WEBVTT

00:00.340 --> 00:09.220
Isivumelwano sobhubhane se-WHO kunye neMigaqo
yezeMpilo eHlaziyiweyo yamaZwe ngaMazwe kufuneka zimisiwe!

00:09.220 --> 00:17.856
Le yayiyisivumelwano esipheleleyo kwi-simpoziyam
ye-WHO eZurich ngomhla wama-20 kuTshazimpuzi 2024.

00:17.856 --> 00:26.476
Izithethi ezaziwa kwihlabathi jikelele
zicacisile impembelelo enkulu eza kuba nayo imigaqo

00:26.476 --> 00:32.320
emitsha ye-WHO kwimpilo nakwinkululeko yokuthetha.

00:32.320 --> 00:42.308
Ezi ziya kunikezelwa kumaZwe angamaLungu angama-194 ukuze
zamkelwe kwiNkomfa yama-77 yeHlabathi yezeMpilo eGeneva

00:42.308 --> 00:48.736
ukusukela ngomhla wama-27 kuMeyi ukuya kowoku-1 kuJuni 2024.

00:48.736 --> 00:52.320
Iseshoni yolwazi iqaliswe ngu-Urs Hans,

00:52.960 --> 00:57.380
Owayesakuba lilungu leBhunga leNqila
yaseZurich kunye noMongameli wePublic Eye on Science.

00:57.380 --> 01:05.856
I-Public Eye on Science yenza isayensi icace
kwaye ulwazi lufikeleleke kuluntu olubanzi.

01:05.856 --> 01:09.824
Ngoku bukela ingqokelela yeentetho ezahlukeneyo.

01:09.824 --> 01:16.874
Injongo kukomeleza izizathu ezilishumi elinambini
zokuba isivumelwano sobhubhane se-WHO kunye neMigaqo

01:16.874 --> 01:21.160
yezeMpilo eHlaziyiweyo yaseMazweni ngamazwe kufuneka zimiswe.

01:21.160 --> 01:30.540
Iintetho zomntu ngamnye ezipheleleyo zingafunyanwa
phantsi kwamakhonkco abonisiweyo kwezibhekiselo.

01:30.540 --> 01:35.420
1. Kuba i-WHO yaphula amalungelo asisiseko.

01:35.420 --> 01:40.480
Intlonipho yentloni yomntu namalungelo oluntu isusiwe yi-WHO.

01:40.480 --> 01:41.740
Akufanelanga zisabekho.

01:41.740 --> 01:51.940
Nabani na, bafazi namadoda, osenayo nentswana yokuqonda ngento
eyiyo ubuntu, nento esichaphazelayo, akanakuvumelana nale nto.

01:51.940 --> 01:59.250
Igama elithi 'ubhubhane' liyatyhalelwa emideni yalo: utshintsho
lwemozulu, ilahleko yezinto eziphilayo ezahlukeneyo, yonke into

01:59.250 --> 02:04.661
iphakanyiswa ukuba ibe kwinqanaba lobhubhane ukuze
ekugqibeleni i-WHO ikwazi ukuthatha ulawulo

02:04.661 --> 02:08.080
oluphezulu kwaye oorhulumente ngabanye batshatyalaliswe.

02:08.080 --> 02:10.380
Baziphelisa bona.

02:10.380 --> 02:21.160
2. Kuba i-WHO yaphula umgaqo osisiseko
wedemokhrasi – inkululeko yokuthetha nenkululeko yolwazi.

02:21.160 --> 02:22.960
Kwaye ndizisele imizekelo emibini.

02:22.960 --> 02:25.260
Umzekelo: ukulahlekelwa kukuzimela.

02:25.260 --> 02:31.740
– Enyanisweni, eso sisihloko sanamhlanje, nangona, njengoko
benditshilo, ndiza kuxoxa ngeteknoloji ye-mRNA ngokukodwa kamva.

02:31.740 --> 02:37.105
Umbuzo ngulo, ukuba silahlekelwa kukuzimela kwethu
– ewe, oko kwenzeka ngale nyangelo yezofuzo,

02:37.105 --> 02:40.940
kakade. Uya kuqaphela ukuba andiyibizi ngokuba kukugonya.

02:40.940 --> 02:43.000
Kutheni? Ndiza kukuxelela kungekudala.

02:43.000 --> 02:49.760
Xa silahlekelwa kukuzimela, sizifumana
sikwintlekele enkulu yobuni bethu; asisabengabo.

02:49.760 --> 02:51.300
Kwaye ngokucacileyo yileyo injongo.

02:51.300 --> 02:55.691
Oku kufezekiswa ngokucinga okukhokelwayo, okuthi ke oku kuvele
njengovalo, ukukruquka lula, iimfuno

02:55.691 --> 03:00.416
ezigqithisileyo, ixhala, ukudinwa kakhulu, udandatheko,
kunye nayo yonke enye into esisandul' ukuyiva.

03:00.416 --> 03:05.760
Kwaye kulo mba wokugqibela, ukuba silahlekelwa yingingqi
– kwaye seso isizathu sokuba sibambe le nkomfa namhlanje.

03:05.760 --> 03:08.780
E-Switzerland, sinedemokhrasi ethe ngqo.

03:08.780 --> 03:14.640
Elizweni lethu, abantu bayagqiba, kwaye akukho mntu wumbi.

03:14.640 --> 03:21.740
Kwaye umgaqo-nkqubo wezempilo eneneni luxanduva
lweekhantoni, hayi lolurhulumente womdibaniso.

03:21.740 --> 03:30.120
Kwaye ukusukela nge-Covid, urhulumente womdibaniso ebesithi
amandla amanyane, eqokelela ulawulo ngakumbi nangakumbi.

03:30.120 --> 03:34.760
Kwaye kufuneka siyijikise le vili isibuyele umva.

03:39.400 --> 03:49.980
Isivumelwano sobhubhane singathetha ukuba, xa kuziwa kwimpilo,
singahluthelwa amalungelo ethu okukhululeka nodemokhrasi.

03:49.980 --> 03:51.160
Yiloo nto esiyifunayo.

03:51.160 --> 03:52.224
Andicingi njalo.

03:52.224 --> 03:57.042
Okungukuthi, umthetho okanye isivumelwano
samazwe ngamazwe kuza kuyichaphazela

03:57.042 --> 04:00.660
kangakanani na imeko yethu esemthethweni ekugqibeleni?

04:00.660 --> 04:08.480
Ukukwazi kukarhulumente ukuthatha
amanyathelo kuza kunqunyulwa kangakanani?

04:08.480 --> 04:14.155
Kwaye kukho ukuphazamiseka okungakanani
kwisakhiwo jikelele solawulo, njengoko sichazwe

04:14.155 --> 04:18.820
yimimiselo yethu, kulwakhiwo lokwahlulwa kwamagunya?

04:18.820 --> 04:21.184
Ngoko ke, okukhona olu ngenelelo lulukhuni,

04:21.184 --> 04:22.720
Okukhulu ilungelo lokuba nelizwi.

04:22.720 --> 04:25.380
Kwaye siyifumana le nto kwimigaqo eyahlukeneyo.

04:25.380 --> 04:33.411
INqaku 164 libanzi ngakumbi apha, lichaza nje ukuba ukwenza
umthetho kusoloko kuthetha ukuba abantu kufuneka babe

04:33.411 --> 04:38.120
nelizwi, ubuncinci phantsi kwesakhelo se-referendum ekhethwayo.

04:38.120 --> 04:44.005
Umbuzo obaluleke kakhulu ngulo: Ingaba
i-WHO iza kukwazi ukuthintela imigaqo

04:44.005 --> 04:47.760
esisiseko yomgaqo-siseko wethu kwixesha elizayo?

04:47.760 --> 04:51.140
Nazo zonke iingxoxo ezithi yonke into
bekufuneka yenzeke ngokukhawuleza kakhulu.

04:51.140 --> 04:53.920
kwaye yayikho into eninzi kakhulu umntu angayaziyo

04:53.920 --> 04:58.240
kwaye ukuba umntu akanakunceda
kodwa enze umthetho wongxamiseko nje,

04:58.240 --> 05:03.200
Mna ngokwam ndifumanisa ukuba oku
kutyhila kakhulu, ngenxa yezizathu ezithathu.

05:03.200 --> 05:11.557
Okokuqala, zibonisa ukuba uninzi olukhulu lwabathathi-zigqibo
babengazimisele okanye abangazimisele ukwenza

05:11.557 --> 05:20.710
uhlalutyo lomngcipheko ngengqondo ecacileyo xa kukho
ingxaki, baze bathathe amanyathelo okhuseleko akhethekileyo.

05:20.710 --> 05:27.613
Kodwa endaweni yoko, ngamaxesha okuthandabuza okanye
enkxwaleko, bakulungele ukulahla zonke ezi ngqikelelo

05:27.613 --> 05:32.512
zisemthethosisekweni ezimangalisayo ekufanele bazimele.

05:32.512 --> 05:40.865
Okwesibini, ndikholelwa ukuba oku kubonise ukuba abenzi-zigqibo
abaninzi kakhulu abafuni kwaphela ukuthatha uxanduva, kodwa

05:40.865 --> 05:46.420
bakulungele kakhulu ukudlulisela uxanduva xa kukho ingxaki.

05:46.420 --> 05:56.655
Kwamathathu, ndikholelwa ukuba kubonakaliswe
ukuba, kwinani elithile labathathi-zigqibo,

05:56.655 --> 06:03.620
idemokhrasi eneneni yinto efuna umsebenzi onzima kakhulu.

06:03.620 --> 06:08.580
Kwaye ngokulula, isisombululo sazo
zonke ezi ngxaki ngoku siyafumaneka.

06:08.580 --> 06:15.297
Kwaye isisombululo ngemibutho yamazwe ngamazwe
efana ne-WHO kunye neenkundla ezingaphezu kwamazwe

06:15.297 --> 06:19.744
ezifana neNkundla yaseYurophu yamaLungelo oLuntu.

06:19.744 --> 06:26.440
Ukuba oosopolitiki besizwe abafuni
kuthatha uxanduva, luya kuthathwa kubo.

06:26.440 --> 06:31.013
Le sivumelwano sezempilo, ezi Migaqo
yezeMpilo yaMazwe ngaMazwe, azimalunga nezopolitiko

06:31.013 --> 06:33.560
kuphela, zimalunga nokuninzi ngaphezu koko.

06:33.560 --> 06:36.120
Ndikholelwa ukuba yiyo nayo le nto isishwankathelayo.

06:36.120 --> 06:38.540
Umntu endisebenza naye uMarcus Riva ukhankanye oku.

06:38.540 --> 06:42.380
Sifuna nokuqhuba iphulo lobuchwephesha nalapho.

06:42.380 --> 06:47.210
Asinakuthi sithobe isandla kwelinye icala,
okanye kwabo babenolunye uluvo ukuza kuthi ga

06:47.210 --> 06:49.680
ngoku, ngokugxila rhoqo kumcimbi wokugonywa.

06:49.680 --> 06:51.320
Kodwa lukhulu ngakumbi olusengozini.

06:51.320 --> 06:59.540
Kumalunga nokuzimela, ubukhosi, kwaye ekugqibeleni kungumongo
wenkululeko yomntu ngamnye kunye neyelizwe elifana neSwitzerland.

06:59.540 --> 07:04.320
Yiloo nto le Sivumelwano
seHlabathi seNtsholongwane ijongene nayo.

07:04.320 --> 07:05.560
Hayi, ayikho malunga nokwahlulwa.

07:05.560 --> 07:12.180
Inqaku lelokuba sihlala sizimele kwaye sizenzela ezethu izigqibo.

07:12.180 --> 07:18.320
Kuba ngale ntwanano ye-WHO, nezinye,
ngokwenene ngumba wokuphila nokufa.

07:18.320 --> 07:19.660
Nditshilo, yona

07:19.660 --> 07:25.400
Kumalunga nobukhosi bethu, kumalunga nokuzimela
kwethu, kumalunga nokukhusela amalungelo ethu edemokhrasi.

07:25.400 --> 07:26.240
Yiloo nto.

07:26.240 --> 07:27.865
Emva koko enye nayo iyalandela.

07:27.865 --> 07:33.592
Kuzo zombini izivumelwano, uya kubona
igama elithi "infodemics" esazulwini.

07:33.592 --> 07:38.952
I-Infodemics yindlela ebaluleke
kakhulu yokulawula. Kufuneka ndigqibe.

07:38.952 --> 07:41.556
Indlela ebalulekileyo yokulawula kwi-WHO.

07:41.556 --> 07:46.091
Kodwa khawujonge, umbutho wamazwe ngamazwe
ongabonakali kuphela kwezi zivumelwano, kodwa

07:46.091 --> 07:48.990
nakuyo yonke enye indawo kwiphepha laso lasekhaya,

07:48.990 --> 07:56.158
Ungakhangela i-WHO kwi-Google uze ufune
i-infodemic, kuyo yonke indawo, kuxhaphakile kakhulu,

07:56.158 --> 08:00.330
inophawu lwayo, sithi thina sodwa esigqiba inyaniso.

08:00.330 --> 08:06.300
Sivunyelwe ukuthi zeziphi iziyobisi ezisebenzayo kwaye sivunyelwe
ukuthi ingxaki yongxamiseko iza kuhlala ixesha elingakanani.

08:06.300 --> 08:07.840
Loo nto yinkohlakalo nje.

08:07.840 --> 08:09.600
NguLouis we-14.

08:09.600 --> 08:14.080
Oko yayilolawulo olungagungqiyo phambi koHlaziyo lwaseFransi.

08:14.080 --> 08:19.000
Oku akungahambelani kwaphela nomgaqo-siseko wethu.

08:19.000 --> 08:23.940
Uza kufumana oku kwiikhontrakthi zombini nakwiphepha lasekhaya.

08:23.940 --> 08:32.442
Kwaye loo nto yodwa, le ngcamango iqinileyo yokuba kuvunyelwe
ukuchaza inyaniso ngokwayo nokwenza okanye ukuqalisa ulawulo

08:32.442 --> 08:39.689
lweendaba, loo nto yodwa sele iyaphula kakhulu umgaqo
osisiseko esiwufunayo kulo lonke ulawulo lwabantu,

08:39.689 --> 08:44.220
owaziwa njengokukhululeka kwengcinga nokukhululeka kolwazi.

08:44.220 --> 08:49.088
Kwaye ukuba uthatha inkululeko yokuvakalisa uluvo kunye
nenkululeko yolwazi, ke awunayo isayensi

08:49.088 --> 08:54.280
ekhululekileyo, awunayo nenkqubo yobulungisa
enobulungisa, kwaye awunayo nentando yesininzi.

08:54.280 --> 08:57.700
Kwaye oko akufuneki kuvunyelwe ukuba kwenzeke.

08:57.700 --> 09:02.940
Kukho iphepha le-WHO, ndilifundile, andiphuphanga.

09:02.940 --> 09:10.584
Oko yinkcazelo engeyonyani, okuthetha ukuba abo
bacinga ngendlela eyahlukileyo, ngengqiqo

09:10.584 --> 09:16.260
nangenzululwazi, kufuneka bathanjiswe kwaye bathulisiwe.

09:16.260 --> 09:21.100
Sisivile oku kutshanje kuNksk. von
der Leyen, ngokunxulumene ne-EU.

09:21.100 --> 09:22.800
Omnye umxholo.

09:22.800 --> 09:26.820
Kufuneka kubekwe esweni kwaye kusungulwe abasemagunyeni abatsha.

09:26.820 --> 09:30.280
Xa ndisiva loo nto, ndiziva kakubi.

09:30.280 --> 09:35.460
Kufuneka sinciphise inani lamagunya, hayi ukulinyusa!

09:35.460 --> 09:41.398
Ngokwembono yam, kwaye ngokusekelwe kwinto
endiyiqapheleyo, ndifumanisa ukuba amajelo

09:41.398 --> 09:46.460
eendaba adlala indima ethandabuzekayo kulo mxholo.

09:53.760 --> 10:00.540
Ngandlel' ithile, bangumqhubelo wesigunqa esikhulu sehlabathi.

10:00.540 --> 10:06.894
Ngoko ke, ndicinga ukuba ezi zolawulo lwezandla
ezifuna ukunyanzelisa ubunkokeli

10:06.894 --> 10:11.800
obumaphakathi zezo zisasaza imiyalezo kwihlabathi jikelele.

10:11.800 --> 10:25.180
Kwaye baphinde badala imeko apho uluvo
olwahlukileyo, imbono eyahlukileyo, ingasaxoxwa esidlangalaleni.

10:25.180 --> 10:33.070
Siyibonile ngokwenene le nto: ukuba andivumelani
ngoluvo olufanayo xa kuziwa kwi-coronavirus okanye imfazwe

10:33.070 --> 10:37.664
yase-Ukraine, sele kunzima ukuyithetha esidlangalaleni.

10:37.664 --> 10:43.904
Nokuba ndingumntu weengcinga zoyelo-mbutho, okanye
ndingumntu wezopolitiko wasekunene kakhulu, okanye

10:43.904 --> 10:47.360
ndingumxhasi kaPutin, okanye andazi ukuba ndingubani.

10:47.360 --> 10:56.500
Kwaye kwidemokhrasi, loo meko ayinakuvunyelwa ukuba iqhubeke.

11:04.160 --> 11:12.840
Nokuba kusengozini yokuba sibizwe ngabaxhasi
beengcinga zoyikekiso, akufuneki siphelelwe ngumoya.

11:12.840 --> 11:14.620
Akufuneki sizivumele ukuba sothuswe.

11:14.620 --> 11:23.200
Ndikwakholelwa ukuba asingabo abantu abakholelwa kwiingcinga
zobuqhetseba, kodwa endaweni yoko siyityhilile intshukumo.

11:23.200 --> 11:33.800
3. Kuba i-WHO iwaphula umgaqo wayo wokunceda bonke
abantu ukuba bafikelele kweyona meko iphezulu yempilo.

11:33.800 --> 11:39.071
Okokuqala, kufuneka siqwalasele ukuba zeziphi
izigunyaziso ze-World Health Organisation. Ezi zichazwe

11:39.071 --> 11:41.920
ngokucacileyo kwi-Athikili 1 yomgaqo-siseko wayo.

11:41.920 --> 11:49.380
Injongo yoMbutho wezeMpilo weHlabathi kukunceda bonke
abantu bafikelele kweyona meko ibalaseleyo yempilo.

11:49.380 --> 11:51.440
Uza kuyazi kungekudala into leyo engabandakanywanga kule nto.

11:51.440 --> 11:57.131
Oku akubandakanyi ukunika abantu ulwazi
olungeyonyani, ukunyanzela abantu ukuba basebenzise

11:57.131 --> 12:00.580
iziyobisi, kunye nokucebisa iziyobisi eziyityhefu.

12:00.580 --> 12:02.200
Ngoko ke, akufuneki umntu abangele umonakalo.

12:02.200 --> 12:04.540
Lelo elona qhinga libalulekileyo.

12:04.540 --> 12:10.060
Liqela lolawulo nolungelelwaniso kwaye
lisebenza kuphela njengeqela elicebisayo.

12:10.060 --> 12:11.280
Lelo lisisiseko.

12:11.280 --> 12:20.330
Oku kuthetha ukukhuthaza ukhuseleko lwempilo yoluntu
ngokuhambelana nolwazi olugqwesileyo olukhoyo kunye neyona ndlela

12:20.330 --> 12:26.925
isebenzayo, kuqwalaselwa iziphumo ezitsha
kwaye, emva kwexesha elide kangaka lengxaki,

12:26.925 --> 12:30.560
kwenziwe uphononongo olunzulu nokuzigxeka.

12:30.560 --> 12:33.800
I-WHO bekufanele ukuba yenzile loo nto ngokwayo, kodwa ayenzanga.

12:33.800 --> 12:41.815
Kodwa ngoku unazo iindlela eziyimfuneko
zokulinganisa, ezinokukunceda nakwiingxoxo kwaye zikwenze ukwazi

12:41.815 --> 12:46.080
ukuthi, yima, kuqala, kufuneka kwenziwe uphononongo.

12:46.080 --> 12:49.700
Okwesibini, imithetho ye-WHO ngokwayo kufuneka ilandelwe.

12:49.700 --> 12:56.384
Kwaye okwesithathu, ngokweenjongo zayo, i-WHO
ayinagunya lokubangela inkohlakalo kwaphela.

12:56.384 --> 13:05.568
4. Kuba izindululo ze-WHO bezingamabango
obuxoki abucacileyo aneziphumo ezitshabalalisayo.

13:05.568 --> 13:09.220
Kubalulekile, kwaye ngelishwa kubaluleke
ngakumbi ekuqaleni, ukuba sijonge umva kancinci.

13:09.220 --> 13:19.500
Kufuneka sikhumbule ukuba esi
sicetyo seentlobo ze-mRNA asiveli nje.

13:19.500 --> 13:24.576
Le nto ayizange icetywe ngabaphathiswa
bezempilo ngokwabo, kodwa ivela kwi-WHO.

13:24.576 --> 13:27.420
Ugonyo lwaluvakala lulungile kakhulu – unyango lwemfuza.

13:27.420 --> 13:29.500
Kaloku, ngoku uzivumile nawe.

13:29.500 --> 13:36.960
Ukuba besiyibize ngokuchanekileyo njenge-gene therapy,
besingazukufumana namnye umntu owayekulungele ukugutywa yona.

13:36.960 --> 13:46.368
Kwiminyaka eyadlulayo, iqela elithile, elinomthubi
ofana nowengca, ndiyala ukutsho ukuba leliphi,

13:46.368 --> 13:52.000
lalisilumkisa ngokungatyi imbotyi eguqulwe ngokwemfuza.

13:52.000 --> 13:56.400
Mabhinqa namadoda, uninzi lwento
esiyityayo luyakhutshwa ngokwetyuwa.

13:56.400 --> 14:05.240
Ngoku ngabo abakhalimela kakhulu ukuba unyango lwemfuza
lufakwa nje emisipheni luze lugqibele lusemgudwini wegazi.

14:05.240 --> 14:08.400
Ungena evenkileni, ubone imoto ipakwe
apho, kwaye imoto intle ngokwenene.

14:08.400 --> 14:11.885
Bathi, hawu, intle kangaka indlela ekapeyintiwe ngayo,
kwaye kumele ukuba iyakhawuleza kakhulu, bathi, 'Yithi

14:11.885 --> 14:13.760
apha, ndiphe izitshixo, ndifuna ukuyiqhuba ndiyivavanye.'

14:13.760 --> 14:17.720
Ungena, ujike isitshixo, kwaye imoto ayenzi ntsholo.

14:17.720 --> 14:18.940
Uthi ntoni umthengisi?

14:18.940 --> 14:20.860
Ndiyazi oko.

14:20.860 --> 14:23.800
Ndiyazi ukuba ayisebenzi.

14:23.800 --> 14:29.140
Jonga loo pende intle, ivili lokuqhuba kunye nezihlalo.

14:29.140 --> 14:29.920
Ngoku yidlulisele.

14:29.920 --> 14:34.220
Ubusazi ukuba le nyangelo yomgene, esi siqholo, ayisebenzi.

14:34.220 --> 14:35.360
Uze usixelele ntoni?

14:35.360 --> 14:38.480
Kulungile, hayi iimeko ezimbi kangako.

14:38.480 --> 14:45.680
Ugonyo kufuneka lukhusele ekosuleleni,
kwaye ugonyo kufuneka lukhusele kwisifo. Phela.

14:45.680 --> 14:48.560
Ngokwesiqhelo, le yinkcazelo ye-WHO.

14:48.560 --> 14:55.680
Njengoko sivile ngaphambili kwizazinzulu,
ukugonya akuthinteli ukosulelana okanye ukuqala kwesifo.

14:55.680 --> 14:59.000
Ngoko ke asikokugonya. Qha.

14:59.000 --> 15:04.700
Ingxoxo yenzululwazi yayithintelwa
ngokucwangcisiweyo eSwitzerland.

15:04.700 --> 15:09.000
Nabani na othe ngenye into wayekhutshelwa ngaphandle.

15:09.000 --> 15:13.862
Kwaye eyona nto imbi ngayo yonke le nto yeyokuba
besisazi ukuba zikhona ezinye iindlela zonyango

15:13.862 --> 15:16.340
ezifumanekayo ngaphandle koko kubizwa ngokuba kukugonywa.

15:16.340 --> 15:22.560
Babethulwa isithethi, babengqinwa okanye babekelwa bucala.

15:22.560 --> 15:30.650
Kubalulekile kananjalo ukwazi ukuba i-Covid ubukhulu becala, kodwa
hayi ngalo lonke ixesha, ayinabungozi, njengoko sibona kwezi

15:30.650 --> 15:35.136
ziphumo ebezingalindelekanga, kwaye ndinamanani-manani apha.

15:35.136 --> 15:43.340
Ukusuka kwiminyaka engama-0 ukuya kuma-70
0.095% ukuya kwiminyaka eli-16 0.00035%.

15:43.340 --> 15:50.999
Kwaye ingakumbi kweli qela lobudala, bubugebengu
ukusebenzisa ezi nto kuthiwa ziigonyo apho izinga leziphumo

15:50.999 --> 15:56.780
ebezingalindelekanga liphindwe ka-10 okanye ka-100 ngaphezu koko.

15:56.780 --> 16:03.247
Into esiyaziyo kananjalo, kwaye uphando olutsha lusandul'
ukupapashwa ngale nto, yeyokuba abantu abasandul' ukugonywa,

16:03.247 --> 16:10.720
abo kuthiwa ngabagonyiweyo, bafumene iziphumo ezininzi
ezingalindelekanga kwaye, ngaphezu kwako konke, ukusweleka.

16:10.720 --> 16:15.040
Iinxalenye ezinkulu zophando
olufanelekileyo ziye zaxutywe ngabom.

16:15.040 --> 16:16.940
Kwaye loo nto ayisiyonto intsha.

16:16.940 --> 16:23.420
U-Ioannidis kudala eyigxeka le
nto, ingakumbi kuphando lwezonyango.

16:23.420 --> 16:29.960
Iinxalenye ezinkulu zoluntu zaxutywa
ngobu bungqina benyaniso engaphelelanga.

16:29.960 --> 16:32.680
Kwaye kufuneka uthi, ngubani oza kusikholelwa, akunjalo?

16:32.680 --> 16:37.580
Banakwazi nokukhupha abaphumelele iMbasa
yeNobel ekujikelezeni, baze babenze bangabi nathemba.

16:37.580 --> 16:45.189
Ndithetha ukuthi, omnye uBhattacharya, ongumgqirha wezoqoqosho
lwezempilo obaluleke kakhulu eMelika, wayengxola

16:45.189 --> 16:52.760
kakhulu, kodwa iifayile zakhe zeTwitter zazingasekho;
wawungasaboni ezo zithuba, njengoko saqonda emva koko.

16:52.760 --> 16:58.000
Wenziwe nje, akazange athintelwe, kodwa wayengabonakali kancinci.

16:58.000 --> 17:06.877
Ngo-2020, safumana elona zinga lisezantsi kakhulu
lokuzala kwezigulane ezibhedlele, nto leyo eyayimbi

17:06.877 --> 17:11.940
kakhulu kangangokuba amashumi ezibhedlele zavalwa.

17:11.940 --> 17:21.360
Kurekhodwe izinga eliqhelekileyo lonyaka lokungonelanga kwabantu
kwizibhedlele eliyi-13%. Ngentwasahlobo, eli nani

17:21.360 --> 17:29.760
linyuke laya kutsho kuma-30%. Kwakhona kwakhiwe
isibhedlele esitsha eBerlin, ngomnyhadala omkhulu.

17:29.760 --> 17:31.740
Noko ke, ayizange isetyenziswe.

17:31.740 --> 17:33.440
Akukho sakha kwabakho isigulana apho.

17:33.440 --> 17:35.460
Ukusukela ngoko, kudilizwe.

17:35.460 --> 17:41.160
Ibize izigidi ezingama-50. Yiloo ndlela iBerlin.

17:41.160 --> 17:47.760
Ngokwenene, ungayifumana le nto
kwiwebhusayithi yeSebe lezeMpilo likarhulumente.

17:47.760 --> 17:59.580
I-Bundestag ne-Bundesrat zaseka kwangethuba ikomiti
yezazi ekuthiwa njalo, eyayinenzululwazi abazikhethele bona.

17:59.580 --> 18:05.565
Ngoko ke, ayingabo kuphela abaqikeleli beqhinga
elimfihlo abanjengoHockertz noHomburg, kodwa wonke

18:05.565 --> 18:09.200
umntu – umphathi onelungu leqela le-SPD, igqwetha.

18:09.200 --> 18:15.360
Ngoko ke, yintoni le ikomiti yeengcali
eyithethileyo emva kweminyaka emibini?

18:15.360 --> 18:21.256
Le ngxelo ikwakhokelwe kwiSebe lezeMpilo
likarhulumente, kunye negama eliphambili elikwiphepha lama-70:

18:21.256 --> 18:29.248
Akukho nxulumano ibonakalayo phakathi kwezi
nyathelo kunye nezinga lokwenzeka. Kulungile, kulungile.

18:29.248 --> 18:31.680
Into elandelayo.

18:31.680 --> 18:43.940
Emva kokuba bonke abemi begonywe kanye, kabini, kathathu, ii-MEP
ezinesibindi zakwazi ukufumana ingxelo evela

18:43.940 --> 18:55.296
kwi-EMA, i-Arhente yaseYurophu yeeMithi, ethi le
nyango lovavanyo lwe-mRNA alukhuseli ekusasazekeni.

18:55.296 --> 19:04.224
Kwakubhalwe phantsi, nto leyo eyabangela ingxokozelo enkulu
kumakhasi ethu onxibelelwano ngelo xesha, kodwa mna ndasitsho

19:04.224 --> 19:08.950
kwasekuqaleni kuba i-Pfizer yayingekatsho oko ekuqaleni.

19:08.950 --> 19:10.610
Khawufan' ucinge nje ngaloo nto.

19:10.610 --> 19:17.892
Ukuba ungumenzi wamayeza, ngenxa yezizathu
zentengiso ngokuqinisekileyo uya kuthi, khawujonge,

19:17.892 --> 19:22.570
inokhuselo lokudluliselwa, ukuba iyakhusela ngokwenene.

19:22.570 --> 19:24.430
Kodwa abazange bathi njalo.

19:24.430 --> 19:29.490
Kwakungekavavanywa kwaphela
ukukhusela ukosuleleka kuphando lokuvunywa.

19:29.490 --> 19:31.490
Bekungekho nto kwilayisensi.

19:31.490 --> 19:42.710
Yayiyinto nje eyayinqunywe zi-arhente zentengiso
nabezopolitiko ukuba kuthiwe, zikhusele wena nabanye.

19:42.710 --> 19:50.530
Kwaye eli ntsomi liyilwayo, ukungasathethi bubuxoki, lisetyenziswe
njengesiseko seendlela ezahlukeneyo zokugonywa ngenkani.

19:50.530 --> 19:53.710
Kubi kakhulu eJamani kunelizwe lenu.

19:53.710 --> 19:58.630
Abafundi babegxothwa
kwi-yunivesithi yethu ukuba babengafuni kugonywa.

19:58.630 --> 20:03.989
Bekukho imfuneko ecacileyo yokugonywa kubo
bonke abasebenzi bezonyango, nokuba

20:03.989 --> 20:07.750
babesebenza kuphela kwi-ofisi yemivuzo yesibhedlele.

20:07.750 --> 20:14.770
Kwaye kude kube namhlanje, olu gonyo lunyanzelekileyo
lwamajoni luseqhubeka, kungekho sizathu sinikiweyo.

20:14.770 --> 20:17.530
Akukholeleki nje.

20:17.530 --> 20:20.470
Kodwa ukuba ufunda iiprotocol ze-RKI, zithi ntoni?

20:20.470 --> 20:28.320
Umzekelo, ithi abantu abaninzi
bayasweleka ngenxa yomkhuhlane kunange-coronavirus.

20:28.320 --> 20:33.450
Eyona ngozi iphambili ye-coronavirus kukuba neminyaka eninzi.

20:35.690 --> 20:40.670
Iimaski ze-FFP2 azinampembelelo ingqiniweyo.

20:40.670 --> 20:50.144
Kwaye kwangaxeshanye, baxelela ihlabathi langaphandle ukuba
sijongene nemeko kaxakeka engazange ibonwe kwimbali yoluntu.

20:50.144 --> 20:56.710
Kufuneka kuthiwe ukuba oku, ewe kona, kwakuthethwa ngokugxeka;
umzamo omkhulu wokugonya, umzekelo, wavela kurhulumente.

20:56.710 --> 20:58.890
Ndabhala ibali elingumqolo ngayo kwiWeltwoche.

20:58.890 --> 21:06.580
Kukhankanyiwe ngaphambili ukuba i-EMA, uJanine Small wasePfizer,
kunye nomcebisi oyintloko we-EU kwezokugonya,

21:06.580 --> 21:13.810
uWolfgang Philipp, bavumile kuthi ukuba ibisoloko
ingachazwa kakuhle ngabezopolitiko esidlangalaleni.

21:13.810 --> 21:16.490
Esi siqhoboshi asiluncedo; asikukhuseli.

21:16.490 --> 21:18.830
Kwakucacile kwasekuqaleni.

21:18.830 --> 21:23.510
Ndiye ndalinda ndisacinga, ewe, ezi
ziindaba ezothusa umhlaba wokuba bayavuma oku.

21:23.510 --> 21:30.690
Ngoku, iinyanga ezininzi ngoku, besisiva
okwahlukileyo, ukuba ukugonya sisombululo kuyo yonke into.

21:30.690 --> 21:32.770
Kwaye ngoku ngequbuliso bathi, hayi, hayi, akuzange kube njalo.

21:32.770 --> 21:34.070
Lalibanga lihlekiso nje.

21:34.070 --> 21:35.210
Emva koko ndalinda.

21:35.210 --> 21:37.872
NZZ, Iphephandaba laseZürich Elitsha,
Iphephandaba lemihla ngemihla, Ijelo lokujonga,

21:37.872 --> 21:39.330
Unomathotholo nomabonakude waseSwitzerland.

21:39.330 --> 21:41.430
Le ndaba ibaluleke kangaka iza kubhengezwa nini?

21:41.430 --> 21:43.230
Akazange nje afike.

21:43.230 --> 21:48.273
UMcebisi wethu weFederal, owayesakuba nguMcebisi weFederal,
uMcebisi weFederal uBerset, naye uthe isitofu

21:48.273 --> 21:53.210
sokugonya sikhuselekile, siyakhusela, silungile,
sinomgangatho ophezulu kakhulu, kwaye asinaziphumo zithe qatha.

21:53.210 --> 21:57.530
Sonke siyayazi inyaniso.

21:57.530 --> 22:02.790
Ewe, bekukho iindaba ezininzi ezingeyonyani
ezinjalo ezivela kumajelo eendaba karhulumente.

22:02.790 --> 22:08.590
Usenokukhumbula nevideo kaMarc Walder
endayipapasha kwi-intanethi kwiNebelspalter ngelo xesha.

22:08.590 --> 22:14.170
Njengentatheli, bendisoloko ndibuzwa, "Ke, imeko
ithini? Ingaba amajelo eendaba lawulwa okanye akunjalo?"

22:14.170 --> 22:16.150
Bendisoloko ndithi hayi, andizange ndikufumane oko.

22:16.150 --> 22:19.937
Ndicinga ukuba iintatheli zikwenza oku
ngokuzithandela, kanye njengokuba zonke zibaleka kwicala

22:19.937 --> 22:21.990
elinye, okwezilwanyana ezingacingiyo okanye iimvu.

22:21.990 --> 22:27.790
Bayayifuna loo nto, loo mvakalelo yokulandela isihlwele,
kuba ibenza bazive bekhululekile, abagqami, bahleli kakuhle.

22:27.790 --> 22:34.306
Kodwa kufuneka nditsho, kule vidiyo kaMarc Walder, ongumphathi
oyintloko weRingier Group osebenza kumazwe ngamazwe, uthe

22:34.306 --> 22:40.985
esidlangalaleni, okanye phantse esidlangalaleni – ndiyenze yaba
sesidlangalaleni – kwividiyo ukuba uyalele bonke iintatheli

22:40.985 --> 22:45.329
zeRingier Group ukuba zixhase urhulumente
ngexesha lobhubhane, nangona wathi oku

22:45.329 --> 22:48.710
kwakufanele kuhlale kungaphakathi kwelunga elincinci.

22:48.710 --> 22:53.410
Oko kuthetha yonke into ngentsebenziswano yale
ngqungquthela yamajelo eendaba karhulumente.

22:53.410 --> 23:02.750
5. Kuba i-WHO icebise izinto \(iijekisi
ze-mRNA\) eziyityhefu \(eziyingozi\).

23:02.750 --> 23:09.430
Andisenayo inkqubo yam yokhuselo lomzimba,
kwaphela, kwaye nanko kwakhona ngomqobo wegazi nobuchopho,

23:09.430 --> 23:16.330
Nantsi yonke into yam... Esi sisatifikethi
sam somonakalo wokugonya. Amaphepha amathathu.

23:16.330 --> 23:18.710
Nditsho, ngubani onayo isatifikethi
semonakalo wokugonya elinamaphepha amathathu?

23:18.710 --> 23:20.616
Zonke ezo ziingxilimbela ezidweliswe apho.

23:20.616 --> 23:22.710
Kufuneka ucinge ngaloo nto.

23:22.710 --> 23:25.550
Kwaye namhlanje, ndinebhongo kakhulu ngokuma apha.

23:25.550 --> 23:30.364
Ndiyathetha, ndisela iikapsuli ezingama-200 ngosuku,
kodwa kunjalo ke, kwaye kungcono kunokuba ndilale

23:30.364 --> 23:33.350
ndigula ebhedini ndithe cwaka, kuba asinalo ixesha lokuthula.

23:33.350 --> 23:41.190
Oogqirha bathe cwaka, abahlobo bathe cwaka, nabamelwane,
kodwa ngaphezu kwabo bonke oogqirha, amapolisa, nelizwe lonke.

23:41.190 --> 23:42.250
Kodwa andikwenzi oko.

23:42.250 --> 23:48.970
Andizange ndibe ngolu hlobo, ndazalwa ndinjalo kwaye ndiza
kufa ndinjalo, ndisazisa ngokuphakamileyo ukuba ningozenzo-mbi!

23:48.970 --> 23:53.251
Ndiza kungena ngeenkcukacha ngale nto
kwincwadi yam; kulo nyaka, ndiza kuqala ukubhala

23:53.251 --> 23:55.970
incwadi. Unyango nalo luya kugutyungelwa ngokubanzi.

23:55.970 --> 24:01.387
Kodwa ngaphezu kwako konke, ndiza kukhumbula
umsindo wam kunye namaxesha am amanyanyisayo

24:01.387 --> 24:05.130
esibhedlele kunye nokudibana nabantu endaba nako.

24:05.130 --> 24:09.903
Kodwa ke, ukusuka komnye usodolophu ukuya komnye,
okanye into efana nale, wakuba uye phaya, kutheni

24:09.903 --> 24:12.450
ulithintela ibhikisho lam kwile dolophu yam encinci apha?

24:12.450 --> 24:13.690
Ewe, asibadingi abantu abanjengawe.

24:13.690 --> 24:17.450
Uwumeko okhethekileyo.

24:17.450 --> 24:20.096
Andisakwazi ukumamela eso sivakalisi.

24:20.096 --> 24:24.126
Emva kokuba ndicele uncedo, amaxhoba omthamo
wokugonya angama-500,000 aseJamani

24:24.126 --> 24:27.710
aqhagamshelana nam kwiveki enye waza wathi, "Nam ndigula."

24:27.710 --> 24:32.210
Ewe, Mnu Lauterbach, kuxa yini apho singabi sesiyingxaki eyodwa?

24:32.210 --> 24:37.250
Ukusuka kwi-10? Kwi-100? Kwisigidi esinye?
Sinabantu abangaphezu kwezigidi ezili-10 eJamani!

24:37.250 --> 24:42.625
Ngoku ndingathanda ukuphendula lo mbuzo ngqo. Iya
kuba likhowudi yemfuza, manenekazi nonkosana,

24:42.625 --> 24:45.950
kwaye besiyithengiswa njengesitofu sokugonya, ewe.

24:45.950 --> 24:50.270
Lelo gama liphosakele ngokupheleleyo.

24:50.270 --> 24:57.950
Ikhowudi yemfuza ifakwa emzimbeni kwaye iiseli
zinyanzelwa ukuba zivelise iprotheyini enetyhefu.

24:57.950 --> 25:00.910
Loo nto kukudlwengula, lityala lolwaphulo-mthetho.

25:00.910 --> 25:08.547
Eli lityala abantu abalenzileyo kwabanye, nto leyo ekugqibeleni
ibangela ukuba iiseli zabo zivelise ityhefu,

25:08.547 --> 25:16.224
kwaye sisandul' ukubona ngokucacileyo ukuba
iyasebenza kangakanani na le tyhefu kwintetho kaKatharina.

25:16.224 --> 25:23.190
Yiyo loo nto, xa sithetha ngokwezilwimi,
kufuneka siqale ukuthi oku asikokugonya.

25:23.190 --> 25:24.710
Kutheni nisithethela ngale nto ngathi yigonyo?

25:24.710 --> 25:26.550
Ukgonywa kunobuntu obuhle.

25:26.550 --> 25:30.850
Ukugonywa yinto efuna nje ukulunywa
okuncinci, uze ukhululeke kwakhona.

25:30.850 --> 25:37.920
La ngamagama ase ekugqibeleni
asitsalayo ukususela kusuku lokuqala.

25:37.920 --> 25:41.790
Bakhangela ngamazwi obuxoki baza balahlekisa.

25:41.790 --> 25:46.021
Mandishwankathele kwakhona. Oku kubaluleke
kakhulu. Izinto ezifakwe apho ngokuqhunyiselwa

25:46.021 --> 25:48.350
azikhuseli kwaphela kwizinto ezivela ngaphandle.

25:48.350 --> 25:49.760
Imoto ayiqali.

25:49.760 --> 25:53.303
UFredl Fesl wakha wacula kakuhle
kakhulu. Uninzi lwenu lusamkhumbula.

25:53.303 --> 25:58.130
Lowo yayingumculi waseBavaria. Imoto engashukumiyo ayinamsebenzi.

25:58.130 --> 26:01.750
Ugonyo olungasebenziyo lulwaphulo-mthetho oluchasene noluntu.

26:01.750 --> 26:04.970
Kuba aba bantu bafumana i-Covid.

26:04.970 --> 26:11.950
Akukho kuphazamiseka kuluhlu lokosulelana,
sinamacala anzima. Le yidatha evela e-UK.

26:11.950 --> 26:18.068
Oko kuthetha ukuba azisebenzi kwaphela. Ukusebenza
kwazo, bafazi namadoda, kukonakalisa ingqondo,

26:18.068 --> 26:22.176
inkqubo yemithambo-luvo kunye nenkqubo yokhuselo lomzimba.

26:22.176 --> 26:23.790
Ziinkqubo ezibanzi.

26:23.790 --> 26:29.170
Asiyondlavini kuphela, asiyingqondo
kuphela, asizizo iintso kuphela ezonzakeleyo.

26:29.170 --> 26:31.030
Ziziinkqubo ezinkulu ezi.

26:31.030 --> 26:38.034
Kwaye xa sicinga ukuba ezi nkqubo zomzimba zibonisa
ulungelelwano ngaphakathi kwemizimba yethu – kanye njengomzimba,

26:38.034 --> 26:41.970
ingqondo nomoya – ke siyaqonda ukuba olu luhlaselo kuthi sonke.

26:41.970 --> 26:49.730
Asisosihlaselo sezinso kuphela okanye sesibindi
kuphela. Nangona sithetha kakhulu ngeengxaki zentliziyo.

26:49.730 --> 26:57.184
Luhlaselo kumntu ngokwakhe. Kwi-nervous
system, kwingqondo nakwi-immune system.

26:57.184 --> 26:58.110
Ingongoma yokugqibela.

26:58.110 --> 27:01.850
Kukho inani elingazange libonwe
ngaphambili leziphumo ebezingalindelekanga zegalelo.

27:01.850 --> 27:05.890
Oku sikwazi kwi-Paul Ehrlich Institute.

27:05.890 --> 27:11.150
Kule mbutho yodwa kuye kwanikelwa ingxelo ngeemeko
ezingamawaka angamashumi amahlanu zonakalo olukhulu.

27:11.150 --> 27:19.320
Ngokwempahla yezonyango, kuqikelelwa ukuba kukho
ipesenti engama-90% yamanani angaxeliwanga. Oko

27:19.320 --> 27:24.010
kungangama-500,000 amatyala anzima aqikelelwayo.

27:24.010 --> 27:31.504
Ngoko ke, asikokuba kubomvu nje naphi na kwindawo ekugotywe kuyo,
kodwa yile nto siyibonileyo kumaphephandaba ukusukela ngoko, oko

27:31.504 --> 27:36.971
kukuthi, abafazi abatsha abakwizitulo
ezinamavili, umfazi okhutshwe kuye imitha emithathu yesisu

27:36.971 --> 27:40.050
sakhe, kwaye apho unxulumano nokugonywa lucace gca.

27:40.050 --> 27:47.430
Nangona kunjalo, umenzi mhlawumbi uza kuphuncuka
ngenxa yale mithetho yobutshaba yembopheleleko.

27:47.430 --> 27:54.330
Njengoko mhlawumbi usazi, kukho iipalamente ezili-17
eJamani: ezili-16 zezizwe zomanyano kunye nenye yomanyano.

27:54.330 --> 27:58.510
Ngoko ke, bekunokubakho iikomiti zophando ezili-17.

27:58.510 --> 28:03.090
Nangona kunjalo, ibe yeyodwa
kuphela kwiphondo-mbuso laseBrandenburg.

28:03.090 --> 28:10.948
Kungenxa yokuba ekuphela kweqela elifuna
ingcaciso yi-AfD, eyayichasayo kuyo yonke indawo

28:10.948 --> 28:14.690
ngelo xesha kwaye yayityhalela ukuba yamkelwe.

28:14.690 --> 28:24.753
Isithethi-nkulumbuso se-PEI siye saxoxwa naye apho saza sathi,
siphantse sileqe iinyembezi: "Xa inkqubo yokugonya iqale

28:24.753 --> 28:35.407
ekuqaleni kuka-2021, satshayelwa ngumthwalo, kuquka neengxelo
zokufa. Kwanyanzeleka ukuba sithathe abasebenzi kwamanye amasebe

28:35.407 --> 28:41.390
ukuze siqalise nokuqalisa ukuyicutshungulela yonke loo nto."

28:41.390 --> 28:47.815
Kuba oku kubhaliweyo apha kumgca wesibhozo akukhethi nje inani
elingazange libonwe ngaphambili leziphumo ebezingalindelekanga

28:47.815 --> 28:51.770
zegalelo, kodwa ikwalithatha ingqalelo inani ngedosi nganye.

28:51.770 --> 29:03.610
6. Kuba ukwamkelwa kwezijovo ze-mRNA yinkqubo
eseyilingo, kungaziwa ukuba isiphumo siza kuba yintoni.

29:03.610 --> 29:07.610
Siyazi ntoni? Asazi nto ngenene.

29:07.610 --> 29:14.230
Kwaye yiyo loo nto ityala elibhekiswe kwi-BioNTech,
ngokuqinisekileyo, linengqondo, kodwa alibanzi ngokwaneleyo.

29:14.230 --> 29:20.870
Kufuneka sikhamele kwakhona abo
bahlanganyele abantu abavelise ezo zinto.

29:20.870 --> 29:27.310
E-Switzerland, le yi-Swissmedic. E-Europe,
yiyo i-European Medicines Agency yangaphambili.

29:27.310 --> 29:30.870
Nanga nabo abathathe inxaxheba.

29:34.670 --> 29:37.670
Kwaye asazi ukuba yonke le nto iza kwamkelwa njani.

29:37.670 --> 29:43.010
Asazi ukuba ekugqibeleni iza kujikwa njani,
isasazwe njani kwaye emva koko itshatyalaliswe njani.

29:43.010 --> 29:49.662
Oko kuthetha ukuba sinomxholo we-pharmacokinetics,
elilishoko elisetyenziswayo kule nto. Ngoko ke, isinyithi

29:49.662 --> 29:54.510
sisasazeka njani emzimbeni? Asazi nto ngale teknoloji ye-mRNA.

29:54.510 --> 29:57.930
Okubi nangakumbi, nangona kunjalo,
kukuba nathi asazi nto nge-pharmacodynamics.

29:57.930 --> 29:59.530
I-pharmacodynamics ithetha ntoni?

29:59.530 --> 30:02.050
Oko kukuthi, isiphumo sedosi.

30:02.050 --> 30:03.690
Kwaye kulapho ke kuqala khona ukuba nomdla ngokwenene.

30:03.690 --> 30:09.211
Sikwathe qhagamshelana neSwissmedic apha eSwitzerland malunga
nomntu owonakeleyo ngenxa yesitofu sokugonya, yaye emva

30:09.211 --> 30:14.450
kokucacisa ngokude ukuba yintoni itekhnoloji ye-mRNA, sabuza
ukuba banolwazi olungakanani na ngayo. Babengazi nto ngayo.

30:14.450 --> 30:16.070
Bebengayazi ncam loo nto.

30:16.070 --> 30:20.590
Babethetha ukuba i-mRNA efakwa
ebantwini yayiyeyona nto isebenzayo.

30:20.590 --> 30:23.016
Hayi, yile yibrounplani.

30:23.016 --> 30:30.174
Kodwa kuthathe ixesha elide, kwaye ekugqibeleni safika kwinqanaba
apho sathe: I-mRNA yibrayiphu kwaye iproteni yesiphawu

30:30.174 --> 30:37.430
yiyo into ekugqibeleni enempembelelo esebenzayo, isithako
esisebenzayo samachiza, njengoko ibizwa kakuhle kangaka.

30:37.430 --> 30:42.609
Kwaza ke kwavela umbuzo, Swissmedic ethandekayo: Yimalini yale
protein ye-spike eveliswa ngokwenene

30:42.609 --> 30:49.510
emzimbeni, zingaphi iimicrogram zeprotein
ye-spike kwikhilogram nganye yobunzima bomzimba?

30:49.510 --> 30:53.630
Ndisenayo i-imeyile ekhaya, isayinwe yiSwissmedic.

30:53.630 --> 30:57.250
Ngamafutshane: asazi.

30:57.250 --> 30:59.130
Asiyazi idosi kule meko.

30:59.130 --> 31:04.930
Asazi kwakhona ukuba zeziphi intsebenziswano nezinye
iimolekyuli emzimbeni ezibandakanyekayo kuyo yonke le nkqubo.

31:04.930 --> 31:07.070
Asazi nto.

31:07.070 --> 31:12.381
Mabhinqa namadoda, ndithetha oku ngokukhululekileyo
nangokunyanisekileyo ndiphezu kweli qonga, kwaye ndingathanda

31:12.381 --> 31:16.450
nokuba iikhamera zikurekhode: esi sisenzo solwaphulo-mthetho.

31:23.830 --> 31:26.070
Kodwa iya phambili, ayipheleli apho.

31:26.070 --> 31:33.243
Bafazi namadoda, bendikholelwa ukuba yonke le nto
ibiyi-RNA nje. Kude kwaba nguMcKernan, isazinzulu esivela e-USA,

31:33.243 --> 31:36.690
wasibonisa impazamo. Kwaye sakwazi ukuyiqinisekisa le nto.

31:36.690 --> 31:45.922
Ayikho nje i-RNA efakwa ebantwini kule mhluzi, ifakwa
ne-DNA, nto leyo esinika isiphumo esihlala ixesha elide,

31:45.922 --> 31:50.970
nesinamandla kakhulu kuneso i-mRNA yodwa ingasinika sona.

31:50.970 --> 31:52.690
Kufakwe umgudu omkhulu koku.

31:52.690 --> 31:56.770
Kanti ke, ewe, akufuneki sithethe nje
nge-RNA, kodwa ke nge-RNA eguquliweyo.

31:56.770 --> 32:04.930
Le uracil, edla ngokufumaneka kuyo, yi-pseudo-uracil,
nto leyo ekugqibeleni eyenza le RNA yomelele kakhulu.

32:04.930 --> 32:10.650
Oku kuthetha ukuba sine-RNA ezinzileyo
ngakumbi, izinto ezisebenza ixesha elide, zivelisa le

32:10.650 --> 32:13.610
tyhefu emizimbeni yethu ixesha elide kakhulu.

32:13.610 --> 32:19.050
Kwaye ungabona kule ntsimbi ibomvu ukuba yonke le
nto kukwaphula kweseli – oku kufanele kumele iseli.

32:19.050 --> 32:25.010
Apha, kungenelelwa kwinkqubo
yomzimba; apha, kufakwa i-RNA, masithi.

32:25.010 --> 32:28.270
Le yinyumba yeseli, apho i-RNA idla ngokuguqulelwa khona.

32:28.270 --> 32:34.110
Kwesi saphulo-mthetho, umzimba
ekugqibeleni uvelisa isiyatha sawo.

32:34.110 --> 32:40.450
Manenekazi noomakhulu, eli lixesha lokuqala
kwimbali yoluntu apho senza ubuthi bethu ngokwethu.

32:40.450 --> 32:42.470
Kude kube ngoku, besichanabekile
kwiziyobisi eziyingozi ezikwimeko-bume,

32:42.470 --> 32:46.112
Kude kube ngoku, besichanabekile
kwiziyobisi eziyingozi ngokutya nangeempahla zethu.

32:46.112 --> 32:53.216
Ngoku, ngale nkqubo, ngalo lwaphulo-mkhuba apha
kwiseli, siyakwazi ukwenza ityhefu ngokwethu.

32:53.216 --> 32:55.350
Yiyo loo nto ndabuza eminye imibuzo.

32:55.350 --> 33:04.562
Bendifuna ukwazi, ukuyichaza ngokucacileyo ngakumbi, kuba
ukuthandabuza isitofu sokugonya, emva kwayo yonke loo nto...

33:04.562 --> 33:14.477
Ngoko ke xa i-WHO, njengabachwepheshe kwaye njenge-World Health
Organisation, enamazwe phantse onke engamalungu, isenza ingxelo

33:14.477 --> 33:20.567
engacacanga kangaka ize ibhengeze abantu
abanezimvo zabo njengengozi, kufuneka

33:20.567 --> 33:24.750
ndibuze ukuba kuthethwa kanye ntoni ngaloo nto.

33:24.750 --> 33:31.956
Ngoko ke ndabuza: Ingaba ukuthandabuza ngokugonywa
kuthetha nokuthandabuza iinkampani zamachiza ekuye kwanyanzeleka

33:31.956 --> 33:38.144
ukuba zihlawule izigidi ngezigidi zeedola zezohlwayo?

33:38.144 --> 33:45.952
Ingxokozelo ngeentshotyoliso ngabasemagunyeni
abavuma iintshotyoliso ezintsha ngokungxama?

33:45.952 --> 33:54.080
Ingxokozelo ngeentshatsheli ezingaqinisekisi
ngokwaneleyo ukhuseleko lwamachiza emva kokuba zivunyiwe?

33:54.080 --> 34:00.051
Ukuthandabuza i-vaccine ngenxa yeziphathiswa ezingalinganisi
ngokwaneleyo ukusebenza kwezi vaccines zintsha,

34:00.051 --> 34:06.130
kodwa zize ziqinisekise ukusebenza okuphezulu ngedatha
encinci kunye nokwaphulwa kwemigaqo yokunika ingxelo?

34:06.130 --> 34:08.630
Ndiza kuyifutshane.

34:08.630 --> 34:11.630
Sendixelelwe ngemizuzu emithathu.

34:11.630 --> 34:15.530
I-Chat-GPT iyaphendula kwimibuzo yam
nganye enokuthandabuza malunga nokugonywa:

34:15.530 --> 34:19.030
Ewe, oko kuthetha ukuthandabuza ngokugonywa.

34:19.030 --> 34:28.146
Kwaye siqinisekisile oku. Ingakumbi kuhlobo oluhlaziyiweyo,
onokulufumana kwi-intanethi, kwacaca kwasekuqaleni

34:28.146 --> 34:33.030
kuzo zonke iigunya ezilawulayo ukuba oku akunakusebenza.

34:33.030 --> 34:34.110
Olu luvavanyo.

34:34.110 --> 34:38.801
Akukho nto unokulawula kanye ngayo malunga nokuba
yintoni kanye kanye eveliswa emzimbeni, ngesixa

34:38.801 --> 34:41.230
esingakanani, umgangatho onjani, kwaye kangaphi.

34:41.230 --> 34:42.850
Besikwazi konke oko kwasekuqaleni.

34:42.850 --> 34:44.930
Nangona kunjalo, yavunyelwa.

34:44.930 --> 34:49.690
Kwaye ndikucela ngobubele ukuba ubuncinci ufunde isishwankathelo.

34:49.690 --> 34:53.870
Ewe, kwaye kutheni oko kubaluleke kangaka?

34:53.870 --> 34:59.730
Kubalulekile kuba apha sithetha ngeziyobisi ezivavanywayo.

34:59.730 --> 35:02.990
Kwaye ndiyenzile, asikokuba akuzange kubekho mzamo nje.

35:02.990 --> 35:09.090
Kukho ezinye iinkalo ezintathu okanye
ezine ezenza le yinkqubo elilingo kakhulu.

35:09.090 --> 35:12.290
NgeJamani, bathe abazi ukuba
isiphumo sokugqibela siza kuba yintoni.

35:12.290 --> 35:19.679
Kwaye njengesizwe esiphucukileyo, njengesizwe esiphucukileyo
ukusukela kwiMfazwe yesiBini yeHlabathi, sasikholelwa ukuba

35:19.679 --> 35:27.746
asisoze sivumele oku kwenzeke kwakhona. Kwaye yiyo loo nto sadala
iNkqubo yaseNuremberg kwaye sasingqina ngomthetho esi Sivumelwano

35:27.746 --> 35:33.842
siMazwe ngaMazwe ngamaLungelo oLuntu
nawezoPolitiko, iSihloko 7, esisebenza kuzo zonke iimeko, nkqu

35:33.842 --> 35:37.770
nakwiimeko zengxaki, xa kukho imeko kaxakeka yoluntu.

35:37.770 --> 35:45.573
Kwaye lo mthetho wonyanzeliso wokukhusela abantu ekuthatheni
inxaxheba, ingakumbi ekunyanzelisweni ukuba bathathe

35:45.573 --> 35:53.110
inxaxheba kuvavanyo, waphulwa izigidi ngezigidi
zamaxesha ngenxa yokuba abantu banikwa ulwazi olungeyonyani.

35:53.110 --> 35:56.800
Baxhatshazwe baze batyhalelwe.

35:56.800 --> 36:07.968
7. Ngenxa yokuba iindidi ze-WHO zimiselwa ngokungekho siseko
(umz. iindlela zokulinganisa ubhubhane kunye novavanyo lwe-PCR).

36:07.968 --> 36:15.270
ISwitzerland iwamkele ngaphandle
kokuziphikisa iingcebiso ze-WHO. Kufuneka kuthiwe njalo.

36:15.270 --> 36:21.470
Oku kubalulekile kuba asifuni nokuba oku kwenzeke kwakhona.

36:24.930 --> 36:31.310
Kwathathwa amanyathelo angazange angqineke
ngokwenzululwazi, angenamsebenzi okanye anobungozi.

36:31.310 --> 36:37.710
Kwaye ndithetha ukuthi, kuzo zonke ezi zinto – iimaski
ezinyanzelekileyo, iilockdown – akukho bungqina besayensi.

36:37.710 --> 36:45.710
Ngokwahlukileyo koko, uvavanyo lwe-PCR alulungelanga
ukusetyenziswa kwezonyango. Lulungele iinkampani kuphela.

36:45.710 --> 36:54.517
Besinolu lingo lwe-PCR, olwalusaziwa kwasekuqaleni – ndikhumbula
ingxoxo yepaneli eyaziwayo eAarau ngomhla we-14 ka-Agasti, xa

36:54.517 --> 37:02.975
uNjingalwazi Marcel Tanner, ilungu leqela elijongene ne-COVID-19
leBhunga leFederal kunye nomongameli we-Swiss Academy of

37:02.975 --> 37:09.126
Sciences, waphendula ngokucacileyo umbuzo ovela
kuSamuel Eckert, esithi, jonga, uvavanyo

37:09.126 --> 37:12.990
lwe-PCR aluniki ukuxilongwa kwesifo okusemthethweni.

37:12.990 --> 37:17.610
Yiloo nto kanye, ngoko ke akuchanekanga ukuthi
isiphumo esihle sovavanyo singqina ukuba kukho isifo.

37:17.610 --> 37:18.590
Bayayazi yonke into.

37:18.590 --> 37:27.680
Kwaye indlela le nkqubo ipheleleyo eyayingenangqiqo ngayo,
kwanokuba yinto nje engavakaliyo, kwabonakaliswa kuye wonke umntu

37:27.680 --> 37:32.323
kwinkqubo yethu yengxoxo i-ARENA ngomhla we-7 kuJanuwari 2022.

37:32.323 --> 37:37.447
UIgnazio Cassis, owayenguMongameli weManyano yaseSwitzerland
kwaye engugqirha ngomsebenzi, uthe nabani na ofa

37:37.447 --> 37:42.710
kwingozi yemoto aze afunyanwe enentsholongwane
ye-coronavirus, ubalwa njengokufa okubangelwe yi-coronavirus.

37:42.710 --> 37:45.750
Waza ke umnikezeli-ntetho wathula wacela ingcaciso.

37:45.750 --> 37:52.310
Ewe, watsho uCassis, kunjalo, yile nto
yenziwe yi-WHO ngokwahlulahlula kwayo.

37:52.310 --> 38:01.184
Kwaye konke oku kwakucetywe yi-WHO; akuzange
kuvele nje, kuquka nokuhlelwa lwamacala e-COVID-19.

38:01.184 --> 38:03.910
Inyaniso elandelayo.

38:05.950 --> 38:12.610
Amaphephandaba ahlala exela ngokuphindaphindiweyo ngokufa
kwe-coronavirus okanye, okubi nangakumbi, ukufa kwe-Covid.

38:12.610 --> 38:20.181
Noko ke, kukho ividiyo eyaziwayo yentloko yethu
ye-RKI uWieler. Kuyo, uthi sibala wonke umntu

38:20.181 --> 38:24.490
ofile enovirasi njengokufa ngenxa yecoronavirus.

38:24.490 --> 38:30.368
Uvavanyo oluvele luyimpumelelo lusenokuba
lwenzeke kwiiveki okanye kwiinyanga ezidlulileyo.

38:30.368 --> 38:36.398
Ngamanye amazwi, ukuba umntu uthola isiphumo esivakalayo ngenxa
yokuba enomkhuhlane, uya kuphila, ngokuqhelekileyo emva kweveki,

38:36.398 --> 38:39.744
okanye emva kweentsuku ezisixhenxe ukuba uthatha amayeza.

38:39.744 --> 38:45.644
Kwaye kwiinyanga ezintathu kamva, watshayisa
isithuthuthu sakhe emthini. Emva koko, siba

38:45.644 --> 38:49.984
nenye indawo yokufa ye-coronavirus kumanani-manani.

38:49.984 --> 38:54.277
Into endiyithethileyo iqinisekiswa
yinyaniso yokuba ezi – ndikhetha ukuzibiza ngokuba

38:54.277 --> 38:57.090
zii-PCR deaths, elil gama elingathathi cala.

38:57.090 --> 39:00.690
Hayi, ayikhethi cala ngokwenene.

39:00.690 --> 39:04.750
Ngoko ke bafile kwaye bavavanyelwe i-PCR bafunyanwa bene-corona.

39:04.750 --> 39:09.070
Yiloo nto. Yiloo nto kuphela esiyaziyo.
Uvavanyo lomzimba lwaluphantse lungaze lwenziwe.

39:09.070 --> 39:17.124
Nantsi ke, le ndawo ingacacanga kulungiso olucetywayo kuMthetho
weeNtsholongwane, eya kuvumela iBhunga leFederal

39:17.124 --> 39:24.290
ukuba lifune ukuba zonke iziko zivavanye amanzi amdaka
ukuze kufunyanwe iintsholongwane ezibangela izifo.

39:24.290 --> 39:30.190
Okungukuthi, kusetyenziswa indlela yokulandelelana kwejenom.

39:30.190 --> 39:41.685
Ngoko ke, uye ezantsi kwinqanaba le-atomic uzame ukusebenzisa
uvavanyo lwe-PCR kumanzi amdaka, uphinde ufunde amaxolo,

39:41.685 --> 39:54.370
ukuze wenze ubungqina bezisongelo, obunokwenza ukuba iBhunga
leFederal livunyelwe ukuba libhengeze umthetho wongxamiseko.

39:54.370 --> 39:57.070
Loo nto bubunqolobi ngokomgaqo.

39:57.070 --> 40:02.110
Kwaye oko kuyandenza ndingcangcazele
njengegqwetha, kuba ngokubanzi ndiyayicaphukela inkohlakalo.

40:02.110 --> 40:05.490
kwaye ngokuqinisekileyo hayi njengesiseko somthetho wongxamiseko.

40:05.490 --> 40:06.590
Akufanelanga kwenzeke.

40:06.590 --> 40:11.470
Emva koko kukho olu luhlu ludumileyo lweSifo
X. Ngokwenene, sesona siqikelelo sigqwesileyo.

40:11.470 --> 40:15.470
Ngoko ke, kukuqikelela ukuba yeyiphi
intsholongwane enokuhlasela ngokulandelayo.

40:15.470 --> 40:20.480
Iimveliso zesifo esibhubhanayo sele zifumaneka
ngokusekelwe kwesi sifo. Izitofu zokugonya zibonelelwa phantsi

40:20.480 --> 40:23.410
kwesihloko esithi Uluhlu Lokusetyenziswa Ngokungxamisekileyo.

40:23.410 --> 40:27.903
Kwaye onke amazwe kufuneka aseke iimvume ezingxamisekileyo.

40:27.903 --> 40:33.890
Iimvume ezingxamisekileyo, bafazi namadoda,
azikabanikwa ngokusesikweni ukuza kuthi ga ngoku.

40:33.890 --> 40:41.778
Sasisenezithintelo ezithile ezisisiseko kuzo zonke iindawo zethu
eYurophu naseSwitzerland. Kodwa phantsi kwentetho ethi "imvume

40:41.778 --> 40:49.231
yongxamiseko" – ekhoyo e-US – konke okufunekayo kukuba igunya
elifanelekileyo libhengeze ingxakeko, kwaye ke akusafuneki

40:49.231 --> 40:53.664
kuphantsi kolunye uphando malunga nokusebenza okanye ukhuseleko.

40:53.664 --> 40:55.750
Akukho nto kwaphela, kuba yimeko kaxakeka.

40:55.750 --> 40:57.910
Yile ingcinga yezomkhosi esemva kwayo.

40:57.910 --> 41:05.920
Ngamafutshane, lo ngumjikelo omkhulu wezoqoqosho
okhoyo ngokuzimeleyo kuyo nayiphi na imeko kaxakeka.

41:05.920 --> 41:13.230
Kodwa ugqirha wam wakha wandixelela ukuba umahluko phakathi
kwesifuba nomkhuhlane ungawazi kuphela xa wenziwe uvavanyo.

41:13.230 --> 41:15.790
Iimpawu zihlala zifana.

41:15.790 --> 41:22.710
Abadala kuni basenokukhumbula esi sibhengezo:
I-Raider iba yi-Twix, akukho nto yimbi itshintshayo.

41:22.710 --> 41:28.029
Ngoko ke umntu angakwazi nokutolika
utshintsho olusuka kwi-influenza luye

41:28.029 --> 41:32.650
kwi-coronavirus, kwaye ngoku lubuyele kwi-influenza.

41:32.650 --> 41:37.184
Kwakungekho nto ibonwayo. Akukho
ntlawulelo, akukho meko kaxakeka, akukho nto.

41:37.184 --> 41:42.990
Kodwa oko kwakungenxa nje
yamanyathelo, akunjalo? Iphikiso lokuthintela.

41:42.990 --> 41:52.488
Kodwa ukuba sijonga iingxelo ze-WHO, hayi ezo zibalo
zingaqhelekanga zemodeli ezivela eLondon, kodwa amanani okwenene.

41:52.488 --> 41:58.337
Bathi ke – xa kuyiswe umyinge kuyo yonke le ntlekele yobhubhane
engeyiyo ukusukela ngo-2020 ukuya ku-2022 –

41:58.337 --> 42:03.130
inani labantu abangaphezulu kwesidingo
elifileyo eSweden beliphantsi kunelaseJamani.

42:03.130 --> 42:11.330
E-Sweden, iicawa neevenkile azizange zivalwe nangosuku olunye.

42:11.330 --> 42:17.248
Sibe neenyanga ezisibhozo zizonke zokuvalwa
kwezizwe eJamani, apho kwakumbi ngakumbi kunelizwe lenu.

42:17.248 --> 42:20.810
Iinyanga ezimbini zokuqala, emva
koko ezinye iinyanga ezintandathu.

42:20.810 --> 42:26.630
Besinazo kwanemiyalelo yokuba abantu abatshatileyo
bangaphumi emva kwamaxesha athile ngenxa yokulawula usulelo.

42:26.630 --> 42:33.010
Bebevunyelwe ukuba baziphethe embhedeni ebusuku, kodwa
babengavumelekanga ukuba baphume ngaphandle bekunye.

42:33.010 --> 42:36.490
Khawufan' ucinge nje ngaloo nto.

42:36.490 --> 42:44.479
Eli nqaku lesihlanu lingqina ngokupheleleyo ukuba
ayibangelwanga ngamanyathelo amakhulu, oko kukuthi,

42:44.479 --> 42:48.910
ukugqithisa komthetho, kodwa zazikho ezinye izizathu.

42:48.910 --> 42:56.490
Kwaye ndingakuxelela kuphela ukuba sijongene nolwaphulo-mthetho
olucwangcisiweyo, kwaye olo belukho iinkulungwane zeminyaka.

42:56.490 --> 43:03.430
Sisebenzisana nabantu kuphela, kwaye
namhlanje ndiza kukhankanya amagama nobuso.

43:10.490 --> 43:20.867
Umxholo wale simpoziyam ye-WHO, ngokuqinisekileyo, sisivumelwano
se-pandemic, kwaye ndingathanda ukusebenzisa ezi ziminithi

43:20.867 --> 43:30.821
zingama-20 ukuthetha ngalo mxholo ngokweenkcukacha, kuba inyani
yeyokuba kufakwe isibhengezo esitsha kwesi sivumelwano

43:30.821 --> 43:40.670
sitsha sezempilo se-WHO, esi sivumelwano se-pandemic,
esingekachazwa kabanzi kuluntu okanye samkelwe ngabanye.

43:40.670 --> 43:49.568
Kwaye eso sisibambiso esibaluleke kakhulu, kuba i-WHO
ilungiselela ihlabathi lonke ubunqolobi beebhaktheriya.

43:49.568 --> 43:56.192
Yiyo loo nto kufuneka ukhumbule isishunqulelo i-AMR.

43:56.192 --> 44:00.830
I-AMR imele ukuxhathisa kwezinto ezibulala iintsholongwane.

44:00.830 --> 44:06.026
Ngoko ke, asijongene apha nombuzo wokuba
sisebenzisana nabantu abenzayo okulungileyo

44:06.026 --> 44:08.930
na, kodwa sijongene nombutho wabenzi bobubi.

44:08.930 --> 44:09.790
Loo nto sele ingqiniwe.

44:09.790 --> 44:14.730
Kwaye yiloo yinto eyahluko elikhulu
xa kuthelekiswa nezinye ezininzi.

44:14.730 --> 44:25.284
Kukho icandelo kwisivumelwano se-WHO phantsi kweSigaba 4,
ngoku likwaphantsi kwesihlomelo 3h. Kwaye kukho into ethe

44:25.284 --> 44:30.990
yaziswa apho ebonakala ingabalulekanga xa uqala ukuyijonga.

44:30.990 --> 44:36.510
Oku kumalunga ne-AMR, ukuxhathisa kweentsholongwane kumachiza.

44:36.510 --> 44:45.411
Ngamafutshane, kuthiwa onke amazwe asayinileyo
ehlabathini, oko kukuthi phantse onke amazwe, ngoku

44:45.411 --> 44:50.872
kufuneka azilungiselele ukuthatha amanyathelo okuphendula.

44:50.872 --> 45:00.100
Oku kuthetha ukuba ukuba kukho uvalo oluxhaphakileyo malunga
neebhaktheriya, njengoko bekunjalo ngeentsholongwane, baya kuthi

45:00.100 --> 45:06.965
ke ngoku kufuneka babe nesicwangciso sokuvala
wonke umntu, umzekelo, ukuze bakwazi ukurekhoda

45:06.965 --> 45:11.545
ikhowudi yabo yemfuza. Nokunye okuninzi kakhulu.

45:11.545 --> 45:21.050
8. Kuba i-WHO ayikayenzi kwaye ayiyalanga
uphononongo lokuzivavanya emva kobhubhane we-Covid.

45:21.050 --> 45:28.790
Kwaye kufuneka silumke singawandisi ngakumbi
umzibe phakathi kwabantu abangagonywanga nabagonyiweyo.

45:33.790 --> 45:39.200
Kungenjalo, asiyi kuba nalo ithuba lokwamkela okwenzekileyo.
Kungenjalo, asiyi kukwazi ukuqhubela phambili kunye.

45:39.200 --> 45:43.570
Ndifuna ukunika ithemba kwabanye abantu
abangamxhoba lwesitofu sokugonya. Yiloo nto endiyenzayo.

45:43.570 --> 45:48.000
Zonke izibhedlele ezindityandileyo zithatha
isampulu yam yamaphaphu. Ndiphambene ngani?

45:48.000 --> 45:50.850
Andikhathalanga, ndatsalela iteksi esibhedlele:

45:50.850 --> 45:51.950
Ndifuna ingxelo yam yepatoloji.

45:51.950 --> 45:52.643
Akunakwenzeka!

45:52.643 --> 45:55.950
Ewe, kunokwenzeka. Kungenjalo, kuza kubakho ingxokozelo enkulu.

45:55.950 --> 45:57.790
Oko kuvela kwizibhedlele ezahlukeneyo.

45:57.790 --> 45:59.570
Kwaye ndithumele oku kuNjingalwazi Burkhardt.

45:59.570 --> 46:04.668
Ndathi, nceda, profesa wam othandekayo,
ndijongile ubone ukuba ngenene andigulanga ngenxa

46:04.668 --> 46:08.890
yePfizer na, okanye ukuba ndichanile ekugqibeleni.

46:08.890 --> 46:11.890
Kwaza ke kwafika isiphumo.

46:14.261 --> 46:20.430
Ukuba i-endothelium ifile. Kwaye oku kungqiniwe.

46:20.430 --> 46:23.490
Kwaye lihlazo laseJamani,
laseSwitzerland nalo lonke elaseYurophu;

46:23.490 --> 46:31.808
Okwangoku akukho nalilodwa ilebhu elenza uphicotho
lwezifo kubantu abonzakaliswe yitofu okanye kwabafileyo.

46:31.808 --> 46:34.650
Nawuphi na ugqirha wezifo ozibona ezi
zinto ngoku kufuneka abe neentloni.

46:34.650 --> 46:37.630
Olu vavanyo kulula kakhulu ukulufaka umbala.

46:37.630 --> 46:39.390
Kodwa akukho mntu uyenzayo.

46:39.390 --> 46:45.458
Akukho mntu unenkunzi yokuthi, "Kukho abantu abangama-200
abafileyo esibhedlele. Ndiza kuphanda ngale

46:45.458 --> 46:50.890
nto ndize ndithi bagula ngenxa yePfizer,
ukuze abantu ekugqibeleni bakwazi ukumangalela."

46:50.890 --> 46:52.130
Akukho mntu uqhaqhazelayo ukwenza loo nto.

46:52.130 --> 46:56.090
Ndikutsho ke, akulunganga ukuba uthe cwaka.

46:56.090 --> 46:59.570
Kuba abo bathe cwaka bayinxalenye
yobugebenga. Ngamnye ngamnye kubo.

46:59.570 --> 47:01.430
Ndiphumeze ntoni ndedwa ukuza kuthi ga ngoku?

47:01.430 --> 47:03.890
Abaninzi bathi akaphumelelanga nto kwaphela.

47:03.890 --> 47:11.148
Ndiya koogqirha abangazange bandinyange ngaphambili ndiziva
ndikhululekile ngokupheleleyo, kwaye ndihamba nezi zinto:

47:11.148 --> 47:16.234
isatifikethi sam sonakalo lwesitofu
sokugonya, ingxelo yam yepathojini, amanani am

47:16.234 --> 47:19.430
angoku e-spike kunye nonyango lwam, olunceda.

47:19.430 --> 47:21.570
Uze uye koogqirha, cinga ngayo.

47:21.570 --> 47:24.800
Akuzaliswanga yini wonke umsebenzi
wakho ngumonakalo wezitofu zokugonya?

47:24.800 --> 47:27.806
Ungathanda ukubanceda? Ewe okanye hayi?

47:27.806 --> 47:36.870
Ulingo lokucinezela incoko nge-coronavirus
xa kwaqala imfazwe yase-Ukraine luyasilela.

47:43.136 --> 47:53.150
Ngoku oosaziwayo bokuqala babuyela kwiinkqubo zencoko,
bexoxa ngokwamkela okwenzekileyo kwixesha elidlulileyo.

47:53.150 --> 48:01.450
KwiKomishoni yoPhando, oluhlobo lokuvavanywa ngokutsha
okungekho nzulu njengokuphuzwa kwesiphatho sewayini.

48:01.450 --> 48:05.630
Kwaye isiciko asifuni kungena.

48:05.630 --> 48:09.590
Kwaye akumangalisi ke ukuba isiciko asifaneli.

48:09.590 --> 48:13.590
kuba yonke into abayenzileyo ibingavumelekanga.

48:13.590 --> 48:16.430
Oko kundisa esiphelweni.

48:16.430 --> 48:22.750
Ndicinga ukuba yonke le nto ingachazwa
kakuhle njengokuphazamiseka kwengqondo okubanzi.

48:22.750 --> 48:26.850
Igama elithi udiktatshi libonakala liphosakele kum.

48:26.850 --> 48:33.024
Kuba kudiktatshi, abantu banyanzelwa
ukuba benze izinto abangafuni ukuzenza.

48:33.024 --> 48:37.470
Kanti phantsi kolawulo olungqongqo,
bathatha inxaxheba ngokuzithandela.

48:37.470 --> 48:43.136
Kwaye kufuneka uqonde ukuba abemi abaninzi
kakhulu bathatha inxaxheba ngokuzithandela.

48:43.136 --> 48:47.250
Ingakumbi eJamani ngengqondo yomgcini-bhloko wayo.

48:47.250 --> 48:53.563
Kwaye ngokwenza njalo, oosopolitiki ngokwenene benza izigidi
zabantu baba ngabahlanganyeli, umzekelo, abanini beeresityu

48:53.563 --> 49:00.590
ekufuneka babuyisele umva iindwendwe ezingagonywanga kunye nabanye
abanjalo, oosomashishini ekufuneka bejongile abasebenzi babo.

49:00.590 --> 49:09.632
Into yokuba ngokwenene kukho izigidi zabantu abancedisayo
yenza kube nzima kakhulu ukufikelela enzulwini yalo mcimbi.

49:09.632 --> 49:13.870
Inkundla yezomthetho, amajelo eendaba kunye
nezemfundo ephakamileyo zisilele ngokubanzi.

49:13.870 --> 49:17.510
Ndicinga ukuba wonke umntu angavumelana naloo nto ngoku.

49:23.616 --> 49:28.890
Ukuhlolwa ngokutsha okunyanisekileyo akunqweneleki kwaphela.

49:28.890 --> 49:35.403
Kwaye oko kuthetha ukuba ukuba iBhunga leFederal, iPalamente,
iinkundla, iicantons kunye namajelo eendaba bayala

49:35.403 --> 49:41.850
ukujongana nalo mba ngokufanelekileyo, ke into efana
nale esisandul' ukuyibona inokuphinda yenzeke nanini na.

49:41.850 --> 49:44.933
Yiyo ke loo nto kufuneka sifunde izifundo kuqala.

49:44.933 --> 49:49.762
Akufuneki siqhubele phambili ngoMthetho omtsha weSifo
Esosulelayo, izivumelwano zebhubhane okanye ukuzithoba

49:49.762 --> 49:53.990
kwi-EU. Endaweni yoko, kufuneka sijamelane noko kudlulileyo.

49:59.506 --> 50:04.593
Ukwandisa uxinzelelo lokuzenza le nkcubeko-ntsha,
ndiyacengceleza, eneneni ndiyanibongoza, ukuba nityikitye

50:04.593 --> 50:10.496
eli phulo lokuzenza inkcubeko-ntsha ukuba anikakwenzi oko.
Ncedani, nokuba kunjani, qinisekisani ukuba niyakwenza oko.

50:10.496 --> 50:11.616
Enkosi.

50:11.616 --> 50:17.330
Kulungile, ngoko ke, njengesisiphumo sexeshana,
into endisandul' ukuyithetha ifunxulwe apha kwakhona.

50:17.330 --> 50:23.870
Ngaphandle kohlolo, akukho zifundo. Izifundo ezifundweyo.
Kwaye ngokuqinisekileyo akukho zikhontrakthi zobhubhane.

50:23.870 --> 50:31.470
9. Kuba imigaqo esemthethweni yeenkqubo ze-WHO ayilandelwa.

50:31.470 --> 50:39.715
Kulungile, kukho enye ingongoma ebalulekileyo ekufuneka
uyikhumbule, ethi olu hlobo lwezilungiso lunokuvotelwa kuphela

50:39.715 --> 50:48.250
ukuba inguqulelo yokugqibela yovoto ingenisiwe kwiNdibano
yezeMpilo yeHlabathi ubuncinane kwiinyanga ezine ngaphambili.

50:48.250 --> 50:53.326
Ngoko ke, oku kungavotelwa ekupheleni kukaMeyi,
kwaye inguqulelo yokugqibela ibe sekupheleni kukaJuni.

50:53.326 --> 50:59.410
Uxolo, ekupheleni kukaJanuwari 2024. Kodwa ayifumaneki.

50:59.410 --> 51:02.550
Siphulaphula nje, sithethathethana,
sithethathethana, sithethathethana.

51:02.550 --> 51:11.437
Ngoko ke, oko kuthetha ukuba kungachasi imithetho yabo, njengoko
kuchaziwe kwi-Athikili 55(2) yeeMigaqo yezeMpilo,

51:11.437 --> 51:19.450
kwaye kungachasi nemithetho yabo yeenkqubo ye-WHO
ukuba bebefuna ukuvota ngayo ngoku ekupheleni kukaMeyi.

51:19.450 --> 51:30.248
Ngenxa yoko, uGqr Silvia Behrendt kunye nombutho wakhe, i-Global
Health Responsibility Agency, babhalele uTedros,

51:30.248 --> 51:39.039
uNobhala-Jikelele, ileta evulelekileyo, bemtyhola
kanye ngaloo nto kwaye besithi: Unoxanduva

51:39.039 --> 51:44.550
lokuqinisekisa ukuthotyelwa kwemigaqo yenkqubo ye-WHO.

51:44.550 --> 51:52.084
Aninakuvumela ukuba olu hlengahlengiso luvotwe kwiiveki ezimbalwa
ezizayo ngaphandle kokuba kukho umntu, okanye

51:52.084 --> 52:00.030
ilizwe, elifumene ithuba lokuqwalasela ngaphakathi ukuba
olu hlengahlengiso luthetha ntoni kanye kanye kuthi.

52:00.030 --> 52:04.310
10. Kuba ngokwenene yidiktatshi yezempilo.

52:04.310 --> 52:13.673
I-WHO ithathe igunya elilodwa lokutolika,
amandla agqithisileyo kunye nokuthimba ulwazi.

52:13.673 --> 52:17.536
I-WHO ifuna amandla angakumbi.
Ifuna izibophelelo ezinyanzelisayo.

52:17.536 --> 52:20.490
Kude kube ngoku, besisoloko sinika iingcebiso.

52:20.490 --> 52:23.750
Kwaye into esiyifunayo kwezi
zivumelwano ngoku ngamandla obuzibophelelo.

52:23.750 --> 52:28.736
Ngendlela eyonakalisa ubukhosi bethu.

52:28.736 --> 52:34.550
Okwangoku kukho imigaqo-nkqubo yamazwe
ngamazwe esebenzayo: imigaqo-nkqubo yezempilo.

52:34.550 --> 52:39.690
Kufuneka siyichithe ngokukhutheleyo ngomhla othile.

52:39.690 --> 52:41.470
Ngoko ke kufuneka sithathe amanyathelo.

52:41.470 --> 52:45.630
Kukho nesivumelwano sobhubhane. Kufuneka sitshinywe.

52:45.630 --> 52:50.810
Kwaye kufuneka sithintele ukuba
kungatyikitywa. Kwaye oko kuya kwenzeka ekupheleni kukaMeyi.

52:50.810 --> 52:56.357
Kwaye iBhunga leFederal liyazama ukugcina
iPalamente ingabandakanywa ngokungacaci

52:56.357 --> 52:59.670
nangokulahla umxholo. Kwaye liyathandabuza.

52:59.670 --> 53:04.610
Kwaye ke kuhlala kukho ubuxoki obuthethwayo
kwiikomiti. Into leyo engeyonyani kwaphela.

53:04.610 --> 53:10.610
Kwaye okubalulekileyo kuthi kukuba
isivumelwano simiselwe ukuba sibekwe phambi kwePalamente.

53:10.610 --> 53:14.350
Kuba kuphela ngoko ke isemthethweni ukuba
ibe yireferendamu. Kwaye singayivotela.

53:14.350 --> 53:16.830
Oko kubaluleke kakhulu.

53:16.830 --> 53:22.350
Ngoko ke, uphuhliso lwamachiza kunye nokuthengiswa
kwazo kufuneka zidibaniswe phantsi kweziko elinye.

53:22.350 --> 53:25.770
Oku kuthetha ukuba i-WHO ingena
kwiikhontrakthi neenkampani zamachiza.

53:25.770 --> 53:30.490
Kakade ke, i-WHO izakutsala
kakhulu ezipokothweni zayo ize izincede.

53:30.490 --> 53:34.170
Kwenziwa izigqibo malunga nokuba uphuhliso luza kwenzeka
phi kwaye zeziphi iinkampani eziza kuthatha inxaxheba.

53:34.170 --> 53:37.150
Amaxabiso ayalawulwa kwaye amiselwa.

53:37.150 --> 53:41.344
Akusekho mntu unento ayithethayo,
ingakumbi abasemagunyeni bakarhulumente.

53:41.344 --> 53:46.710
Kwaye ukwamkelwa kwezitofu zokugonya ngokubanzi kuyakhuthazwa.

53:46.710 --> 53:54.170
Kufuneka uthathe izitofu zokugonya uye nazo enkampini
nyaka ngamnye, zize ke ziphelelwe lixesha kufuneke zilahliwe.

53:54.170 --> 53:56.576
Kuya kubakho kwakhona imfuno engxamisekileyo.

53:56.576 --> 54:01.770
Ngoko ke, kufana nomatshini
osoloko usebenza kwishishini lamachiza.

54:01.770 --> 54:03.630
Kuyanceda kwishishini lamachiza.

54:03.630 --> 54:10.075
Ngokwenene, ayingo mbutho ongaphaya kwezizwe, kodwa
ngumbutho nje wamazwe ngamazwe karhulumente kwaye,

54:10.075 --> 54:13.920
ngaphezu kwako konke, awunayo yodwa inkululeko yolwazi.

54:13.920 --> 54:20.952
Noko ke, uyayazi yonke le nto kwaye, ngaphezu koko, kufuneka
ahloniphe amalungelo asisiseko kwaye,

54:20.952 --> 54:28.130
njengoko kufuneka ndigxininise
ngokuphindaphindiweyo, kufuneka ahlale ephonononga izenzo zakhe.

54:28.130 --> 54:31.390
La ngolwaphulo-mthetho olukhulu kakhulu, awungazenzanga yena.

54:31.390 --> 54:33.390
Akufanelanga ukuba kubangele nayiphi na ingozi.

54:33.390 --> 54:41.296
Kule minyaka mine enesiqingatha idlulileyo, uzibhidanise
ngokupheleleyo ngokuphakamisa ngokuphindaphindiweyo

54:41.296 --> 54:49.120
iziyobisi eziyingozi njengokuphela kwesisombululo
kwimfazwe ekuthiwa ilwa nengcinezelo ekuthiwa ikhona.

54:49.120 --> 54:52.130
Kwaye apha ke sifika kwintetho yokuqala engundoqo.

54:52.130 --> 55:03.310
I-WHO mayingavunyelwa ukuba ibe namandla
okuthatha ngenkani okanye anikwe amanye amagunya.

55:03.310 --> 55:08.070
Akukaze kungqineke, kodwa kunokuphela nje.

55:08.070 --> 55:12.330
Misa! Uphononongo lwasemva kwesenzo ngokwesiqwenga samajoni.

55:12.330 --> 55:18.199
Kwaye kuphela xa zonke iimpazamo sele
zilungisiwe sinokuthetha ngezivumelwano ezitsha,

55:18.199 --> 55:21.766
kwaye ngokuqinisekileyo hayi ngaphambi koko.

55:21.766 --> 55:29.690
Ngoko ke, into esiyenzayo apha, kwinqanaba elithile, kukuxela
ikamva, kuba sinokutolika nje ezi zilungiso zicetywayo size

55:29.690 --> 55:36.501
siqaphele ukuba, ukuza kuthi ga ngoku, iqela
lezithethathethwano laseSwitzerland alikaze lithi, alizange

55:36.501 --> 55:40.570
lithethe nyani, ewe, asizithandi ezi zilungiso zicetywayo.

55:40.570 --> 55:47.515
Ngokupheleleyo sifuna ukukhusela amalungelo oluntu, sifuna umgaqo
wokwahlulwa kobundlobongela uthathelwe ingqalelo, sifuna le nto

55:47.515 --> 55:51.160
imangalisayo yokungabikho kwesizathu, eli gunya lihleba le-WHO,

55:51.160 --> 55:59.031
Kufuneka sikuthintele oku ngogunyaziweyo okanye i-arhente
yokulawula, kwaye, ngaphezu kwako konke, akufuneki

55:59.031 --> 56:07.690
sivumele i-WHO yodwa ukuba igqibe ukuba yeyiphi inkcazelo
kwicandelo lonke lezempilo echanekileyo neyoingachanekanga.

56:07.690 --> 56:12.490
Andikavakali oku kumlomo wayo
nayiphi na imajistrati eSwitzerland.

56:12.490 --> 56:15.950
Kodwa bekufanele utshilo oko, kuba awuvumelani nako.

56:15.950 --> 56:17.890
Yiyo loo nto ke kufuneka sithethe ngayo.

56:17.890 --> 56:21.000
Ngoko ke, yintoni umxholo jikelele?

56:21.000 --> 56:27.200
Ndingakwazi ukucacisa umxholo ngokubanzi ngokufutshane
kuphela, kodwa imalunga neshishini elikhulu kakhulu.

56:27.200 --> 56:34.390
Oku kusekwa kweshishini lokwenene
lwe-pandemic, kwaye kucwangciswe ngononophelo olukhulu.

56:34.390 --> 56:37.270
Ngoko ke, ukuba uyazifundela, uya kuqonda.

56:37.270 --> 56:44.324
Iqala apha phantsi kwesihloko, kuthiwe eyona nto imbi kakhulu
eyayinokwenzeka kuthi ngexesha le-Covid

56:44.324 --> 56:50.630
yayikukuba singakwazi ukunika wonke umntu
isixa esifanayo sesitofu sokugonya ngaxeshanye.

56:50.630 --> 56:55.310
Ukwabiwa ngokulinganayo, ukwabiwa ngokulinganayo akusebenzanga.

56:55.310 --> 56:58.170
Igama elithi 'equity' ladalwa ngenjongo yale nto.

56:58.170 --> 57:02.153
Ubulungisa kufanele kuthethe ulwabiwo olulungileyo.

57:02.153 --> 57:09.973
Kwaye phantsi kwale nto, abantu bathi yayimbi kakhulu,
yayiyingozi kakhulu, yayinokubulala izigidi ezininzi zabantu.

57:09.973 --> 57:16.813
Kufuneka sinike i-WHO igunya
lokugqiba ukuba zeziphi iimveliso ezenziwayo.

57:16.813 --> 57:26.630
Ngoko ke sithetha ngezinto zokugonya, ezisekelwe kwi-mRNA,
izixhobo zokuxilonga, naluphi na uhlobo lweemveliso zobhubhane.

57:26.630 --> 57:29.970
I-WHO kufuneka ivunyelwe ukuba igqibe ngako konke oku.

57:29.970 --> 57:36.491
Xa ndaqala ukuphanda nge-One Health Approach, ndamangaliswa
kakhulu kukufumanisa ukuba yaqala ngonyaka ka-2004, kanye

57:36.491 --> 57:41.260
kwinkomfa eyayibanjelwe kwiYunivesithi yaseRockefeller eNew York.

57:41.260 --> 57:46.290
Kwaye ndingathanda ukunifundela
indlela abayichaza ngayo ngelo xesha,

57:46.290 --> 57:53.888
Impilo enye: Ukuqaphela unxulumano phakathi kwempilo yabantu,
yezilwanyana zasekhaya, neyasehlathini, kunye nosongelo oluvela

57:53.888 --> 58:01.122
ezifweni kubantu, kubonelelo lwabo lokutya nakwioqoqosho,
kunye nokwahluka kwezinto eziphilayo ekulondolozweni kwendawo

58:01.122 --> 58:05.070
esempilweni neekhaya zemvelo ezisebenzayo esizidinga sonke.

58:05.070 --> 58:11.173
I-Agenda 2030, njengoko usenokuba uve,
yayifudula isaziwa njenge-Agenda 21 okanye,

58:11.173 --> 58:14.570
ngokubanzi, i-Agenda yeNkulungwane yama-21.

58:14.570 --> 58:21.333
Oku kungenxa yokuba ikwasekwe kwindlela ye-One Health, nangona
ingayikhankanyi le ntetho kwiinjongo zayo ezili-17 zozinzo –

58:21.333 --> 58:27.161
njengoko usenokuba sele usazi, ezi zibizwa ngokuba ziiNjongo
ezili-17 zoPhuhliso oluZinzileyo – kodwa yile

58:27.161 --> 58:33.426
nto kanye ethethwayo, kwaye ikhankanywe
ngokungaqondakalanga kwinjongo yesithathu yale ajenda:

58:33.426 --> 58:39.808
Qinisekisa ubomi obusempilweni kwaye
ukhuthaze impilontle kubo bonke kubo bonke ubudala.

58:39.808 --> 58:47.611
Ezinye iinjongo ezili-16 zivakala zinomtsalane kanye njengenjongo
yesithathu, kwaye sithengiswa umbono wehlabathi eligqibeleleyo

58:47.611 --> 58:51.690
olunge kakhulu ukuba lube yinyani, kwaye ngokwenene kunjalo.

58:51.690 --> 58:55.936
Okubalulekileyo kukuba thina bantu
sifanele sikhanyiselwe la mazwi mahle.

58:55.936 --> 59:02.678
Kuba, kwaye ke ngoku phulaphulani, azingaphantsi kwe-14
kwezi njongo zili-17 zozinzo ziquka ukugonya okanye

59:02.678 --> 59:06.850
izitofu zokuthintela izifo njengesisombululo sale ngxaki.

59:06.850 --> 59:10.920
Kwaye ngoku ndiza kunibonisa ukuba ngubani owenza loo nto kuthi.

59:10.920 --> 59:17.890
Yiloo nto eyenziwa yi-UN, iZizwe eziManyeneyo.
Ndibabiza ngokuba "zizazi-ntsomi ezinganyuliwanga".

59:17.890 --> 59:23.523
Kuba aba bantu abanganyuliweyo abangabalulekanga basihlasela
yonke imihla ngemibongo yabo malunga nento elungileyo kuluntu

59:23.523 --> 59:26.710
okanye elungileyo ngakumbi; musa ukuzenzela, yenzela uluntu.

59:26.710 --> 59:31.250
Le yindlela yokusebenzisana esiyivile
rhoqo ngexesha lobhubhane we-coronavirus.

59:31.250 --> 59:37.436
Kwaye kum, eyona nto inkohlakalo ngale nto yeyokuba isihlwele
sabantu asibonakali sikulungele ukuqonda ukuba akukho kulungelwa

59:37.436 --> 59:40.510
kukhulu okanye kulungelwa okuphakamileyo kunenkululeko.

59:40.510 --> 59:43.153
Kwaye yile nto kanye leyo iza kuthathwa kuthi ngonaphakade.

59:43.153 --> 59:46.406
Yiyo loo nto ndikuxelela ngoku ukuba
akukho kulungileyo kugqithisileyo inkululeko.

59:46.406 --> 59:49.570
Kwaye ke seso isishwankathelo sam.

59:49.570 --> 59:56.087
Akukho kulungileyo kuphezulu, kwaye ngokuqinisekileyo akukho
kulungileyo koluntu okukhohlisayo, okunokwenza siwamkele i-Agenda

59:56.087 --> 01:00:02.490
2030, i-One Health approach okanye nayiphi na enye i-ajenda
engenabuntu size sinyanzeleke ukuba siyeke iimfuno zethu.

01:00:02.490 --> 01:00:06.830
Inkululeko yeyona nto ilungileyo, kwaye kufuneka ikhuselwe.

01:00:06.830 --> 01:00:15.869
Kwaye iimpendulo kuyo yonke le migubasi,
isisombululo esibonakalayo esithi ke sinikezelwe ngohlobo

01:00:15.869 --> 01:00:20.673
lwe-sertifikat ye-Covid, umzekelo, zifana kakhulu.

01:00:20.673 --> 01:00:30.077
Kuba zilandelela ingqiqo ethile, kwaye le ngqiqo ngokubanzi yile:
ukubekwa iliso okungakumbi egameni lokhuseleko, ukuhlolwa

01:00:30.077 --> 01:00:39.175
okungakumbi kwezinto ezipapashwayo egameni lokulwa iindaba
ezingeyonyani, ukusebenzisana okungakumbi egameni lobumbano,

01:00:39.175 --> 01:00:48.350
ukuxhomekeka okungakumbi phakathi kukarhulumente neenkampani
egameni lokhuseleko lokubonelelwa, ukubonelelwa okungakumbi

01:00:48.350 --> 01:00:56.760
ngeemithi egameni lempilo, ulawulo olungakumbi egameni
lokukhusela imozulu, ukudityaniswa okungakumbi phakathi

01:00:56.760 --> 01:01:02.050
kwabantu nobuchwepheshe egameni kwenkqubela, egameni luzinzo.

01:01:02.050 --> 01:01:08.731
Ukuba uyacingisisa ngayo de ufikelele esiphelweni esinengqiqo,
konke oku kunokufezekiswa kuphela ngamanyathelo

01:01:08.731 --> 01:01:15.160
olawulo olubanzi, ulandelelo, ukudityaniswa kwaye
kugxilwe kwindawo enye, kunye nokuthathwa kwempahla.

01:01:15.160 --> 01:01:25.984
Kwaye ayisekelwanga kwiimfuno zabantu, kodwa isekelwe kwingcinga
nje nje yelizwe elifanelekileyo apho kulawula impilo epheleleyo,

01:01:25.984 --> 01:01:31.230
ukhuseleko olupheleleyo kunye nemeko yezulu egqibeleleyo.

01:01:31.230 --> 01:01:41.426
Okwesibini, imbono yomatshini kuphela, egxile ngokupheleleyo
kwizinto eziphathekayo ngokomhlaba nobuntu, apho yonke

01:01:41.426 --> 01:01:48.250
into enokwenziwa ngeteknoloji ithathwa njengento enqwenelekayo.

01:01:48.250 --> 01:01:51.850
Kwaye into etshiswayo kule nkqubo bubuntu.

01:01:51.850 --> 01:01:57.740
Indlela esongakele ngayo isivumelwano sonke
sobhubhane ingabonakala ngesivakalisi esinye.

01:01:57.740 --> 01:02:01.600
Nemimiselo yezempilo yamazwe ngamazwe, hayi indlela
ekuthambekileyo ngayo oko, nokuba kungempazamo kangakanani.

01:02:01.600 --> 01:02:06.830
Oku kumalunga nesindululo esibophelelayo ngokomthetho.
Amagqwetha kusenokwenzeka ukuba sele esivile ngoku.

01:02:06.830 --> 01:02:12.353
Oko kuza kusebenza njani? Sicebiso okanye
yeyalelo? Zozibini. Ekugqibeleni, lyalelo.

01:02:12.353 --> 01:02:15.866
Isindululo asinakunyanzeliswa ngokomthetho.

01:02:15.866 --> 01:02:21.030
Le ngqiqo ingavakaliyo kulo mvumbo mnye
kuphela – ungatsho – ungayilahla enqweni.

01:02:21.030 --> 01:02:25.320
Kwaye ke kuza idiktatshi yezempilo.

01:02:27.133 --> 01:02:34.537
Ngobuzwilakhe bezempilo, ndithetha ukuba, ngaphandle kokuba
sifanele ukugonywa, ngaphezu kwako konke, sixelelwa ukuba yintoni

01:02:34.537 --> 01:02:38.930
esivumelekileyo ukuyitya nento esingasavumelekanga ukuyitya.

01:02:38.930 --> 01:02:44.570
Kwaye apha ndibona ingozi enkulu kakhulu
enxulumene nokwenziwa kwezinto zibe zidijithali.

01:02:44.570 --> 01:02:51.930
Imidiya yanamhlanje idale ithuba
lolawulo olupheleleyo phezu kwabemi.

01:02:51.930 --> 01:02:58.798
Kwaye ndicinga ukuba kungekudala okanye kamva,
la manyathelo okulawula aza kukhokelela

01:02:58.798 --> 01:03:03.808
ekubekweni kwezohlwayo ukuba abantu abayithobeli imigaqo.

01:03:03.808 --> 01:03:08.236
Masithathe umzekelo: mhlawumbi abantu abatya
inyama kuya kufuneka ngequbuliso bahlawule

01:03:08.236 --> 01:03:11.450
iminikelo ye-inshorensi yezempilo ephezulu.

01:03:11.450 --> 01:03:20.206
Ngamafutshane: Siphakathi kwenkqubela apho
silahlekelwa bubuqu bethu nokuzimela kwethu, kwaye

01:03:20.206 --> 01:03:27.520
siyaxhwathiswa kulungelo lwethu lokuzithethelela ngokwenene.

01:03:27.520 --> 01:03:36.966
11. Kuba i-WHO ayiphantsi kwayo nayiphi na igunya
lokongamela okanye uphononongo lomgaqo-siseko lweenkundla.

01:03:36.966 --> 01:03:42.130
Konke oku kukhokelela ekukwazini kwamkelwa kwesizolo.

01:03:42.130 --> 01:03:51.002
Kwaye ndibhale apha le nto ndiyithatha njengeyona fomula ilula,
esetyenziswe ngokuphindaphindiweyo kum enkundleni, kodwa

01:03:51.002 --> 01:03:59.113
esebenza nakuluntu luphela, nendiyiva ngokuphindaphindiweyo
kubo bonke oogxa bam nabahlobo bam, abathi kum:

01:03:59.113 --> 01:04:05.665
"Jonga, ngamaxesha obhubhane, abasemagunyeni kufuneka banikwe
amandla angakumbi okuzikhethela. Kwaye logama nje

01:04:05.665 --> 01:04:13.152
abasemagunyeni bethobela izikhokelo ze-WHO, asinakukwazi kwaye
akufuneki siyiphikise loo nto." Into efana ncam naleyo.

01:04:13.152 --> 01:04:21.208
Ewe, kwaye le ndawo yokuqala ibonisa indima ebaluleke
kakhulu edlalwa yi-WHO xa ibhengeza imeko kaxakeka xa

01:04:21.208 --> 01:04:26.126
kukho ubhubhane, njengoko yenzileyo kwixesha elidlulileyo.

01:04:26.126 --> 01:04:31.338
Abantu bayajika, kwaye neenkundla ziyajika
kumsebenzi wazo womgaqo-siseko wokuphonononga,

01:04:31.338 --> 01:04:34.180
zivumela i-WHO ukuba yenze njengoko ithanda.

01:04:34.180 --> 01:04:37.690
Kwakusele kunjalo kwixesha elidlulileyo.

01:04:37.690 --> 01:04:42.368
Ewe, kwaye seso kanye isizathu sokuba ezi
zinyathelo zingxamiseke kakhulu ezakha

01:04:42.368 --> 01:04:45.813
zabakho zingajongwanga – kwanokude kube namhlanje.

01:04:45.813 --> 01:04:55.590
12. Kuba i-WHO kufuneka ithathwe njengesixhobo sabakhi abasebenza
kwihlabathi jikelele borhulumente wehlabathi ophakathi.

01:04:55.590 --> 01:05:01.746
Ukuhlanganiswa koqoqosho lwehlabathi ngoku
kulandelwa kukuhlanganiswa kweemilinganiselo, iindlela

01:05:01.746 --> 01:05:06.610
zokuphila kunye neendlela zokuhlelwa kwentlalo.

01:05:06.610 --> 01:05:14.880
Ukuba ngubani oxhamla kulo mhlahlandlela
ngumbuzo obalulekileyo, kodwa ongacaci kakuhle.

01:05:14.880 --> 01:05:25.355
Ngokuqinisekileyo, elinye lawona mandla akhokelayo yiWorld
Economic Forum enoKlaus, kodwa kukho, ewe, neminye imibutho

01:05:25.355 --> 01:05:37.330
eyahluke ngokupheleleyo enenjongo yokuseka urhulumente
othiwa ngamnye, okanye, umntu angathi, urhulumente wehlabathi.

01:05:39.790 --> 01:05:44.990
Kwaye abaza kuphulukana ekugqibeleni yeyona ninzi.

01:05:44.990 --> 01:05:47.590
Iqela elincinci labakhethekileyo liza kuphumelela.

01:05:47.590 --> 01:05:55.993
Singatsho nokuthi ishishini lezemali
liza kuphumelela, ukuyibeka ngokucacileyo.

01:05:55.993 --> 01:06:05.015
Ubhubhane we-Covid ibiyingxelo elungileyo yokuvavanya
ukuba abantu baya kuyamkela nokuxhasa kangakanani na

01:06:05.015 --> 01:06:10.093
ukunyanzeliswa kwelizwe lonke kwezimvo namanyathelo.

01:06:10.093 --> 01:06:17.073
Ngelishwa, kufuneka nditsho ukuba olu vavanyo
lwasentsimini lube yimpumelelo epheleleyo kubaqalisi.

01:06:17.073 --> 01:06:23.760
Kukho umngcipheko omkhulu kakhulu wokuba
ikamva lethu liza kubotshelelwa kubuzwilakhe

01:06:23.760 --> 01:06:28.440
behlabathi jikelele kwezimvo nakwezempilo.

01:06:28.440 --> 01:06:36.370
Izivumelwano zamazwe ngamazwe, ezifana
nesivumelwano se-WHO, zivula indlela yoku.

01:06:36.370 --> 01:06:39.500
Ngoku uza kubuza ukuba yintoni le "njongo ifihliweyo".

01:06:39.500 --> 01:06:45.180
I-ajenda efihliweyo yeyokuba i-UN, iZizwe
eziManyeneyo, ingundoqo, isiseko soLawulo lweHlabathi

01:06:45.180 --> 01:06:48.750
olunye lwexesha elizayo – ulawulo lwehlabathi.

01:06:48.750 --> 01:06:51.250
Kuba yasekwa kanye ngenjongo le.

01:06:51.250 --> 01:06:54.330
Usenokuba awukeva isitshoyo ngolo
hlobo ngaphambili, kodwa yinyani.

01:06:54.330 --> 01:06:55.426
Ngoku ke sifika kwi-WHO.

01:06:55.426 --> 01:06:59.050
I-WHO ngumbutho ongaphantsi kwe-UN.

01:06:59.050 --> 01:07:06.733
Kwaye ngoku sele isisixhobo, isixhobo ekuzakufezekiswa
ngaso ngokukhawuleza le njongo karhulumente womhlaba omnye.

01:07:06.733 --> 01:07:15.620
Yiyo loo nto i-WHO ifuna ukufumana amandla apheleleyo kuyo
yonke imimandla yobomi bethu, hayi nje kuphela kwezempilo.

01:07:15.620 --> 01:07:18.770
Ufuna ukulawula yonke into nabo bonke abantu.

01:07:18.770 --> 01:07:27.080
Kwaye ngokoluvo lwam, kukho isizathu esinye esiphambili sokuba
i-WHO isetyenziswe gwenxa ukuze kufezekiswe ezi njongo ze-ajenda.

01:07:27.080 --> 01:07:35.424
Ngenxa yokuba bambalwa abantu abasabambelele kwiifilosofi
neengcinga zezopolitiko, ukhuseleko nempilo kuphela izizathu

01:07:35.424 --> 01:07:39.850
ezenza bavume izithintelo ezibanzi kumalungelo abo asisiseko.

01:07:39.850 --> 01:07:42.850
Kwaye ubhubhane we-coronavirus unike ubungqina boku.

01:07:42.850 --> 01:07:48.870
Kwaye ndilusizi kakhulu ukuba kufuneka ndithethe oku,
kodwa ubhubhane we-coronavirus ibinguvavanyo lobukrelekrele.

01:07:55.586 --> 01:07:59.427
Yayiyiprojekthi yokulinga ukubona ukuba umntu
angaya kude kangakanani. Kwaye ngelishwa, le

01:07:59.427 --> 01:08:02.230
projekthi yasebenza ngokumangalisayo kakuhle.

01:08:02.230 --> 01:08:03.173
Yonke into enye, enye, enye.

01:08:03.173 --> 01:08:09.713
I-ajenda enye, impilo enye, i-ajenda enye,
urhulumente wehlabathi omnye, ubuzwilakhe obunye.

01:08:09.713 --> 01:08:13.510
Yiyo leyo inguqulelo emfutshane. Ndizakubuyela kule ajenda kamva.

01:08:13.510 --> 01:08:19.070
Kodwa ukuba ngoku uzibuza: Kutheni oko
kukhokelela kulawulo lwesidima olunye, cinga nje nge-EU.

01:08:19.070 --> 01:08:24.032
I-EU sele iyiManyano yaseYurophu, sele
iyurhulumente omncinci wehlabathi, ukuba sithiya.

01:08:24.032 --> 01:08:32.790
Kwaye iPalamente yaseYurophu yenziwe ngamalungu akhethwe
ngabemi bala Mazwe angamalungu e-EU, kodwa angenazithethe.

01:08:32.790 --> 01:08:39.850
Kwaye iKomishoni ye-EU, egqiba ngayo yonke into, ayinyulwanga
mntu, kodwa yamiselwa ngabaphathi abasemva kwemigubasi.

01:08:39.850 --> 01:08:44.943
Kwaye musa nokucinga umzuzwana ukuba izinto zazingaba
zahlukile ukuba besinokarhulumente wehlabathi elinye

01:08:44.943 --> 01:08:49.150
ngoku, ukuba ibiya kuba yinkqubo yedemokhrasi. Soze!

01:08:49.150 --> 01:08:59.143
Kuxhomekeke kakhulu kuthi ukuba sizakuba
nobuzwilakhe obuphakathi nokulawulwa ngamandla

01:08:59.143 --> 01:09:07.410
okanye inkululeko nokuzimela kwixesha lethu elizayo.

01:09:07.410 --> 01:09:12.890
Ngubani omnye onokuchasa iindlela ezikhoyo ngoku?

01:09:12.890 --> 01:09:23.027
Kufuneka sikhulise ukuxhathisa ukunyanyezelwa, kwaye
njengelitye eliwisiwe echibini, kufuneka sikwazi

01:09:23.027 --> 01:09:30.530
ukuvuselela abantu abaninzi ngakumbi ngeengcinga nemibono yethu.

01:09:30.530 --> 01:09:35.832
Ngokoluvo lwam, namhlanje sisigaba esibaluleke kakhulu
sokujika, kwaye ndikholelwa ukuba ngenene kusele imizuzu

01:09:35.832 --> 01:09:39.648
emihlanu phambi kweentsimbi ezilishumi elinambini ebusuku.

01:09:39.648 --> 01:09:46.813
Ingaba sifuna ukuphila ubomi obungenanjongo
ekubeni ngabakhoboka, okanye siphile ubomi obuzimeleyo?

01:09:46.813 --> 01:09:52.256
Impendulo yalo mbuzo kufuneka icace gca kuthi sonke.

01:09:52.256 --> 01:09:56.860
Masilwele oko kwenza ubukho bethu bufanele ukuphilwa.

01:09:56.860 --> 01:09:58.450
Enkosi ngokuqwalasela kwenu.
