WEBVTT

00:01.199 --> 00:09.400
Ngomhla ka-1 Februwari 2023, uMthetho Wezidingo Zendawo Yamandla
Omoya waqala ukusebenza eRiphabhulikhi Yezwe YaseJalimane.

00:09.400 --> 00:16.770
Ngalesi simiso somthetho, uhulumeni kazwelonke uphoqa izifundazwe
ukuba zibeke iphesenti elithile lendaweni yazo yomhlaba ukuze

00:16.770 --> 00:20.600
kusetshenziswe amandla omoya ngaphambi kokuphela konyaka ka-2032.

00:20.600 --> 00:27.440
Kwamadolobha-mbuso aseBerlin, eHamburg
naseBremen, isilinganiso singu-0.5% wendawo.

00:27.440 --> 00:33.679
Kwamanye amazwe, phakathi kuka-1.8% no-2.2%.

00:33.679 --> 00:40.000
E-Bavaria kuphela, lokho kungaba cishe
amakhilomitha-skwele angu-1,270 wamaturbine omoya.

00:40.000 --> 00:43.840
indawo engesigamu ngobukhulu beSaarland.

00:43.840 --> 00:50.955
Ukuze kufezeke lo mgomo, uHulumeni Kazwelonke washintsha
uMthetho Kazwelonke Wokulondolozwa Kwemvelo ukuze manje

00:50.955 --> 00:54.640
izindawo zokulondolozwa komhlaba zikwazi ukusetshenziswa.

00:54.640 --> 01:02.079
Amandla omoya ngumthombo wamandla cishe ongasoze waphela,
amandla awo okwamanje asetshenziswa kuphela ngengxenye.

01:02.079 --> 01:06.680
Lena indlela abaxhasi bokuguqulwa
kwamandla abahlala bekuchaza ngayo.

01:06.680 --> 01:11.741
Impela, inhloso futhi ukulwa nenkinga ekhulunywa ngayo
kakhulu yokuguquka kwesimo sezulu, ngoba lobu

01:11.741 --> 01:14.879
buchwepheshe ngeke bukhiqize noma yiziphi izikhukhula ze-CO2.

01:14.879 --> 01:19.639
Njengoba kuvame ukwenzeka, kuphela umphumela wokugcina
okucatshangelwa noma okwethulwa ngendlela

01:19.639 --> 01:24.040
ekhangayo ezinkundleni zezindaba, kodwa hhayi
ukuthi kudingeka kuchithwe malini ukuze kufezeke.

01:24.040 --> 01:28.079
Lokhu kuthinta kakhulu lezi zindawo ezilandelayo.

01:28.079 --> 01:31.280
1. Umthelela kwemvelo

01:31.280 --> 01:39.687
Igama elithi inqubomgomo yemvelo lasungulwa cishe
ngo-1970 futhi libhekisela kuyo yonke imizamo yezombusazwe

01:39.687 --> 01:44.280
yokulondoloza izisekelo zemvelo zokuphila komuntu nemvelo.

01:44.280 --> 01:48.799
Kuthiwa amathurbayini omoya nawo ayakhiwa ukuze avikele imvelo.

01:48.799 --> 01:52.200
Kodwa ngabe ngempela ziyibusiso emvelweni?

01:52.200 --> 01:55.680
1a) Ukususwa kwehlathi

01:55.680 --> 02:01.680
Esikhathini esidlule, izitha ezinkulu zehlathi
kwakuyisomiso, izivunguvungu namagundane omhlanga.

02:01.680 --> 02:05.599
Kodwa manje amathurbayini omoya kumele afakwe kulesi sibalo.

02:05.599 --> 02:13.372
Isibonelo, ehlathini laseReinhardswald eHesse, amahektha
angu-29 ehlathi anezihlahla ezineminyaka engu-195

02:13.372 --> 02:17.919
zingasuswa ukuze kufakwe izinjini zomoya eziyi-18 ezihleliwe.

02:17.919 --> 02:22.361
Emva kwalokho, ihlathi alisakwazi ukusetshenziswa
njengehlathi, kodwa manje lisetshenziswa

02:22.361 --> 02:25.520
njengesikhungo somkhakha wezimboni esinezixhumanisi zezihlahla.

02:25.520 --> 02:30.319
Izindlela ezinkulu ezisikwe
ehlathini zidalela imiphetho eminingi.

02:30.319 --> 02:36.478
Izihlahla ezikhula ezindaweni ezinjalo zingafa ngoba
zivame ukuchayeka kakhulu emoyeni nasomile,

02:36.478 --> 02:40.560
okubangela ukuthi lezi zindawo ezivulekile zisabalale kakhulu.

02:40.560 --> 02:47.128
Nakuba ezinye izingxenye zalendawo zizotshalwa kabusha izihlahla
ngemva kokwakhiwa kwamathurubhayini omoya,

02:47.128 --> 02:53.039
kuzothatha iminyaka eminingi ukuthi imvelo ibuyisele
phansi kwehlathi elinempilo elicebile ngehumusi.

02:53.039 --> 02:56.319
1 b) Ukusetshenziswa kwezinsiza

02:56.319 --> 03:03.179
Ukuze kwakhiwe i-turbine yomoya, akugcini ngokuthi kudingeka
isigxobo ne-rotor kuphela, kodwa futhi kudingeka inethiwekhi

03:03.179 --> 03:06.240
yomgwaqo ethuthukile ukuze kuthuthwe izingxenye zayo.

03:06.240 --> 03:10.479
Ukuqinisekisa ukuthi yonke isakhiwo sihlala simi
ngokuqinile, sidinga futhi isisekelo esiqinile.

03:10.479 --> 03:14.840
Singabona ukuthi yini edingekayo kulokhu
kuphrojekthi ye-Altdorfer Wald Wind Farm.

03:14.840 --> 03:21.000
Amaturbine omoya angamashumi amathathu nesishiyagalolunye
anobude obungu-285 amamitha azokwakhiwa lapha.

03:21.000 --> 03:25.520
Lezi zakhiwo ziphakeme ngaphezu kwezikhathi
ezinhlanu kunentaba yesonto ejwayelekile.

03:25.520 --> 03:31.080
Lokhu kudinga isisekelo esilingana namamitha-kubhu angu-1,500.

03:31.080 --> 03:39.400
Esimweni sehlathi lase-Altdorf, kuzodingeka imitha eziyizigidi
ezingama-58,500 zekhonkrithi kumashubhu omoya angama-39.

03:39.400 --> 03:44.395
Ukuze kulethwe le simende, izixube
zesimende ezihambayo ezinamandla angu-7.5

03:44.395 --> 03:47.879
amamitha-skwele kumele zenze uhambo olungama-15 600.

03:47.879 --> 03:54.777
Ngaphezu kwalokho, kuzodingeka izihambo ezingaphezu
kuka-45 000 ngamaloli egravel ukuze kuthuthwe igravel

03:54.777 --> 03:58.039
yokwandisa ingxenye yomgwaqo engamakhilomitha angu-27.

03:58.039 --> 04:01.879
1c) Izinguquko ezitshalweni nasezilwaneni

04:01.879 --> 04:06.520
Izinkulungwane zamabhabhathane nezinyoni ziwela
zibe izisulu zamathurubhayini omoya minyaka yonke.

04:06.520 --> 04:13.300
Ngokwezibikezelo, kunezimpukane zasebusuku
ezingaphezu kuka-200 000 ngonyaka eJalimane kuphela,

04:13.300 --> 04:17.439
yingakho ezinye izinhlobo zazo sezisongelwa ukushabalala.

04:17.439 --> 04:21.759
Ingozi yezilwane ayikho kuphela
ekutheni zindizele emaphaphandabeni e-rotor.

04:21.759 --> 04:27.560
Ukwehla kwengcindezi ngemuva kwamabhulethi erotha kubangela
ukuthi amaphaphu nezitho zangaphakathi zezilwane ziphuke.

04:27.560 --> 04:33.956
Ecwaningweni elenziwe ngo-2017, iSikhungo Sezindiza Nezokuvikelwa
Kwezulu saseJalimane sasebenzisa izibalo zemodeli

04:33.956 --> 04:40.240
ukunquma ukuthi cishe izimbungu eziyizigidigidi
eziyi-1,200 ziyafa ngenxa yamawindi amandla omoya minyaka yonke.

04:40.240 --> 04:43.399
Lokho cishe kungabiyonga abangu-3 billion ngosuku.

04:43.399 --> 04:50.959
Izinsalela zezinambuzane ezindizayo kumabhulethi e-rotor
nazo zenza ukwehla okukhulu ekusebenzeni kahle kweturbine.

04:50.959 --> 04:56.560
Lokhu akuyona ingozi kuphela kubuningi
bezilwane, kodwa futhi nasemvelweni wendawo.

04:56.560 --> 05:03.759
Ezinye izindawo, izihlahla zisikwa ezindaweni ezithambekile,
okwandisa ingozi yokuguguleka komhlabathi nokuwela komhlabathi.

05:03.759 --> 05:06.759
1 d) Izindawo ezingcolile

05:06.759 --> 05:13.360
Amaturbine omoya okwamanje
aklanyelwe impilo yesevisi yeminyaka engu-20.

05:13.360 --> 05:17.600
Ngemva kwalokho, kuzodingeka ukuthi lonke
uhlelo luhlukaniswe lube izingxenye bese lulahliwe.

05:17.600 --> 05:23.319
Nokho, kuyathandabuzeka kakhulu ukuthi izisekelo
zekhonkrithi ngempela zizodilizwa kuzo zonke izimo.

05:23.319 --> 05:30.070
Ngenxa yobuthi nezinto ezixubekile ezikuwo,
akukho mqondo wokuvuselela izimpiko,

05:30.070 --> 05:34.120
yingakho le mfucuza enezinkinga kumele ilahlwe.

05:34.120 --> 05:41.480
Amabhulethi erotha kuphela akhiqiza amathoni angu-20 000
wemfucumfucu minyaka yonke. Futhi le ndlela iyaqhubeka ikhula.

05:41.480 --> 05:44.113
Ukuphetha kwesikhashana

05:44.113 --> 05:47.959
Iqembu Eliluhlaza lasungulwa ngaphambilini ukuvikela imvelo.

05:47.959 --> 05:51.759
Okwamanje, nokho,
sebeseyifinyelele lapho babhubhisa khona imvelo.

05:51.759 --> 05:58.912
Nakuba amaphrojekthi okwakha emisiwe ngenxa yokuba khona
kwebhithi, umthetho wokulondolozwa kwemvelo wahlelwa kabusha

05:58.912 --> 06:04.537
ukuze uvumele amathurbine omoya, okusho ukuthi
izinhlobo eziningi zezinyoni, njengezinkweli,

06:04.537 --> 06:07.839
azisabhekwa njengezisengozini ngenxa yamandla omoya.

06:07.839 --> 06:13.645
Ngokombono wezomthetho owenziwe yi-Nature
Conservation Union (NABU), lokhu kwephule ngisho

06:13.645 --> 06:17.000
nomthetho we-EU osebenzayo wokuvikelwa kwezinhlobo.

06:17.000 --> 06:23.271
Ngaphezu kwalokho, lobu buchwepheshe abusebenzisi kahle
izinsiza uma bwakhelwe isikhathi esifushane kuphela bese

06:23.271 --> 06:26.519
bushiya izinto okusazomele kucaciswe indlela yokuzilahla.

06:26.519 --> 06:32.879
Izinjongo zezimfundiso manje zinikezwa
ukunakwa okwengeziwe kunokuvikelwa kwemvelo.

06:32.879 --> 06:37.600
2. Izinguquko zezulu

06:37.600 --> 06:42.759
EJalimane kuphela njengamanje
inama-turbine omoya angu-32 000 asebenza.

06:42.759 --> 06:48.774
Lokhu kuholele ekwehleni okungu-13%
kwesilinganiso sokushesha komoya eminyakeni engu-20

06:48.774 --> 06:52.439
edlule, njengoba kunqunywe yiNyuvesi yase-Osnabrück.

06:52.439 --> 06:56.279
Lokhu ngeke kube ngaphandle kwemiphumela.

06:56.279 --> 06:59.879
2a) Ukujikeleza komoya okushintshiwe

06:59.879 --> 07:05.319
I-United States ikhiqiza amandla omoya
aphindwe kabili nohhafu kunalawo aseJalimane.

07:05.319 --> 07:14.127
Lezi zinyathelo ezinzima zinganciphisa kakhulu ukuhamba
komoya kusuka e-ekhweyitha kuya eNyakatho Pole, okuholela

07:14.127 --> 07:18.959
ekwehleni komgudu womoya osheshayo ezindaweni eziseningizimu.

07:18.959 --> 07:24.200
Lokhu kungaholela ekunciphiseni kwamalayeya omoya ngaphezulu
kwePole LaseNyakatho, okuholela

07:24.200 --> 07:29.839
ekunciphiseni kokubuyisela ukukhanya futhi ngaleyo
ndlela kuthuthukise ukufudumala kulesi sifunda.

07:29.839 --> 07:32.720
2b) Ukoma komhlabathi

07:32.720 --> 07:39.660
Ubudlelwano phakathi kwamathurbine omoya
nezingqimba zomoya bunethonya elinamandla ekugelezeni

07:39.660 --> 07:43.720
kokushisa nokufuma phakathi kobuso bomhlaba nomkhathi.

07:43.720 --> 07:48.279
Ukugeleza komoya kuyancipha phambi
kwamathurbine omoya futhi kugijima ngemuva kwawo.

07:48.279 --> 07:57.279
Ezweni lonke leziza zomoya ezinkulu, umswakama uyasuswa emoyeni,
ikakhulukazi ehlobo, futhi umhlaba uyashiswa ngaphezu kwalokho.

07:57.279 --> 08:04.079
Ucwaningo lwakamuva oluvela eChina lubonisa imiphumela emibi
kakhulu izikhungo zamandla omoya ezinayo ezindaweni ezizungezile.

08:04.079 --> 08:09.000
Ucwaningo luhlolisise umthelela wefamu
yomoya yaseShayina emngceleni neMongolia.

08:09.000 --> 08:15.279
Kutholakale ukuthi umswakama
womhlabathi wehlisiwe ngo-4.1% ngonyaka.

08:15.279 --> 08:21.830
Izinqubo eziyinkimbinkimbi azikakayiqondwa
ngokuphelele, kodwa kuyaziwa ukuthi izikhungo zamandla omoya

08:21.830 --> 08:25.519
empeleni zibangela ukoma komhlabathi lapho zakhiwe khona.

08:25.519 --> 08:34.279
Esimweni esibi kakhulu, kungaholela emilipheni nasekugugulweni
komhlabathi, okungasabalala nasemaphethelweni abanzi.

08:34.279 --> 08:35.960
Ukuphetha kwesikhashana

08:35.960 --> 08:44.200
Ukusetshenziswa kwamandla omoya kuyakhuthazwa ukuze
kuphikwe ukuguquka kwesimo sezulu okuthiwa kubangelwa yi-CO2.

08:44.200 --> 08:48.599
Ukomisa komhlabathi ikakhulukazi kuboniswa
kithi ngendlela emangalisayo nangemifanekiso

08:48.599 --> 08:51.279
yeziphetho njengomphumela wokuguquka kwesimo sezulu.

08:51.279 --> 08:58.000
Nokho, izifundo zakamuva zikhombisa ukuthi
amathurbine omoya ikakhulukazi angaholela emomisweni.

08:58.000 --> 09:02.279
3. Ukulimala empilweni

09:02.279 --> 09:07.523
Amaturbine omoya angabangela izinhlobo ezahlukene
zezinkinga zempilo, ezifana nobunzima bokugxila,

09:07.523 --> 09:10.840
ukukhathazeka, izinhlungu zekhanda kanye nezinkinga zokulala.

09:10.840 --> 09:15.519
Izingozi zivela kakhulu kusondlo esingaphansi
komkhawulo wokuzwa kanye nemithunzi ekhastwayo.

09:15.519 --> 09:19.519
Nokho, iqhwa nalo libeka ingozi ebusika.

09:19.519 --> 09:22.440
3a) Ikhasi

09:22.440 --> 09:28.039
Ezimo zezulu ezingezinhle, kungase
kwakheke iqhwa emaphaphini erositha.

09:28.039 --> 09:30.519
Khona-ke kuneengozi ngisho zokufa.

09:30.519 --> 09:36.960
Amabhulade e-rotor angadubula izingcezu zeqhwa ibanga elide.

09:36.960 --> 09:39.679
3b) Umsindo ongaphansi komkhawulo wokuzwa

09:39.679 --> 09:46.159
I-infrasound umsindo onamazinga wokuphindaphinda angaphansi
komkhawulo wokuzwa komuntu, okungukuthi angaphansi kuka-16 hertz.

09:46.159 --> 09:50.924
Abanye abantu abahlala eduze kwamathurbine
omoya babika izimpawu ezifana nokukhathala,

09:50.924 --> 09:53.639
ukudangala noma ngisho nesifo sokugula olwandle.

09:53.639 --> 10:00.137
Udokotela wokuhlinza inhliziyo uChristian Friedrich Fahl
ucwaninge ngokwesayensi lesi simo njengomholi weqembu

10:00.137 --> 10:03.080
lomsebenzi we-infrasound eSibhedlela SeYunivesithi saseMainz.

10:03.080 --> 10:09.104
Ngokusho kwakhe, lokhu kwenzeka lapho ibhulethi
lerotha lidlula emastini, licindezela umoya

10:09.104 --> 10:11.960
futhi lidala izimpulusi ezimfishane neziphakeme.

10:11.960 --> 10:14.519
Umsindo ongaphansi komkhawulo wokuzwa
uphinde wande ngokushesha emvelweni omkhulu.

10:14.519 --> 10:17.960
Kubonwa njengomsindo, kodwa akushaywa ngokuphindaphindiwe.

10:17.960 --> 10:21.039
Imizwa esheshayo eyenzeka lapha ingazwakala ngokomzimba.

10:21.039 --> 10:26.291
Kuyafana nesivakashi esimile phambi
kwesikhulumi sebhasi ekhonsathini lomculo werock

10:26.291 --> 10:28.080
futhi esikwazi ukuzwa umsindo ngokomzimba.

10:28.080 --> 10:33.279
Nokho, amaphulusi akhiqizwa iturbine yomoya anamandla kakhulu.

10:33.279 --> 10:35.960
3c) Umthunzi owawa phansi

10:35.960 --> 10:44.031
Lapho ilanga likhanya, ukusebenza kwamathurbine omoya kudala
umthunzi ohambayo, okungadala futhi ukungakhululeki

10:44.031 --> 10:52.679
okukhulu kulabo abathintekayo, njengokungakwazi ukugxila,
ukukhathazeka, izinhlungu zekhanda kanye nezinkinga zokulala.

10:52.679 --> 11:01.759
Umthunzi owenziwa i-rotor awumnandi kubantu abaningi, ngoba
ubangela ukuguquguquka kwesikhathi nesikhathi ekukhanyeni.

11:01.759 --> 11:09.432
NgokweQembu Lokusebenza LikaHulumeni Kazwelonke Nezifundazwe
Lokulawula Ukukhishwa Kwezinto Ezingcolisayo, lapho kuvunywa

11:09.432 --> 11:16.725
amaturbine omoya, kumele kuqinisekiswe ukuthi isikhathi
esingaba khona ngokomqondo sokufihla indlu asidlule amahora

11:16.725 --> 11:20.720
angama-30 ngonyaka wokhalenda noma imizuzu engama-30 ngosuku.

11:20.720 --> 11:26.984
Lapho kudingeka, ubuchwepheshe bokushintsha kumele busetshenziswe
ukuqinisekisa ukuthi isikhathi sangempela sokubeka

11:26.984 --> 11:32.600
umthunzi sinqunyelwe emahoreni ayisishiyagalombili
ngonyaka wekhalenda nasemizuzwini engama-30 ngosuku.

11:32.600 --> 11:41.600
Uma indlu ibhekene nemithunzi ekhiqizwa amathurubhayini omoya
amaningi, amanani asebenza kuwo wonke amathurubhayini ndawonye.

11:41.600 --> 11:43.559
Ukuphetha kwesikhashana

11:43.559 --> 11:47.600
Kubantu bomphakathi ojwayelekile, umgomo
wokuthi umngcolisi uyakhokha uhlale usebenza.

11:47.600 --> 11:51.600
Ingabe lokhu akufanele futhi
kusebenze kubasebenzi bemishini yomoya?

11:51.600 --> 11:58.230
Lokhu kungenxa yokuthi uma le ndawo ingqalasizinda ifakazelwa
ukuthi ibangela izinkinga zempilo emphakathini,

11:58.230 --> 12:04.080
kuzodingeka ivinjwe, kungakhathalekile ukuthi inani
elibekiwe lamahora lokuchayeka selifinyelelwe noma cha.

12:04.080 --> 12:09.360
Lokhu kuvusa umbuzo wokuthi kungani
lezi zitshalo zamukelwe ekuqaleni.

12:09.360 --> 12:14.320
4. Ukuguqulwa kwamandla sekungasabizi

12:14.320 --> 12:18.799
4a) Ukusebenza kwangempela kwamathurbine omoya

12:18.799 --> 12:24.320
Abasebenza eziteshini zomoya bavikela amazinga
okusetshenziswa kweziteshi zabo zomoya njengemfihlo kahulumeni.

12:24.320 --> 12:31.039
Iphephandaba i-Neue Zürcher Zeitung lihlolisise ama-turbine
omoya angu-18 000 eJalimane – ngemiphumela ekhathazayo.

12:31.039 --> 12:40.399
Cishe ikota yezitshalo ezihlolwe azizange
zifinyelele ngisho nezinga lokusebenza elingu-20%.

12:40.399 --> 12:46.279
Kuphela amaphesenti angu-15 ezitshalweni anezinga
lokusetshenziswa elilinganisiwe elingaphezu kuka-30%.

12:46.279 --> 12:49.960
Cishe zonke zalezi zitholakala eduze kolwandle.

12:49.960 --> 12:53.399
4b) Abathengi bakhokhela ukulahleka

12:53.399 --> 13:02.639
Ekupheleni kukaJanuwari 2024, abasebenzi abane benethiwekhi kagesi
banikeze ibhili lokuthi amandla omoya nelanga asibiza malini.

13:02.639 --> 13:08.683
Ukwandiswa kwezitshalo zamandla omoya namandla elanga kusho
ukuthi ngezikhathi zomoya onamandla noma ukukhanya kwelanga

13:08.683 --> 13:11.679
okunamandla, kukhiqizwa ugesi omningi kunalowo odingekayo.

13:11.679 --> 13:17.660
Amanani kagesi emakethe yokushintshisana awehla aye cishe
ku-zero noma ngisho angene ezingeni elingaphansi kwe-zero,

13:17.660 --> 13:20.960
okusho ukuthi kumele kukhokhwe imali eyengeziwe ukuze kuthenge.

13:20.960 --> 13:28.480
Noma kunjalo, abasebenza ngama-turbine omoya bathola intela
yokufaka ugesi eqinisekisiwe engu-7.35 pence ngekilowathi-yure.

13:28.480 --> 13:33.039
Abasebenza ezitshalweni zelanga ngisho bakhokha
amapensi ayi-11 kuya kwayi-13 ngekilowathi yehora.

13:33.039 --> 13:38.305
Ngokwanda, ngisho noma ukukhiqizwa kukagesi womoya
kudlula okudingekayo, ama-turbine kumele avinjwe ukuze

13:38.305 --> 13:40.879
kugwenywe ukungena kukagesi omningi kakhulu ohlelweni.

13:40.879 --> 13:46.159
Kodwa ngisho noma isitshalo simi, imali
iyaqhubeka nokugeleza sengathi abasebenzi bakhiqize ugesi.

13:46.159 --> 13:55.600
Lokhu kubize abathengi cishe izigidigidi eziyisodwa zama-euro
ngo-2022, ngaphandle kokuthola lutho ngokushintshaniswa.

13:55.600 --> 13:59.600
4c) Izindleko zokwandisa igridi

13:59.600 --> 14:05.120
Iningi lamafamu omoya lisendaweni
esenyakatho yeJalimane ngenxa yezimo zomoya.

14:05.120 --> 14:13.039
Nokho, ukuze ugesi ulethwe ezindaweni zezimboni eBavaria
naseBaden-Württemberg, inethiwekhi kagesi nayo kumele yandiswe.

14:13.039 --> 14:20.459
Ukwandiswa okudingekayo kwemigqa kagesi kagesi eliphezulu
kulindeleke ukuthi kubize ama-euro ayizigidigidi ezingama-300

14:20.459 --> 14:25.389
ngo-2045, kanti ama-euro ayizigidigidi
ezingama-150 angeziwe adingeka ezinethwekeni

14:25.389 --> 14:28.240
zokusabalalisa emadolobhaneni nasemadolobheni.

14:28.240 --> 14:37.899
Ukuze kukhuthazwe ukwandiswa kwezifama zomoya esifundeni sasezansi
lapho umoya ubuthakathaka, uMthetho we-EEG ka-2023 uhlinzeka

14:37.899 --> 14:42.919
ngesilinganiso sokulungisa esingu-50% kuya ku-60% kulesi sifunda.

14:42.919 --> 14:53.314
Lokhu kusho ukuthi kuzonikezwa ezinye izibonelelo zamandla omoya
ngoba amathurbayini omoya awakwazi ukusebenza ngokwezomnotho

14:53.314 --> 14:57.639
eNingizimu yeJalimane ngezibonelelo ezikhona manje.

14:57.639 --> 14:59.840
Ukuphetha kwesikhashana

14:59.840 --> 15:05.519
Amapulazi omoya awasebenzi kahle
endaweni yebhizinisi efana neJalimane.

15:05.519 --> 15:11.329
Ngaphandle kosizo lukahulumeni oluvela kwezombusazwe ezisekelwe
emigomeni ethile, cishe akekho umtshali-zimali ozotshala

15:11.329 --> 15:16.080
imali kule teknoloji, ngoba lezi zitshalo ngeke zikwazi
ukuncintisana emakethe ngaphansi kwezimo zokuncintisana.

15:16.080 --> 15:22.679
Lezi zimo zenza ugesi okhiqizwayo
ube sengabizi kakhulu kubathengi.

15:22.679 --> 15:29.159
Abantu ngabanye bazolahlekelwa izinga labo lokuphila
kanti amabhizinisi azoya ngokwengeziwe kwamanye amazwe.

15:29.159 --> 15:39.080
UMphathiswa Wezomnotho uRobert Habeck wayezothi:
"EJalimane, imboni ayiphukile, iyeka nje ukukhiqiza."

15:39.080 --> 15:41.279
Ukuphetha

15:41.279 --> 15:48.919
Amandla omoya ahlala ethulwa kithi njengohlobo
lwamandla olungcolisi imvelo futhi olungcolisi isimo sezulu.

15:48.919 --> 15:51.799
Nokho, njengoba sibona, akukho kwalawa okubili okuyiqiniso.

15:51.799 --> 15:59.159
Ngakolunye uhlangothi, kuwumthombo ongavumelekile wokukhiqiza
amandla futhi, ngaphezu kwalokho, kubiza kakhulu kubathengi.

15:59.159 --> 16:03.519
Kodwa kungani kusekuqhutshelwa
phambili, futhi ubani onentshisekelo kuyo?

16:03.519 --> 16:06.559
Impendulo engavumeka kulo mbuzo ingaba kanje.

16:06.559 --> 16:15.918
"Awusoze waba nento kodwa uzoba jabulile" isisho esithathwe
kuvidiyo ka-2016 ye-World Economic Forum (WEF) esifingqa

16:15.918 --> 16:20.840
indatshana yomeluleki wezepolitiki waseDenmark, u-Ida Auken.

16:20.840 --> 16:24.600
Ida Auken uyilungu lohlelo
lwabaphathi abasha bomhlaba lonke lwe-WEF.

16:24.600 --> 16:28.600
Lokho bekungaba okuhle kakhulu ku-WEF nalabo abasemuva kwayo.

16:28.600 --> 16:32.399
Konke umuntu akudingayo kuthathwa njengesevisi.

16:32.399 --> 16:37.178
Ngakolunye uhlangothi, le nkonzo ingaba
ibhizinisi elihle, kodwa ngakolunye uhlangothi, wonke

16:37.178 --> 16:39.799
umuntu uzoba yizakhamuzi ezibonakala ngokuphelele.

16:39.799 --> 16:46.238
Ukuze lokhu kufezeke, izakhiwo ezikhona emnothweni
nasempilweni yomphakathi kumele ziqedwe kuqala, futhi

16:46.238 --> 16:50.200
kudingeka uhlelo lokwenza lokhu ngaphandle kokumelana kwabantu.

16:50.200 --> 16:57.373
Kungenzeka ukuthi zonke izimpahla zingabiza kakhulu, ngakho-ke
abantu ngeke bakwazi ukukhokhela izindleko zabo zokuphila

16:57.373 --> 17:00.720
futhi kuzodingeka basebenzise yonke imali abayigcinile.

17:00.720 --> 17:07.640
Izindleko zamandla zifakwa entengo yezimpahla
eziningi ngoba ziyadingeka ekukhiqizeni lezo zimpahla.

17:07.640 --> 17:14.480
Intengo kagesi ngaleyo ndlela ingaba ithuluzi
elingasetshenziswa ukunyusa intengo yezimpahla.

17:14.480 --> 17:20.880
Izitshalo zamandla enuzi zivaliwe, futhi ngenxa yezijeziso
ezibhekiswe eRussia, asisatholi igesi yemvelo eshibhile.

17:20.880 --> 17:26.319
Ngakho-ke, izinketho ezishibhile
kakhulu zokukhiqiza ugesi sezanyamalale.

17:26.319 --> 17:33.906
Noma kukhona ugesi omningi otholakala ngamandla omoya futhi
intengo emakethe kagesi isondela kuye ku-zero, noma umoya awanele

17:33.906 --> 17:37.079
futhi ugesi kumele uthengwe kwamanye amazwe ngentengo ephezulu.

17:37.079 --> 17:42.559
Lokhu kukhuphula intengo kagesi ngaleyo
ndlela intengo yezimpahla ezikhiqizwayo.

17:42.559 --> 17:46.559
Esikhathini eside, izinkampani ngeke
zikwazi ukusinda esimweni esinjalo.

17:46.559 --> 17:51.359
Bayeka ukukhiqiza ngokuphelele noma bathuthele kwenye indawo.

17:51.359 --> 17:56.908
Okusele yisizwe esinezinga eliphezulu
lokungasebenzi, esingasakwazi ukuhlangabezana

17:56.908 --> 18:00.519
nezidingo zalo ngenxa yezindleko zamandla eziphezulu.

18:00.519 --> 18:04.319
I-WEF nabaxhasi bayo babezobe sebephumelele umgomo wabo.

18:04.319 --> 18:08.680
Umbuso wabantu abasesandleni sabaphathi
abaphezulu futhi ozithoba ngokuzithandela.
