JSSTga hokimiyatni bosib olish yoki unga qo'shimcha vakolatlar berish uchun hech qanday qonuniylik berilmasligi kerak.
Bu shunchaki isbotlanmagan, balki bu yerda nuqta qo'yish kerak. To'xtang! Faqat barcha xatolar bartaraf
etilgachgina yangi kelishuvlar haqida gaplashishimiz mumkin, va albatta undan oldin emas.
Xo'sh, yana bir muhim jihatni yodda tutish kerak: bunday o'zgartirishlarga faqat ovoz berishning yakuniy matni
kamida to'rt oy oldin Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti Assambleyasiga taqdim etilgan taqdirda ovoz berish mumkin.
Demak, bu ularning o'z qoidalariga – Sog'liqni saqlash qoidalarining 55-moddasining 2-bandida ko'rsatilganidek – va agar
ular may oyining oxirida bunga ovoz bermoqchi bo'lsalar, Jahon sog'liqni saqlash
tashkilotining o'z protsedura qoidalariga zid bo'ladi.
Ha, baholash mezonlari bir qarashda juda sodda.
Avvalo, fuqarolar sifatida o'zimizdan so'rashimiz kerak: samarali qayta baholash umuman amalga oshirildimi? Ha yoki yo'q?
Va ikkinchidan, JSSTning rasmiy tartib-qoidalariga rioya qilindimi? Ha yoki yo'q?
Va chunki yo'q, bu ovozga qo'yib bo'lmasligini anglatadi. Shunchaki shu.
Ammo endi sizda muhim o'lchov mezonlari mavjud, ular muhokamalarda ham yordam beradi va sizga "to'xtang, avvalo
ko'rib chiqish bo'lishi kerak" deb aytish imkonini beradi.
Va ikkinchidan, JSSTning o'z qoidalari bajarilishi kerak.
Va uchinchidan, o'z maqsadlariga ko'ra, JSST hech qanday zarar yetkazish huquqiga ega emas.
Urs Hans, bugun, 20 aprel 2024 yilda hamma narsani tashkil qilganingiz uchun katta rahmat.
Maqsad — birgalikda qayta baholashni amalga oshirish.
Biz bunga faqat ta'lim, siyosiy bosim va yaxshi ma'lumot orqali erisha olamiz.
Salom, Stefan. Va shuning uchun biz hammamiz bugun bu yerdamiz.
Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti mavzusi bo'yicha bu yerda siz bilan gaplashish imkoniga ega bo'lish men uchun katta sharafdir.
Va men bugun bu yerga kelgan barchangizga samimiy minnatdorchiligimni bildirmoqchiman.
Zo'r. Ha, afsuski, bu JSST masalasi juda batafsil va keng mavzu.
Shuning uchun menga mehribonlik bilan 40 daqiqa berildi.
Bu yerda haqiqiy, chinakam yangi kosmos barpo etilmoqda.
Haqiqatan ham yangi sog'liqni saqlash tartibi.
Va buni to'g'ri tushunish uchun hozirgacha nima sodir bo'lganini anglash kerak.
Va keyin siz umumiy kontekstni tushunishingiz kerak, shunda ko'plab tafsilotlar orasida adashib qolmayapsiz.
Biz ikkita JSST shartnomasini muhokama qilayotganimizni bilamiz, ular taklif etilgan o'zgartirishlar
va yana taklif etilgan o'zgartirishlar bilan to'la.
Va men bu masalada sizga biroz ishontirishga harakat qilmoqdaman.
Bu mening ishim. Ammo albatta, buni 40 daqiqada qila olmaysiz.
Men qo'limdan kelganicha qilaman. Keling, qisqacha boshlaymiz.
Birinchidan, biz o'zimizdan so'rashimiz kerak: Shveytsariyada o'tmishni qabul qilish borasida qanchalik oldinga bordik?
6 aprel kuni Bern shahrida bu mavzu bo'yicha juda yaxshi konferensiya bo'lib o'tdi.
Men faqat u yerdagi ko'plab a'lo darajadagi izohlarga murojaat qila olaman.
Men ham u yerda asosan shu haqda gapirdim.
Biz hech qachon unutmasligimiz kerakki, huquqiy nuqtai nazardan, odamlar, ishtirokchilar nuqtai nazaridan, Shveytsariya tarixida
ham, men aytardimki, istalgan demokratik mamlakat tarixida ham konstitutsiyamizda belgilangan barcha asosiy
huquqlarga bunday ulkan cheklovlar hech qachon bo'lmagan.
Va har bir kishi uchun juda qiyin.
Bu yerda biz uyda qolish majburiyati, erkinlikdan mahrum etish, zararli chora-tadbirlar, ayniqsa bolalar uchun bir
necha oy davomida muntazam niqob taqish haqida gaplashyapmiz. Vaksinatsiya qilishga bosim o'tkazilishi.
Diniy va vijdon erkinligi jiddiy cheklangan edi.
Men bu yerda cherkovning obro'li kishisini ko'ryapman.
Siz bu yerda bo'lganingizdan juda xursandman.
Juda iliq kutib olasiz, episkop, deb o'ylayman.
Ruhoniylar va ministrlar cherkovlariga ibodat qiluvchilarni ma'lum bir minimal sonidan ortiq qabul qilishga
taqiq qo'yildi. Va bu, aynan Pasxa bayramida sodir bo'ldi. Va bu haftalab, oylar davom etdi.
Bu diniy erkinlik va vijdon erkinligiga juda jiddiy aralashuv edi.
Va oxir-oqibat, aholining katta qismi uchun uzoq vaqt davomida erkinliklarimizning
butun ro'yxati jiddiy darajada cheklangan edi.
Va shu bilan, biz Shveytsariyada hozirgacha sodir bo'lgan eng katta asosiy huquqlar buzilishi haqida gaplashyapmiz.
Va bu, shuningdek, iqtisodiyotga iloji boricha eng katta aralashuvni anglatadi.
Shveytsariya Milliy Banki prezidenti Tomas Jordan 2020 yil may oyida ogohlantiruvchi barmog'ini ko'tarib, "E'tibor, e'tibor, biz
cheklangan biznes faoliyati bo'lganlar uchun qo'llab-quvvatlash mablag'lari miqdorini 100 milliard chegarasini buzishga yaqinmiz",
deb aytganda, biz ham ushbu omilni hisobga olishimiz kerak.
Va bu shuni anglatadiki, bunday ulkan hajmdagi aralashuvlar uchun davlat fuqarolari oldida hisobdorlikka ega.
Va bu hozirgacha sodir bo'lmagan, va biz yangi qonunlar haqida, yangi JSST paktasi haqida
gaplashishdan oldin buni aytib o'tishimiz kerak.
Bizda faqat bahonalar bor edi.
Bizda boshidanoq ma'lum bo'lgan bu PCR o'lchovi bor edi. Men 14 avgustda Aarau shahrida bo'lib o'tgan afsonaviy panel
munozarasini eslayman, unda Federal Kengashning COVID-19 bo'yicha ishchi guruhi a'zosi va Shveytsariya Fanlar
Akademiyasi prezidenti professor Marsel Tanner Samuel Ekertning savoliga aniq va ravshan javob bergan edi:
Ha, yaxshi, ko'ryapsizmi, PCR testi klinik diagnoz qo'ymaydi. Aslida ham shu. Shuning uchun ijobiy
test kasallikni isbotlaydi, deb aytish noto'g'ri.
Buni hammamiz bilamiz. Qisqasi, aytmoqchi bo'lganim shuki, bilishi kerak bo'lgan har bir kishi kamida yozdan beri bunga xabardor,
va Federal Kengash ham bu haqda xabardor bo'lishi kerak edi.
Aytgancha, Federal sud ham 2021 yilda ushbu qaror bilan buni tasdiqladi, sizlarning barchangiz bunga albatta tanishsiz.
Va aynan shu butun tizimning qanchalik ixtiyoriy, qanchalik mutlaqo ahmoqona ekanligi 2022-yil 7-yanvarda
bizning ARENA muhokama dasturimizda hammaga namoyon bo'ldi.
Keyin o'sha paytda Shveytsariya Konfederatsiyasi Prezidenti va kasbi bo'yicha shifokor bo'lgan Ignazio Kassis shunday dedi:
"Avtomobil halokatida vafot etib, koronavirus testi ijobiy chiqqan har bir kishi koronavirusdan vafot etgan hisoblanadi."
So'ngra taqdimotchi to'xtadi va yana so'radi, va ha, dedi Kassis, "Ha, to'g'ri, aynan shuni JSST o'z tasnifi orqali qilgan."
Va bularning barchasi aslida JSST tomonidan taklif qilingan; bu kutilmaganda paydo bo'lmagan,
jumladan COVID-19 holatlarini tasniflash ham.
Va bizning ommaviy axborot vositalari va siyosatchilar har doim faqat mutlaq raqamlarda xabar bergan.
Gripp mavsumida 80 va 90 yoshdan oshgan odamlar ko'p bo'lgan mamlakatda bu yosh guruhidan biroz ko'proq odam vafot etishi
kutiladi, ammo nisbatan olganda pandemiya sezilarli bo'lmadi.
Bularning barchasi o'tmishni qabul qilishdan bosh tortishga olib keladi.
Va men bu yerga eng sodda formula deb hisoblaydigan narsani yozib qo'ydim; u sudda menga qarshi bir
necha bor qo'llangan, ammo jamiyatga ham tegishli.
Va men barcha hamkasblarim va do'stlarimdan bir xil gapni eshitaveraman, ular menga shunday deydilar:
"Qarang, pandemiya paytida hokimiyat organlariga ko'proq ixtiyoriy vakolatlar berilishi kerak."
Va hokimiyat organlari JSST ko'rsatmalariga rioya qilaverar ekan, biz buni so'roq
qilolmaymiz va qilmasligimiz kerak. Xuddi shunday.
Ha, va bu boshlang'ich nuqta pandemiya tufayli favqulodda holat e'lon qilinganda JSSTning
o'ynaydigan nihoyatda muhim rolini ko'rsatadi.
Allaqachon o'tgan.
Odamlar yuz o'girmoqda, sudlar esa o'z konstitutsiyaviy nazorat burchidan voz kechib, JSSTga
o'z istagicha harakat qilishga yo'l qo'ymoqda.
Bu allaqachon o'tmishda ham shunday edi.
Ha, va shuning uchun bugungi kungacha sodir bo'lgan eng jiddiy aralashuvlar qayta baholangan emas.
Va men shuni ta'kidlashni istardimki, Shveytsariyada bizda juda yosh konstitutsiya mavjud.
Bu 99-yildan yangilangan konstitutsiya.
Shu sababli uning maxsus demokratik qonuniyligi mavjud.
Agar 2-moddani hisobga olsangiz, Konfederatsiyaning maqsadi nima?
Huquqiy nuqtai nazardan Shveytsariya nima uchun mavjud?
Keyin siz, yangi Federal Konstitutsiya haqidagi materiallarda ham o'qishingiz mumkin bo'lgani
kabi, to'rtta teng muhim maqsad borligini ko'rasiz.
Demak, Covid sohasidagi xavfsizlik boshqa masala.
Keyin erkinlikni himoya qilish, boshida keltirilgan fundamental huquqlarning uzun ro'yxati bilan.
Jamoani himoya qilish, ya'ni jamoani bo'linishdan saqlash va farovonligini ta'minlash.
Endi siz taxmin qilishingiz mumkin: bu maqsadlardan biri boshqasidan muhimroqmi?
Yo'q, ta'lim shuni aytadiki, butun hikoya barcha qismlari bo'yicha teng darajada muhimdir.
Hech kimga erkinlik hisobiga har doim xavfsizlikni hamma narsadan ustun qo'yish kerak, deb aytishga ruxsat berilmasligi kerak.
Bu biz o'zimizni topgan vaziyatning boshlang'ich nuqtasini tushunish uchun muhim tamoyillardir.
Va biz shuningdek davlat fuqarolari uchun xizmat qilishi kerak, aksincha emas, degan tamoyildan ham xabardor bo'lishimiz lozim.
Va bu so'zlar miloddan avvalgi 2000 yildan ortiq vaqt oldin mashhur yurist va rim senatori Sitseron tomonidan aytilgan
bo'lib, u rimcha davlatni "res publica" deb atab, bu atamaning ma'nosi "xalq ishi", ya'ni "res
populi" ekanligini sodda va lo'nda ifodalagan.
Va bugun biz qarama-qarshi narsaga ishontirilayotgan davrda yashayapmiz.
Hech kimga bizni bunga ishontirishga ruxsat berilmasligi kerak.
Va ular bizni qancha o'ng qanot ekstremistlari deb atashmasin.
Davlat xalq uchun bor, deb aytish o'ng qanot ekstremizmi emas.
Bu aytishga ham hojat yo'q. Yaxshi.
Va bu shuni anglatadiki, agar Federal Kengash, Parlament, sudlar, kantonlar va ommaviy axborot vositalari bu masalani samarali
hal qilishdan bosh tortsa, biz yaqinda boshdan kechirganimizga o'xshash voqea istalgan vaqtda yana sodir bo'lishi mumkin.
Va shuning uchun avvalo saboqlarni o'rganishimiz kerak.
Biz yangi epidemiya qonuni, pandemiya kelishuvlari yoki Yevropa Ittifoqiga bo'ysunishni ilgari
surmasligimiz, balki vaziyatni qayta ko'rib chiqishimiz kerak.
Ushbu qayta baholashni amalga oshirish bosimini oshirish uchun, agar hali imzo qo'ymagan bo'lsangiz, men
qat'iy tavsiya qilaman, aslida sizni qayta baholash tashabbusiga imzo qo'yishga chaqiraman.
Iltimos, buni albatta o'qib chiqing. Rahmat.
Va men ma'ruzani shu yerda yakunlay olaman, chunki bu hamma narsani aytib beradi.
Qonunlarsiz harakat qiladigan davlat o'g'rilar guruhidan ko'ra qonuniy emas.
Va men bolalarimga buni shunday aytaman, shunda ular Federal Kengash va sudlar haqida nima o'ylashlari
kerakligi haqida taxminiy tasavvurga ega bo'lishadi.
Ular mening va oilamning ishonchini qaytarishdan oldin yana bir bor o'zlarini isbotlashlari kerak bo'ladi. Mayli.
Dastlab, afsuski, bu juda muhim: biz qisqacha orqaga nazar tashlab, mRNA inyeksiyalari bo'yicha bu tavsiya
birdaniga paydo bo'lmaganini yodda tutishimiz zarur.
Bu sog'liqni saqlash vazirlari tomonidan o'ylab topilmagan, balki JSSTdan kelgan. Va yaqindagina qadar bu tavsiyalarning
barchasi uy sahifasida shu qadar ravshan holda joylashgan edi.
Siz o'qishingiz uchun mayda shriftda yozilgan matn ham bor, lekin unda COVID-19 vaksinalarining qat'iy
sinovlardan o'tkazilgani ham qayd etilgan. Qat'iy sinovlar.
Bu ochiq-oydin noto'g'ri ma'lumot.
Bu haqiqat va yolg'on nima ekanini yagona hal qiluvchi deb da'vo qiladigan xalqaro
tashkilotning ochiq-oydin noto'g'ri ma'lumotidir.
Ha. Va mana yana bir nechta misollar.
Va shuning uchun, 2022 yil iyul oyida, jamoam bilan deyarli bir yillik hamkorlik hamda tashqi ekspertlarning ajoyib yordami
asosida men Swissmedicga qarshi jinoyat ishi bo'yicha ariza berdim, chunki bu yerda, Shveytsariyada, mas'ul shaxslar bor.
Bizda Swissmedicning vazifalarini belgilovchi qonun mavjud.
Va Swissmedic mutaxassislar va resurslar bilan jihozlangan bo'lib, ularni emlar emas, balki toksinlar
ekanligini aniqlashga qodir. Toksinlar, emlar emas.
Va men buni endi shunchalik beparvo va qisqa tarzda ayta olaman, chunki men bu borada ikki yil tadqiqot olib
bordim va mening dalillarim internetda o'qish uchun mavjud.
Men aytganimdek, buni faqat a'lo darajadagi jamoam – Dr. iur. Markus Zollinger, Kati Schepis, jamoamdagi boshqa a'zolar hamda
nemis tilida so'zlashadigan va ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlardan taxminan 12–15
nafar professorlarning yordami bilan uddalay oldim.
Va men bu ajoyib ish uchun barchangizga chin dildan rahmat aytmoqchiman.
Va biz buni u yerda isbotladik. Ayniqsa, internetda topishingiz mumkin bo'lgan yangilangan versiyada boshidanoq, barcha
tartibga soluvchi organlar uchun bu ishlamasligi aniq edi.
Bu tajriba. Siz tanada aniq nima ishlab chiqarilayotganini, qancha miqdorda, qanday sifatda va
qancha vaqt davomida ekanligini nazorat qila olmaysiz.
Barchasi boshidanoq bularning barchasini bilardi. Ammo ular baribir bunga yo'l qo'yishdi.
Va men sizdan kamida xulosani o'qishingizni iltimos qilaman.
Ijroiya xulosasi. U atigi 20 betdan iborat.
Va qo'lida nimadir ushlab turishni afzal ko'radiganlar uchun tashqarida 20 Shveytsariya frankiga bosma nashr mavjud.
U eng muhim narsalarning barchasini o'z ichiga oladi, eng muhim yordamchi professorlarning kirish so'zlari bilan.
Ulardan biri bugun bu yerda, professor Stefan Hockertz, shuningdek professor Martin Haditsch, professor
Sönnichsen, Maykl Palmer va boshqalar bilan birga.
U bu yerda mavjud.
Va bu ham qayta baholashni tezlashtirish uchun bosim oʻtkazish vositasidir.
Chunki biz ko'ramiz, nima ko'ramiz?
mRNA vaksinatsiyasi Epidemiya to'g'risidagi qonunda va, albatta, yangi pandemiya kelishuvlarida juda markaziy rol o'ynaydi.
Bu, Dr Heiko Schöning hozirgina aytganidek, mikroblarga qarshi chidamlilik sohasidagi
hamda kelajakdagi barcha emlashlarning asosidir.
Ha, va bu nima uchun shunchalik e'tiborga loyiq?
Bu muhim, chunki bu yerda biz tajribaviy moddalar haqida gaplashyapmiz.
Va men qilganman, bu shunchaki hech qanday urinish bo'lmagani emas.
Buni juda tajribaviy protsedura qiladigan yana uch-to'rtta boshqa jihatlar mavjud.
Nemis tilida ular oxirgi natija qanday bo'lishini umuman bilmasliklarini aytishdi.
Va tsivilizatsiya sifatida, Ikkinchi jahon urushidan beri biz bunga yana ruxsat bermasligimizga ishonardik.
Shu sababli biz Nyurnberg kodeksini yaratdik va fuqarolik hamda siyosiy huquqlar bo'yicha ushbu xalqaro kelishuvni, 7-moddasini
qonunda mustahkamladik; bu modda har qanday sharoitda, hatto jamoat favqulodda
holatidagi inqiroz vaziyatlarida ham amal qiladi.
Va tajribalarda qatnashish, xususan majburan qatnashishga qarshi ushbu majburiy himoya qoidasi millionlab marta
buzildi, chunki odamlar noto'g'ri ma'lumot bilan ta'minlandi.
Ular aldangan va bosim ostida bo'lishgan.
Bu barchamiz duch keladigan boshlang'ich nuqtadir.
Va men shunchaki Shveytsariyaga, kelajakka nazar tashlayapman.
Bu yangi taklif etilgan Epidemiyalar to'g'risidagi qonunning parchasi.
Yangi 6c-moddaning 1-bandi b-bandi mavjud.
Va Federal Kengash o'tganlardan olingan saboqlarga tayangan holda shifokorlar va farmatsevtlarni bunday tajriba moddalarini
odamlarga yuborishga majburlash huquqiga ega bo'lishni xohlaydi.
Demak, u shifokorlarni odamlarni yetarli ma'lumot bermasdan emlashga majbur qilmoqchi, to'g'ridan-to'g'ri aytganda.
Ha, va mana biz aynan uning o'rtasidamiz.
Birinchidan, Jahon sog'liqni saqlash tashkilotining vakolatlari nimadan iboratligini ko'rib chiqishimiz kerak.
Ularning konstitutsiyasining 1-moddasida juda chiroyli bayon etilgan:
Jahon sog'liqni saqlash tashkilotining maqsadi barcha xalqlarga imkon qadar eng yaxshi
sog'lik holatiga erishishda yordam berishdir.
Siz tez orada bu nimani istisno qilishini bilib olasiz.
Bu odamlarga noto'g'ri ma'lumot berishni, ularni biror moddaga undashni va zaharli
moddalarni tavsiya qilishni o'z ichiga olmaydi.
Shunday ekan, zarar yetkazmasliging kerak. Bu eng muhim tamoyil.
Bu boshqaruv va muvofiqlashtirish organi bo'lib, faqat maslahatchi maqomida harakat qiladi. Bu boshlang'ich nuqta.
Bu inson salomatligini himoya qilishni eng yaxshi mavjud bilim va amaliyotga muvofiq rag'batlantirish, yangi kashfiyotlarni
hisobga olish va bunday uzoq davom etgan inqirozdan so'ng chuqur va o'z-o'zini tanqidiy tahlil qilishni anglatadi.
JSST buni o'zi qilishi kerak edi, lekin u buni qilmadi.
Aytgancha, bu yuqori milliy tashkilot emas, balki oddiy hukumatlararo xalqaro tashkilot bo'lib, eng
muhimi, uning axborot ustidan monopoliyasi yo'q.
Biroq, u bularning barchasini e'tiborga olgan va, shuningdek, u asosiy huquqlarga hurmat bilan yondashishi shart, va
men takror-takror ta'kidlashim kerakki, u o'z harakatlarini doimiy ravishda qayta ko'rib chiqishi lozim.
Bu juda jiddiy jinoyatlar bo'lib, ularni u sodir etmagan.
U hech qachon zarar yetkazmasligi kerak.
So'nggi to'rt yarim yil ichida u takror-takror shunday zaharli moddalarni yagona yechim sifatida
taklif qilib, o'zini butunlay obro'sizlantirdi.
Va mana bu yerda birinchi asosiy bayonotga yetib keldik.
JSSTga keyingi vakolatlarni egallash yoki qo'shimcha vakolatlar berish uchun hech qanday qonuniylik berilmasligi kerak.
Bu oddiygina isbotlanmagan, balki bu yerda "to'liq nuqta" qo'yish zarur.
To'xtang! To'xtang! Harbiy jargonida "After Action Review".
Va faqat barcha xatolar bartaraf etilgachgina yangi kelishuvlar haqida gaplashishimiz mumkin, albatta undan oldin emas.
Aniq, shunday qilib, oraliq natija – men aytganlarim yana bu yerda qisqacha bayon etilgan.
Ko'rib chiqilmasa, hech qanday saboq olinmaydi. Va albatta pandemiya shartnomalari ham bo'lmaydi.
Shu kontekstda, o'tgan hafta Shveytsariya Milliy Kengashida Shveytsariya parlamenti pandemiya shartnomasini muhokama qilishga
ruxsat berilsinmi-yo'qligi bo'yicha ovoz berish o'tkazildi.
Va bu shunday qilish kerakligi o'z-o'zidan ayon.
Men shunchaki sizga ma'lum qilmoqchiman-ki, SP va Yashil liberallar parlamentda
munozara o'tkazishga yuz foiz qarshi chiqishdi.
Federal Kengash nimalarni muzokara qilayotganini ko'rishni istamaslik haqiqiy demokratik uyatdir.
Yaxshiyamki, ko'pchilik mantiqiy qoldi va boshqa barcha partiyalar parlament munozarasi o'tkazilishini yuz foiz talab qilishdi.
Bilasanmi, Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti 17 ta bo'lim tashkilotidan faqat bittasi.
Biz hozir yaratilishi kerak bo'lgan ikkita shartnoma, to'liq yangi shartnoma haqida gaplashyapmiz.
Turli versiyalar bo'lgan: o'tgan yilning 30 oktyabridan tortib, bir necha kun oldinagacha 13 martdagisi.
Endi, atigi ikki-uch kun oldin aprel oyidagi bir versiya paydo bo'ldi. Haqiqatan ham atigi bir necha kun oldin.
Men bu yerda eng muhim tamoyillar haqida gapiryapman, ular ushbu versiyalarda bir xil.
Xavotir olmang, men bu yerda turli versiyalarni solishtirmayapman.
Ta'kidlash joizki, ushbu pandemiya shartnomasi xalqaro huquq doirasida butunlay yangi shartnomadir.
Va yangi xalqaro shartnomalar uchun ichki darajada ratifikatsiya tartibi qo'llaniladi.
Shunday ekan, parlament munozarasi zarur.
Bu allaqachon JSST Ustavida qayd etilgan.
Bu juda puxta o'ylangan.
Bu shunchaki tan olinishi kerak.
Parlament a'zolari ham bu munozarada ishtirok etishga tayyor bo'lishlari kerak.
Va buning uchun 2025-yil 1-dekabrgacha, ya'ni 18 oy muddat bor. Albatta, agar bu ovozga qo'yilsa.
Endi may oyining oxirida Jahon sog'liqni saqlash assambleyasida.
Bu may, hozir kelayotgan, oldimizda turibdi.
Ikkinchisi ham xalqaro shartnoma.
Faqat texnik nuqtai nazardan qaraganda, bu xalqaro shartnoma.
Biroq, xalqaro sog'liqni saqlash qoidalari 2005 yildan beri amal qilmoqda va ularni qayta ko'rib chiqish rejalashtirilgan.
Qayta ko'rib chiqilgan, hozirda mavjud bo'lgan yagona rasmiy versiya, 2022-yil noyabr oxiriga
oid sanasi bilan JSST veb-saytida joylashgan.
Va bu versiya ham loyiha versiyasi emas.
Ovoz berish uchun bir versiya shundan iborat bo'lishi mumkin: qaysi maqolalar o'zgartirilishi kerakligi bo'yicha
so'zlashuvni kelishib olish, har safar bitta o'zgartirishni amalga oshirish va keyin uni ovozga qo'yish.
Nimaga egamiz? Bu yerda har bir element bo'yicha ajoyib darajada ko'p turli variantlar aralashmasini ko'ryapmiz, ular
muhokama va muzokaralar uchun asos bo'lib xizmat qiladi, lekin hech qachon ovoz berishga yaroqli bo'lmaydi.
Mana shu haqda biz, xususan men o'zim, so'nggi ikki yil davomida gapirib kelmoqdamiz.
Xo'sh, yana nimamiz bor? Keyin kontenti biroz yumshatilgan norasmiy matn bor, lekin u ommaga e'lon qilinmagan.
Va bu yerda ham bizda yakuniy versiya yo'q, hozirda uni Jahon sog'liqni saqlash tashkilotiga ovozga qo'yish uchun
taqdim etayotganimizni ayta oladigan versiya; aynan shu asosdir.
Yo'q, bu ovoz berish uchun munosib asos emas.
Shuningdek, bu sog'liqni saqlash qoidalari JSST Ustavi talablariga muvofiq faqat texnik qoidalar
sifatida ishlab chiqilganini ham ta'kidlash muhimdir.
Va bu — Jahon sog'liqni saqlash assambleyasida buni oddiy kvorum, ya'ni barcha a'zo davlatlarning 51 foiz ovozi bilan qabul
qilishimiz mumkinligini aytish uchun yagona asosdir, holbuki shartnoma uchun uchdan ikki
kvorum, ya'ni yuqoriroq mezon talab etiladi.
Shunday qilib, bu yerda odamlar aytishadiki, yo'q, bu faqat texnik qoidalar, ular hech kimni qiziqtirmasdan standartlar va
mayda tafsilotlardan iborat, shifokorlar esa ularni biror joyda yozib qo'yilganiga shunchaki xursand
bo'lib, kerak bo'lganda qidirib topishlari mumkin.
Bu nihoyatda imtiyozli muomala uchun yagona sababdir.
Aytgancha, o'tgan dekabrda Neue Zürcher Zeitung gazetasiga bergan intervyusida Shveytsariyaning bosh muzokarachisi Nora Kronig
bunga ishora qilib, bular faqat kichik o'zgartirishlar ekanini va shuning uchun keng muhokama, ma'lumot yoki, albatta,
aholi o'rtasida referendum o'tkazishga hojat yo'qligini aytdi.
Ha, va men albatta hozir sizga boshqa barcha holatlar ham shunday ekanini, boshqa
barcha narsalar ham to'g'ri ekanini ko'rsataman.
Mana bu imtiyozli muomala.
Eng muhim jihat shundaki, bu o'zgartirishlar qabul qilinganidan o'n ikki oy o'tgach avtomatik ravishda kuchga kirishi kerak.
Ular faqat texnik sozlamalardir.
Va faqat ma'muriy yoki texnik tuzatishlar uchun bu yaxshi bo'lishi mumkin.
Ammo mazmun nuqtai nazaridan biz uchun jiddiy, og'ir oqibatlarga olib keladigan o'zgartirishlar uchun emas.
Demak, xulosa qilib aytganda, mavjud xalqaro shartnomaga kiritiladigan o'zgartirish
oddiy ko'pchilik ovoz bilan qabul qilinadi.
JSST Ustavi haqiqiy ratifikatsiyani tilga olmaydi, shuning uchun biz bunga hozirgacha umuman xabardor qilinmaganmiz.
Va hozirgacha ko'rganlarimning barchasi – parlament a'zolarining, jumladan Shveytsariya parlament a'zolarining
Federal Kengashga, xususan Nora Kronig xonimga bergan savollari – bu nimani anglatadi, ular nima xohlaydi?
Umuman hech qanday javob bo'lmadi. Hech qanday mazmun, Federal Kengashdan hech qanday aniqlik bo'lmadi.
Shunday qilib, biz aholi sifatida bu kontent haqida bexabar qolmoqdamiz.
Va shuning uchun bu tadbirni o'tkazish juda muhimdir.
Xo'sh, yana bir muhim jihatni yodda tutish kerak: bunday o'zgartirishlarga faqat ovoz berishning yakuniy
varianti kamida to'rt oy oldin Jahon sog'liqni saqlash assambleyasiga taqdim etilgan taqdirda ovoz berilishi mumkin.
Demak, bu may oyining oxirida ovozga qo'yiladi, yakuniy versiyasi esa 2024 yil yanvar oyining oxirida bo'ladi.
Ammo bu mavjud emas. Biz eshitayotganimiz shuki, muzokara qilayapmiz, muzokara qilayapmiz, muzokara qilayapmiz.
... Demak, bu ularning o'z qoidalariga zid bo'ladi – Sog'liqni saqlash qoidalarining 55-moddasi, 2-bandida ko'rsatilganidek –
agar ular may oyining oxirida bunga ovoz bermoqchi bo'lsalar, bu ularning o'z JSST protsedura qoidalariga ham zid bo'ladi.
Shunga muvofiq, Dr. Silvia Behrendt va uning tashkiloti Global Health Responsibility Agency Tedrosga, Bosh kotibga ochiq xat
yozib, uni aynan shu ayblov bilan ayblashdi va shunday deyishdi: "Siz JSST protsedura
qoidalariga rioya qilinishini ta'minlash uchun mas'ulsiz."
Siz bu o'zgartirishlarga bir necha haftadan keyin ovoz berilishiga yo'l qo'ya olmaysiz, chunki hech kimga, hech
bir davlatga bu o'zgartirishlar biz uchun aslida nimani anglatishini ichki tarzda o'rganish imkoniyati berilmagan.
Shunday qilib, biz bu yerda ma'lum darajada kelajakni taxmin qilmoqdamiz, chunki biz faqat ushbu taklif etilgan
o'zgartirishlarni talqin qilishimiz va shuni qayd etishimiz mumkinki, hozirgacha Shveytsariya muzokara delegatsiyasi hech
qachon, chin dildan hech qachon, "ha, bizga bu taklif etilgan o'zgartirishlar yoqmaydi", demagan, biz albatta inson huquqlarini
himoya qilishni xohlaymiz, hokimiyatlar ajratilishi tamoyili hisobga olinishini istaymiz, biz bu aqlga sig'maydigan
ixtiyoriylik unsurini, JSSTning haddan tashqari vakolatini nazorat yoki tekshiruv organi orqali cheklashni xohlaymiz va eng
muhimi, butun sog'liqni saqlash sohasidagi qaysi ma'lumot to'g'ri, qaysi noto'g'ri ekanligini faqat JSST
o'zi belgilashiga hech qachon yo'l qo'ymasligimiz kerak.
Men bu gapni Shveytsariyadagi hech bir magistrat og'zidan hali eshitmadim.
Lekin sen shuni aytishing kerak edi, chunki sen bunga qo'shilmading.
Va shuning uchun biz bu haqda gaplashishimiz kerak.
Ha, baholash mezonlari bir qarashda juda sodda.
Avvalo, fuqarolar sifatida o'zimizga savol berishimiz kerak: samarali qayta baholash umuman o'tkazildimi? Ha yoki yo'q?
Va ikkinchidan, JSSTning rasmiy tartib-qoidalariga rioya qilindimi? Ha yoki yo'q?
Va chunki yo'q, bu ovozga qo'yilishi mumkin emasligini anglatadi. Shunchaki shu.
Pandemiya kelishuvi haqida ham emas, chunki ular o'zaro bog'liq.
Ular o'zaro yaqindan bog'langan. Yangi pandemiya shartnomasi va sog'liqni saqlash
qoidalarini moslashtirish juda yaqindan bog'langan.
Bu shuni anglatadiki, agar sizga bir masalada ovoz berishga ruxsat berilmagan bo'lsa, unda sizga boshqa masalada ham ovoz
berishga ruxsat berilmaydi, chunki ular mantiqan bog'langan.
Xo'p. Demak, hech qanday holatda ham biz boshimizni yo'qotib keyingi dilemmaga sho'ng'imasligimiz
kerak. Buning uchun mutlaqo hech qanday sabab yo'q.
Bu yerda biz aynan shu nuqtani siyosatchilarimizga ko'rsatib, veto qo'yishga majbur bo'lamiz.
Va shuningdek, aytish kerakki, Shveytsariyada juda hurmatga sazovor va haqiqatan ham yaxshi ishlaydigan demokratiya mavjud.
Va bu ko'plab bandlarda ko'rinadi. Va aksariyat hollarda bu o'tmishda yomon ishlamagan.
Va bularning barchasini hozir tushuntirish juda texnik bo'lardi.
Ammo sodda qilib aytganda, aholi sifatida qonun yaratishda ishtirok etishimiz mumkinmi degan savolga olib
boradigan yoki unga javob beradigan barcha bu qoidalar har doim bir xil nuqtadan boshlanadi.
Ya'ni, qonun yoki xalqaro shartnoma oxir-oqibat bizning huquqiy holatimizga qaysi darajada aralashadi va
hukumatning harakat qilish vakolati qaysi darajada cheklanadi?
Va hokimiyatning umumiy tuzilmasiga qancha aralashuv mavjud? – Konstitutsiyamizda
belgilanganidek, hokimiyatlar ajratilishi arxitekturasida.
Demak, bu aralashuvning ta'siri qanchalik katta bo'lsa, gapirish huquqi shunchalik katta bo'ladi.
Va biz buni turli qoidalarda topamiz.
164-modda bu yerda biroz kengroq bo'lib, qonunchilik har doim xalqning, hech bo'lmaganda ixtiyoriy
referendum doirasida, ovoz berish huquqiga ega bo'lishini anglatishini oddiygina ta'kidlaydi.
Hal qiluvchi savol shuki, kelajakda JSST bizning konstitutsiyamizning hatto
asosiy tamoyillarini ham cheklay oladimi?
Va asosiy tamoyillar mavjud.
Agar so'nggi 230 yil ichida biror paytda maktabni tamomlagan bo'lsangiz, bu sizning
e'tiboringizdan chetda qolmagan bo'lardi, to'g'rimi?
Keyin siz barcha demokratiyalarimizda hokimiyatni suiiste'mol qilish va ixtiyoriylikning oldini iloji boricha olish uchun
hokimiyatlar ajratilishi, demokratiya tamoyili, qonuniylik tamoyili va asosiy huquqlarning
himoyasi orqali harakat qilinishini sezgansiz.
Biz buni bu yerda konstitutsiyamizda biroz aniqroq belgilab qo'ydik.
Ushbu tamoyillar barchasi aniq bayon etilgan va qonunda belgilangan ijro etish qoidalari bilan mustahkamlangan.
Vakolatlar ajratilishi, bu boradagi keng qamrovli sud amaliyoti va qonuniylik printsipi ixtiyoriylik printsipini almashtirdi.
Inson huquqlari samarali himoyalanishi kerak.
Censura bo'lmasligi kerak.
Ha, kantonlar asosan avtonomdir.
Va ularning darajasida sog'liqni saqlash siyosatini mustaqil ravishda boshqaradilar.
Davlat o'z ustuvorliklarini o'zi belgilay olishi va maktablar yoki o'z shifoxonalari uchun mablag'larini yana
sarflashdan oldin qaysi virus mutatsiyasini quvib yetishi kerakligini unga aytishlariga hojat qolmasligi lozim.
Qisqasi, bu nazorat to'ri turidir, uni biz, xususan siyosatchilar, yuristlar, mas'uliyatli lavozimlardagi
va qaror qabul qiluvchilar, albatta ilmiy va tibbiy nazorat tarmoqlari bilan birga yo'lga qo'yishimiz kerak.
Ammo bu biz aniq muhokama qilishimiz mumkin bo'lgan ob'ektiv mezonlardir.
Xo'sh, men aytmoqchi bo'lganim shuki, bu ma'ruzalar bo'yicha mening tamoyilim shundaki, konstitutsiyaning eng
muhim poydevor toshlarini afsuski bekor qilish (olib tashlash) mumkinligini sizga ko'rsatishdir.
Shuning uchun biz sizdan, aziz fuqarolar, hurmatli hamfuqarolar, hech qachon bu vakolatlarni qaytarib olish
imkoniga ega bo'lmay turib, ularni bunday yuqori darajaga o'tkazishga rozimisiz, deb so'ramog'imiz kerak.
Xulosa qilib aytganda, aslida hammasi shundan iborat.
Va majburiy referendum — bu texnik amalga oshirish.
Faqat qisqacha aytganda, bizda ushbu ikkita shartnoma mavjud.
Sog'liqni saqlash qoidalarini o'zgartirish uchun oddiy ko'pchilik yetarli, chunki ular aytilishicha, mutlaqo
texnik xarakterga ega, pandemiya shartnomasi esa uchdan ikki ko'pchilikni talab qiladi.
Biz may oyining oxirida, may oyining oxirgi haftasida, taxminan besh haftadan keyin
rejalashtirilgan ovoz berish haqida gaplashyapmiz.
Va keyin Xalqaro sog'liqni saqlash qoidalariga kiritilgan o'zgartirishlar avtomatik ravishda kuchga kirishi kerak.
Buning aksiga, yangi shartnoma ratifikatsiya jarayonini talab qiladi.
Demak, umumiy mazmun nima?
Men faqat umumiy mazmunni qisqacha tushuntira olaman, lekin bu ulkan biznes haqida.
Mana aynan shu yerda haqiqiy pandemiya sanoati barpo etilmoqda.
Bu juda puxta o'ylab chiqilgan.
Shunday qilib, agar uni o'zingiz o'qisangiz, tushunasiz.
Bu yerda sarlavha ostida boshlanadi, aytilishicha, Covid davrida bizga bo'lishi mumkin bo'lgan eng yomon
narsa shuki, biz hammaga bir vaqtning o'zida bir xil miqdordagi vaksina ta'minlay olmadik.
Boylik taqsimoti adolatli bo'lmagan.
'Equity' atamasi aynan shu maqsadda yaratilgan.
Aequity taqsimlovchi adolat bo'lishi kerak.
Va ular aytishicha, bu juda yomon, juda xavfli bo'lib, yana millionlab odamlar o'lishi mumkin edi, shuning
uchun JSSTga qaror qabul qilish vakolatini berishimiz kerak. Xo'p, mana ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar.
Demak, biz vaksin moddalari, mRNA asosidagi diagnostika vositalari va har qanday pandemiya mahsulotlari haqida gaplashyapmiz.
JSSTga bularning barchasini hal qilishga ruxsat berilishi kerak.
JSSTga a'zo davlatlar doimiy ravishda, deyish mumkinki, onlayn inventarizatsiya taqdim etishlari shart, shunda JSST
Shveytsariyaga biroz ko'proq ta'minot kerakmi yoki zaxiralarni Afrikaga jo'natish kerakmi, deb tekshirishi mumkin.
Afrika aholisining esa biroz kamroq bor, shuning uchun ularga biroz ko'proq yordam kerak.
Mana shu atama – equity – ichida yashiringan narsa.
Undan keyin shtatlar, va bu juda, juda, haqiqatan ham, qanday aytay, yangi Epidemiya to'g'risidagi
qonunda aniq ko'zga tashlanadi, ular atrof-muhitni doimiy ravishda nazorat qilishlari kerak.
Potentsial patogenlar har joyda yashirinib yotishi mumkin: ular odamlarda, atrof-muhitda, kanalizatsiya
tizimida va hayvonot olamida yashirinib yotishi mumkin.
Mana u – Epidemiyalar to'g'risidagi qonunga kiritilayotgan taklif etilgan o'zgartirishdagi noaniq qoida:
Federal Kengash barcha muassasalarni patogenlar uchun oqova suvlarni sinovdan o'tkazishga majbur qila olishi kerak.
Ya'ni, genomik ketma-ketlik usulidan foydalanish.
Demak, siz atama darajagacha tushib, oqova suvlarda PCR testidan foydalanishga harakat qilasiz – yana, choy barglarini o'qish kabi
– tahdid dalillarini soxtalashtirish maqsadida, shu asosda Federal Kengashga favqulodda holat e'lon qilishga ruxsat berilsin.
Bu printsip jihatidan ixtiyoriylikdir.
Va bu meni advokat sifatida titratadi, chunki men odatda ixtiyoriylikni nafratlanaman, va
favqulodda huquq asosi sifatida esa yanada ko'proq.
Bu bo'lishi mumkin emas.
Shunday qilib, hech qanday cheklovlarsiz barcha oqova suvlarni doimiy nazorat qilish haqiqatan ham psixotik majburiyatdir.
Butun narsa One Health bayrog'i ostida kechadi.
Sayyoraning umumiy sog'ligi – hamma narsa o'zaro bog'liq – hayvonlar, odamlar, atrof-muhit, Yer va bu iqlim
o'zgarishiga ham tegishli; iqlim o'zgarishi va CO2 darajalari favqulodda holat e'lon qilish uchun asos bo'lishi kerak.
Va bularning barchasi — topilmalar, aniqlangan patogenlar — xalqaro ma'lumotlar bazasida bo'lishilishi kerak.
Siz buni ko'rishingiz mumkin. Va endi mana bu keladi.
Endi tadqiqot va rivojlanish ishlari hali ham bajarilishi kerak.
Boshqacha qilib aytganda, tobora yuqumli bo'lib borayotgan mumkin bo'lgan patogenlar bo'yicha tadqiqot va rivojlanish.
Bu "gain-of-function". Bu yangi pandemiya shartnomasining bir qismi sifatida patogenlarni sun'iy kuchaytirishni anglatadi.
Demak, masala aynan shunda, va biz bilamizki, turli olimlarning fikricha, Covid-19 — SARS-CoV-2 patogeni
— tabiatda topilmagan yoki u yerda paydo bo'lmagan.
Qisqasi, mamlakatlar bu patogenlarning kuchayishiga o'zlari hissa qo'shishga undalmoqda.
Keyin esa bu mashhur DCX ro'yxati bor.
Bu asosan eng yaxshi taxmindir. Boshqacha qilib aytganda, bu keyingi zarba berishi mumkin
bo'lgan patogen qaysi ekanligi haqidagi taxmindir.
Pandemiya mahsulotlari allaqachon ushbu patogen asosida taqdim etilmoqda, vaksina moddalari esa "Tezkor
foydalanish ro'yxati" nomi ostida taqdim etilmoqda.
Va barcha mamlakatlar favqulodda tasdiqlarni joriy etishi kerak. Favqulodda tasdiqlar, xonimlar va
janoblar, hozirgacha rasmiy ma'noda mavjud bo'lmagan.
Yevropadagi barcha mamlakatlarimizda va Shveysariyada hali ham ma'lum minimal to'siqlar mavjud edi.
Ammo AQShda mavjud bo'lgan favqulodda tasdiq sarlavhasi ostida faqat vakolatli organ favqulodda holatni e'lon qilishi kifoya.
Va shundan keyin samaradorlik yoki xavfsizlik bo'yicha qo'shimcha tekshiruv o'tkazishga hojat yo'q.
Umuman hech narsa, chunki bu favqulodda vaziyat.
Bu uning ortidagi harbiy fikrlashdir.
Qisqasi, bu har qanday favqulodda vaziyat ssenariysidan mustaqil ravishda mavjud bo'lgan ulkan iqtisodiy tsikl.
Va endi, buning ustiga, butun masalani aniq yoritib beradigan sog'liqni saqlash qoidalari mavjud –
xususan, xalqaro miqyosda jamoat salomatligi bo'yicha favqulodda vaziyat e'lon qilinishi orqali.
Men aytganimdek, Sog'liqni saqlash bosh direktori kelajakda istalgan sababga ko'ra
ushbu favqulodda holatni e'lon qilishi mumkin.
Va bizning kutishimiz aynan aksincha bo'lardi.
Biz global sog'liqni saqlash favqulodda holati uch yil uch oy davom etganini ko'rdik.
Shunday qilib, mantiqiy xulosaga ko'ra, bunday asossiz favqulodda holatni tugatish, uni
qayta ko'rib chiqish va hokazo mumkin bo'ladi.
Aksincha to'g'ri.
Keyin ikkinchisi ham shunday qiladi.
Ikkala shartnomada ham markazda "infodemics" so'zini ko'rasiz.
Infodemiya – nazorat qilishning muhim vositasi, deb xulosa qilishim kerak – JSST uchun nazorat qilishning muhim vositasi.
Lekin qarang, bu xalqaro tashkilot nafaqat ushbu shartnomalarda, balki o'zining bosh sahifasida ham – WHO va keyin Infodemics deb
Google'da qidirsangiz bo'ladi – hamma joyda deyarli shu bilan shug'ullanadi; uning imzosi – faqat biz haqiqatni aniqlay olamiz.
Biz qaysi moddalar samarali ekanligini aytishga ruxsatimiz bor va favqulodda vaziyat
qancha davom etishini aytishga ruxsatimiz bor.
Bu mutlaqo ixtiyoriylik. Bu XIV Lyudovik.
Bu Fransuz inqilobidan oldingi, mutlaq monarxiya hukmronligi.
Bu bizning konstitutsiyamizga mutlaqo zid.
Buni shartnomalarda ham, bosh sahifada ham topasiz.
Va shu o'zi – haqiqatni o'zi belgilash va senzurani qo'llash yoki boshlashga ruxsat beruvchi bu dogma – har bir
demokratiyada zarur bo'lgan asosiy tamoyil, ya'ni fikr erkinligi va axborot erkinligini jiddiy buzadi.
Agar siz fikr erkinligi va axborot erkinligini olib qo'ysangiz, unda erkin fan ham,
adolatli sud tizimi ham, demokratiya ham bo'lmaydi.
Va bunga hech qachon yo'l qo'yilmasligi kerak.
Xo'sh, men asosan sizga to'g'ri nuqtai nazarni bermoqchi edim.
Chunki, bilasiz-ku, bu barcha shartnoma bandlari bilan ikki soat vaqt ketadi va oxir-oqibat
advokat bo'lmagan kishi eng ko'p chalg'ib qoladi.
Ammo endi sizda muhokamalarda yordam beradigan va quyidagicha aytishga imkon beradigan zarur o'lchov mezonlari
mavjud: To'xtang, avvalo ko'rib chiqish o'tkazilishi kerak!
Va ikkinchidan, JSSTning o'z qoidalari bajarilishi kerak.
Va uchinchidan, o'z maqsadlariga ko'ra, JSSTga hech qanday zarar yetkazish huquqi berilmagan.
Va to'rtinchidan, Philipp Kruse'ning boshqa taqdimotlariga nazar soling.
Mana qo'shimcha ma'lumotlar.
Uzr, men to'liq tushunib yetolmadim, va sizga juda katta rahmat.
Köp rahmat, Philipp.
Har doim juda ma'lumotli.