Mokɔlɔ mosusu ata mɔ́kɔ́ te ezali na bopusi ya mozindo ndenge wana na kati ya société na biso lokola kanser.
Ya solo, moto nyonso ayebi ata moto moko pene na ye oyo azwaki kanser to ata akufaki na yango.
Bobele na mobu 2018, liboso ya pandemi ya coronavirus, ezalaki na bato milio 18 ya sika
oyo bazwaki bokono ya kanser na mokili mobimba.
Na Allemagne, na mobu 2022, kanser ezalaki ntina ya mibale ya liwa.
Statistiki ya mibu zomi oyo euti koleka emonisi ete motango ya bato bakufaka na kanser ezali komata, na bomati ya pɔsɔ 1,5.
Na mobu 2019, zulunalo Südkurier ebimisaki motó ya likambo oyo: "Miliare 120 ya ba euros mpo na bolukiluki: Mpo na nini
Lisanga ya Mpoto (UE) ezali sikoyo kobalola etumba na kanser."
Na yango, mosolo ya bolukiluki ekobakisama na 120 milliards ya ba livres mosusu kati na 2021 mpe 2027.
Bamilio na bamilio ya mbongo etiyamaka ntango nyonso na bolukiluki likolo ya kanser.
Kasi mpo na nini, tii lelo, bokende liboso ya monene emonani te na etumba ya kobundisa kanser?
Tóbanda na kotala na mokuse lisapo ya bolukiluki na likambo ya kanser, oyo ebandaki koleka sikoyo mbula nkama moko.
Moko.
Lisapo ya bolukiluki na likambo ya kanser
Pene na mobu 1900, bamonaki mingi koleka ba microbes oyo epesaka bokono ya ndenge na ndenge.
Na likambo ya kanser mpe, na ebandeli, bato ya bolukiluki balukaki koyeba mikrobe oyo epesaka bokono.
Bamonaneli ya bolukiluki ya ba Professeur Robert Koch na M. Newjadomskij ezalaki na mayele mingi.
Bango mibale bamonaki na lolenge na bango moko ete ba cellules ya tumeur ya kanser ekeseni na ba tissus ya malamu.
Bamonisaka bizaleli oyo eyebani te ete ezalaka na kati ya baselile ya nzoto ya normal.
Na ndakisa, emonanaka lokola bokoli na yango ezali na suka te, etambolaka "lokola ba-amibe" mpe esalaka
ba-metastases na biteni mosusu ya nzoto oyo ekeseni mpenza.
Na yango, Koch na Newjadomskij bamonaki ete kanser euti na ba microparasites, elingi koloba, ba microbes ya mike mpenza.
Kasi, bato mosusu ya bolukiluki balimbolaki ete bokoli ya kanser euti na ntina "oyo ezangi bomoi", na ndakisa,
na nzela ya biloko oyo epesaka bikelamu ya nzoto makasi.
Kolanda likanisi oyo, selile ya tumeur ezali selile oyo ebebaki, elingi koloba ete ebungi, mpe nzoto moko nde esalaka yango.
Nsima ya debat ya makasi, théorie ya selile oyo ebebi nde elongaki.
Onkoloji ya lelo etongami na likanisi oyo ya "degeneration".
Bolukiluki ya mikrobe ya bokono esukisamaki na ndenge ya Leta. Bamposa ya ba résultats ya bolukiluki mosusu ezalaki lisusu te.
Kino lelo, bolukiluki ya Leta na likambo ya kanser elongi na koboya kotala ba résultats ya bolukiluki
"mosusu" to mpe kobundisa balukiluki oyo batungisaka bango.
Na yango, tala awa na mokuse ndimbola ya makambo ya sika oyo bato ya bolukiluki bamonaki, oyo mbala mosusu oyoká naino te.
Mibale.
Bimɔnɔ mosusu ya bolukiluki
Monganga Alfons Weber
Na mobu 1967, monganga ya Allemagne, spécialiste ya kanser mpe molukiluki ya ba cellules, Dr
Alfons Weber, abimisaki matomba ya bolukiluki na ye.
Kolanda likambo oyo, akoki komona ba microparasites na kati ya tissu ya tumeur nyonso.
Dr Alfons Weber andimaki na motema mobimba ete moko te ya mitindo ya lisalisi ya kanser oyo endimami na leta ekosalisa.
Ba-cellules ya tissu babundisaka na esika ya ba microparasites oyo epesaka kanser.
Bamonisaki te bilembeteli ya bolukiluki na ye.
Ezali "biloko ya kala, mapupu ya mai to biloko oyo esalami na maboko" to ata "bilili ya moto ya ligboma".
Lolenge na ye ya kosalisa maladi ya kanser na nkisi ya malaria, oyo elongaki, ememaki ye na tribinale mpo na
bambula ebele mpe elongolamaki ye ndingisa ya monganga.
Na mobu 1972, bakɔtisaki ye na lopitalo ya bato ya maladi ya makanisi, atako azalaki na bokono ya makanisi oyo emonanaki te.
Monganga Helmut Keller, Allemagne
Banda na mobu 1972, Keller asalisaki malamu mpenza ba tumeur mosusu na nkisi oyo euti na eloko babengi Venus flytrap.
Produit na ye "Carnivora" ezwaki ndingisa ya ntango mokuse na Allemagne mpe ekómaki na lokumu mingi epai ya bakoni.
Epɛpɛlɛ na mopanzi ya industrie ya nkisi.
Na yango, Biro ya Leta ya Santé emonanaki na makasi ya kopekisa lisusu nkisi wana ya sika na mobu 1986.
Lokola Monganga Keller akobaki kosalisa bakoni na ye na Carnivora, bafutisaki ye amande ya marke zomi ya Allemagne.
Tamara Lebedeva
Na mobu 1989, chimiste mpe microbiologiste moko ya Russie amonisaki ete parasite ya kala Trichomonas ezali ntina ya kanser.
Na boyebi na yo, mpo na moto oyo ayebi te makambo ya kanser, ba flagellates ekomonana lokola ba cellules ya kanser.
Ba Trichomonas bazali "bakonzi ya kokosa".
Na ndakisa, bakokaki kobongola nzoto na bango, oyo ezali molai na bansinga mpe bifololo, mpo na kokoma lokola
amibe ya zolongano oyo ekokani mingi na baselile ya moto.
Na lolenge na bango ya amoeba, basalaka bituluku mpe bamizingaka na eloko ya kobatela soki esengeli.
Lebedeva amonaki trichomoniasis lokola eteni ya liboso ya kanser.
Milende na bango ya kobenda likebi ya bato na matomba ya bolukiluki oyo elongaki te.
Lebedeva: "Mokanda nyonso, motuna nyonso epai ya Ministère ya Santé to ya bibongiseli mosusu ya makambo ya bokolongono,
etindamaka lisusu na Centre National d'Oncologie na Moscou,"
mpe wana nde ebandelaka eyano ya kobwaka likambo mbala nyonso, ete likambo oyo emonani ebongi
te na molende ya kosala ankɛtɛ likolo na yango.
Botalisi balingami: Biyano ya bolukiluki oyo elakisami awa ezali komonisa ebele mosusu.
Mpo na nini bazali kobombela bato yango?
Nani azali na mposa ya kokanga monoko, kobebisa lokumu mpe kutu kokomisa mbeba bolukiluki mosusu na likambo ya kanser?
Awa na nse, tolakisi ndenge bituluku mosusu ya bato ya mosolo ya likolo bakangaki système
ya bokolongono mpo na matomba na bango moko.
Misato.
Mbongwana ya système ya bokolongono
Tótalela sikoyo libota moko oyo ekɔtaki na lisapo lokola "bakaboli ya minene", oyo
bayebani mpe na nkombo ya bato ya motema malamu:
Libota ya Rockefeller ya Amerika.
Pene na mobu 1880, Rockefeller Sr. azalaki kokamba 90% ya zando mobimba ya mafuta ya Amerika.
Pene na mobu 1900, bato ya siansi bamonaki "petrochimie", elingi koloba, kobimisa biloko ya chimie uta na petrole brut.
Babandaki kobimisa biloko ya mosala oyo ewuti na banzete na nzela ya chimie.
Bango bakoki kozwa brevet mpe koteka yango na matabisi ya minene.
Mwango ya Rockefeller ezalaki ya kosala zando mpo na biloko ya nkisi ya chimie.
Kasi, bolingo ya ba Américains mpo na nkisi ya naturel mpe ya matiti etelemelaki ye nzela.
Pene na ndambo ya minganga mpe ya biteyelo ya monganga na Etats-Unis basalelaka mpe nkisi ya mobimba.
Ndenge nini Rockefeller Sr. alongaki na makambo ya monganga?
Lapolo ya Flexner
Partenaire ya Rockefeller na mombongo ya matabisi ezalaki ntango nyonso Andrew Carnegie.
Bango mibale bazalaki basungi ya makasi ya eugénisme.
Ba-eugénisistes bamipesi na contrôle ya motango ya bato mpe na kokanga biteni oyo babengi "biteni ya bato ya
nse", na ndakisa na nzela ya stérilisation ya makasi.
Andrew Carnegie asangisaki bozwi monene na nzela ya industrie ya ebende mpe na ebandeli ayebanaki lokola
"philanthrope monene" na nzela ya makabo na ye ya motema monene mpe bokelisi ya bibongiseli.
Na ndakisa, na mobu 1905, Carnegie atelemisaki Fondation Carnegie mpo na Bokoli ya Mateya.
Mpo na kosalela mwango ya Rockefeller, Fondation Carnegie epesaki mokonzi ya mateya Abraham Flexner mokumba
ya kosala bolukiluki na mateya ya monganga ya Amerika.
Flexner abimisaki makambo amonaki na 1910 na kati ya lapolo oyo ekómaki kobengama Rapport ya Flexner.
Lapolo oyo etie mosala ya bonganga na nzela oyo Rockefeller alingaki – na bopusi ya monene
mpe ya mosika mpo na mateya ya bato ya bonganga.
Na mokuse, ezalaki:
Biteyelo nyonso oyo teyaki te kolanda "chimie pharmaceutique", elingi koloba "médecine scientifique",
ebúngisaki ndingisa na yango mpe lisungi nyonso ya mosolo.
Na kati ya biteyelo 155 ya monganga oyo ezalaki liboso na Etats-Unis mpe Canada, kaka 66 nde etikali na mobu 1935.
Biteyelo ya monganga oyo etikali ebungisaki lipanda na bango.
Lolenge ya kotalela bokolongono mobimba mpe kobatela yango liboso ebulungaki mingi na mateya mpe na formasyo.
Nkisi oyo esalemi na biloko ya chimie ematisi na nivo ya siansi.
Ba Américains bandimaki slogan "pilili moko mpo na bokono nyonso".
Bankisi ya biloko ya zamba babebisi lokumu na yango.
Mbula mibale kaka na sima, likambo yango mobimba ezongelamaki mpo na Eropa.
– na mbano moko.
Kotiya na mosala ya Lapolo ya Flexner
Rapport Flexner esalemaki na misala na nzela ya Komite ya Biteyelo ya Monene ya John D. Rockefeller Senior.
GEB ezali fondation oyo atɛ́lɛ́misaki na mobu 1902.
Misolo oyo ekabolamaki na ba colleges, ba universités mpe ba kelasi ya monganga.
Esengelaki bango básalisa na "restructuring" na kolanda mposa ya libota ya Rockefeller.
Abraham Flexner mpe azalaki na kati.
Akɔtaki na GEB lokola mokambi-mosungi na mobu 1912.
Flexner:
Kati na 1919 mpe 1928, Lisanga ya Botalisi ya Mateya ya Bato Nyonso epesaki, mbala moko mpe na nzela mosusu,
ndambo ya miliyare ya badolare to koleka na biloko mpe misolo ya libela mpo na mateya ya monganga na Amerika.
Yango ekokani na motuya ya sikoyo ya dolare miliáre 9,1 oyo ezali pene na kozala ya bolingo malamu!
Mbula ntuku mibale sima ya bokeli ya Lisanga ya Biteyelo ya Mobimba, John D. Rockefeller Jr.
akelaki Lisanga ya Biteyelo ya Mokili Mobimba.
Longola ba institutions, IEB esungaki mpe bato ya siansi moko moko na niveau international.
Epesaki nkama ya ba bourses mpe misalisi ya mosolo na bibongiseli na bikolo 39 bikeseni.
Na mobimba, Rockefeller Jr. apesaki koleka milio 21 ya badolare na IEB.
Yango ekokani na motuya ya dolare milio 376 lelo.
Na mobu 1938, Fondation Rockefeller ezuaki mikumba ya Lisanga ya Bopanzi-mayele ya Mokili mobimba mpe ekobaki mosala na yango.
Ba fondations mosusu oyo ba Rockefeller basalaki
Lokola bozali komona, John D. Rockefeller Sr. azalaki moto ya makanisi ya mayele oyo amemaki mateya ya
monganga na eleko ya sika te kaka mpo na bolingo ya bato.
Na suka ya nyonso, akomaki nkolo monene ya mafuta mpe moto oyo alekaki na bozwi na mokili mobimba na
tango wana na nzela ya misala ya mombongo ya bosembo te.
Azalaki ntango nyonso kosalela mbongo na ye na mayele mpo na kobakisa matabisi.
Na ndenge abongolaki mateya ya monganga mpe lolenge ya kobatela bokolongono, afungolaki
zando monene mpo na biloko ya monganga ya chimie.
Na tango yango moko, azalaki na bopusi monene likolo ya bolukiluki ya siansi.
Mpo na yango, ba Rockefeller bafungolaki ba universités ya lokumu, lopitalo moko ya bolukiluki ya ntina mingi mpe
eteyelo moko ya likolo ya monganga, na kati ya biloko mosusu:
1901, botiami ya Institut Rockefeller mpo na bolukiluki ya monganga, lelo Université Rockefeller.
Ebongiseli ya bolukiluki ya biomedikal ya bato na bato.
1910, Botiami ya Lopitalo ya Université Rockefeller, lopitalo ya liboso ya bolukiluki na Etats-Unis.
Ba études oyo efutamaka na mbongo ya bato moko esalemaka kuna.
Mokakatano ezali ete mbala mingi yango ememaka na resultat oyo ezali malamu mpo na sponsor.
1910, Botiami ya Eteyelo ya Johns Hopkins Bloomberg ya Bokolongono ya Bato.
Okoki koyeba makambo mingi koleka na ntina na bopusi mpe boyokani ya libota mobimba ya Rockefeller na kati ya émission
"The Rockefeller Dynasty: One Step Ahead of World Events?"
Na sima, totalela penepene Rockefeller Jr. mpe bopusi na ye na ebongiseli ya bokolongono American Cancer Society.
Minei.
Rockefeller afutaka Société Américaine ya Cancer.
Na mobu 1913, Société Américaine mpo na Contrôle ya Kanser esalemaki, oyo lelo eyebani kaka na nkombo
ya Société Américaine ya Kanser, to na mokuse ACS.
Site internet linkedin.com elakisaka ata ete Rockefeller Jr. azali mobandisi ya ACS.
Kolanda ndenge emilobeli yango moko, ezali ebongiseli ya bolingo malamu ya bokolongono ya bato, oyo eleki ndelo ya bituka
mpe esimbami na bato ya mboka, mpe emipesi mobimba mpo na kolongola kanser lokola likambo monene ya bokolongono.
Kasi solo ezali nini, atako na budget ya bamiliare ya ba pounds?
Tótala mitángo:
Na mobu 1913, bato 75 000 kati na pene ya bato milio 96 na Etats-Unis bakufaki na bokono ya kanser.
Yango ememi na taux ya liwa ya 78 na kati ya bato 100 000.
Lelo oyo, pene na bato 606 000 ya Amerika bakufaka na kanser mbula na mbula, na kati ya bato miliyo 338 (kolanda na mobu 2022).
Taux ya liwa ezali 179 na bato nkóto nkama.
Nsima ya mibu 110 ya mosala ya ACS, motango ya bakufi na kanser na Etats-Unis emati koleka mbala mibale.
Buku ya mozindo Murder by Injection ya E. Mullins, oyo ebimaki na 1988, emonisaka banko nini ya bakambi bazalaki na sima ya
Lingomba ya Kanser mpe bapoketi ya banani oyo mbongo ya kanser ezongelaki:
Bato ya botɛmɔli bamonisaki na 1976 ete ata bato zomi na mwambe ya komite ya bakambi ya Lingomba ya Amerika
mpo na Kanser bazalaki bakonzi ya likolo ya babanki.
(...) Molobeli moko ya ACS andimaki ete 70% ya budget na bango ya bolukiluki na mobu 1976 ekendeki epai ya "bato to
bibongiseli" oyo bakambi na bango bazalaki na boyokani na bango.
Mitano.
Tretma na nkisi ya kanser
Na bokeli ya Institut mpe Lopitalo Rockefeller, libota ya Rockefeller ekokaki kozala na bopusi
ya mbala moko na bolukiluki ya siansi ya bomoi.
Bobele na ndenge ya kolimbola ba résultats ya bolukiluki, bakoki kokamba bolukiluki na nzela moko boye oyo balingi.
Lelo oyo, chimiothérapie ezali lolenge ya lisalisi ya kanser oyo esalelamaka mingi koleka.
Yango ebandaki na tango ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba.
Na mobu 1942, bolukiluki esalemaki na laboratoire ya Eteyelo ya Monganga ya Yale mpo na koyekola bopusi ya gaz ya moutarde,
eloko ya bitumba ya chimie, likolo ya maladi ya lymphome.
Gaz ya moutarde esalelamaki mbala ya liboso lokola gaz ya pwazɔ na Etumba ya Liboso ya Mokili Mobimba.
Moto oyo alekisaki bato nyonso na mokili na bosali ya gaz ya pwazɔ́ ezalaki Allemand-Américain Frederick
Zinsser, bokilo ya Mokonzi ya Banque Mondiale John J. McCloy.
Frederick Zinsser ayekolaki ndenge ya kosala gaz ya pwazɔ na Heidelberg mpe na nzela na yango akomaki mozwi na Etats-Unis.
McCloy abandaki komema bato ya siansi ya Allemagne, ba Nazis, oyo bayebanaki na bibundeli ya chimie mpe ya biologie,
na Etats-Unis, na ntina ya mosala na ye lokola Mokambi-molandi ya Secrétaire ya Etumba ya Amerika.
Ndenge moko mpe mpo na bato ya mayele ya bibundeli ya bioloji ya Japon ya UNIT 731.
McCloy akomaki na Allemagne na mobu 1949 na bokonzi ya dictateur mpe aponaki semeki na ye
Konrad Adenauer lokola Chancelier ya liboso.
Na nse ya bokonzi ya ba Nazis mpe ya Adenauer, Heidelberg etikalaki esika monene ya bolukiluki ya Allemagne
na makambo etali bibundeli ya chimie mpe ya biologie.
Centre Allemand de Recherche sur le Cancer (DKFZ) ezwami na Heidelberg.
Kasi, tózonga na Amerika:
Na mobu 1957, bokono ya kanser ya liboso ebikisamaki na chimiothérapie na Institut National ya Kanser (NCI).
Lokola bato nyonso bayebi, chimiothérapie oyo epesamaka lelo ezali na ba effets secondaires ya makasi.
Oyo nde sango oyo ebimeli ya sango ya mombongo ya Allemagne, Deutsche Wirtschaftsnachrichten, epesi, maloba boye:
Ba compagnies ya assurance ya maladi efutaka chimiothérapie, mpe industrie ya pharmacie esalisaka na
misala ya bolukiluki mpo na kotombola boteki na yango.
(…) Mbala mingi, chimiothérapie ezalaka te mpo na mobeli, kasi nde mpo na mbongo ebele oyo bakoki kozwa.
Traitement ya chimiothérapie ezalaka na ntalo ya katikati ya €10,000 kino €20,000 mpo na traitement moko, mbongo oyo ba
compagnies ya assurance ya bokono ezongisaka uta na ba cotisations oyo ezali se komata,
oyo bafuti bafutaka na ba fabricants ya nkisi.
Na yango, chimiothérapie ememaka matabisi ya minene mpenza mpo na industrie ya nkisi.
Na ntango oyo, esengeli te koboya kondima ete chimiothérapie elongi na makambo mosusu na
lisalisi ya kanser mpe ebikisi bomoi ya bato.
Kasi yango esalemaka na ntalo nini?
Mpo na nini bazali kaka koboya na makasi makasi ba résultats ya bolukiluki mosusu mpe ba thérapies mosusu?
Bolukiluki ya Leta likolo ya kanser ezali na lotomo nini ya kobomba na makasi banzela mosusu ya
kosalisa bokono, na esika ya kosalela sé chimiothérapie?
Mpe mpo na nini toyokaka eloko te ete kanser ezali pene na kozanga na Malaisie, mpo bato
kuna balyaka mbuma oyo babengaka ya kanser?
To ndakisa moko uta na monganga ya Russie:
Sara Bennet, monganga ya psychologie mpe moyembi oyo ayebani mingi, alobi ete mpo na minganga ebele na
Russie, kanser ezali likambo ya monene te koleka grippe.
Mpo na nini toyokaka eloko te na ntina na nkisi ya Russie, oyo ezali sikoyo kokende liboso mingi na kosalisa bokono ya kanser?
Mpo na nini ba lingomba wana oyo bazali na ba résultats ya mabe boye na lolenge na bango ya kosalisa, bakobaka koloba ete
Motango ya liwa na kanser emati koleka mbala mibale sima ya mibu 110, nzela nyonso mosusu ekangami makasi?
Motoba.
Ba kompani minene ya nkisi: Bilongi na bango ezali komonana.
Oyebaki ete na sanza ya zomi na moko 2023, projet ya mobeko moko ebimisamaki na France "mpo na kokómisa makasi etumba contre
"bokóli ya likama ya biteni-biteni" mpe sikoyo ezali pene ya kokoma mobeko?
Na botali ya liboso, oyo emonisi ndenge kompani minene ya nkisi bazali na etingia makasi mpo na
kobatela bokonzi na bango likolo ya zando ya nkisi.
Maloba ya mobeko ezali boye:
Kosɛnga kotika to koboya lisalisi ya monganga mpo na kobikisa to kopekisa bokono, etumbu na yango
ezali boloko ya mobu moko mpe amande ya euro 15 000.
(…) Bitumbu yango moko ekosalelama mpe mpo na kotinda bato básala misala oyo elakisami lokola nkisi to
lolenge ya komibatela mpo na bato oyo likambo etali.
ata soki emonani polele, kolanda boyebi ya monganga ya lelo, ete bizaleli oyo etie bango
na likama ya mbala moko ya liwa to ya kozoka,
oyo ekoki komema na kobebisama ya libela to bokono ya libela.
Soki provokasyon oyo elobelami na ba sous-paragraphs mibale ya liboso esalami, bitumbu bikomatisama kino
na mbula misato ya boloko mpe amande ya euro 45 000.
Mobeko ya sika elimbolami na maloba oyo:
Na kotalela esengo ya bato mpo na misala ya kobikisa oyo siansi endimi te,
boluki ya bomoi ya malamu mpe bokoli ya moto ye moko mpe mpo na ebele ya mateya oyo ezali se kobakisama,
oyo epesaka ba diplome oyo Leta endimaka te,
Bato ya maladi bakoki konyokwama to kosalelama mabe na nkombo ya lisalisi, mingi mingi na lolenge ya mangomba.
Zulunalo ya France L'Express ebakisi:
Yango ekoki mpo na koyanola na makambo ebele epai wapi bato,
oyo balobelaka ba théories du complot mpe mitindo ndenge na ndenge ya nkisi ya bopemi, lokola koboya kosalisa kanser, balendisi.
Mokanda ya ndimbola emonisi polele makanisi ya solo ya bato ya mibeko ya France:
Mobeko ezali mpo na kondimisa ete kompanyi ya nkisi ekoka kokoba kokómisa bokonzi na yango monene koleka.
Moto nyonso oyo apesi likanisi ya lolenge mosusu ya lisalisi oyo endimami na siansi te to oyo eyokani te na lolenge
ya mayele ya monganga ya lelo, esengeli bakanga ye monoko.
Toyebi déjà lolenge oyo uta na Lapolo ya Flexner.
Motuna: Mpo na nini ba kompani minene ya nkisi balingaka kotinda bato mpe, soki esengeli, kutu koleka bolingi
na bango moko mpo na "kobatela bokolongono na bango"?
Ekoki kozala mpenza eloko ya bokeseni na 'bolamu mpe nzoto kolongono' mpo na moto nyonso?
Sambo.
Bolukiluki ya bibundeli ya bioloji na nse ya lokuta
Na interview moko, monganga mpe ofisié Heiko Schöning amonisi likambo moko ya ntina mingi:
Akomisi bolukiluki na likambo ya kanser mbala moko na bolukiluki ya bibundeli ya bioloji.
Sikawa, tala biteni ya mikuse ya émission.
Kasi sikoyo tozali na eleko ya bibundeli ya bioloji.
Bokoli oyo ya tekiniki ekoki kosalema.
Mpe soki tozongi kuna, tomoni ete, ɛɛ, na mobu 1972, epekisamaki na ndenge ya Leta kosalela bibundeli ya bioloji.
Bapesaki ndingisa te ete básalela yango, básala yango to bábomba yango, ata moke te.
Likambo ya kokamwa, ezalaki Président ya Amerika, Richard Nixon, nde alobaki maloba oyo.
Kaka oyo eyebani malamu ezali ete Richard Nixon azalaki mobomi ya mayele koleka na mafia ya mabe ya mokili mobimba.
Kombo na ye ya lokumu ezalaki mpe Tricky Dick.
Iyo, mpe solo, Nixon abombaki kaka mpe apesaki nkombo mosusu bolukiluki na ntina ya bibundeli ya bioloji na Etats-Unis.
Moko ya bisika ya ntina ezalaki Fort Detrick na Etats-Unis.
Mpe nini ekómelaki bato nyonso wana ya bolukiluki na bibundeli ya bioloji, mpe ba laboratware ná bandako na bango?
Bango babengami nkombo ya sika sik'oyo. Ezaaki na ekomeli ya sika.
Mpe na ekomeli yango ekomamaki NCI – Institut National ya Kanser.
Osengeli mpenza kososola yango.
Bato ya bolukiluki moko ná bandako moko etikalaki kuna, mpe sikoyo ezalaki officiellement bolukiluki ya kanser.
Etelelo ya mokuse
Na likama mpenza, na ntango moko oyo bopekisi na bolukiluki ya bibundeli ya bioloji etiyamaki, Mibeko ya
Ekolo mpo na Kanser endimamaki na guvɛnɛmá ya Amerika.
Prezida Nixon alakaki bamiliárɛ sambo ya badoláre mpo na "etumba na kanser" tii na mobu 1976.
Institut National ya Cancer (NCI) ekomaki, na mbala moko, monene koleka mpe na bopusi mingi koleka ba instituts
nionso ya bokolongono ya Amerika – to, mpo na koloba polele, "ba instituts ya bibundeli ya bioloji".
Schöning akobi:
Ba armɛ ya biolojiɛ́kɛ ezalí nini?
Oyo ezali ba toxines ya ba cellules.
Nini yango nkisi ya kanser?
Bitungulu ya ba selile
Mpe bokeseni ezali nini kati na komeka bibundeli ya bioloji mpe bolukiluki na likambo ya kanser?
Bokomi ekeseni
Mpe yango mpenza nde Nixon asalaki.
Bango babongoli kaka ekomeli na Fort Detrick, longwa na "Bolukiluki na bibundeli ya bomoi" kino
na "Institut National ya Bolukiluki na Cancer."
Batelemisi ya bolingo, likambo moko esengeli ezala polele mpo na biso:
Ba-armes biologiques esalemaka mingi mingi mpo na koboma na nkuku!
Nini tokoki kozela uta na ba institut ya bibundeli ya bioloji – bolimbisi, ba institut ya
bolukiluki likolo ya kanser – na mikolo ezali koya?
Schöning akobi:
Mpe elembo moko, na ndakisa, ezalaki ete bato wana ya bolukiluki na bibundeli ya bioloji, na mbala moko, balekisaki
bambula ebele na bolukiluki ya mangwele mpo na bokono ya kanser.
Yango sikoyo ebosanami lisusu.
Mpe mpo na kokangisa yango na likambo oyo, tozali koyoka lelo ete ba vaccins ya mRNA, oyo ezali solo ba thérapies géniques
ya komeka mpo na kanser, bazali sikoyo kotekela biso yango.
Bongo, sima ya likama na ba vaccins ya Covid oyo babengaki ya mRNA, sikoyo bakoteka mpe
ba vaccins ya kanser ya mRNA na bato nyonso.
Mabe ya mangwele ya Covid, oyo ezali na bopusi ya mabe makasi, lokola bokoli ya kanser
ya mbangu (turbo cancer), etalelami naino te.
Na programɛ na yango "Kopanzana ya kanser ya turbo sima ya mangwele ya coronavirus", Kla.TV elimbolaki boyokani kati na
mangwele ya mRNA mpe bitumba oyo ezali kokola na lombangu koleka.
Mpe sikoyo, ba vaccins ya sika ya mRNA ezali.
Yango wana, ezali likambo ya kokamwa te ete motema ya bato na monganga oyo etambwisami
na ba kompani ya nkisi ezali kokita mbangu!
Mokuse:
Moko.
Bato ya mitema mabe, balukaka kaka mbongo mpe bokonzi, lokola Rockefeller & Co., nde batiaki moboko ya industrie ya
farmasi ya mikolo na biso mpe ya système na biso ya bokolongono.
Mibale.
Banda na ebandeli, mokano na bango ezalaki ya kozwa bokonzi mobimba likolo ya mateya ya monganga mpe siansi.
Misato.
Banda na ebandeli, bolukiluki ya bonsomi mpe etɛlɛmɛlamaki makasi, ata soki ezalaki komonisa elikya.
Minei.
Elili ya "babɔkɔli" ya ba fondations mpe bibongiseli oyo etambwisami na bato ya bozwi koleka esalisaka
mpo na kobomba mikano na bango ya solo: elingi koloba, bokoli ya bokonzi mpe ya bokangoli.
Mitano.
Ata soki mbongo ebele ebimisami, motango ya bato bakufaka na kanser ezali kaka komata.
Motoba.
Bilembeteli ezali komonisa ete bolukiluki na likambo ya kanser, oyo esɛngaka mbongo ebele, ezali mpe
kosalelama mpo na bolukiluki na makambo ya bibundeli ya bioloji.
Mbala mingi, bibundeli ya bioloji esalemaka mpo na koboma na nkuku mpe na motango monene!
Sambo.
Lelo, tokomi na esika oyo bato ya mboka bazali na likama ya dictature ya bokolongono mpe ya
mibeko ya monganga ya makasi mpe ya likama mingi.
Industrie ya nkisi, oyo ekambami na ba Rockefeller ya mokili oyo, ezali komonana ete ezali kanser ya solo.
Tomitunaka: Bapanzi sango ya Leta na ntina na bolukiluki likolo ya kanser ekoki kozala ya solo?
Ntango mbongo ebele-ebele etiyamaki na kati na yango na boumeli ya pene na mibu nkama
moko, kasi elonga oyo ezwamaki ezali moke mpenza?
Bolongi na kobika emonanaka moke mingi na kokanisa, kasi ekoki kaka mpo na kobatela elikya na bomoi.
Basango ya ntango nyonso ya elikya ya kolonga kanser esalaka ete ebele ya mbongo mpo na bolukiluki ya ntembe ekoma te.
Lisanga ya bakompanyi ya nkisi oyo ezali se kokoma makasi mpe lokola ba dictateurs,
ezali komonana ete ezali mpenza kanser ya solo.
Sikawa nde tango ya koyeba solo.
Yebisá bantina mpe makambo oyo ezali komatisa motango ya kanser mokemoke.
Esengeli kosala ankɛtɛ likolo ya bato oyo bazali kosala mbongo na biloko ya pwazɔ na
kati ya bilei, mopɛpɛ, mabele, mayi mpe nkisi.
Esengeli kotɛlɛmisa lolenge nyonso ya bokonzi ya likolo ya OMS mpe ba vassaux na yango,
oyo ezali na maboko ya ba kompani ya nkisi!
Moko, mibale, misato, minei, mitano, motoba, nsambo, mwambe, libwa, zomi, zomi na moko, zomi na
mibale, zomi na misato, zomi na minei, zomi na mit