דער פּאַנדעמיע־אָפּמאַך פֿון דער וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע און די רעווידירטע
אינטערנאַציאָנאַלע געזונט־רעגולאַציעס מוזן אָפּגעשטעלט ווערן!
דאָס איז געווען דער איינשטימיקער קאָנסענזוס בײַם סימפּאָזיום פֿון דער וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע
(WHO) אין ציריך דעם 20סטן אַפּריל 2024.
אינטערנאַציאָנאַל באַרימטע רעדנער האָבן דערקלערט דעם דראַמאַטישן השפּעה וואָס די נײַע WHO־רעגולאַציעס
וועלן האָבן אויף געזונטהייט און אויסדרוק־פֿרײַהייט.
די דאָזיקע זאָלן פאָרגעשטעלט ווערן פאר די 194 מיטגליד-שטאַטן צו אָננעמען ביי דער 77סטער וועלט-געזונטהייט-פארזאמלונג
אין זשענעווע, פון 27סטן מײַ ביזן 1טן יוני 2024.
די אינפֿאָרמאַציע־סעסיע איז איניציִיִרט געוואָרן דורך אורס האַנס,
געוועזענער מיטגליד פֿון דער ציריךער קאַנטאָנאַלער ראַט און פּרעזידענט פֿון פּאַבליק אײַ אויף סײַענס.
פּובליק אײַ אויף וויסנשאַפֿט מאַכט וויסנשאַפֿט דורכזיכטיק און וויסן צוטריטלעך פֿאַר אַ ברייטן עולם.
איצט זעט אַ צוזאַמענשטעלונג פֿון די פֿאַרשיידענע פּרעזענטאַציעס.
דער ציל איז צו פֿאַרשטאַרקן צוועלף סיבות פֿאַר וואָס דער פּאַנדעמיע־אָפּמאַך פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע
און די איבערגעאַרבעטע אינטערנאַציאָנאַלע געזונטהייט־רעגולאַציעס מוזן אָפּגעשטעלט ווערן.
די יחיד־פּרעזענטאַציעס אין גאַנצער לענג קען מען געפֿינען אונטער די לינקען וואָס ווערן געוויזן אין די רעפֿערענצן.
1. ווײַל די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע פֿאַרלעצט פֿונדאַמענטאַלע רעכט.
כּבֿוד פֿון מענטשלעכער כּבֿוד און מענטשנרעכטן איז אָפּגענומען געוואָרן דורך די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
זיי זאָלן מער נישט עקזיסטירן.
יעדער, דאַמען און הערן, וואָס נאָך האָט אפילו אַ שטיקל פֿאַרשטאַנד פֿון וואָס מענטשלעכקייט איז און
וואָס אונדז באַטרעפֿט, קען נישט מסכים זײַן מיט דעם.
דער טערמין "פּאַנדעמיע" ווערט אויסגעצויגן ביז זײַנע גרעניצן: קלימאַט־ענדערונג, פֿאַרלוסט פֿון ביאָ־פֿאַרשיידנקייט — אַלץ ווערט
אויפֿגעהויבן צו דער סטאַטוס פֿון אַ פּאַנדעמיע, כּדי אַז לעסאָף די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO) קען איבערנעמען
די סאָווערעניטעט און יחיד־רעגירונגען קענען ווערן אָפּגעשאַפֿט.
זיי אָפּשאַפֿן זיך.
2. ווײַל די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע פֿאַרלעצט דעם פֿונדאַמענטאַלן פּרינציפּ פֿון דעמאָקראַטיע – די
פֿרײַהייט פֿון אויסדרוק און די פֿרײַהייט פֿון אינפֿאָרמאַציע.
און איך האָב אײַך געבראַכט צוויי בײַשפּילן.
אַ בײַשפּיל: דער פאַרלוסט פֿון סאָווערעניטעט.
– למעשׂה, איז דאָס די הײַנטיקע טעמע, כאָטש, ווי איך האָב געזאָגט, וועל איך זיך שפּעטער
באַזונדער באַהאַנדלען מיט דער mRNA־טעכנאָלאָגיע.
די פֿראַגע איז, אויב מיר פאַרלירן אונדזער זעלבסטבאַשטימונג – יאָ, דאָס פּאַסירט מיט דער גענע־טעראַפּיע,
נאַטירלעך. דו זעסט אַז איך רוף עס נישט וואַקסינאַציע.
פֿאַרוואָס? איך וועל דיר אין אַ רגע זאָגן.
ווען מיר פאַרלירן אונדזער זעלבסטבאַשטימונג, געפֿינען מיר זיך אין דער גרעסטער קריזיס פֿון
אונדזער אידענטיטעט; מיר זענען ניט מער מיר אַליין.
און דאָס איז קלאָר די כוונה.
דאָס ווערט דערגרייכט דורך געפֿירטע געדאַנקען, וואָס זיך דערנאָך אויסדריקט אין נערוועזקייט, רייצבאַרקייט,
איבערמעסיקע פֿאָדערונגען, אַנגסט, ברענאוט, דעפּרעסיע און אַלע אַנדערע זאַכן וואָס מיר האָבן נאָר געהערט וועגן.
און אין דעם לעצטן הינזיכט, אויב מיר פאַרלירן אונדזער סאָווערעניטעט – און דערפֿאַר האַלטן מיר הײַנט די קאָנפֿערענץ.
אין שווייץ האָבן מיר אַ דירעקטע דעמאָקראַטיע.
אין אונדזער לאַנד באַשליסן די מענטשן, און קיינער אַנדערער.
און געזונטהייט־פּאָליטיק איז טאַקע די אחריות פֿון די קאַנטאָנען, נישט פֿון דער פֿעדעראַלער רעגירונג.
און זינט קאָוויד, האָט די פֿעדעראַלע רעגירונג זיך דערלויבט צו צענטראַליזירן און קאָנטראָלירן אַלץ מער און מער.
און מיר מוזן דרייען דאָס ראָד צוריק.
דער פּאַנדעמיע־פּאַקט וואָלט געמיינט, אַז ווען עס קומט צו געזונט, וואָלטן מיר פֿאַרלוירן אונדזערע ליבעראַלע, דעמאָקראַטישע רעכט.
דאָס איז וואָס מיר ווילן.
איך מיין נישט אַזוי.
נämlich, אין וועלכן מאָס וועט אַ געזעץ אָדער אַ אינטערנאַציאָנאַלער טראַקטאַט
לעצטנס ווירקן אויף אונדזער לעגאַלער סיטואַציע?
ווי פיל וועט די פֿעיִקייט פֿון דער רעגירונג צו האַנדלען באַגרענעצט ווערן?
און וויפֿל אַרײַנמישונג איז דאָ אין דער אַלגעמיינער סטרוקטור פֿון מאַכט, ווי עס ווערט דעפֿינירט דורך אונדזער קאָנסטיטוציע,
אין דער אַרכיטעקטור פֿון דער אָפּטיילונג פֿון מאַכטן?
אַזוי, וואָס שטרענגער די דאָזיקע אַרײַנמישונג איז,
וואָס גרעסער דאָס רעכט צו האָבן אַ מיינונג.
און מיר געפֿינען דאָס אין פֿאַרשיידענע באַשטימונגען.
אַרטיקל 164 איז דאָ אַ ביסל ברייטער, ער זאָגט פשוט אַז געזעצגעבונג שטענדיק מיינט אַז די מענטשן זאָלן האָבן אַ
שטימע, לפחות אינעם ראַם פֿון אַ אָפּטיאָנאַלן רעפֿערענדום.
די קריטישע פֿראַגע איז: צי וועט די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע אין דער צוקונפֿט קענען באַגרענעצן
די יסודותדיקע פּרינציפּן פֿון אונדזער קאָנסטיטוציע?
און אַלע די טענות אַז אַלץ האָט געמוזט פּאַסירן זייער שנעל.
און אַז עס איז געווען אַזוי פֿיל וואָס מען האָט נישט געוווּסט
און אַז מען האָט נישט געקענט אַנדערש ווי פּשוט אָננעמען אַ נויט־געזעץ,
איך געפֿין דאָס פּערזענלעך זייער, זייער אַנטפּלעקנדיק, פֿאַר דרײַ סיבות.
ערשטנס, זיי ווײַזן אַז די גרויסע מערהייט פֿון באַשלוס־נעמערס זענען געווען אָדער זענען נישט גרייט דורכצופירן
אַ קלאָרקאָפּיקע ריזיקאָ־אַנאַליז אין אַ קריזיס־פאַל און דערנאָך נעמען צילגעריכטעטע שוץ־מיטלען.
אָבער אַנשטאָט דעם, אין צײַטן פֿון צווייפֿל אָדער קריזיס, זענען זיי גרייט אַרויסצואוואָרפֿן אַלע די ווונדערלעכע
קאָנסטיטוציאָנעלע פּרינציפּן וואָס זיי זאָלן רעפּרעזענטירן.
צווייטנס, איך גלייב אַז עס האָט געוויזן אַז אַ גרויסע צאָל באַשלוס־נעמער ווילן בכלל נישט נעמען קיין אחריות,
נאָר זיינען גרייט צו איבערגעבן אחריות אין אַ קריזיס.
און דריטנס, איך גלייב אַז עס האָט געוויזן אַז, פֿאַר עטלעכע באַשלוס־נעמערס לכל־הפּחות,
דעמאָקראַטיע איז טאַקע עפּעס זייער אַרבעטדיק.
און באַקוועם איז די לייזונג צו אַלע די פּראָבלעמען איצט בנימצא.
און די לייזונג איז אינטערנאַציאָנאַלע אָרגאַניזאַציעס ווי די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO) און סופּראַנאַציאָנאַלע
געריכטן ווי דער אייראָפּעיִשער געריכט פֿאַר מענטשנרעכטן.
אויב די נאַציאָנאַלע פּאָליטיקער ווילן נישט נעמען אחריות, וועט מען זיי פשוט נעמען זי אַוועק.
דער געזונטהייט־אָפּמאַך, די אינטערנאַציאָנאַלע געזונטהייט־רעגולאַציעס, זענען נישט נאָר
וועגן פּאָליטיק; זיי זענען וועגן פיל מער ווי דאָס.
איך גלייב אַז דאָס איז אויך דער געמיינזאַמער דענומינאַטאָר.
מײַן קאָלעגע מארקוס ריוואַ האָט דאָס דערמאָנט.
מיר ווילן דאָרט אויך דורכפֿירן אַ פּראָפֿעסיאָנעלע קאַמפּאַניע.
מיר קענען נישט איבערצייגן די אַנדערע זײַט, אָדער די וואָס האָבן ביז איצט אַנדערש געטראַכט, דורך שטענדיק
זיך קאָנצענטרירן אויף דער פֿראַגע פֿון וואַקסינאַציע.
אָבער עס שטייט פיל מער אויפֿן שפּיל.
עס גייט טאַקע וועגן זעלבסטשטענדיקייט, סאָווערעניטעט און לעסאָף דעם קערן פֿון דער פֿרײַהייט
פֿונעם איינצלנעם און פֿון אַ שטאַט ווי שווייץ.
דאָס איז דער גאַנצער תּוכן פֿון דעם אינטערנאַציאָנאַלן פּאַנדעמיע־פּאַקט.
ניין, עס גייט נישט וועגן איזאָלאַציע.
דער פּונקט איז אַז מיר בלײַבן סאָווערענע און מאַכן אונדזערע אייגענע באַשלוסן.
ווייל מיט דעם WHO־אָפּמאַך און אַנדערע, איז דאָס טאַקע אַ זאַך פֿון לעבן און טויט.
איך האָב עס געזאָגט, עס
עס גייט וועגן אונדזער סאָווערעניטעט, עס גייט וועגן אונדזער אומאָפּהענגיקייט, עס גייט וועגן דער
פאַרטיידיקונג פֿון אונדזערע דעמאָקראַטישע רעכטן.
דאָס איז עס.
און דאַן גייט דער צווייטער נאָך.
אין ביידע קאָנטראַקטן וועט איר זען דאָס וואָרט "אינפֿאָדעמיקס" אין צענטער.
אינפֿאָדעמיקס איז אַ קריטישער מיטל פֿון קאָנטראָל. איך מוז מסקנא ציען.
אַ קריטישער מיטל פֿון קאָנטראָל פֿאַר דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
אָבער זעט, אַן אינטערנאַציאָנאַלע אָרגאַניזאַציע וואָס ניט נאָר אין די דאָזיקע אָפּמאַכן,
נאָר אויך אומעטום אַנדערש אויף איר היים־בלאַט,
דו קענסט גוגלען WHO און דאַן "infodemic", איבעראַל, עס איז פשוט איבעראַל, עס האָט דעם סיגנאַטור, נאָר מיר באַשטימען די אמת.
מיר מעגן זאָגן וועלכע סובסטאַנסן זענען עפעקטיוו, און מיר מעגן זאָגן ווי לאַנג דער נויטפֿאַל וועט דויערן.
דאָס איז ריינע שרירות.
דאָס איז לואי דער פֿערצנטער.
דאָס איז אַבסאָלוטער רעגירונג פֿאַר דער פֿראַנצויזישער רעוואָלוציע.
דאָס איז גאָר אומקאָמפּאַטיבל מיט אונדזער קאָנסטיטוציע.
איר וועט דאָס געפֿינען ביידע אין די קאָנטראַקטן און אויך אויף דער היים־בלאַט.
און דאָס אַליין, די דאָקטרין אַז מען מעג זיך דערלויבן צו דעפֿינירן די אמת אַליין און צו פּראַקטיצירן אָדער אָנהייבן
צענזור, איז שוין אַ ריזיקער ברעך פֿון דעם יסוד־פּרינציפּ וואָס מיר דאַרפֿן אין יעדער דעמאָקראַטיע, נעמלעך
פרייהייט פֿון מיינונג און פרייהייט פֿון אינפֿאָרמאַציע.
און אויב מען נעמט אַוועק די פרייהייט פֿון מיינונג און די פרייהייט פֿון אינפֿאָרמאַציע, האָט מען נישט קיין
פֿרײַע וויסנשאַפֿט, נישט קיין יושרדיקן גערעכטיקייט־סיסטעם, און אויך נישט קיין דעמאָקראַטיע.
און דאָס מוז קיינמאָל ניט דערלויבט ווערן צו פּאַסירן.
עס איז אַ פּאַפּיר פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע, איך האָב עס געלייענט, איך האָב נישט געחלומט עס.
דאָס איז מיסאינפֿאָרמאַציע, וואָס מיינט אַז די וואָס טראַכטן אַנדערש, מיט שׂכל און וויסנשאַפֿטלעכקייט,
זאָלן ווערן מאַרדזשינאַליזירט און שטילגעמאַכט.
מיר האָבן דאָס לעצטנס געהערט פֿון פֿרוי פֿאָן דער לײַען, אין שײַכות צו דער אייראָפּעיִשער פאראייניקונג.
אַ אַנדערע טעמע
מען זאָל איבערוואַכן און שאַפֿן נײַע אויטאָריטעטן.
ווען איך הער דאָס, פיל איך זיך שרעקלעך.
מיר דאַרפֿן רעדוצירן די צאָל אויטאריטעטן, נישט פֿאַרגרעסערן זיי!
לויט מײַן מיינונג און באַזירט אויף מײַנע באַאָבאַכטונגען, געפֿין איך אַז די מאַס־מעדיע
שפּילן אַ פֿראַגעווירדיקע ראָלע אין דעם קאָנטעקסט.
זיי זענען, אין אַ מין אופֿן, אַ פֿאַרלענגערונג פֿון דער גלאבאַלער הויפּטקוואַרטיר.
אַזוי, איך מיין אַז די דיקטאַטורן וואָס ווילן דורכצופירן צענטראַליזם זענען די
וואָס פֿאַרשפּרייטן אָנזאָגן אַרום דער וועלט.
און זיי האָבן אויך געשאַפֿן אַ אַטמאָספֿערע, וווּ אַ אַנדערע מיינונג, אַ אַנדערע זעאונג, קען מען ניט מער עפנטלעך דיסקוטירן.
מיר האָבן דאָס טאַקע דערלעבט: אויב איך בין נישט דערבייַ דער זעלבער מיינונג וועגן דעם קאָראָנאַווירוס אָדער דעם קריג
אין אוקראַיִנע, קען איך עס כּמעט מער נישט עפנטלעך זאָגן.
אָדער איך בין אַ קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער, אָדער איך בין זייער רעכטס, אָדער איך בין אַ
פּוטין־סימפּאַטיזירער, אָדער איך ווייס נישט וואָס.
און אין אַ דעמאָקראַטיע איז דאָס אַ מצב וואָס מען קען נישט דערלויבן אַז ער זאָל ווײַטער אָנגיין.
אפילו מיטן ריזיקאָ צו ווערן באַצייכנט ווי קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער, זאָלן מיר נישט פאַרלירן האַרץ.
מיר זאָלן זיך נישט לאָזן אײַנשרעקן.
איך גלייב אויך אַז מיר זענען נישט קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער, נאָר אַז מיר האָבן די קאָנספּיראַציע אַנטדעקט.
3. ווײַל די ווהאָ פֿאַרלעצט איר אייגענעם פּרינציפּ צו העלפֿן אַלע פֿעלקער דערגרייכן דעם בעסטן מעגלעכן געזונט־צושטאַנד.
ערשטנס, מיר דאַרפֿן באַטראַכטן וואָס זענען די מאַכטן פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע. זיי זענען זייער
קלאָר אויסגעשטעלט אין אַרטיקל 1 פֿון איר קאָנסטיטוציע.
דער ציל פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע איז צו העלפֿן אַלע פֿעלקער דערגרייכן דעם בעסטן מעגלעכן געזונט־צושטאַנד.
באַלד וועט איר וויסן וואָס דאָס אויסשליסט.
דאָס שליסט אויס געבן מענטשן פאַלשע אינפֿאָרמאַציע, דריקן מענטשן צו נוצן אַ סובסטאַנס, און רעקאָמענדירן טאַקסישע סובסטאַנסן.
אַזוי מען זאָל נישט שאַטן.
דאָס איז דער וויכטיקסטער פּרינציפּ.
עס איז אַ פאַרוואַלטונג־ און קאָאָרדינאַציע־אָרגאַן און דינט בלויז אין אַ באַראַטונגס־קאַפּאַציטעט.
דאָס איז דער אָנהייב־פּונקט.
דאָס מיינט פֿאָדערן דעם שוץ פֿון מענטשלעכן געזונט לויט די בעסטע בנימצא וויסן און בעסטע פּראַקטיקן, נעמען אין חשבון
נײַע געפֿונדן און, נאָך אַזאַ לאַנגער קריזיס־צײַט, דורכפֿירן אַ גרונטלעכן און זעלבסט־קריטישן איבערבליק.
די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע האָט דאָס זעלבסט געדאַרפֿט טאָן, אָבער זי האָט עס נישט געטאָן.
אָבער איצט האָסטו די נויטיקע מעסט־קריטעריעס, וואָס קענען דיר אויך העלפֿן אין דיסקוסיעס און דערלויבן דיר
צו זאָגן: האַלט, קודם־כּל מוז אַ איבערבליק פּאַסירן.
און צווייטנס, מוז מען נאָכפאָלגן די אייגענע כּללים פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
און דריטנס, לויט אירע אייגענע צילן, איז די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע בכלל
נישט באַפֿולמעכטיקט צו פֿאַראורזאַכן שאָדן.
4. ווײַל די רעקאָמענדאַציעס פֿון דער וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע (WHO) זענען געווען אַ גלײַכע
פֿאַלשע אינפֿאָרמאַציע מיט חורבןדיקע קאָנסעקווענצן.
עס איז נייטיק, און ליידער וויכטיק פֿון אָנהייב, אַז מיר נעמען אַ קורצן בליק צוריק.
מיר מוזן געדענקען אַז די רעקאָמענדאַציע פֿאַר mRNA-אינזשעקציעס איז נישט געקומען פֿון גאָרנישט.
דאָס איז נישט אויסגעטראַכט געוואָרן דורך די געזונטהייט־מיניסטערן אַליין, נאָר איז
געקומען פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
וואַקסינאַציע האָט געקלונגען אַזוי פּאָזיטיוו – גענטעראַפּיע.
דו האָסט עס איצט אַליין צוגעגעבן, אגב.
אויב מיר וואָלטן עס ריכטיק גערופן גענע־טעראַפּיע, וואָלטן מיר נישט געפֿונען אַ איין מענטש וואָס
וואָלט געווען גרייט עס צו באַקומען אַרײַנגעשפּריצט.
יאָרן צוריק האָט אַ באַשטימטע פּאַרטיי, וואָס האָט די זעלבע קאָליר ווי גראָז, איך וויל נישט זאָגן
וועלכע, געווארנט קעגן עסן גענעטיש מאָדיפיצירטע מייז.
פרויען און הערן, רובֿ פֿון וואָס מיר עסן, ווערט אויסגעשיידט דורך די פאַרדייאונג.
יעצט זענען זיי די וואָס שרײַען די העכסטע, אַז גענע־טעראַפּיע ווערט פשוט אַרײַנגעשפּריצט
אין דעם מוסקל און ענדיקט זיך אין דעם בלוטשטראם.
דו גייסט אַרײַן אין די קראָם, זעסט דאָרט אַ פּאַרקירטן אויטאָ, און דער אויטאָ איז טאַקע גרויס.
זיי זאָגן: "וואַו, וואָס פֿאַר אַ גרויסער פֿאַרב־אַרבעט, און עס מוז זײַן טאַקע שנעל. זאָג, נעם
די שליסלען, איך וויל עס פֿאַר אַ פּרוּוו־פֿאָרן."
דו גייסט אַרײַן, דרייסט דעם שליסל, און דער אויטאָ מאַכט נישט קיין קלאַנג.
און וואָס זאָגט דער פֿאַרקויפֿער?
איך ווייס דאָס.
איך ווייס אַז עס אַרבעט נישט.
קוק נאָר אויף דעם שיינעם לאַקיר־אַרבעט, דעם סטירינג־וויל און די זיצן.
איצט איבערפֿיר עס.
דו האָסט געוויסט אַז די גענע־טעראַפּיע, די וואַקסינאַציע, אַרבעט נישט.
און וואָס קענט איר אונדז דערציילן?
נו, נישט אַזעלכע ערנסטע פאַלן.
אַ וואַקסינאַציע מוז באַשיצן קעגן איבערטראָגונג און אַ וואַקסינאַציע מוז באַשיצן קעגן קראַנקייט. פּונקט.
אגב, דאָס איז אַ דעפֿיניציע פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
ווי מיר האָבן פריער געהערט פֿון די וויסנשאַפֿטלער, פֿאַרהיט די וואַקסינאַציע ניט די
איבערטראָגונג און ניט דעם אָנהייב פֿון דער קראַנקייט.
אַזוי, דאָס איז נישט קיין וואַקסינאַציע. פּונקט.
וויסנשאַפֿטלעכע דיסקוסיע איז אין שווייץ סיסטעמאַטיש פֿאַרהיטן געוואָרן.
יעדער וואָס האָט אַנדערש געזאָגט, איז אויסגעשלאָסן געוואָרן.
און די ערגסטע זאַך אין דעם גאַנצן איז, אַז מיר האָבן געוווּסט, אַז עס זענען געווען אַנדערע טעראַפּעווטישע
מעטאָדן בנימצא, אויסער דער אַזוי גערופענער וואַקסינאַציע.
זיי זענען אָדער שטיל געמאַכט געוואָרן, פֿאַרבאָטן אָדער מאַרגינאַליזירט.
עס איז אויך וויכטיק צו וויסן אַז קאָוויד איז מערסטנס, אָבער נישט שטענדיק, אומשעדלעך, ווי מיר קענען זען פֿון די
דאָזיקע זייַטיקע ווירקונגען, און איך האָב די סטאַטיסטיק דאָ.
0 ביז 70 יאָר 0.095% צו 16 יאָר 0.00035%.
און בײַזונדערס אין דער עלטער־גרופּע איז עס אַ פשע צו נוצן וואַקסינאַציעס, ווען די ראַטע פֿון
נעבענעפֿעקטן איז צען אָדער הונדערט מאָל העכער.
וואָס מיר אויך וויסן, און אַ נײַע שטודיע איז נאָר פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן וועגן דעם, איז אַז מענטשן וואָס זענען נאָר געוואַקסינירט
געוואָרן, די אַזוי גערופענע וואַקסינירטע, האָבן דערפֿאַרונג געהאַט פֿון פיל מער נעבענע ווירקונגען און, איבער אַלץ, טויטן.
גרויסע טיילן פֿון דער רעלעוואַנטער פאָרשונג זענען באַוווּסט פאַלש געמאכט געוואָרן.
און דאָס איז נאָך נישט אַמאָל נײַ,
יאָאַנאַנידיס האָט דאָס שוין לאַנג קריטיקירט, באַזונדערס אין מעדיצינישע פאָרשונג.
גרויסע טיילן פֿון דער באַפעלקערונג זענען באָמבאַרדירט געוואָרן מיט דעם האַלב־וואַרישקייט־באַווייַז.
און דו מוזסט זאָגן, ווער וועט אונדז גלייבן, ריכטיק?
זיי קענען אפילו נעמען נאָבעל־פּרייז־געווינערס פֿון צירקולאַציע און דיסקעדיטירן זיי.
איך מיין, אַ צווייטער בהטאַטשאַריאַ, וואָס איז אַ זייער וויכטיקער געזונט־עקאָנאָמיסט אין אַמעריקע, איז געווען זייער קריטיש,
אָבער זײַנע טוויטער־פֿײַלס זענען ניט מער בנימצא; מען האָט ניט מער געקענט זען די פּאָסטן, ווי מיר האָבן שפּעטער דערקענט.
ער איז פשוט געמאכט געוואָרן, נישט בלאָקירט, נאָר אַ ביסל אומזעבאַר.
אין 2020 האָבן מיר דערלעבט אַן אַבסאָלוטן מינימום אין שפּיטאָל־באַזעצונג, וואָס איז געווען אַזוי
דראַסטיש, אַז צענדליקער שפּיטאָלן זענען פֿאַרמאַכט געוואָרן.
אַ דורכשניטלעכע יערלעכע אונטערבאַזעצונג־ראַטע פֿון 13% איז רעקאָרדירט געוואָרן. אין פרילינג איז די ציפֿער
אַרויף ביז 30%. אַ נײַער שפּיטאָל איז אויך געבויט געוואָרן אין בערלין מיט גרויס פֿאַנפֿערע.
אָבער עס איז קיינמאָל נישט אַרײַנגעשטעלט געוואָרן אין אָפּעראַציע.
דאָרט איז קיינמאָל נישט געווען קיין פּאַציענט.
עס איז זינט דעמאָלירט געוואָרן.
עס האָט געקאָסט 50 מיליאָן. דאָס איז בערלין פֿאַר דיר.
אגב, קענט איר דאָס געפֿינען אויף דער וועבזײַט פֿון דעם פֿעדעראַלן געזונטהייט־מיניסטעריום.
דער בונדעסטאַג און דער בונדעסראַט האָבן אין אַ פריערדיקן שטאַפּל געגרינדעט אַ אַזוי גערופענע עקספּערטן־קאָמיטעט, באַשטייענדיק
פֿון וויסנשאַפֿטלער וואָס זיי האָבן זיך אויסגעקליבן.
אַזוי נישט נאָר קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער ווי האָקערץ און האָמבורג, נאָר אַלעמען – דער באָס מיט זײַן
SPD־פּאַרטיי־מיטגלידשאַפֿט־קאַרטל, אַ אַדוואָקאַט.
נו, וואָס האָט די עקספּערטן־קאָמיטעט געזאָגט נאָך צוויי יאָר?
דער באַריכט איז אויך פֿאַרבונדן מיטן פֿעדעראַלן מיניסטעריום פֿאַר געזונטהייט, מיטן הויפּטזאַץ אויף זײַט 70:
עס איז נישט קיין קענטיקע קורעלאַציע צווישן די מעזשערז און די אינצידענץ־ראַטע. נו, נו.
ווייַטערדיקער פּונקט.
נאָך דעם וואָס די גאַנצע באַפעלקערונג איז געוועקסלט געוואָרן איין, צוויי, דריי מאָל, האָבן מוטיקע אייראָפּעישע
פּאַרלאַמענט־מיטגלידער מצליח געווען צו באַקומען פֿון דער אייראָפּעישער מעדיצין־אַגענטור (EMA) די
דערקלערונג, אַז די עקספּערימענטאַלע mRNA־טעראַפּיע גיט נישט קיין שוץ קעגן איבערטראָגונג.
עס איז געשריבן געוואָרן, וואָס האָט דעמאָלט געמאכט אַ גרויסן טומל אויף אונדזערע געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ, אָבער
איך האָב דאָס שוין פֿון אָנהייב געזאָגט, ווײַל פֿײַזער האָט דאָס אָריגינעל נישט געקליימט.
שטעלט אייך נאָר פאָר.
אויב איר זענט אַ מעדיצין־פֿאַבריקאַנט, וועט איר פֿאַר רעקלאַמע־צילן זיכער זאָגן: "קוקט, עס
האָט אַריבערפֿירונג־שוץ", אויב עס טאַקע האָט.
אָבער זיי האָבן דאָס נישט געטענהט.
עס איז אויך בכלל נישט געפּרוּווט געוואָרן פֿאַר שיכּוּן־שוץ אין דער באַשטעטיקונג־שטודיע.
אין דער ליצענץ איז גאָרנישט געווען.
עס איז געווען גאָר אַ דערפֿינדונג פֿון מאַרקעטינג־אַגענטורן און פּאָליטיקער צו זאָגן: באַשיצט זיך און אַנדערע.
און די אויסגעטראַכטע מעשׂה, נישט צו זאָגן ליגנט, איז גענוצט געוואָרן ווי דער יסוד פֿאַר
פֿאַרשיידענע פֿאָרמען פֿון געצוווּנגענער וואַקסינאַציע.
אין דײַטשלאַנד איז עס פיל ערגער ווי אין אײַער לאַנד.
סטודענטן זענען פֿון אונדזער אוניווערסיטעט אַרויסגעוואָרפֿן געוואָרן אויב זיי האָבן נישט געוואָלט ווערן געװאַקסינירט.
עס איז געווען אַ קלאָרער וואַקסינאַציע־פֿאָדערונג פֿאַר אַלע מעדיצינישע פּערסאָנאַל, אַפֿילו אויב זיי
האָבן נאָר געאַרבעט אין דער שפּיטאָל־לוין־אָפֿיס.
און ביז הײַנט בלײַבט די פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע פֿאַר סאָלדאַטן אין קראַפֿט, אָן קיין סיבה וואָס מען גיט.
עס איז פשוט אומגלויבלעך.
אָבער אויב דו לייענסט די RKI־פּראָטאָקאָלן, וואָס זאָגן זיי?
למשל, שטייט אַז מער מענטשן שטאַרבן פֿון גריפּע ווי פֿון קאָראָנאַווירוס.
דער הויפּט ריזיקאָ־פֿאַקטאָר פֿאַר קאָראָנאַווירוס איז אַ פֿאָרגעשריטענע עלטער.
FFP2־מאַסקן האָבן נישט קיין באַווייזטן עפעקט.
און אין דער זעלבער צײַט זאָגן זיי דער אויסערלעכער וועלט אַז מיר שטייען פֿאַר אַ נויטפֿאַל־סיטואַציע וואָס איז נישט צו
פֿאַרגלײַכן מיט קיין אַנדערער אין דער מענטשלעכער געשיכטע.
מען מוז זאָגן אַז דאָס איז, כמובן, געווען געמיינט איראָניש; דער גרעסטער דרוק צו וואַקסינאַציע, למשל, איז געקומען פֿון דער מדינה.
איך האָב פֿאַר וועלטוואָך אַ קאָווער־אַרטיקל וועגן דעם געשריבן.
עס איז פריער דערמאָנט געוואָרן אַז די EMA, יאַנין סמאָל פֿון פֿײַזער, און דער הויפּט־וואַקסינאַציע־סטראַטעג פֿון דער
אייראָפּעיִשער פאראייניקונג, וואָלפֿגאַנג פֿיליפּ, האָבן אונדז דערקענט און געזאָגט אַז עס איז
פּובליק פֿון פּאָליטיקער פאַלש פאָרגעשטעלט געוואָרן.
די וואַקסינאַציע איז אומניטיק; זי באַשיצט אײַך נישט.
דאָס איז געווען קלאָר פֿון אָנהייב.
איך האָב דאַן געווארט און האָב ווייטער געטראַכט: יאָ, דאָס איז אַ רעוואָלוציאָנערע נייעס אַז זיי באַשטעטיקן דאָס.
יעצט, שוין חדשים לאַנג, הערן מיר דווקא די פאַרקערטע זאַך, אַז וואַקסינאַציע איז די פּאַנאַצעע.
און איצט זאָגן זיי פּלוצלינג, ניין, ניין, דאָס איז נישט ווי עס איז געווען.
דאָס איז געווען נאָר אַ וויץ.
און דאַן האָב איך געווארט.
NZZ, נייע ציריכער צײַטונג, טאַגעס־אַנזײַגער, בליק, שווייצער ראַדיאָ און טעלעוויזיע.
ווען וועט די דורכברעכנדיקע נייעס אַנאָנסירט ווערן?
זי איז פשוט קיינמאָל נישט געקומען.
אונדזער פֿעדעראַלער ראַטגעבער, דער געוועזענער פֿעדעראַלער ראַטגעבער, דערנאָך פֿעדעראַלער ראַטגעבער בערסעט, האָט אויך געזאָגט
אַז דער וואַקצין איז זיכער, ער באַשיצט, ער איז גוט, ער איז פֿון דער העכסטער קוואַליטעט, און ער האָט קיין זייַטיקע ווירקונגען.
מיר אַלע ווייסן וואָס דער אמת איז.
יאָ, עס איז געווען אַ סך אַנדערע פאַלשע נייעס אַזוי ווי דאָס פֿון די שטאַט־מעדיע.
איר קענט אויך געדענקען דעם ווידעא פֿון מאַרק וואַלדער וואָס איך האָב דעמאָלט אָנליין אין נעבלספּאַלטער פֿאַרעפֿנטלעכט.
אלס אַ זשורנאַליסט האָבן זיי מיר אָפֿט געפרעגט: "נו, וואָס איז די סיטואַציע? צי זענען די מעדיע קאָנטראָלירט אָדער נישט?"
איך האָב שטענדיק געזאָגט, ניין, איך האָב דאָס קיינמאָל נישט דערלעבט.
איך מיין אַז זשורנאַליסטן טוען דאָס פֿרײַוויליק, פּונקט ווי זיי אַלע לויפן אין איין ריכטונג, ווי לעמינגס אָדער שאָף.
זיי ווילן דאָס, דעם הערד־אינסטינקט, ווײַל עס מאַכט זיי זיך באַקוועם פילן; זיי שטייען נישט אויס, זיי זענען גוט אַרײַנגעזעצט.
אָבער איך מוז זאָגן, אין דעם ווידעאָ פֿון מאַרק וואַלדער, וואָס איז דער CEO פֿון דער רינגער־גרופּע און אַרבעט אינטערנאַציאָנאַל,
האָט ער געזאָגט עפֿנטלעך, אָדער האַלב־עפֿנטלעך – איך האָב עס עפֿנטלעך געמאַכט – אין אַ ווידעאָ, אַז ער האָט באַפֿוילן אַלע
זשורנאַליסטן בײַ דער רינגער־גרופּע צו שטיצן די רעגירונג בעת דער פּאַנדעמיע, כאָטש ער האָט
געזאָגט אַז עס זאָל בלײַבן אין אַ קליינעם קרײַז.
דאָס זאָגט אַלץ וועגן דער קאָאָפּעראַציע פֿון דעם שטאַטלעכן מעדיע־קאָמפּלעקס.
5. ווײַל די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע האָט רעקאָמענדירט סובסטאַנצן וואָס זענען טאַקסיש
(גאַפֿערדיק), ווי למשל mRNA־איינשפּריצונגען.
איך האָב שוין בכלל נישט קיין אימון־סיסטעם, און אָט איז עס ווידער מיטן בלוט־מוח־באַריער.
דאָס זענען אַלע מײַנע... דאָס איז מײַן באַשטעטיקונג פֿון וואַקסינאַציע־שאָדן. דרײַ זײַטן.
איך מיין, ווער האָט אַ דרײַ־זײַטיקן באַווײַז פֿון וואַקסינאַציע־שאָדן?
דאָס זענען אַלע דיאַגנאָזן וואָס זענען דאָרט אויפגעפֿירט.
דו מוזט דערפֿון טראַכטן.
און הײַנט בין איך זייער שטאָלץ צו שטיין דאָ.
איך מיין, איך נעם 200 קאַפּסולן אַ טאָג, אָבער אַזוי איז עס, און דאָס איז בעסער ווי ליגן קראַנק אין בעט און
שטיל בלײַבן, ווײַל מיר האָבן נישט קיין צײַט צו בלײַבן שטיל.
די דאָקטוירים זענען שטיל, די פֿרײַנד זענען שטיל, די שכנים, אָבער העכער אַלץ די דאָקטוירים, די פּאָליציי, דער גאַנצער שטאַט.
אָבער איך טו דאָס נישט.
איך בין קיינמאָל נישט געווען אַזוי, איך בין אַזוי געבוירן געוואָרן און איך וועל אַזוי
שטאַרבן, און איך רוף הויך אַז איר זענט קרימינאַלן!
איך וועל דאָס אין דעטאַל באַהאַנדלען אין מײַן בוך; דעם יאָר וועל איך אָנהייבן צו שרײַבן אַ בוך.
די טעראַפּיע וועט אויך ווײַט באַהאַנדלט ווערן.
אבער העכער אַלץ וועל איך געדענקען מײַן כּעס און מײַנע עקלדיקע מאָמענטן אין שפּיטאָל און די
אינטערפּערסאָנאַלע באַגעגענישן וואָס איך האָב געהאַט.
אָבער אויך פֿון בורגאָמעסטער צו בורגאָמעסטער, אָדער עפּעס אַזוי, ווען דו ביסט שוין דאָרט געווען, פֿאַרוואָס
פֿאַרבאָטסטו מײַן דעמאָנסטראַציע אין מײַן קליין שטעטל דאָ?
יאָ, מיר דאַרפֿן נישט מענטשן ווי דו.
דו ביסט אַ באַזונדערער פאַל.
איך קען נישט מער הערן צו דעם זאַץ.
נאָך איך האָב גערופֿן הילף, האָבן 500,000 וואַקצין־קרבנות פֿון דײַטשלאַנד זיך אין דער זעלבער וואָך מיט
מיר פֿאַרבונדן און געזאָגט: "איך בין אויך קראַנק."
יאָ, הער לאַוטערבאַך, אין וועלכן מאָמענט זײַנען מיר ניט מער אַ איינצעלנער פאַל?
פֿון צען? פֿון הונדערט? פֿון אַ מיליאָן? אין דײַטשלאַנד זענען מער ווי צען מיליאָן פֿון אונדז!
איך וויל איצט ספּעציפיש ענטפֿערן אויף דער פֿראַגע. עס וועט זײַן אַ גענעטישער קאָד, דאַמעס און הערן, און מען
האָט אונדז דאָס פֿאַרקויפֿט ווי אַ וואַקסינאַציע, יאָ.
דאָס איז אַ טערמין וואָס איז אַזוי פאַלש ווי מעגלעך.
אַ גענעטישער קאָד ווערט אַרײַנגעשפּריצט אין דעם גוף, און די צעלן ווערן געצווונגען צו פּראָדוצירן אַ טאַקסישן פּראָטעין.
דאָס איז פֿאַרגוואַלדיקונג, דאָס איז אַ קרימינעלער עבירה.
דאָס איז אַ פאַרברעכן וואָס מענטשן האָבן קעגן אַנדערע באַגאַנגען, וואָס לעסאָף גורם אַז זייערע צעלן פּראָדוצירן אַ
טאַקסינ, און מיר האָבן נאָר געזען זייער קלאָר ווי עפעקטיוו דער טאַקסינ איז אין קאַטאַרינאַס פּרעזענטאַציע.
דערפֿאַר, לינגוויסטיש גערעדט, זאָלן מיר אָנהייבן צו זאָגן אַז דאָס איז נישט אַ וואַקסינאַציע.
פארוואס האָסטו אונדז דאָס פארקויפט ווי אַ וואַקסינאַציע?
וואַקסינאַציע האָט אַ פּאָזיטיוון כאַראַקטער.
וואַקסינאַציע איז נאָר אַ קליינער שטעך, און דאַן ביסטו ווידער פֿרײַ.
דאָס זענען טערמינען וואָס האָבן אונדז לעצטנס פֿון דער ערשטער טאָג פֿאַרפֿירט.
געפֿירט און פֿאַרפֿירט מיט פֿאַלשע טערמינאָלאָגיע.
לאָזט מיך ווידער צוזאַמענפֿאַסן. דאָס איז זייער וויכטיק. די סובסטאַנצן וואָס זענען דאָרט אַרײַנגעשפּריצט
געוואָרן, געבן נישט קיין באַשיצן קעגן אינפֿעקציע.
דער אויטאָ וויל זיך נישט אָנצינדן.
פרעדל פֿעסל האָט אַמאָל אַזוי שיין געזונגען. פילע פֿון אײַך וועלן אים נאָך געדענקען.
דאָס איז געווען אַ באַוואַרישער זינגער. אַ אויטאָ וואָס פֿאָרט נישט, איז ווערטלאָז.
אַ וואַקסינאַציע וואָס אַרבעט נישט איז אַ פאַרברעכן קעגן דער מענטשלעכקייט.
ווײַל די דאָזיקע מענטשן כאַפּן קאָוויד.
מיר האָבן נישט קיין אונטערברעכן אין דער אינפֿעקציע־קעטע, מיר האָבן ערנסטע פאַלן. דאָס זענען דאַטן פֿון דער פֿאַראייניקטער מלכות.
דאָס מיינט אַז זיי זענען נישט נאָר גאָר אומעפעקטיוו. זייער עפעקטיווקייט, ליידיז און דזשענטלמען, איז שאָדן צו
דער פּסיכע, דער נירווער סיסטעם און דער אימיון־סיסטעם.
זיי זענען מאַקראָ־סיסטעמען.
עס איז נישט נאָר די לעבער, עס איז נישט נאָר דער מוח, עס איז נישט נאָר די נירן וואָס זענען געשעדיקט.
עס זענען די מאַקראָ־סיסטעמען.
און ווען מיר באַטראַכטן אַז די מאַקראָ־סיסטעמען רעפּרעזענטירן אַ באַלאַנס אין אונדזערע גופֿים – ממש ווי גוף, מוח און נשמה – דעמאָלט
פֿאַרשטיין מיר אַז דאָס איז אַ אַטאַק אויף אונדז ווי אַ גאַנץ.
עס איז נישט נאָר אַ אַטאַק אויף די נירן אָדער נאָר אויף דעם האַרץ. כאָטש מיר רעדן אַ סך וועגן האַרץ־פּראָבלעמען.
עס איז אַ אַטאַק אויף זיך אַליין. אויף דעם נערווער־סיסטעם, אויף דער פּסיכע און אויף דעם אימון־סיסטעם.
לעצטער פּונקט
עס זענען אַן אומפּרעצעדענטירטע צאָל זייַט־ווירקונגען פֿון וואַקסינען.
מיר ווייסן דאָס פֿון דעם פּאָל ערליך אינסטיטוט.
פֿופציק טויזנט פֿאַלן פֿון ערנסטן שאָדן זענען געמאלדן געוואָרן נאָר צו דער דאָזיקער אָרגאַניזאַציע.
לויט מעדיצינישער ליטעראַטור ווערט געשאַצט אַז די אוממעלדענע צאָל איז 90%. דאָס וואָלט געווען בערך 500,000 ערנסטע פאַלן.
נישט נאָר קיין רויטקייט בײַם שפּריץ־אָרט, נאָר וואָס מיר האָבן זינט דעמאָלט אין די צײַטונגען געזען: יונגע פֿרויען אין
ראָלעשטולן, אַ פֿרוי וואָס האָט מען אַרויסגענומען דרײַ מעטער פֿון איר דער דאָרעם, און וווּ די
סיבה־פֿאַרבאַנד מיט דער וואַקסינאַציע איז גאָר קלאָר.
אָבער דער פאַבריקאַנט וועט מסתּמא אַנטלויפֿן דערמיט, צוליב די דיאַבאָלישע אחריות־רעגולאַציעס.
ווי איר מסתּמא ווייסט, זענען אין דײַטשלאַנד 17 פּאַרלאַמענטן: 16 פֿאַר די פֿעדעראַלע
שטאַטן און איין פֿאַר די פֿעדעראַלע רעגירונג.
און אַזוי וואָלטן געקענט זײַן 17 אויספֿאָרשונג־קאָמיטעטן.
אָבער, אין דער פֿעדעראַלער מדינה בראַנדענבורג איז נאָר געווען איין.
דאָס איז ווײַל די איינציקע פּאַרטיי וואָס וויל קלאָרקייט איז די AfD, וואָס אין יענער צײַט איז געווען
אין אָפּאָזיציע איבעראַל און האָט עס דורכגעפּושט.
דער וויצע־לייטענדיקער פֿונעם PEI איז דאָרט אינטערוויויִרט געוואָרן און האָט געזאָגט, כּמעט מיט טרערן אין די אויגן: "ווען די
וואַקסינאַציע־פּראָגראַם האָט זיך אָנגעהויבן אין אָנהייב 2021, זענען מיר געווען אינגאַנצן איבערגעלאָדן, אַרײַנגערעכנט מיט
באַריכטן וועגן טויטפֿאַלן. מיר האָבן געמוזט אַרויסציִען פּערסאָנאַל פֿון אַנדערע אָפּטיילונגען,
כּדי אַפֿילו אָנצוהייבן דאָס אַלץ צו פֿאַראַרבעטן."
ווײַל דאָס וואָס איז דאָ געשריבן אין דער אַכטער שורה באַציט זיך נישט נאָר צו אַן אומפּרעצעדענטירטער צאָל
וואַקצין־נעבענע ווירקונגען, נאָר אויך צו דער צאָל פּער דאָזע.
6. ווײַל די באַשטעטיקונג פֿון mRNA-אינדזשעקציעס איז אַן עקספּערימענטאַלע פּראָצעדור,
אָן צו וויסן וואָס דער אויסקום וועט זײַן.
וואָס ווייסן מיר? מיר ווייסן טאַקע גאָרנישט.
און דערפֿאַר איז די קלאָגע קעגן BioNTech, פֿאַרשטייט זיך, גערעכט, אָבער נישט גענוג ווײַטגרייכיק.
מיר מוזן אויך קלאָגן די וואָס האָבן זיך פֿאַרבונדן מיט די מענטשן וואָס האָבן געמאַכט די זאַכן.
אין שווייץ איז דאָס סוויסמעדיק. אין אייראָפּע איז דאָס די פֿריִערדיקע אייראָפּעישע מעדיצינען־אַגענטור.
דאָס זענען אויך די וואָס האָבן זיך באַטייליקט.
און מיר ווייסן נישט ווי מען וועט אָננעמען דאָס גאַנצע.
מיר ווייסן נישט ווי עס וועט לעצטנס ווערן פארוואנדלט, פארטיילט און דערנאָך עלימינירט.
דאָס מיינט אַז מיר האָבן די טעמע פֿאַרמאַקאָקינעטיק, וואָס איז די טערמינאָלאָגיע דערפֿון. ווי ווערט אַ סובסטאַנץ אין דעם
גוף פֿאַרטיילט? מיר ווייסן גאָרנישט וועגן דער mRNA־טעכנאָלאָגיע.
וואָס איז נאָך ערגער, אָבער, איז אַז מיר אויך ווייסן גאָרנישט וועגן פֿאַרמאַקאָדינאַמיק.
וואָס מיינט פֿאַרמאַקאָדינאַמיק?
דאָס הייסט, דער דאָזע־עפעקט.
און דאָ ווערט עס טאַקע שפּאַנענדיק.
מיר האָבן זיך אויך געווענדט צו סוויסמעדיק דאָ אין שווייץ וועגן אַ קרבן פֿון דער וואַקצין, און נאָך אַ לאַנגער
דערקלערונג וועגן דער mRNA־טעכנאָלאָגיע האָבן זיי געפרעגט, וויפֿל דאָס קאָסט. זיי האָבן גאָרנישט דערפֿון געוווּסט.
זיי האָבן דאָס טאַקע נישט געוויסט.
זיי האָבן געגלייבט אַז די mRNA וואָס מען האָט אַרײַנגעשפּריצט אין מענטשן איז געווען דער אַקטיווער צוטאַט.
ניין, דאָס איז דער בלוּפּרינט.
אָבער עס האָט געדויערט אַ לאַנגע צײַט, און דאַן זענען מיר סוף־כּל־סוף אָנגעקומען צום פּונקט, וווּ מיר האָבן געזאָגט: די
mRNA איז דער פּלאַן, און דער שפּיק־פּראָטעין איז די סובסטאַנץ וואָס לעסאָף האָט די אַקטיווע ווירקונג, דער אַקטיווער
פֿאַרמאַסיוטישער אינגרעדיענט, ווי מען רופֿט עס אַזוי שיין.
און דאַן איז געקומען די פֿראַגע, טײַערע סוויסמעדיק: וויפֿל פֿון דעם שפּיק־פּראָטעין ווערט טאַקע אין דעם גוף פּראָדוצירט, וויפֿל
מיקראָגראַמען שפּיק־פּראָטעין פּער קילאָגראַם גוף־געוויכט?
איך האָב נאָך דעם אימעיל בײַ מיר אין דער היים, אונטערגעשריבן פֿון סוויסמעדיק.
אין קורצן: מיר ווייסן נישט.
מיר ווייסן נישט די דאָזע אין דעם פאַל.
מיר ווייסן אויך נישט וואָס פֿאַר אינטעראַקשאַנז מיט אַנדערע מאָלעקולן אין דעם גוף זענען באַטייליקט אין דעם גאַנצן פּראָצעס.
מיר ווייסן גאָרנישט.
פרויען און הערן, איך זאָג דאָס אָפֿן און ערלעך פֿון דער בינע, און איך וואָלט געוואָלט אַז די קאַמערעס
זאָלן עס אויך אויפנעמען: דאָס איז אַ קרימינעלער אַקט.
אָבער עס גייט ווייטער, עס האַלט זיך נישט דאָרט.
פרויען און הערן, איך האָב געמיינט אַז דאָס גאַנצע איז נאָר RNA. ביז מקקערנאַן, אַ וויסנשאַפֿטלער פֿון די
פארייניקטע שטאַטן, האָט אונדז געוויזן אַז מיר האָבן זיך געטעותט. און מיר האָבן דאָס באַשטעטיקט.
ניט נאָר RNA ווערט אין דער זופּ אין מענטשן אַרײַנגעשפּריצט, נאָר אויך DNA ווערט אַרײַנגעשפּריצט, וואָס גיט אונדז אַ לאַנגערן
און פיל מער אינטענסיוון עפעקט ווי mRNA אַליין וואָלט געהאַט.
אַ סך מי איז אַרײַנגעלייגט געוואָרן אין דעם.
אגב, יאָ, מיר זאָלן נישט נאָר רעדן וועגן RNA, נאָר וועגן מאָדיפיצירטע RNA.
דער אוראַציל, וואָס נאָרמאַלערווייַז דערין פֿאַרקומט, איז אַ פּסעוודאָ-אוראַציל, וואָס
לעסאָף מאַכט די RNA באַטייטיק מער סטאַביל.
דאָס מיינט אַז מיר האָבן מער סטאַבילע RNA, סובסטאַנסן וואָס בלײַבן עפעקטיוו פֿאַר אַ לאַנגער צײַט, און אַז דער
טאַקסין ווערט אין אונדזערע גופֿות פֿאַר אַ פיל לאַנגער צײַט.
און דו קענסט זען פֿון דעם רויטן פּײַלע אַז דאָס גאַנצע איז אַ פֿאַרלעצונג פֿון דער צעל – דאָס זאָל רעפּרעזענטירן אַ צעל.
דאָ ווערט אַרײַנגעמישט אין אַ פֿיזיאָלאָגישן פּראָצעס; דאָ ווערט אַרײַנגעפֿירט אַ רנ״אַ, אַזוי צו זאָגן.
דאָס איז דער צעל־קערן, וווּ RNA נאָרמאַלערווייַז ווערט טראַנסקריבירט.
און אין דעם איבערטרעט פּראָדוצירט דער גוף לעצטנס זײַן אייגענעם געפֿער.
פרויען און הערן, דאָס איז דאָס ערשטע מאָל אין דער מענטשלעכער געשיכטע אַז מיר פּראָדוצירן אונדזער אייגענעם געפֿער.
ביז איצט זענען מיר אויסגעזעצט געוואָרן צו גיפֿטן אין דער סבֿיבֿה,
ביז איצט זײַנען מיר אויסגעזעצט געוואָרן צו טאַקסינען דורך אונדזער עסן און קליידער.
יעצט, דורך דעם פּראָצעדור, דורך די אינטערווענציע דאָ אין דער צעל, קענען מיר אַליין פּראָדוצירן דעם טאָקסין.
דערפֿאַר האָב איך נאָך פֿראַגן געשטעלט.
איך האָב געוואָלט וויסן, עס אַ ביסל מער פּינטלעך צו באַשטימען, ווײַל וואַקצין־סקפּטיציזם איז, נאָך אַלעס… אַזוי ווען די WHO, ווי
פאַכמענטשן און ווי די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע, וואָס כּמעט אַלע לענדער זענען מיטגלידער, מאַכט אַזאַ אומקלאָרע
דערקלערונג און דערקלערט מענטשן מיט אַ מיינונג ווי אַ סכנה, דאַן מוז איך פֿרעגן וואָס פּינטלעך מיינט מען דערמיט.
אַזוי האָב איך געפרעגט: צי מיינט סקעפּטיציזם וועגן וואַקסינאַציע אויך סקעפּטיציזם וועגן פֿאַרמאַצעווטישע
פֿירמעס וואָס האָבן געמוזט צאָלן ביליאָנען אין שטראַפֿן?
וואַקצין־סקפּטיציזם קעגן אויטאריטעטן וואָס געשווינד באַשטעטיקן נײַע וואַקצינען?
וואַקצין־סקפּטיציזם קעגן אויטאריטעטן וואָס זאָרגן נישט גענוג פֿאַר די זיכערהייט פֿון מעדיקאַמענטן נאָך דער אַפּראָוואַל?
וואַקצין־סקפּטיציזם קעגן אויטאריטעטן וואָס מעסטן נישט גענוג די עפעקטיווקייט פֿון די נײַע וואַקצינען, אָבער
טראָץ דעם באַשטעטיקן זיי הויך עפעקטיווקייט מיט ווייניק דאַטן און מיט ברעכן אין באריכטונג?
איך וועל עס קורץ מאַכן.
מע האָט מיר שוין געזאָגט וועגן די דרײַ מינוט.
טשאַט-גפּט ענטפֿערט אויף יעדער פֿון מײַנע סקעפּטישע פֿראַגעס וועגן וואַקסינאַציע:
יאָ, דאָס מיינט סקעפּטיציזם וועגן וואַקסינאַציע.
און מיר האָבן דאָס באַוויזן. באַזונדערס אין דער דערהײַנטיקטער ווערסיע, וואָס מען קען געפֿינען אויף דער
אינטערנעץ, איז פֿון אָנהייב אָן קלאָר געווען פֿאַר אַלע רעגולאַטאָרישע אויטאָריטעטן אַז דאָס קען נישט אַרבעטן.
דאָס איז אַ עקספּערימענט.
דו האָסט נישט קיין קאָנטראָל איבער וואָס פּונקט ווערט פּראָדוצירט אין דעם גוף, אין וועלכער
קוואַנטיטעט, קוואַליטעט און פֿאַר ווי לאַנג.
מיר האָבן דאָס אַלעס געוואוסט פֿון אָנהייב.
אָבער דאָס איז געווען דערלויבט.
און איך בעט אײַך פֿרײַנדלעך צו לײענען כאָטש דעם קיצור.
יאָ, און פֿאַר וואָס איז דאָס אַזוי באַמערקנסווערט?
עס איז וויכטיק, ווײַל מיר רעדן דאָ וועגן עקספּערימענטאַלע סובסטאַנצן.
און איך האָב, עס איז נישט נאָר אַז קיין פּרוּוון זענען נישט געמאכט.
עס זענען נאָך דרײַ אָדער פֿיר אַנדערע אַספּעקטן וואָס מאַכן דאָס פֿאַר אַ זייער עקספּערימענטאַלע פּראָצעדור.
אין דײַטש האָבן זיי געזאָגט, אַז זיי האָבן נישט געהאַט קיין געדאַנק, וואָס דער לעצטער רעזולטאַט וואָלט זײַן.
און ווי אַ ציוויליזאַציע, זינט דער צווייטער וועלט־מלחמה, האָבן מיר געגלייבט אַז מיר וועלן קיינמאָל ניט לאָזן אַז דאָס זאָל
ווידער פּאַסירן. דערפֿאַר האָבן מיר געשאַפֿן דעם נירנבערגער קאָדעקס און, אין דער פאָרעם פֿון געזעץ, דעם אינטערנאַציאָנאַלן
קאָווענאַנט וועגן בירגערלעכע און פּאָליטישע רעכטן, אַרטיקל 7, וואָס געלט אין אַלע אומשטענדן, אפילו אין
קריזיס־סיטואַציעס, אין פאַל פֿון אַ ציבורדיקן נויטפֿאַל.
און אַז די פֿאַרפֿליכטעטע שוץ־רעגולאַציע קעגן באַטייליקונג, אומפֿרײַוויליקע באַטייליקונג אין
עקספּערימענטן, איז צעבראָכן געוואָרן מיליאָנען מאָל, ווײַל מענטשן האָבן באַקומען פאַלשע אינפֿאָרמאַציע.
זיי זענען געפֿירט געוואָרן און אונטער דרוק געשטעלט געוואָרן.
7. ווײַל די קלאַסיפֿיקאַציעס פֿון דער וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע ווערן באַשטימט אַרביטראַר
(למשל, פּאַנדעמיע־קריטעריעס און פּי־סי־אַר טעסטן).
שווייץ האָט אָן קריטיק אָנגענומען די רעקאָמענדאַציעס פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע. דאָס מוז מען זאָגן.
דאָס איז וויכטיק, ווײַל מיר ווילן קיינמאָל נישט, אַז דאָס זאָל ווידער פּאַסירן.
מיטלען וואָס זענען נישט וויסנשאַפֿטלעך באַווייזט, אומניטיק אָדער אפילו שעדלעך, זענען דורכגעפֿירט געוואָרן.
און איך מיין, פֿאַר אַלע די זאַכן – מאַנדאַטאָרישע מאַסקן, לאַקדאַונס – איז נישטאָ קיין וויסנשאַפֿטלעכע באַווייַזן.
פּונקט דערקעגן, דער פּי־סי־אַר־טעסט איז נישט פּאַסיק פֿאַר קלינישן באַניץ. ער איז נאָר גוט פֿאַר די פֿירמעס.
מיר האָבן געהאַט די דאָזיקע פּי־סי־אַר מעסטונג, וואָס איז געווען באַקאַנט פֿון אָנהייב אָן – איך דערמאָן זיך די לעגענדאַרע
פּאַנעל־דיסקוסיע אין אַראַו דעם 14טן אויגוסט, ווען פּראָפֿעסאָר מאַרסעל טאַנער, מיטגליד פֿון דער פֿעדעראַלער ראַטס קאָוויד-19
אַרבעטסגרופּע און פּרעזידענט פֿון דער אַקאַדעמיע פֿון וויסנשאַפֿטן, האָט קלאָר געענטפֿערט אויף אַ
פֿראַגע פֿון שמואל עקערט, זאָגנדיק, קוקט, אַ פּי־סי־אַר־טעסט גיט נישט קיין קלינישע דיאַגנאָזע.
דאָס איז דער פּונקט, אַזוי איז עס נישט ריכטיק צו זאָגן אַז אַ פּאָזיטיווער טעסט באַווייזט אַ קראַנקייט.
זיי ווייסן אַלץ.
און ווי אַרביטראַר, ווי גאָר אַבסורד די גאַנצע סיסטעם איז געווען, איז דעמאָנסטרירט געוואָרן פֿאַר אַלעמען אין
אונדזער דיסקוסיע־פּראָגראַם "אַרענע" דעם 7טן יאַנואַר 2022.
איגנאַציאָ קאַסיס, דעמאָלט פּרעזידענט פֿון דער שווייצער קאָנפֿעדעראַציע און אַ דאָקטער פֿון פֿאַך, האָט געזאָגט, אַז
יעדער וואָס שטאַרבט אין אַן אויטאָ־אַקצידענט און דער טעסט פֿאַר קאָראָנאַווירוס איז פּאָזיטיוו, איז אַ טויט פֿון קאָראָנאַווירוס.
און דאַן האָט דער פּרעזענטירער זיך אָפּגעשטעלט און געבעטן פֿאַר קלאָרשטעלונג.
און יאָ, האָט קאַסיס געזאָגט, יאָ, דאָס איז ריכטיק, דאָס איז וואָס די WHO האָט געטאָן מיט איר קלאַסיפֿיקאַציע.
און דאָס אַלץ איז טאַקע פֿאָרגעלייגט געוואָרן דורך דער וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע (WHO); עס איז נישט געקומען פֿון דער
בלוי, אַרײַנגערעכנט די קלאַסיפֿיקאַציע פֿון קאָוויד־19 פֿאַלן.
דער נעקסטער פאַקט.
די פּרעסע באַריכטעט כּסדר וועגן טויטפֿאַלן פֿון קאָראָנאַווירוס, אָדער, נאָך ערגער, קאָוויד־טויטפֿאַלן.
אָבער עס איז דאָ אַ באַוווּסט ווידעא פֿון אונדזער RKI־לייטער ווילער. אין דער ווידעא זאָגט ער אַז מיר רעכענען יעדן וואָס איז
געשטאָרבן מיט אַ פּאָזיטיוון טעסט ווי אַ קאָראָנאַווירוס־טויט.
דער פּאָזיטיווער טעסט קען געווען זײַן וואָכן אָדער חדשים צוריק.
אין אַנדערע ווערטער, אויב עמעצער טעסט פּאָזיטיוו ווײַל ער האָט אַ קאַלט, וועט ער זיך אויסהיילן, געוויינטלעך נאָך
אַ וואָך, אָדער נאָך זיבן טעג אויב ער נעמט מעדיקאַמענטן.
און דרײַ חדשים שפּעטער, קראַכט ער זײַן מאָטאָציקל אין אַ בוים. דערנאָך האָבן מיר נאָך אַ קאָראָנאַווירוס־טויט אין די סטאַטיסטיק.
וואָס איך האָב געזאָגט, ווערט אונטערגעשטרייכט דורך דעם פאקט אַז די – איך האָב ליבער צו רופן
זיי PCR-טויטן, וואָס איז אַ ניטראַלער טערמין.
ניין, עס איז טאַקע נייטראַל.
אַזוי זענען זיי טויט און זיי האָבן פּאָזיטיוו געטעסטעט אין אַ פּי־סי־אַר־טעסט.
דאָס איז עס. דאָס איז אַלץ וואָס מיר ווייסן. אויטאָפּסיעס זענען כּמעט קיינמאָל נישט דורכגעפֿירט געוואָרן.
און דאָ איז עס, די אומקלאָרע באַשטימונג אין דער פֿאָרגעלייגטער ענדערונג צום עפּידעמיעס־געזעץ, וואָס וואָלט דערלויבט
דעם פֿעדעראַלן ראַט צו פֿאָדערן פֿון אַלע אינסטיטוציעס צו פּרוּוון אָפּפֿאַל־וואַסער פֿאַר פּאַטאָגענען.
דאָס הייסט, מיטן מעטאָד פֿון גענאָמישער סעקווענצירונג.
אַזוי גייט מען אַראָפּ ביזן אַטאָמישן ניוואָ און פּרוּווט צו נוצן אַ פּי־סי־אַר־טעסט אויף אָפּפֿאַל־וואַסער, ווידער לייענענדיק
טע־בלעטער, צו פֿאַבריצירן בײַווייזן פֿון דראָונגען, אויף דער גרונט פֿון וועלכע דער
פֿעדעראַלער ראַט זאָל דערנאָך מעגן דערקלערן נויט־געזעץ.
דאָס איז שרירותיות אין פּרינציפּ.
און דאָס מאַכט מיר ציטערן ווי אַ אַדוואָקאַט, ווײַל איך האַס בכלל ווילקירלעכקייט.
און זיכער נישט ווי אַ יסוד פֿאַר נויט־געזעץ.
דאָס טאָר נישט פּאַסירן.
דערנאָך איז דאָ די באַרימטע ליסטע פֿון קרענק X. דאָס איז למעשה דער בעסטער אָפּשאַץ.
אַזוי, די הנחה וועגן וועלכן פּאַטאָגען קען שלאָגן דערנאָך.
פּאַנדעמישע פּראָדוקטן ווערן שוין צוגעשטעלט אויף דער באַזע פֿון דעם פּאַטאָגען. וואַקסינען ווערן
צוגעשטעלט אונטערן טיטל "עמערדזשענסי יוז ליסטינג".
און אַלע לענדער זאָלן אײַנפֿירן נויטפֿאַל־באַשטעטיקונגען.
עמערדזשענסי־אַפּראָוואַלן, דאַמעס און הערן, זענען ביז הײַנט נאָך נישט פֿאָרמעל געגעבן געוואָרן.
מיר האָבן נאָך געהאַט געוויסע מינימאַלע שוועלן אין אַלע אונדזערע לענדער אין אייראָפּע און שווייץ. אָבער אונטערן טיטל
"נויטפֿאַל־באַשטעטיקונג" – וואָס עקזיסטירט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן – איז אַלעס וואָס מען דאַרף, אַז אַ קאָמפּעטענטע
אויטאָריטעט דערקלערט אַ נויטפֿאַל, און דאַן איז קיין ווײַטערדיקע אויספֿאָרשונג פֿון עפֿעקטיווקייט אָדער זיכערהייט ניט נייטיק.
גאָרנישט, ווײַל דאָס איז אַ נויטפֿאַל.
דאָס איז די מיליטערישע געדאַנק דערפֿון.
אין קורצן, דאָס איז אַ ריזיקער עקאָנאָמישער ציקל וואָס עקזיסטירט זעלבשטענדיק פֿון יעדן נויטפֿאַל־סצענאַר.
אָבער מײַן דאָקטער האָט מיר אַמאָל געזאָגט, אַז מען קען נאָר דורך אַ טעסט דערקענען דעם חילוק צווישן אַ קאַלט און אַ גריפּע.
די סימפּטאָמען זענען שטענדיק די זעלבע.
די עלטערע צווישן אײַך וועלן נאָך געדענקען דעם אַדווערט: ריידער ווערט טוויקס, גאָרנישט אַנדערש טוישט זיך.
און אַזוי קען מען אויך אויסטײַטשן דעם איבערגאַנג פֿון גריפּע צו קאָראָנאַווירוס און איצט צוריק צו גריפּע.
עס איז גאָרנישט געווען צו זען. ניט קיין פּאַנדעמיע, ניט קיין נויטצושטאַנד, גאָרנישט.
אָבער דאָס איז געווען נאָר צוליב די מיטלען, נישט אַזוי? דער פּאַראַדאָקס פֿון פֿאַרהיטונג.
אָבער אויב מיר קוקן אויף די באַריכטן פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע, נישט די
מאָדעל־רעכענונגען פֿון לאָנדאָן, נאָר די אמתע ציפֿערן.
דערנאָך זאָגן זיי, אַז אויב מען רעכנט איבער דער גאַנצער פּסעוודאָ-פּאַנדעמיע פֿון 2020 ביז 2022, איז די איבערשיסנדיקע
שטאַרביקייט אין שוועדן געווען נידעריקער ווי אין דײַטשלאַנד.
אין שוועדן זענען קירכן און קראָמען נישט געווען פֿאַרמאַכט פֿאַר אַ איין טאָג.
מיר האָבן געהאַט אין דײַטשלאַנד אַ גאַנץ אַכט חדשים לאַקדאַון, וווּ עס איז געווען ערגער ווי אין אײַער לאַנד.
די ערשטע צוויי חדשים, דאַן נאָך זעקס חדשים שפּעטער.
מיר האָבן אפילו געהאַט אויסגאַנג־פֿאַרבאָטן פֿאַר פֿאַרהייראַטע פּאָרפֿאָלק צוליב אינפֿעקציע־קאָנטראָל.
זיי האָבן געמעגט זיך נעכטנס אין בעט צוזאַמען צו קאַדלען, אָבער זיי האָבן נישט געמעגט צוזאַמען אַרויסגיין.
שטעלט אייך נאָר פאָר.
דער פֿינפֿטער פאַקט באַווייזט קלאָר אַז דאָס איז נישט געווען צוליב די גרויסע מיטלען, דאָס הייסט די איבערטרעטונגען פֿון
דער געזעץ־רעגירונג, נאָר אַז עס זענען געווען אַנדערע סיבות.
און איך קען אײַך נאָר זאָגן, אַז מיר האָבן צו טאָן מיט אָרגאַניזירטן קרימינעלן, און דאָס איז
שוין דאָ פֿאַר יאָרהונדערטער און טויזנטער יאָרן.
מיר האַנדלען נאָר מיט מענטשן, און הײַנט וועל איך אויך דערמאָנען נעמען און פּנים.
דער טעמע פֿון דעם WHO-סימפּאָזיום איז, כמובן, דער פּאַנדעמיע-טראַקטאַט, און איך וויל ניצן די 20 מינוט צו
באַהאַנדלען דעם טעמע אין דעטאַל, ווײַל דער פאקט איז אַז אַ נײַע קלאָז איז אַרײַנגעשטעלט געוואָרן אין דעם נײַעם
WHO-געזונטהייט-טראַקטאַט, דעם פּאַנדעמיע-טראַקטאַט, וואָס נאָך נישט איז ברייט פּובליצירט
געוואָרן אָדער אויפגענומען געוואָרן דורך אַנדערע.
און דאָס איז אַ זייער וויכטיקער פּאַראַגראַף, ווײַל די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע גרייט
צו די גאַנצע וועלט פֿאַר באַקטיריעלן טעראָריזם.
דערפֿאַר מוזט איר אָדער זאָלט איר געדענקען די אַבריוויאַטור AMR.
AMR שטייט פֿאַר אַנטימיקראָביאַלער רעזיסטענץ.
אַזוי מיר האַנדלען נישט מיט דער פֿראַגע צי מיר האַנדלען מיט בענעפֿאַקטאָרן, נאָר מיט אַ פֿאַרבאַנד פֿון פאַרברעכער.
דאָס איז באַוויזן געוואָרן.
און דאָס איז דער גרויסער חילוק אין השוואה צו פילע אַנדערע.
אין דעם WHO־אָפּמאַך, אונטער אַרטיקל 4, איז איצט אויך אַ נײַע קלאַוזול אין פּאַראַגראַף 3h. און דאָרט איז עפּעס אַרײַנגעפֿירט
געוואָרן וואָס אויפֿן ערשטן בליק שיינט אומבאַטײַטיק.
דאָס באַטרעפֿט AMR, אַנטימיקראָביאַלער רעזיסטענץ.
און אין קורצן, עס זאָגט אַז אַלע אונטערשרײַבנדיקע שטאַטן אין דער וועלט, דאָס הייסט כּמעט אַלע
שטאַטן, מוזן זיך איצט צוגרייטן צו נעמען קעגנמיטלען.
דאָס מיינט אַז אויב עס איז אַ ברייט פּאַניק וועגן באַקטיריעס, ווי עס איז געווען וועגן ווירוסן, וועלן זיי זאָגן אַז זיי
דאַרפֿן איצט אַ פּלאַן צו פֿאַרשליסן אַלעמען, למשל, כדי צו רעקאָרדירן זייער גענעטישן קאָד. און נאָך פיל, פיל מער.
8. ווײַל די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע (WHO) האָט ניט דורכגעפֿירט און ניט באַפֿוילן קיין
זעלבסט־קריטישע איבערזיכט נאָך דער קאָוויד־פּאַנדעמיע.
און מיר זאָלן זײַן פֿאָרזיכטיק, נישט ווײַטער צו טרײַבן דעם קלאַמער צווישן די אומגעװאַקסענטע און די געװאַקסענטע.
אויב נישט, וועלן מיר נישט האָבן קיין געלעגנהייט זיך מיטן פאַרגאַנגענהייט אויסצוקומען. אויב
נישט, וועלן מיר נישט קענען צוזאַמען פאָרויסגיין.
איך וויל געבן האָפֿענונג צו אַנדערע וואַקצין־קרבנות. דאָס איז מײַן פּאַטאָלאָגיע.
יעדער שפּיטאָל וואָס האָט אויף מיר אָפּערירט, נעמט פּאַטאָלאָגיע. וואָס האָב איך געטאָן?
איך האָב זיך גאָרנישט געטאָן, איך האָב אַ טאַקסי גערופֿן – איך האָב נישט געקענט פֿאָרן – צום שפּיטאָל:
איך וויל מײַן פּאַטאָלאָגיע־באַריכט.
דאָס איז נישט מעגלעך!
יאָ, עס איז מעגלעך. אַנדערש וועט זײַן אַ סך טומל.
דאָס איז פֿון פֿאַרשיידענע שפּיטאָלן.
און איך האָב דאָס געשיקט צו פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט.
איך האָב געזאָגט: ביטע, טײַערער פּראָפֿעסאָר, קוק און זע צי איך בין טאַקע נישט קראַנק
פֿון פֿײַזער, אָדער צי איך האָב צום סוף גערעכט.
און דאַן איז דער רעזולטאַט געקומען.
אַז דער ענדאָטעליום איז געשטאָרבן. און אַז דאָס איז באַוויזן געוואָרן.
און צו דער בושה פֿון דײַטשלאַנד, שווייץ און דעם גאַנצן אייראָפּע;
אין דער איצטיקער צײַט איז ניטאָ קיין איין לאַבאָראַטאָריע וואָס פֿירט דורך פּאַטאָלאָגיע פֿאַר מענטשן וואָס זענען געשעדיקט
געוואָרן פֿון אַ וואַקצין, אָדער פֿאַר די פֿאַרשטאָרבענע.
יעדער פּאַטאָלאָג וואָס זעט דאָס איצט, זאָל זיך שעמען.
דער טעסט איז זייער גרינג צו פאַרבן.
אָבער קיינער טוט עס נישט.
קיינער האָט נישט די מוט צו זאָגן: "אין שפּיטאָל זענען 200 טויטע מענטשן. איך וועל דאָס אויספֿאָרשן און דאַן
זאָגן אַז זיי זענען קראַנק געוואָרן צוליב פֿײַזער, כּדי מענטשן סוף־כּל־סוף קענען קלאָגן."
קיינער טראָגט זיך נישט צו טאָן דאָס.
און איך זאָג אײַך, עס איז נישט גוט אויב איר בלײַבט שטיל.
ווײַל די וואָס בלײַבן שטיל, זענען מיטשולדיג. יעדער איינער פֿון זיי.
וואָס האָב איך ביז איצט אַליין דערגרייכט?
פֿילע זאָגן אַז זי האָט גאָרנישט דערגרייכט.
איך גיי צו די דאָקטוירים וואָס האָבן מיך פריער נישט באַהאַנדלט, מיט אַ גאַנצן רוּהדיקן געפיל, און איך נעם מיט מיר: מײַן באַווייַז
פֿון שאָדן פֿון דער וואַקסינאַציע, מײַן פּאַטאָלאָגיע־באַריכט, מײַנע איצטיקע שפּיק־ווערטן און מײַן טעראַפּיע, וואָס העלפֿט.
און גיי צו די דאָקטוירים, טראַכט דערפֿון.
איז דיין גאַנצע פּראַקטיק נישט פול מיט וואַקצין־שאָדן?
צי ווילסטו זיי העלפֿן? יאָ אָדער ניין?
דער פּרוּוו כּמעט אינגאַנצן צו שטיל מאַכן די רייד וועגן קאָראָנאַווירוס, ווען דער קריג אין
אוקראַיִנע האָט זיך אָנגעהויבן, איז דורכגעפֿאַלן.
יעצט קומען די ערשטע פּערזענלעכקייטן צוריק צו די שמועס־שאָוז און רעדן וועגן זיך אויסצוגלייכן מיטן פאַרגאַנגענהייט.
פֿון דער ענקײט־קאָמיסיע, וואָס איז אַזאַ שטאָקערדיקע איבערשאַצונג איבער אַ גלאז וויין.
און דער דעקל וויל זיך נישט אויפֿלייגן.
און ס'איז נישט קיין וווּנדער, וואָס דער דעקל פּאַסט נישט אויף,
ווײַל אַלץ וואָס זיי האָבן געטאָן איז נישט געווען דערלויבט.
דאָס ברענגט מיך צום סוף.
איך מיין אַז מען קען דאָס גאַנצע בעסטער קלאַסיפיצירן ווי מאַסן־פּסיכאָז.
דער טערמין דיקטאַטור שיינט מיר נישט ריכטיק.
ווײַל אין אַ דיקטאַטור ווערן מענטשן געצווונגען צו טאָן זאַכן וואָס זיי ווילן נישט טאָן.
בשעת אין טאָטאַליטאַריזם, זיי נעמען אָנטייל פֿרײַוויליק.
און דו מוזט פֿאַרשטיין אַז אַ גרויסע צאָל בירגער האָבן פֿרײַוויליק אָנטייל גענומען.
בײַזונדערס אין דײַטשלאַנד מיט זײַן בלאָק־וואַרט־מענטאַליטעט.
און דורך דעם האָבן פּאָליטיקער למעשה געמאַכט מיליאָנען מענטשן פֿאַר מיטשולדיקע, למשל, רעסטאָראַן־אייגנטימער וואָס מוזן
אָפּזאָגן געסט וואָס זענען נישט געװאַקסינירט און אַזוי ווייטער, אַנטראַפּראַנערז וואָס מוזן איבערוואַכן זייערע אָנגעשטעלטע.
דער פאקט אַז אין פּרינציפּ זענען דאָ מיליאָנען מיטשולדיקע, מאַכט עס זייער שווער צו קומען צום גרונט פֿון דער זאַך.
די געריכט־סיסטעם, די מעדיע און די אַקאַדעמיע האָבן איבעראַל דורכגעפֿאַלן.
איך מיין אַז איצט וואָלט יעדער דערמיט מסכים געווען.
אַ אמתדיקע איבערשאַצונג איז גאָר אומגעוואונטשען.
און דאָס מיינט אַז אויב דער פֿעדעראַלער ראַט, דער פּאַרלאַמענט, די געריכטן, די קאַנטאָנען און די מעדיע וועלן נישט
באַהאַנדלען דעם ענין עפעקטיוו, קען עפּעס ווי דאָס וואָס מיר האָבן נאָר דערלעבט ווידער פּאַסירן אין יעדן מאָמענט.
און דערפֿאַר מוזן מיר קודם לערנען די שיעורים.
מיר זאָלן נישט פאָרזעצן מיט אַ נײַעם עפּידעמיע־געזעץ, פּאַנדעמישע אַגרימענטן אָדער אונטערוואָרפֿונג צום אייראפעישן פארייניקונג.
אַנשטאָט דעם מוזן מיר זיך אויסגלײַכן מיט דער פאַרגאַנגענהייט.
צו פֿאַרגרעסערן דעם דרוק צו דורכפֿירן די איבערשאַצונג, רעקאָמענדיר איך שטאַרק, טאַקע איך בעט אײַך, צו אונטערשרײַבן די
איניציאַטיוו פֿאַר דער איבערשאַצונג, אויב איר האָט דאָס נאָך נישט געטאָן. ביטע, אין יעדן פאַל, זייט זיכער אַז איר טוט דאָס.
אַ דאַנק
גוט, אַזוי ווי אַ צײַטווייליקער רעזולטאַט, איז דאָס וואָס איך האָב פּונקט געזאָגט ווידער דאָ צוזאַמענגעפֿאַסט.
אָן איבערקוק, זענען נישטאָ קיין שיעורים. געלערנטע שיעורים. און זיכער נישט קיין פּאַנדעמיע־קאָנטראַקטן.
9. ווײַל די פֿאָרמעלע פּראָצעדוראַלע כּללים פֿון דער וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע ווערן נישט אָפּגעהיט.
נו, איז דאָ נאָך אַ וויכטיקער פּונקט צו געדענקען, נעמלעך אַז אַזעלכע ענדערונגען קען מען נאָר אָפּשטימען אויף, אויב די
לעצטע ווערסיע פֿון דער אָפּשטימונג איז געווען אַרײַנגעגעבן צו דער וועלט־געזונטהייט־אַסעמבלי לפּחות פֿיר חדשים פֿריִער.
אַזוי וואָלט עס זײַן פֿאַר אַ שטימע בײַם סוף פֿון מײַ, און די לעצטע ווערסיע וואָלט זײַן בײַם סוף פֿון יוני.
אַנטשולדיקט, סוף יאַנואַר 2024. אָבער דאָס איז נישט בנימצא.
מיר נאָר הערן, מיר פאַרהאַנדלען, מיר פאַרהאַנדלען, מיר פאַרהאַנדלען.
אַזוי, דאָס מיינט אַז דאָס וואָלט זײַן קעגן זייערע אייגענע כּללים, ווי עס שטייט אין אַרטיקל 55(2) פֿון די
געזונטהייט־רעגולאַציעס, און עס וואָלט אויך זײַן קעגן זייערע אייגענע פּראָצעדור־כללים פֿון דער
וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע, אויב זיי וואָלטן געוואָלט איצט, בײַם סוף פֿון מײַ, דערויף שטימען.
דעריבער האָבן ד״ר סילװיאַ בעהרענדט און איר אָרגאַניזאַציע, די גלאבאַלע אַגענטור פֿאַר געזונט־פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט, געשריבן אַ
עפֿנטלעכן בריוו צו טעדראָס, דעם סעקרטאַר־גענעראַל, און באַשולדיקט אים פּונקט דערפֿון און געזאָגט: דו ביסט
פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די איינהאַלטונג פֿון די פּראָצעדור־רעגולן פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
איר קענט נישט דערלויבן אַז די אַדזשאַסטמאַנץ זאָלן ווערן געשטימט אין אַ פּאָר וואָכן, אָן אַז קיין מענטש אָדער קיין
לאַנד האָט געהאַט די געלעגנהייט אינעווייניק צו באַטראַכטן וואָס די אַדזשאַסטמאַנץ טאַקע מיינען פֿאַר אונדז.
10. ווײַל עס איז אין דער עיקר אַ געזונט־דיקטאַטור
די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע האָט זיך אָנגענומען די איינציקע אויטאָריטעט צו אינטערפּרעטירן,
איבערגעטריבענע מאַכט און אַ מאָנאָפּאָל אויף אינפֿאָרמאַציע.
די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע וויל מער השפּעה. זי וויל מחייבֿדיקע התחייבֿות.
ביז איצט זײַנען מיר געווען באַראַטונגדיק אין נאַטור.
און וואָס מיר ווילן איצט מיט די אַגרימענטן איז אַ בינדנדיקע קראַפֿט.
און אויף אַ אופֿן וואָס אונטערגראָבט אונדזער סאָווערעניטעט.
דערצײַט זענען אינטערנאַציאָנאַלע רעגולאַציעס אין קראַפֿט: געזונטהייט־רעגולאַציעס.
מיר מוזן עס אַקטיוו אָפּװײַזן ביז אַ באַשטימטן טאָג.
אַזוי דאַרפֿן מיר האַנדלען.
דערנאָך איז דאָ דער פּאַנדעמיע־פּאַקט. מען זאָל אים אונטערשרײַבן.
און מיר מוזן פאַרמיידן אַז דאָס וועט אונטערגעשריבן ווערן. און דאָס וואָלט טאַקע געווען בײַם סוף פֿון מײַ.
און דער פֿעדעראַלער ראַט פּרוּווט דעם פּאַרלאַמענט אויסצושליסן פֿון דער אינפֿאָרמאַציע דורך זײַן
אומקלאָר און פֿאַרפֿלייצנדיק. און ער האַלט זיך צוריק.
און דאַן ווערן שטענדיק ליגנס געזאָגט אין די קאַמיטעטן. וואָס איז פשוט נישט אמת.
און וואָס איז וויכטיק פֿאַר אונדז איז אַז דער פּאַקט מוז זיכער ווערן פאָרגעלייגט פֿאַרן פּאַרלאַמענט.
ווײַל נאָר דאַן איז עס באַרעכטיקט פֿאַר אַ רעפֿערענדום. און מיר קענען דערויף שטימען.
דאָס איז גאָר קריטיש.
דערנאָך זאָלן די אַנטוויקלונג און פֿאַרקויף פֿון מעדיקאַמענטן צענטראַליזירט ווערן.
דאָס מיינט אַז די WHO שליסט קאָנטראַקטן מיט פֿאַרמאַצעווטישע פֿירמעס.
פֿאַרשטייט זיך, די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע וועט טיף אַרײַנגראָבן אין אירע קעשענעס און זיך העלפֿן.
עס ווערן באַשלוסן גענומען וועגן וווּ די אַנטוויקלונג וועט פּאַסירן און וועלכע פֿירמעס וועלן אָנטיילנעמען.
די פּרײַזן ווערן קאָנטראָלירט און באַשטימט.
קיינער האָט מער גאָרנישט צו זאָגן, און די שטאַט־אויטאָריטעטן ווייניקסטנס.
און די אָננעם פֿון וואַקסינאַציעס ווערט בכלל פֿאָדערט.
דו מוזט יעדן יאָר נעמען וואַקסינען אין דעם לאַגער, און דאַן, נאַטירלעך, ווערן זיי
אויסגעלאָפֿן און מוזן ווערן אַרויסגעוואָרפֿן.
דאַן וועט ווידער זײַן אַ גלײַכצײַטיקע נאָכפֿרעג.
אַזוי איז עס ווי אַ מאַשין פֿון אייביקער באַוועגונג פֿאַר דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע.
איז נוצלעך פֿאַר דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע.
אגב, עס איז נישט קיין סופּראַנאַציאָנאַלע אָרגאַניזאַציע, נאָר אַ רעגירונגס־אינטערנאַציאָנאַלע אָרגאַניזאַציע, און
העכסטנס האָט זי נישט קיין מאָנאָפּאָל אויף אינפֿאָרמאַציע.
אָבער זי האָט דאָס אַלץ באַמערקט, און דערצו מוז זי רעספּעקטירן די יסודותדיקע רעכטן, און, ווי איך מוז איבער און איבער
אונטערשטרייכן, מוז זי שטענדיק איבערקוקן אירע אייגענע מעשים.
דאָס זענען זייער ערנסטע עבירות, וואָס זי האָט נישט געטאָן.
עס מוז קיינמאָל נישט שאָדן.
אין די לעצטע פֿיר און אַ האַלב יאָר האָט זי זיך גאָר דיסקעדיטירט דורך ווידערהאָלט פאָרשלאָגן אַזעלכע טאַקסישע
סובסטאַנצן ווי די איינציקע לייזונג אין דעם אַזוי גערופֿענעם קעמף קעגן אַ אַזוי גערופֿענער סכנה.
און דאָ קומען מיר צו דער ערשטער שליסל־דערקלערונג.
די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע מוז מען אָפּזאָגן יעדן לעגיטימיטעט צו אַרײַננעמען אָדער צו באַקומען נאָך מער מאַכט.
עס איז פשוט נישט באַוויזן געוואָרן, נאָר דאָ דאַרף מען אַ פולשטענדיקן פּונקט.
האַלט! נאָך־אַקציע איבערבליק אין מיליטערישן זשאַרגאָן.
און נאָר ווען אַלע טעותן זענען אויסגעגלייכט, קענען מיר רעדן וועגן נײַע הסכמות, און זיכער נישט פֿריִער.
און אַזוי, וואָס מיר טאָן דאָ, איז אין אַ געוויסן מאָס טיי־בלאַטער לייענען, ווײַל מיר קענען נאָר די פאָרגעלייגטע
ענדערונגען אויסלייגן און באַמערקן אַז ביז הײַנט האָט קיין שווייצער פֿאַרהאַנדלונגס־דעלאַגאַציע קיינמאָל נישט טאַקע
געזאָגט: "יאָ, מיר האָבן נישט ליב די פאָרגעלייגטע ענדערונגען."
מיר ווילן אַבסאָלוט באַשיצן מענטשנרעכט, מיר ווילן אַז דער פּרינציפּ פֿון אָפּטיילונג פֿון גוואַלד זאָל ווערן
באַטראַכט, מיר ווילן דעם אומגלויבלעכן עלעמענט פֿון אַרביטראַרישקייט, די איבערמעסיקע מאַכט פֿון דער WHO,
מיר מוזן דאָס באַגרענעצן דורך אַן אויפֿזיכט־ אָדער קאָנטראָל־אויטאָריטעט, און, דער עיקר, טאָרן מיר קיינמאָל ניט
דערלויבן, אַז די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע אַליין זאָל באַשטימען, וועלכע אינפֿאָרמאַציע אינעם גאַנצן
געזונט־סעקטאָר איז ריכטיק און וועלכע איז ניט ריכטיק.
איך האָב נאָך נישט געהערט דאָס פֿון דער מויל פֿון קיין מאַגיסטראַט אין שווייץ.
אָבער דו האָסט דאָס געדאַרפֿט זאָגן, ווײַל דו שטימסט נישט דערמיט.
און דערפֿאַר דאַרפֿן מיר דערוועגן רעדן.
אַזוי, וואָס איז דער אַלגעמיינער אינהאַלט?
איך קען נאָר אין קורצן דערקלערן דעם אַלגעמיינעם אינהאַלט, אָבער עס גייט וועגן אַ ריזיקן געשעפֿט.
דאָס איז די גרינדונג פֿון אַן אמתער פּאַנדעמישער אינדוסטריע, און עס איז זייער פֿאָרזיכטיק דורכגעטראַכט געוואָרן.
אַזוי אויב דו לייענסט עס אַליין, וועסטו פֿאַרשטיין.
עס הייבט זיך דאָ אָן אונטערן טיטל, עס איז געזאָגט געוואָרן אַז דאָס ערגסטע וואָס האָט אונדז געקענט פּאַסירן אונטער
קאָוויד איז געווען, אַז מיר האָבן נישט געקענט צושטעלן אַלעמען מיט דער זעלבער מאָס וואַקצין אין דער זעלבער צייט.
גערעכטע פֿאַרטיילונג, גערעכטע פֿאַרטיילונג האָט נישט געאַרבעט.
דער טערמין "עקוויטי" איז געשאַפֿן געוואָרן פֿאַר דעם צוועק.
עקוויטי זאָל מיינען גלײַכע פֿאַרטיילונג.
און אונטער דעם האָבן מענטשן געזאָגט אַז עס איז געווען אַזוי שלעכט, אַזוי געפערלעך, נאָך
פילע מיליאָנען מענטשן האָבן געקענט שטאַרבן.
מיר מוזן געבן דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע די אויטאָריטעט צו באַשטימען וועלכע פּראָדוקטן ווערן געמאַכט.
אַזוי רעדן מיר וועגן וואַקצין־שטאָפֿן, mRNA־באַזירטע, דיאַגנאָסטישע אַגענטן, און אַלע מינים פּאַנדעמיע־פּראָדוקטן בכלל.
די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע זאָל מען דערלויבן צו באַשליסן דאָס אַלץ.
ווען איך האָב צום ערשטן מאָל אָנגעהויבן זיך צו באַקענען מיטן "איין געזונט־אַפּראָך", בין איך געווען זייער איבערראַשט
צו דערפֿינען, אַז ער שטאַמט פֿון 2004, ספּעציפֿיש פֿון אַ קאָנפֿערענץ אין ראָקפֿעללער־אוניווערסיטעט אין ניו־יאָרק.
און איך וואָלט געוואָלט אײַך פֿאָרלייענען ווי זיי האָבן עס דעמאָלט דעפֿינירט,
איין געזונט: דערקענען די פֿאַרבינדונג צווישן דעם געזונט פֿון מענטשן, הויז־חיות און ווילדע חיות, ווי אויך די סכּנה וואָס
קראַנקייטן שטעלן פֿאַר מענטשן, זייער עסן־פֿאַרזאָרגונג און עקאָנאָמיע, און ביאָ־פֿאַרשיידנקייט פֿאַרן
אויפֿהאַלט פֿון אַ געזונטער סבֿיבֿה און פֿונקציאָנירנדיקע עקאָסיסטעמען וואָס מיר אַלע דאַרפֿן.
אַדזשענדאַ 2030, ווי איר האָט אפֿשר געהערט, איז פריער געווען באַקאַנט ווי אַדזשענדאַ 21 אָדער, מיט אַ
גרעסערן טיטל, אַדזשענדאַ פֿאַרן 21סטן יאָרהונדערט.
דאָס איז ווײַל עס איז אויך באַזירט אויף דעם "One Health" צוגאַנג, כאָטש עס דערמאָנט דעם טערמין נישט אין זײַנע 17
סאַסטיינאַביליטי־צילן – ווי איר שוין ווייסט, רופֿט מען זיי די 17 סאַסטיינאַבאַל דעוועלאָפּמענט־צילן – אָבער
דאָס איז אויך דער ענין, און עס ווערט אומדירעקט דערמאָנט אין ציל נומער דרײַ פֿון דער אַגענדע:
פֿאַרזיכערן געזונטע לעבנס און פֿאַרבעסערן דאָס געזונט־זײַן פֿאַר אַלעמען אין אַלע עלטערן.
די אַנדערע 16 צילן קלינגען פּונקט אַזוי אַפּעלירנדיק ווי ציל נומער דרײַ, און מען פֿאַרקויפֿט אונדז אַ יוטאָפּיע פֿון אַ פּערפֿעקטער
וועלט וואָס איז צו גוט צו זײַן אמת, און טאַקע איז עס אַזוי.
וואָס איז וויכטיק איז אַז מיר מענטשן זאָלן זײַן באַגײַסטערט פֿון די שיינע ווערטער.
ווייל, און איצט געבט אויפמערקזאַמקייט, ניט ווייניקער ווי 14 פֿון די 17 צילן פֿון דער קיימות אַרײַננעמען וואַקסינאַציעס
אָדער אימוניזאַציעס ווי אַ לייזונג צו דעם פּראָבלעם.
און איצט וועל איך אייך ווײַזן ווער טוט דאָס פֿאַר אונדז.
דאָס איז וואָס די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען טאָן. איך רוף זיי "אומגעװעלטע קיין־מענטשן".
ווײַל די אומגעװעלטעטע גאָרנישטן באָמבאַרדירן אונדז טאָג־טעגלעך מיט זייערע מאַנטראַס וועגן דעם געמיינזאַמען גוט אָדער דעם
גרעסערן גוט; טאָן עס נישט פֿאַר זיך, טאָן עס פֿאַר דער קהילה.
דאָס זענען קאָלעקטיוויסטישע צוגאַנגען, וואָס מיר האָבן אַלע געהערט גענוג אָפֿט בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
און פֿאַר מיר איז דאָס פּערפֿידיעזע זאַך, אַז די מאַסן זעען נישט אויס גרייט צו דערקענען, אַז עס קען נישט
זײַן קיין גרעסער גוט און קיין העכער גוט ווי פרײַהייט.
און דווקא דאָס איז וואָס מען וועט אונדז פֿאַר אייביק נעמען.
און דערפֿאַר זאָג איך אייך איצט, אַז עס איז ניטאָ קיין גרעסער גוט ווי פרײַהייט.
און דאָס איז בעצם מײַן מסקנא.
עס איז ניטאָ קיין העכער גוט, און זיכער ניט קיין אילוזאָרישער געמיינזאַמער גוט, וואָס קען רעכטפֿערטיקן אַגענדע 2030, דעם "איין
געזונטהייט" צוגאַנג אָדער קיין אַנדערע אוממענטשלעכע אַגענדע און אונדז צווינגען אויפֿצוגעבן אונדזערע אייגענע אינטערעסן.
פֿרײַהייט איז דער גרעסטער גוט, און זי מוז באַשיצט ווערן.
און די ענטפֿערס אויף אַלע די קריזיסן, די אָפֿענע רוּשע וואָס דערנאָך ווערט פאָרגעשטעלט אין דער פאָרעם פֿון אַ
קאָוויד־צערטיפֿיקאַט, למשל, האָבן אַ סך געמיינזאַמקייט.
ווײַל זיי פֿאָלגן אַ באַשטימטן לאָגיק, און דער לאָגיק איז בכלל: מער אויפֿפּאַסונג אין נאָמען פֿון זיכערהייט, מער צענזור אין
נאָמען פֿון באַקעמפֿן דיסאינפֿאָרמאַציע, מער קאָלעקטיוויזם אין נאָמען פֿון סאָלידאַריטעט, מער אָפּהענגיקייט צווישן דער מדינה און
די קאָרפּאָראַציעס אין נאָמען פֿון צושטעל־זיכערהייט, מער פֿאַרזאָרגונג מיט פֿאַרמאַצעווטישע פּראָדוקטן אין נאָמען פֿון
געזונט, מער קאָנטראָל אין נאָמען פֿון קלימאַט־שוץ, מער פֿאַרנעצונג צווישן מענטשן און טעכנאָלאָגיע
אין נאָמען פֿון פּראָגרעס, אין נאָמען פֿון קיימות.
אויב מען טראַכט דאָס דורכצוטראַכטן ביז צום לאָגישן סוף, קען מען דאָס אַלץ בלויז דערגרייכן דורך גרויסע קאָנטראָל,
אויפפּאַסונג, צענטראַליזאַציע און עקספּראָפּריאַציע־מיטלען.
און עס איז נישט באַזירט אויף מענטשלעכע באַדערפֿענישן, נאָר אויף אַן אַבסטראַקטן געדאַנק פֿון אַן אידעאַלער וועלט, אין וועלכער
הערשן גאַנץ געזונט, גאַנץ זיכערהייט און גאַנץ קלימאַטישע אידיליע.
און צווייטנס, אַ ריין מעכאַנישער, גאָר מאַטעריאַליסטישער בליק אויף דער וועלט און דער מענטשהייט, אין וועלכן
אַלץ וואָס איז טעכנאָלאָגיש מעגלעך און דורכפֿירבאַר, ווערט אויך באַטראַכט ווי געוואָלט.
און וואָס מען קרבן אין דעם פּראָצעס איז מענטשלעכקייט.
ווי פאַרקרימט דער גאַנצער פּאַנדעמיע־אָפּמאַך איז, קען מען זען פֿון אַ איין פֿראַזע.
אינטערנאַציאָנאַלע געזונטהייט־רעגולאַציעס, ווי פאַרקרימט דאָס איז, ווי פאַלש.
דאָס באַטרעפֿט אַ לעגאַל־בינדונגדיקע רעקאָמענדאַציע. אַדוואָקאַטן האָבן מעגלעך שוין דערפֿון געהערט.
ווי זאָל דאָס אַרבעטן? אַ רעקאָמענדאַציע אָדער אַ באַפֿעל? עס איז ביידע. לעסאָף איז עס אַ באַפֿעל.
אַ רעקאָמענדאַציע קען נישט זײַן לעגאַל־בינדונגדיק.
די אַבסורדע לאָגיק אין דעם איין זאַץ אַליין – מע קען זאָגן – מע קען עס אַרײַנוואָרפֿן אין דעם מיסטקאַסטן.
און דאַן קומט די געזונטהייט־דיקטאַטור.
מיט געזונטהייט־דיקטאַטור מיינ איך טאַקע אַז מען זאָגט אונדז, אויף דער איין זײַט, אַז מיר זאָלן זיך וואַקסינירן,
אָבער בעיקר וואָס מיר מעגן עסן און וואָס מיר מעגן ניט מער עסן.
און דאָ זע איך אַ זייער גרויסע סכנה אין פֿאַרבינדונג מיט דיגיטאַליזאַציע.
די הײַנטצײַטיקע מאָדערנע מעדיע האָבן געשאַפֿן די מעגלעכקייט פֿון גאַנצער קאָנטראָל איבער בירגער.
און איך מיין אַז פריער אָדער שפּעטער וועלן די קאָנטראָל־מיטלען אויך פֿירן צו סאַנקציעס
אויב מענטשן וועלן נישט נאָכקומען די רעגולאַציעס.
לאָמיר נעמען אַ בײַשפּיל: אפֿשר וועלן מענטשן וואָס עסן פֿלייש פּלוצלינג מוזן באַצאָלן
העכערע געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־בײַטראָגן.
אין קורצן: מיר זײַנען אין מיטן אַ אַנטוויקלונג, וווּ מיר פאַרלירן אונדזער אינדיווידואַליטעט און זעלבסטבאַשטימונג, און
ווערן אין דעם אמתן זין פֿון דעם וואָרט פֿון רעכטן אָפּגעשניטן.
11. ווײַל די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע (WHO) איז נישט אונטערטעניק צו קיין אויפֿזיכט־אויטאָריטעט
אָדער קאָנסטיטוציאָנעלער איבערקוק דורך די געריכטן.
אַלץ דאָס פֿירט צו אַן אָפּזאָג זיך אויסצוגלײַכן מיטן פֿאַרגאַנגענהייט.
און איך האָב דאָ אַראָפּגעשריבן וואָס איך האַלט פֿאַר די פּשוטסטע פֿאָרמולע, וואָס מען האָט כּסדר גענוצט קעגן מיר אין געריכט, אָבער
וואָס איז אויך גילטיק פֿאַר דער גאַנצער געזעלשאַפֿט, און וואָס איך הער כּסדר פֿון אַלע
מײַנע קאָלעגעס און פֿרײַנד, וואָס זאָגן צו מיר:
זע, אין צײַטן פֿון פּאַנדעמיעס מוז מען געבן די אויטאָריטעטן מער דיסקרעציע. און אַזוי לאַנג ווי די
אויטאָריטעטן האַלטן זיך צו די WHO-הנחיות, קענען מיר נישט און זאָלן נישט פֿרעגן דערוועגן. עפּעס אַזוי.
יאָ, און דער אָנהייב־פּונקט ווײַזט די אויסערגעוויינטלעך וויכטיקע ראָלע וואָס די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO)
שפּילט ווען זי דערקלערט אַ נויטצושטאַנד אין פאַל פֿון אַ פּאַנדעמיע, ווי זי האָט דאָס געטאָן אין דער פאַרגאַנגענהייט.
מענטשן דרייען זיך אָפּ, און די געריכטן דרייען זיך אָפּ פֿון זייער קאָנסטיטוציאָנעלער פֿליכט
צו איבערקוקן און לאָזן די WHO טאָן ווי זי וויל.
דאָס איז שוין געווען דער פאַל אין דער פאַרגאַנגענהייט.
יאָ, און דאָס איז פּונקט דערפֿאַר, אַז די ערנסטסטע אַרײַנגריפֿן וואָס מען האָט קיינמאָל געזען,
זענען נישט באַהאַנדלט געוואָרן – ניט אַמאָל ביז הײַנט.
12. ווײַל די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע (WHO) מוז באַטראַכט ווערן ווי אַ געצייַג פֿון
גלאָבאַל־אַקטיווע אַרכיטעקטן פֿון אַ צענטראַלער וועלט־רעגירונג.
די גלאָבאַליזאַציע פֿון דער עקאָנאָמיע ווערט איצט נאָכגעפֿאָלגט דורך די גלאָבאַליזאַציע פֿון
ווערטן, לעבנס־שטייגערס און געזעלשאַפֿטלעכע אָרדענונגען.
ווער נוצט פֿון דער אַנטוויקלונג איז אַ שליסל־פֿראַגע, אָבער אַזאַ וואָס בלײַבט גראָב אומקלאָר.
זיכער, איינער פֿון די טריבנדיקע כּוחות איז דער וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום מיט קלאַוס, אָבער זיכער זענען אויך גאָר אַנדערע
אָרגאַניזאַציעס וואָס האָבן דעם ציל צו גרינדן אַ אַזוי גערופענע איינהייט־רעגירונג, אָדער, מע קען אויך זאָגן, אַ וועלט־רעגירונג.
און די פאַרלירערס וועלן לעסאָף זײַן די גרויסע מערהייט.
אַ קליינע עליטע וועט געווינען.
מיר קענען אויך זאָגן אַז די פינאַנציעלע אינדוסטריע וועט געווינען, כדי עס קלאָרער צו מאַכן.
די קאָוויד־פּאַנדעמיע איז געווען אַן אידעאַלער פֿעלד־טעסט אויסצוגעפֿינען אין וועלכן מאָס מענטשן וועלן אָננעמען און
שטיצן די גלאָבאַלע דורכפֿירונג פֿון מיינונגען און מיטלען.
און ליידער מוז איך מסקנא ציען אַז דער פֿעלד־טעסט איז געווען אַ גאַנץ הצלחה פֿאַר די איניציאַטאָרן.
עס איז אַ זייער גרויסער ריזיקאָ אַז אונדזער צוקונפֿט וועט זײַן פֿאַרבונדן אין אַ גלאבאַלע דיקטאַטור פֿון מיינונג און געזונטהייט.
איבערנאַציאָנאַלע אָפּמאַכן, אַזױ ווי דער WHO־אָפּמאַך, גרייטן דעם וועג דערפֿאַר.
יעצט וועט איר פֿרעגן וואָס איז די "פֿאַרבאָרגענע אַגענדע".
די "פֿאַרבאָרגענע אַגענדע" איז אַז די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען (UN) זענען דער קערן, דער נוקלעוס פֿון אַ
צוקונפֿטיקער איין־וועלט־רעגירונג – אַ וועלט־רעגירונג.
ווײַל עס איז געגרינדעט געוואָרן פּינקטלעך פֿאַר דעם צוועק.
איר האָט עס אפֿשר נישט געהערט אַזוי אויסגעדריקט פֿריִער, אָבער עס איז אמת.
יעצט קומען מיר צו דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע.
די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע איז אַ אונטער־אָרגאַניזאַציע פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
און עס איז איצט געוואָרן דער געצייַג, דער אינסטרומענט מיט וועלכן דער ציל פֿון אַ
איין־וועלט רעגירונג זאָל מער שנעל דערגרייכט ווערן.
און דערפֿאַר וויל די WHO באַקומען אומפּאַוער איבער אַלע געביטן פֿון אונדזער לעבן, נישט נאָר געזונטהייט.
זי וויל קאָנטראָל איבער אַלץ און איבער אַלעמען.
און לויט מײַן מיינונג איז דאָ איין הויפּט־סיבה פֿאַר וואָס מען האָט די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע
(WHO) מיסברויכט צו דערגרייכן די אַגענדאַ־צילן.
ווייל נאָר אַ פּאָר מענטשן נאָך האַלטן זיך צו פּאָליטישע פֿילאָסאָפֿיעס און אידעאָלאָגיעס, זענען זיכערהייט
און געזונט די איינציקע סיבות פֿאַר וואָס זיי דערלויבן ווײַטגרייכיקע באַגרענעצונגען אויף זייערע יסוד־רעכטן.
און די קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע האָט דאָס באַוויזן.
און איך בין זייער באַדויערן אַז איך מוז דאָס זאָגן, אָבער די קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע
איז געווען אַ פּרוּוו פֿון אינטעליגענץ.
עס איז געווען אַ פּיילאָט־פּרויעקט צו זען ווי ווייַט מען קען גיין. און ליידער האָט דער פּרויעקט אַרבעט געוואונדערלעך גוט.
אַלץ איינס, איינס, איינס.
איין אַגענדע, איין געזונט, איין אַגענדע, איין וועלט־רעגירונג, איין דיקטאַטור.
דאָס איז די קורצע ווערסיע. איך וועל שפּעטער צוריקקומען צו דער אַגענדע.
אבער אויב איר איצט פֿרעגט זיך: פארוואס פֿירט דאָס צו איין דיקטאַטור, טראכט נאָר וועגן דער אייראפעישער פאראייניקונג.
די אייראפעישע פאראייניקונג איז שוין די אייראפעישע יוניע, זי איז שוין, אזוי צו זאגן, אַ קליינע וועלט־רעגירונג.
און דער אייראָפּעיִשער פּאַרלאַמענט באַשטייט פֿון מיטגלידער, וואָס זענען געוואָלט געוואָרן דורך די בירגער
פֿון די מיטגליד־שטאַטן פֿון דער אייראָפּעיִשער פאראייניקונג, אָבער וואָס האָבן נישט קיין שטימע.
און די אייראפעישע קאַמיסיע, וואָס באַשליסט אַלץ, איז נישט דורך קיינער געוואָלט געוואָרן, נאָר אינסטאַלירט
געוואָרן דורך די פּופּעט־מאַסטערס הינטער די קוליסן.
און טראַכט נישט פֿאַר אַ רגע אַז די זאַכן וואָלטן געווען אַנדערש אויב מיר וואָלטן איצט געהאַט אַ וועלט־רעגירונג,
אַז דאָס וואָלט געווען אַ דעמאָקראַטישער סיסטעם. קיינמאָל!
עס ליגט גראָבנס אין אונדזערע אייגענע הענט, צי מיר וועלן האָבן צענטראַליזם און דיקטאַטור אָדער
פרייהייט און זעלבסטבאַשטימונג אין אונדזער צוקונפֿט.
ווער אַנדערש קען קעגנשטעלן די הײַנטיקע טרענדן?
מיר מוזן אַנטוויקלען קעגנשטעל קעגן פּאַטעראַליזם, און ווי אַ שטיין וואָס מען וואָרפֿט אין אַן אָזערע, מוזן מיר קענען מאָביליזירן
נאָך מער מענטשן מיט אונדזערע געדאַנקען און איבערצײַגונגען.
לויט מײַן מיינונג איז הײַנט אַ קריטישער ווענדפּונקט, און איך גלייב אַז עס איז טאַקע פינף מינוט צו האַלבע נאַכט.
צי ווילן מיר זיך פֿאַרוואַקסן אין קנעכטשאַפֿט, אָדער פֿירן אַ זעלבסט־באַשטימט לעבן?
דער ענטפֿער אויף דער פֿראַגע זאָל זײַן זייער קלאָר פֿאַר אונדז אַלעמען.
לאמיר קעמפן פֿאַר וואָס מאַכט אונדזער עקזיסטענץ ווערט צו לעבן.
אַ דאַנק פֿאַר אײַער אויפֿמערקזאַמקייט.