҳои ин минтақа дубора бо ҷангал пӯшонида шаванд, барои табиат чандин даҳсола лозим аст,
то қабати замини ҷангалро, ки бо гумус бой аст, барқарор кунад.
1 б) Истеъмоли захираҳо
Барои сохтани турбинаи бодӣ на танҳо мачн ва ротор заруранд, балки шабакаи хуб рушдёфтаи
роҳҳо барои интиқоли қисмҳои турбина низ лозим аст.
Барои он ки тамоми сохтор устувор бимонад, он инчунин ба пояи мустаҳкам ниёз дорад.
Мо метавонем дар лоиҳаи нерӯгоҳи бодии Altdorfer Wald бубинем, ки барои ин чӣ лозим аст.
Дар ин ҷо 39 турбинаи бодӣ бо баландии 285 метр насб карда мешаванд.
Ин сохторҳо беш аз панҷ маротиба баландтаранд нисбат ба баландии миёнаи бурҷи калисо.
Барои ин таҳкурсии ҳаҷми 1500 метри мукааб лозим аст.
Дар мавриди ҷангали Алттдорф барои 39 турбинаи бодӣ дар маҷмӯъ 58 500 метри мукааб бетон лозим мешавад.
Барои таҳвили ин бетон, миксерҳои мобилии бетон бо иқтидори 7,5 метри мукааб бояд дар маҷмӯъ 15 600 сафар анҷом диҳанд.
Илова бар ин, барои интиқоли шағал барои васеъ кардани қисмати 27-километрии роҳ беш аз 45 000
сафар бо мошинҳои боркаши шағал лозим хоҳад буд.
1c) Тағйирот дар флора ва фауна
Ҳар сол ҳазорон кажак ва паррандаҳо қурбони турбинаҳои бодӣ мешаванд.
Тибқи пешгӯиҳо, танҳо дар Олмон ҳар сол беш аз тақрибан 200 000 кажак мавҷуд аст, ки ба ҳамин сабаб баъзе
намудҳои онҳо аллакай дар хатари нобудшавӣ қарор доранд.
Хатар барои ҳайвонот на танҳо дар он аст, ки онҳо ба парраҳои ротор бархӯранд.
Фосилаи фишор дар паси пардаҳои ротор боиси тарки шушҳо ва узвҳои дохилии ҳайвонот мегардад.
Дар як таҳқиқоте, ки соли 2017 гузаронида шуд, Маркази авиатсионӣ-фазонавардии Олмон бо истифода аз
ҳисобҳои моделӣ муайян кард, ки тақрибан 1,200 миллиард ҳашарот ҳар сол қурбонии турбинаҳои бодӣ мешаванд.
Ин тақрибан 3 миллиард ҳашарот дар як рӯз аст.
Мондагори ҳашаротҳои парвозкунанда дар парраҳои ротор низ ба афзоиши талафоти самаранокии турбина мусоидат мекунанд.
Ин на танҳо барои популятсияҳои ҳайвонот таҳдид аст, балки барои манзара низ.
Дар баъзе ҷойҳо дар доманакӯҳҳо дарахтон бурида мешаванд, ки ин баъдан хатари эрозияи хок ва лағзиши заминро зиёд мекунад.
1 d) Мавзеъҳои ифлосшуда
Турбинаҳои бодӣ ҳоло барои мӯҳлати хизмати 20 сол тарҳрезӣ шудаанд.
Пас аз он тамоми система бояд барканор карда шуда ва партофта мешуд.
Аммо хеле шубҳанок аст, ки оё пояҳои бетонӣ дар ҳар маврид воқеан бардошта хоҳанд шуд.
Бо сабаби мавҷудияти токсинҳо ва маводҳои композитӣ, ки дар онҳо ҳастанд, ҳанӯз барои такроркорӣ кардани болҳо ҳеҷ консепсия вуҷуд
надорад, аз ин рӯ ин партовҳои хатарнок бояд партофта шаванд.
Танҳо парраҳои ротор ҳар сол 20 000 тонна партов истеҳсол мекунанд. Ва ин тамоюл афзоиш меёбад.
Хулосаи муваққатӣ
Ҳизби Сабз як вақтҳо барои ҳифзи муҳити зист таъсис ёфта буд.
Аммо дар ҳамин миён онҳо ба дараҷае расидаанд, ки муҳити зистро нобуд мекунанд.
Дар ҳоле ки лоиҳаҳои сохтмонӣ бинобар ҳузури як харра боздошта шуданд, қонуни ҳифзи табиат ҳатто барои турбинаҳои бод
тағйир дода шуд, то ки бисёре аз намудҳои паррандаҳо, ба монанди лелекҳо, дигар аз ҷониби нерӯи бод дар хатар ҳисоб нашаванд.
Бар асоси хулосаи ҳуқуқие, ки аз ҷониби Иттиҳоди ҳифзи табиат ва гуногунии биологӣ (NABU) фармоиш дода
шудааст, ин ҳатто қонунҳои амалкунандаи Иттиҳоди Аврупо оид ба ҳифзи намудҳоро вайрон кардааст.
Илова бар ин, агар ин технология танҳо барои муддати кӯтоҳ тарҳрезӣ шуда, сипас маводҳоеро боқӣ гузорад, ки партофтани
онҳо ҳанӯз равшан нашудааст, он сарфакоронаи захираҳо нест.
Ҳоло ба ҳадафҳои идеологӣ нисбат ба ҳифзи муҳити зист бештар таваҷҷӯҳ дода мешавад.
2. Тағйирёбии иқлим
Танҳо дар Олмон ҳоло 32 000 турбинаҳои бодӣ дар кор қарор доранд.
Ин боиси коҳиши 13%-и суръати миёнаи шамол дар давоми 20 соли охир шудааст, ки аз ҷониби Донишгоҳи Оснабрюк муайян шудааст.
Ин бе оқибат намешавад.
2a) Гардиши ҳаво тағйир ёфт
Иёлоти Муттаҳида 2,5 маротиба бештар энергияи бодиро нисбат ба Олмон тавлид мекунад.
Ин дахолатҳои ҷиддӣ метавонанд ҷараёнҳои ҳавоеро, ки аз экватор то Қутби Шимолӣ меҷаранд, ба таври назаррас
коҳиш диҳанд, ки ин дар паҳноиҳои ҷанубӣ поин рафтани ҷараёни ҳавоӣ (джет-стрим)-ро ба бор меорад.
Ин метавонад боиси тунукшавии қабатҳои ҳавоӣ дар болои Қутби Шимолӣ гардад, ки боиси кам шудани
инъикос ва дар натиҷа гармшавии ин минтақа мешавад.
2b) Хушккунии хок
Муошират байни турбинаҳои бод ва қабатҳои ҳавоӣ таъсири ҳалкунанда ба ҷараёнҳои гармӣ ва намӣ байни сатҳ ва атмосфера доранд.
Ҷараёни ҳаво дар назди турбинаҳои бод суст шуда, дар паси онҳо чарх мезанад.
Дар ҳар як фермаи бузурги бодӣ намӣ аз атмосфера хориҷ мешавад, махсусан дар тобистон, ва замин иловатан гарм мешавад.
Як таҳқиқоти охирини Чин нишон медиҳад, ки фермаҳои бодӣ ба муҳити атрофашон оқибатҳои харобиовар доранд.
Таҳқиқот таъсири нерӯгоҳи бодии Чин дар марз бо Муғулистонро омӯхт.
Муайян шуд, ки намнокии хок дар як сол 4,1% кам шуд.
Механизмҳои мураккаб ҳанӯз пурра фаҳмида нашудаанд, аммо равшан аст, ки фермаҳои бодӣ воқеан боиси
хушк шудани хоке мешаванд, ки дар он сохта шудаанд.
Дар бадтарин ҳолат он метавонад боиси хушксолӣ ва эрозияи хок гардад, ки ин низ метавонад ба атрофи васеъ паҳн шавад.
Хулосаи муваққатӣ
Истифодаи энергияи шамол ташвиқ карда мешавад, то бо тағйирёбии иқлим, ки гӯё аз CO2 ба вуҷуд омадааст, муқобила шавад.
Хушкшавии хок, махсусан, ба мо бо тарзи назаррас ва бо тасвирҳои апокалиптикӣ ҳамчун
оқибати тағйирёбии иқлим пешкаш карда мешавад.
Аммо таҳқиқоти охирин нишон медиҳанд, ки хусусан турбинаҳои бодӣ метавонанд ба хушксолӣ оварда расонанд.
3. Зиён ба саломатӣ
Турбинаҳои бодӣ метавонанд боиси як қатор мушкилоти саломатӣ шаванд, ба монанди душвории
тамаркуз, асабонӣ шудан, дарди сар ва бемориҳои хоб.
Хатарҳо асосан аз инфразвук ва сояҳои партофташуда сарчашма мегиранд.
Аммо ях низ дар зимистон хатарнок аст.
3a) Ях
Дар шароити номусоиди обу ҳаво дар рӯи парраҳои ротор ях ташаккул ёфта метавонад.
Пас ҳатто барои ҳаёт хатар вуҷуд дорад.
Лезвияҳои ротор метавонанд пораҳои яхро ба масофаҳои дур партоянд.
3b) Инфрасадо
Инфрасадо садоест, ки басояш аз доираи шунавонии инсон, яъне поён аз 16 герц, поёнтар аст.
Баъзе одамоне, ки дар наздикии турбинаҳои бодӣ зиндагӣ мекунанд, нишонаҳое монанди хастагӣ,
депрессия ё ҳатто бемории баҳриро гузориш медиҳанд.
Ҷарроҳи дил Кристиан Фридрих Фалл ҳамчун сарвари гурӯҳи кории инфразвун дар Беморхонаи
Донишгоҳи Майнц ин падидаро аз нигоҳи илмӣ омӯхтааст.
Ба гуфтаи ӯ, ин ҳолат ҳангоми ҳаракати парраи ротор дар паҳлуи мачнр рух медиҳад, ки ҳаворо фишурда
мекунад ва импулсҳои кӯтоҳ ва тез эҷод менамояд.
Инфразвук низ дар ҳавои кушод суръат мегирад.
Он ҳамчун садо дарк мешавад, аммо пульсӣ нест.
Импулсҳое, ки дар ин ҷо рух медиҳанд, инчунин метавонанд ҷисман эҳсос шаванд.
Ин ба ҳолате монанд аст, ки меҳмон дар назди баландгӯякҳои бас дар як консерти рок меистад ва
метавонад садоро ба таври ҷисмонӣ эҳсос кунад.
Аммо импулсҳое, ки турбинаи бодӣ тавлид мекунад, хеле пурқувваттаранд.
3c) Сояи афтада
Вақте ки офтоб медурахшад, фаъолияти турбинаҳои бод сояи ҳаракаткунанда эҷод мекунад, ки ин метавонад барои
шахсони осебдида нороҳатии назаррас, аз ҷумла мушкилоти тамаркуз, асабонӣ шудан, дарди сар ва халал дар хоб ба бор орад.
Сояе, ки ротор меандозад, барои бисёриҳо нороҳат аст, зеро он боиси тағйирёбии даврашакли равшанӣ мешавад.
Тибқи Гурӯҳи кории федералӣ/давлатӣ оид ба назорати партовҳо, ҳангоми тасдиқи турбинаҳои бодӣ бояд таъмин карда
шавад, ки давомнокии назариявии сояи манзил дар як сол аз 30 соат ва дар як рӯз аз 30 дақиқа зиёд нашавад.
Ҳангоми зарурат бояд аз технологияи коммутация истифода шавад, то давомнокии воқеии сояандозӣ дар як сол то
8 соат ва дар як рӯз то 30 дақиқа маҳдуд карда шавад.
Агар хона дар зери сояҳои афкандаи чанд турбинаи бод қарор гирад, арзишҳо барои ҳамаи турбинаҳо якҷоя татбиқ мешаванд.
Хулосаи муваққатӣ
Барои шаҳрвандони оддӣ принсипи «пардохт мекунад ифлоскунанда» ҳамеша татбиқ мешавад.
Оё ин набояд ба операторони турбинаҳои бодӣ низ татбиқ шавад?
Ин аз он сабаб аст, ки агар исбот шавад, ки чунин муассиса дар байни аҳолӣ мушкилоти саломатӣ ба вуҷуд меорад,
он бояд баста шавад, новобаста аз он ки шумораи муайяни соатҳои таъсир расонидан расида бошад ё не.
Ин саволро ба миён меорад, ки чаро ин растаниҳоро аввал тасдиқ кардаанд.
4. Гузариш ба энергияи тоза барои бисёриҳо дастрас нест
4a) Иҷрои воқеии турбинаҳои бодӣ
Операторҳо сатҳҳои истифодабарии фермаҳои бодии худро мисли сирри давлатӣ ҳифз мекунанд.
Газетаи «Нойе Цюрхер Цайтунг» 18 000 турбинаҳои бодиро дар Олмон баррасӣ кард – бо натиҷаҳои ҳушёркунанда.
Қариб як-чорум нерӯгоҳҳои баррасишуда ҳатто ба коэффисиенти иқтидор 20% ҳам нарасиданд.
Танҳо 15% корхонаҳо сатҳи истифодаи тахминии беш аз 30%-ро доштанд.
Қариб ҳамаи онҳо дар наздикии соҳил ҷойгиранд.
4b) Истеъмолкунандагон барои талафот пардохт мекунанд
Дар охири январи соли 2024, чор оператори шабакаи барқ ҳисоботро пешниҳод карданд, ки дар он арзиши
нерӯи бод ва офтобӣ барои мо нишон дода шудааст.
Васеъшавии нерӯгоҳҳои бодӣ ва офтобӣ маънои онро дорад, ки дар давраҳои шамолҳои шадид ё нури
пуршиддати офтоб барқе бештар аз ниёз истеҳсол мешавад.
Нархи барқ дар биржа сипас ба сӯи сифр поён меравад ё ҳатто ба ҳудуди манфӣ меафтад, ки маънои онро дорад, ки
барои харид бояд маблағи иловагӣ пардохт карда шавад.
Бо вуҷуди ин, операторони турбинаҳои бодӣ тарифи кафолатноки хариди барқ ба миқдори
7,35 пенс барои ҳар киловатт-соат мегиранд.
Операторҳои нерӯгоҳи офтобӣ ҳатто 11 то 13 пенс барои ҳар киловатт-соат пардохт мекунанд.
Рӯз то рӯз, ҳатто вақте ки истеҳсоли нерӯи бод аз ҳад зиёд мешавад, турбинаҳоро маҷбур мешаванд хомӯш кунанд,
то аз ворид шудани барқи зиёд ба система пешгирӣ намоянд.
Аммо ҳатто вақте ки корхона аз кор мемонад, пул мисли он ки операторон барқ истеҳсол карда бошанд, ҳанӯз ҳам ҷорӣ мешавад.
Дар соли 2022 ин барои истеъмолкунандагон тақрибан як миллиард евро арзиш дошт, бе он ки онҳо дар иваз чизе гиранд.
4c) Хароҷоти васеъкунии тор
Аксари фермаҳои бодӣ дар шимоли Олмон воқеъ шудаанд, зеро шароити бодӣ мусоид аст.
Аммо барои расонидани барқ ба корхонаҳои саноатӣ дар Бавария ва Баден-Вюртемберг, шабакаи барқӣ низ бояд васеъ карда шавад.
Густариши зарурии хатҳои баландшиддат пешбинӣ мешавад, ки то соли 2045 300 миллиард евро харҷ шавад, ва барои шабакаҳои
тақсимотӣ дар шаҳрҳо ва деҳот боз 150 миллиард евро зарур аст.
Барои ташвиқи густариши фермаҳои бодӣ дар минтақаи ҷанубӣ бо суръати пасти бод, Қонуни EEG-и соли 2023 барои ин
минтақа коэффисиенти ислоҳиро аз 50% то 60% пешбинӣ мекунад.
Ин маънои онро дорад, ки барои нерӯи бод субсидияҳои иловагӣ ҷудо хоҳанд шуд, зеро турбинаҳои бодӣ дар ҷануби Олмон бо
субсидияҳои мавҷуда аз ҷиҳати иқтисодӣ кор карда наметавонанд.
Хулосаи муваққатӣ
Фермаҳои бодӣ барои макони тиҷоратӣ мисли Олмон самаранок нестанд.
Бе субсидияҳо аз сиёсати идеологӣ, қариб ҳеҷ сармоягузор дар ин технология сармоягузорӣ намекунад, зеро чунин корхонаҳо
дар шароити рақобатӣ дар бозор қодир ба рақобат нестанд.
Ин шароитҳо барқи истеҳсолшударо барои истеъмолкунандагон рӯз ба рӯз дастрастнашаванда мегардонанд.
Шахсони алоҳида сатҳи зиндагии худро аз даст медиҳанд ва корхонаҳо бештар ба хориҷа кӯчидан хоҳанд кард.
Вазири иқтисод Роберт Хабек мегӯяд: «Дар Олмон саноат банкрот нест, он танҳо истеҳсолотро қатъ мекунад.»
Хулоса
Энергияи шамол ҳамеша ба мо ҳамчун шакли энергияе муаррифӣ мешавад, ки махсусан барои муҳити зист ва иқлим дӯстона аст.
Аммо, чун мебинем, ҳеҷ кадоме аз ин ду дуруст нест.
Аз тарафи дигар, ин шакли тавлиди энергия номуътамад аст ва, бар иловаи ин, барои истеъмолкунандагон махсусан гарон аст.
Аммо чаро он ҳанӯз ҳам пайгирӣ мешавад ва кӣ дар он манфиатдор аст?
Ҷавоби эҳтимолӣ ба ин савол метавонад чунин бошад.
«Шумо ҳеҷ чизро молик нахоҳед дошт ва хушбахт хоҳед буд» — ин ҷумлаест, ки аз видеои соли 2016-и Форуми
иқтисодии ҷаҳонӣ (WEF) гирифта шудааст ва мухтасари мақолаи сиёсатмадори данӣ Ида Аукен мебошад.
Ида Аукен узви барномаи «Роҳбарони ҷаҳонии ҷавон»-и WEF мебошад.
Ин барои WEF ва онҳое, ки дар паси он қарор доранд, комил мебуд.
Ҳар он чизе, ки касе ба он ниёз дорад, ҳамчун хидмат гирифта мешавад.
Аз як тараф, ин хидмат тиҷорати хуб мебуд, аммо аз тарафи дигар, ҳар кас комилан шаффоф мешуд.
Барои ноил шудан ба ин, аввал бояд сохторҳои мавҷуда дар иқтисод ва ҷомеа барҳам дода шаванд ва барои
иҷрои ин бидуни муқовимати аҳолӣ нақшае лозим аст.
Имкон дорад, ки ҳамаи молҳо гаронтар шаванд, то аҳолӣ дигар натавонад хароҷоти рӯзгори худро пӯшонад
ва маҷбур шавад тамоми пасандозҳояшро сарф кунад.
Хароҷоти энергия ба нархи аксари молҳо дохил карда мешаванд, зеро онҳо барои истеҳсоли он молҳо заруранд.
Нархи барқ, бинобар ин, як васила мешуд, ки метавонист барои баланд бардоштани нархи молҳо истифода шавад.
Нерӯгоҳҳои ҳастаӣ хомӯш карда шудаанд ва бинобар таҳримҳо алайҳи Русия мо дигар гази табии арзон намегирем.
Аз ин рӯ, арзонтарин имконот барои тавлиди барқ нопадид шудаанд.
Ё аз нерӯи бод барқи зиёд мавҷуд аст ва нархи он дар биржаи барқ ба сифр наздик мешавад, ё бод кофӣ нест ва
барқро бояд аз хориҷ бо нархҳои баланд харидорӣ кард.
Ин нархи барқро баланд мебардорад ва, бинобар ин, нархи молҳои истеҳсолшударо низ боло мебарад.
Дар дарозмуддат ширкатҳо дар чунин муҳит зинда намемонанд.
Онҳо ё истеҳсолотро комилан қатъ мекунанд, ё муҳоҷират мекунанд.
Он чи боқӣ мондааст, аҳолиест бо сатҳи баланди бекорӣ, ки бинобар хароҷоти баланди
энергия дигар наметавонад рӯзгори худро пеш барад.
WEF ва пуштибононаш пас аз ин ҳадафи худро ба даст меоварданд.
Аҳолие, ки дар дасти элитаҳо қарор дорад ва ихтиёран таслим мешавад.