1
00:00:00,000 --> 00:00:00,340


2
00:00:00,340 --> 00:00:09,220
Isivumelwano se-pandemic se-WHO nemithetho
yamazwe ngamazwe yezempilo ebuyekeziwe kumele zivinjwe!

3
00:00:09,220 --> 00:00:17,856
Lokhu kwakuyisivumelwano esivumelana ngaso sonke
e-simpoziyamu ye-WHO eZurich ngomhlaka 20 Ephreli 2024.

4
00:00:17,856 --> 00:00:26,859
Abakhulumi abadumile emhlabeni wonke bachaze
umthelela omkhulu imithetho emisha ye-WHO ezoba

5
00:00:26,859 --> 00:00:32,320
nawo kwezempilo nasenkululekweni yokukhuluma.

6
00:00:32,320 --> 00:00:42,795
Lezi zizethulwa emazweni angamalungu angu-194 ukuze zamukelwe
eNgqungquthelweni yesi-77 yoMhlangano Wezempilo Yomhlaba eGeneva

7
00:00:42,795 --> 00:00:48,736
kusukela mhla ziyi-27 kuMeyi kuya mhla ziyi-1 kuJuni 2024.

8
00:00:48,736 --> 00:00:52,320
Iseshini yolwazi yaqalwa ngu-Urs Hans,

9
00:00:52,320 --> 00:00:52,960


10
00:00:52,960 --> 00:00:57,380
Owayengilungu leKhonsili Yesifunda
saseZurich futhi uMongameli wePublic Eye on Science.

11
00:00:57,380 --> 00:01:05,856
I-Public Eye on Science yenza isayensi ibonakale
futhi ulwazi lufinyeleleke emphakathini obanzi.

12
00:01:05,856 --> 00:01:09,824
Manje bukela iqoqo lezethulo ezahlukene.

13
00:01:09,824 --> 00:01:17,117
Inhloso ukuqinisa izizathu eziyishumi nambili
zokuthi isivumelwano se-WHO sobhubhane kanye neMithetho

14
00:01:17,117 --> 00:01:21,160
Yezempilo Yamazwe Ngamazwe ebuyekeziwe kumele zivinjwe.

15
00:01:21,160 --> 00:01:30,540
Izethulo zomuntu ngamunye ezigcwele
zingatholakala ngaphansi kwamakhasi abonisiwe ezinkombeni.

16
00:01:30,540 --> 00:01:35,420
1. Ngoba i-WHO iphula amalungelo ayisisekelo.

17
00:01:35,420 --> 00:01:40,480
Ukuhlonipha isithunzi somuntu namalungelo abantu kususwe yi-WHO.

18
00:01:40,480 --> 00:01:41,740
Kufanele bangasabi khona.

19
00:01:41,740 --> 00:01:47,572
Noma ubani, bafazi nabesilisa, osenayo noma
ingcezu encane yokuqonda ukuthi ubuntu

20
00:01:47,572 --> 00:01:51,940
bunjani nokuthi yini esihlupha, akanakuvuma lokhu.

21
00:01:51,940 --> 00:02:00,198
Igama elithi 'pandemic' selisetshenziswa ngokweqile: ukuguquka
kwesimo sezulu, ukulahleka kwezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo,

22
00:02:00,198 --> 00:02:08,080
konke sekuphakanyiswe kube yisimo se-pandemic ukuze ekugcineni
i-WHO ithathe ubukhosi futhi ohulumeni ngabanye basuswe.

23
00:02:08,080 --> 00:02:10,380
Bayazisusa.

24
00:02:10,380 --> 00:02:21,160
2. Ngoba i-WHO iphula umgomo oyisisekelo
wedemokhrasi – inkululeko yokukhuluma nenkululeko yolwazi.

25
00:02:21,160 --> 00:02:22,960
Futhi ngikulethile izibonelo ezimbili.

26
00:02:22,960 --> 00:02:25,260
Isibonelo: ukulahlekelwa ukuzimela kombuso.

27
00:02:25,260 --> 00:02:29,027
– Empeleni, yilokho okwenzelwa ingxoxo
namuhla, nakuba, njengoba ngishilo, ngizoxoxa

28
00:02:29,027 --> 00:02:31,740
ngobuchwepheshe be-mRNA ngokukhethekile kamuva.

29
00:02:31,740 --> 00:02:37,500
Umbuzo ithi, uma silahlekelwa ukuzimela kwethu –
yebo, lokho kwenzeka ngale ndlela yokwelashwa yamagene,

30
00:02:37,500 --> 00:02:40,940
impela. Uyabona ukuthi angiyibizi ngokuthi ukugoma.

31
00:02:40,940 --> 00:02:43,000
Kungani? Ngizokutshela ngokushesha.

32
00:02:43,000 --> 00:02:49,760
Uma silahlekelwa ukuzimela, sithola sizimeni
yobunzima obukhulu bokuzazi kwethu; asisabona thina.

33
00:02:49,760 --> 00:02:51,300
Futhi lokho ngokusobala kuyinhloso.

34
00:02:51,300 --> 00:02:55,538
Lokhu kufezwa ngokucabanga okuqondisiwe, okuvele kuvele
ekukhathazekeni, ekucasukeni kalula, ezidingweni ezigcwele

35
00:02:55,538 --> 00:02:58,587
ngokweqile, ekungezwani, ekuphelelweni
amandla ngokweqile, ekudangalisweni, nakuzo

36
00:02:58,587 --> 00:03:00,416
zonke ezinye izinto esisanda kuzizwa ngazo.

37
00:03:00,416 --> 00:03:05,760
Futhi ngalokho, uma silahlekelwa yinkululeko
yethu – yingakho sibamba lo mhlangano namuhla.

38
00:03:05,760 --> 00:03:08,780
eSwitzerland, sinedemokhrasi eqondile.

39
00:03:08,780 --> 00:03:14,640
Ezweni lethu, abantu banquma, futhi akekho omunye.

40
00:03:14,640 --> 00:03:21,740
Futhi inqubomgomo yezempilo empeleni
iyisibopho samacantoni, hhayi sikahulumeni kazwelonke.

41
00:03:21,740 --> 00:03:30,120
Futhi kusukela ku-Covid, uhulumeni kazwelonke
ubekade ezama ukuhlanganisa konke nokulawula okwengeziwe.

42
00:03:30,120 --> 00:03:34,760
Futhi kumele sibuyisele lesi sondo emuva.

43
00:03:39,400 --> 00:03:49,980
Isivumelwano sobhubhane besho ukuthi, uma kukhulunywa ngezempilo,
besizolahlekelwa amalungelo ethu okukhululeka nodemokhrasi.

44
00:03:49,980 --> 00:03:51,160
Yilokho esikufunayo.

45
00:03:51,160 --> 00:03:52,224
Angicabangi kanjalo.

46
00:03:52,224 --> 00:04:00,660
Ngamanye amazwi, umthetho noma isivumelwano samazwe
ngamazwe kuzogcina kuthinta kanjani isimo sethu somthetho?

47
00:04:00,660 --> 00:04:08,480
Amandla kahulumeni okuthatha
izinyathelo azokhawulelwa kangakanani?

48
00:04:08,480 --> 00:04:14,590
Futhi ukuphazamiseka kungakanani kusakhiwo
sonke samandla, njengoba kuchazwe umthethosisekelo

49
00:04:14,590 --> 00:04:18,820
wethu, ekwakhiweni kokwahlukaniswa kwamandla?

50
00:04:18,820 --> 00:04:21,184
Ngakho-ke, lapho lolu hlelo lokungenelela lubi kakhulu,

51
00:04:21,184 --> 00:04:22,720
Okukhulu ilungelo lokuba nendima.

52
00:04:22,720 --> 00:04:25,380
Futhi siyithola lokhu emibandleni ehlukahlukene.

53
00:04:25,380 --> 00:04:33,814
Isigaba 164 lapha sibanzi kancane, sisho nje ukuthi umthetho
njalo usho ukuthi abantu kufanele babe nethuba lokuzwakala,

54
00:04:33,814 --> 00:04:38,120
okungenani ngaphakathi kohlu lwe-referendamu okukhethwayo.

55
00:04:38,120 --> 00:04:44,423
Umbuzo obalulekile uwukuthi: Ingabe i-WHO
izokwazi ukuvinjelwa izimiso eziyisisekelo

56
00:04:44,423 --> 00:04:47,760
zomthethosisekelo wethu esikhathini esizayo?

57
00:04:47,760 --> 00:04:51,140
Futhi zonke izizathu zokuthi konke
kwakufanele kwenzeke ngokushesha kakhulu

58
00:04:51,140 --> 00:04:53,920
futhi kwakukhona okuningi umuntu angakwazi

59
00:04:53,920 --> 00:04:58,240
futhi ukuthi kwakungeke kwenzeke
ngaphandle kokuthi nje kumiswe umthetho wiphuthuma,

60
00:04:58,240 --> 00:05:03,200
Ngokwami ngithola lokhu kudalula kakhulu, ngezizathu ezintathu.

61
00:05:03,200 --> 00:05:12,383
Okokuqala, babonisa ukuthi iningi elikhulu labathathi bezinqumo
belingafuni noma alifuni ukwenza ukuhlaziywa

62
00:05:12,383 --> 00:05:20,710
kwezingozi ngokucacile uma kwenzeka ingozi, bese
lithatha izinyathelo zokuzivikela ezihlosiwe.

63
00:05:20,710 --> 00:05:27,330
Kodwa kunalokho, ezikhathini zokungabaza noma
zenhlekelele, bakulungele ukulahla yonke le migaqo

64
00:05:27,330 --> 00:05:32,512
emangalisayo yomthethosisekelo abalindelekile ukuyimela.

65
00:05:32,512 --> 00:05:38,956
Okwesibili, ngikholelwa ukuthi sekubonakale ukuthi abaningi
kakhulu abathathi bezinqumo abafuni nhlobo ukuthwala

66
00:05:38,956 --> 00:05:46,420
umthwalo wemfanelo, kodwa bakulungele kakhulu
ukudlulisela umthwalo wemfanelo ngesikhathi senhlekelele.

67
00:05:46,420 --> 00:05:57,287
Okwesithathu, ngikholelwa ukuthi sekukhombisile
ukuthi, okungenani kwabanye abathathi bezinqumo,

68
00:05:57,287 --> 00:06:03,620
idemokhrasi empeleni iyinto edinga umsebenzi omningi.

69
00:06:03,620 --> 00:06:08,580
Futhi ngokunethezeka, isixazululo
salezi zinkinga zonke manje sesitholakala.

70
00:06:08,580 --> 00:06:15,367
Futhi isixazululo izinhlangano zamazwe ngamazwe
ezifana ne-WHO kanye nezinkantolo eziphakeme kunamazwe

71
00:06:15,367 --> 00:06:19,744
ezifana neNkantolo YaseYurophu Yamalungelo Abantu.

72
00:06:19,744 --> 00:06:26,440
Uma abezepolitiki bezwe bengafuni
ukuthatha umthwalo wemfanelo, uzosuswa kubo nje.

73
00:06:26,440 --> 00:06:30,797
Lesi sivumelwano sezempilo, lezi Zimiso Zezempilo
Zomhlaba Wonke, azigcini nje ngokuphathelene

74
00:06:30,797 --> 00:06:33,560
nezombusazwe, kodwa ziyinto enkulu kakhulu kunalokho.

75
00:06:33,560 --> 00:06:36,120
Ngikholwa ukuthi yilokho futhi okuyisici esivamile.

76
00:06:36,120 --> 00:06:38,540
Umlingani wami uMarcus Riva wakhuluma ngalokhu.

77
00:06:38,540 --> 00:06:42,380
Sifuna futhi ukuqhuba umkhankaso ochwepheshe khona.

78
00:06:42,380 --> 00:06:49,680
Asikwazi ukunqoba uhlangothi olulunye noma labo ababecabanga
ngokwehlukile kuze kube manje ngokugxila njalo endabeni yokugoma.

79
00:06:49,680 --> 00:06:51,320
Kodwa okuningi kakhulu kusengozini.

80
00:06:51,320 --> 00:06:56,310
Empeleni kumayelana nokuzimela, ubukhosi, futhi
ekugcineni kuyisisekelo senkululeko yomuntu

81
00:06:56,310 --> 00:06:59,540
ngamunye kanye nenkululeko yezwe elifana neSwitzerland.

82
00:06:59,540 --> 00:07:04,320
Lokho yilokho le Ntwanano Yamazwe Ngamazwe
Yokubhekana NeSifo Somhlaba Wonke ekhuluma ngakho.

83
00:07:04,320 --> 00:07:05,560
Cha, akukhulunywa ngokuzihlukanisa.

84
00:07:05,560 --> 00:07:12,180
Inhloso wukuthi sihlala sizimele futhi senza izinqumo zethu.

85
00:07:12,180 --> 00:07:18,320
Ngoba ngalesi sivumelwano se-WHO
nezinye, empeleni kuyindaba yokuphila nokufa.

86
00:07:18,320 --> 00:07:19,660
Ngakusho, yikho

87
00:07:19,660 --> 00:07:25,400
Kuyindaba yobukhosi bethu, indaba yokuzimela
kwethu, indaba yokuvikela amalungelo ethu edemokhrasi.

88
00:07:25,400 --> 00:07:26,240
Yilokho nje.

89
00:07:26,240 --> 00:07:27,865
Kanti-ke omunye uyalandela.

90
00:07:27,865 --> 00:07:33,592
Kuzo zombili izinkontileka, uzobona
igama elithi "infodemics" maphakathi.

91
00:07:33,592 --> 00:07:38,952
I-Infodemics iyindlela ebalulekile yokulawula. Kumele ngiqede.

92
00:07:38,952 --> 00:07:41,556
Indlela ebalulekile yokulawula ye-WHO.

93
00:07:41,556 --> 00:07:46,295
Kodwa bheka, inhlangano yamazwe ngamazwe
engasebenzi kuphela kulezi zivumelwano, kodwa

94
00:07:46,295 --> 00:07:48,990
futhi yonke indawo ekhasini layo lasekhaya.

95
00:07:48,990 --> 00:07:56,437
Ungase uGoogle i-WHO bese ubheka i-infodemic;
yonke indawo, empeleni isakazeke kuyo yonke,

96
00:07:56,437 --> 00:08:00,330
inophawu lwayo: thina sodwa esinquma iqiniso.

97
00:08:00,330 --> 00:08:04,363
Sivunyelwe ukusho ukuthi yiziphi izidakamizwa
ezisebenzayo futhi sivunyelwe ukusho ukuthi isimo

98
00:08:04,363 --> 00:08:06,300
esiphuthumayo sizohlala isikhathi esingakanani.

99
00:08:06,300 --> 00:08:07,840
Lokho kuwukuzikhethela okungenangqondo ngokuphelele.

100
00:08:07,840 --> 00:08:09,600
Yilowo uLouis XIV.

101
00:08:09,600 --> 00:08:14,080
Lokho kwakuyimfundiso yokubusa
okuphelele ngaphambi kweNguquko YaseFrance.

102
00:08:14,080 --> 00:08:19,000
Lokhu akuhambisani nhlobo nomthethosisekelo wethu.

103
00:08:19,000 --> 00:08:23,940
Uzokuthola lokhu kuzivumelwano zombili nasekhasini lasekhaya.

104
00:08:23,940 --> 00:08:33,305
Futhi lokho kuphela, lo mfundiso wokuthi kuvunyelwe ukuchaza
iqiniso uqobo nokwenza noma ukuqala ukuhlola okuqukethwe,

105
00:08:33,305 --> 00:08:40,369
sekuyiphula okukhulu komgomo oyisisekelo
esidingeka kuwo wonke umbuso wabantu, okuwukuthi

106
00:08:40,369 --> 00:08:44,220
inkululeko yokucabanga nenkululeko yolwazi.

107
00:08:44,220 --> 00:08:50,279
Futhi uma ususa inkululeko yokucabanga nenkululeko
yolwazi, awunayo isayensi ekhululekile, awunayo

108
00:08:50,279 --> 00:08:54,280
uhlelo lobulungisa olufanele, futhi awunayo idemokhrasi.

109
00:08:54,280 --> 00:08:57,700
Futhi lokho akufanele kuvunyelwe ukuba kwenzeke.

110
00:08:57,700 --> 00:09:02,940
Kukhona iphepha le-WHO, ngilifundile, angizange ngiphuphe ngalo.

111
00:09:02,940 --> 00:09:11,001
Lena yimininingwane engelona iqiniso, okusho ukuthi
labo abacabanga ngendlela ehlukile, ngokufanele

112
00:09:11,001 --> 00:09:16,260
nangokwesayensi, kufanele bahlukaniswe futhi bathulwe.

113
00:09:16,260 --> 00:09:21,100
Sizwe lokhu muva nje kuNksz von der Leyen, maqondana ne-EU.

114
00:09:21,100 --> 00:09:22,800
Esinye isihloko.

115
00:09:22,800 --> 00:09:26,820
Kufanele umuntu aqaphe futhi adale iziphathimandla ezintsha.

116
00:09:26,820 --> 00:09:30,280
Uma ngizwa lokho, ngizizwa kabi.

117
00:09:30,280 --> 00:09:35,460
Kumele sinciphise inani lezikhundla zobuphathi, hhayi ukuzandisa!

118
00:09:35,460 --> 00:09:46,460
Ngokombono wami futhi ngokususelwa ekuqaphelweni kwami, ngithola
ukuthi imidiya emikhulu idlala indima ephikisanayo kulesi simo.

119
00:09:53,760 --> 00:10:00,540
Ngandlela thile, bangukwandiswa kwekhomkhulu lomhlaba wonke.

120
00:10:00,540 --> 00:10:07,081
Ngakho-ke, ngicabanga ukuthi lezi zibusi
zabodiktatsha ezifuna ukuphoqa ubukhosi

121
00:10:07,081 --> 00:10:11,800
obuphakathi yizona ezisasaza imilayezo emhlabeni wonke.

122
00:10:11,800 --> 00:10:25,180
Futhi baphinde badala umoya lapho umbono ohlukile
noma ukubuka okwehlukile kungenakuxoxwa ngakho obala.

123
00:10:25,180 --> 00:10:32,530
Sikubonile ngempela lokhu: uma ngingavumelani
ngombono ofanayo mayelana ne-coronavirus noma impi

124
00:10:32,530 --> 00:10:37,664
e-Ukraine, sekunzima kakhulu ukuthi ngikwazi ukukusho obala.

125
00:10:37,664 --> 00:10:43,785
Noma ngingumuntu okholelwa ezinhlelweni zokufihla,
noma ngingumuntu osebenza kakhulu kwesokudla, noma

126
00:10:43,785 --> 00:10:47,360
ngingumuntu osizwelana noPutin, noma angazi ukuthi yini.

127
00:10:47,360 --> 00:10:56,500
Futhi emdemokhrasini, isimo
esinjalo asikwazi ukuvunyelwa ukuqhubeka.

128
00:11:04,160 --> 00:11:12,840
Noma ngabe kungenzeka ukuthi sibizwe ngabantu
abakholelwa emibonweni yobuqili, akufanele silahle ithemba.

129
00:11:12,840 --> 00:11:14,620
Akufanele sivumele ukwesaba.

130
00:11:14,620 --> 00:11:23,200
Ngikholwa futhi ukuthi asiyibo abakholelwa ezinkolelweni zokuhlela
izinkohliso, kodwa kunalokho sesithole ubugebengu obuhleliwe.

131
00:11:23,200 --> 00:11:33,800
3. Ngoba i-WHO iphula umgomo wayo wokweseka zonke izizwe ukuba
zifinyelele esimweni sempilo esingcono kakhulu esingaba khona.

132
00:11:33,800 --> 00:11:38,922
Okokuqala, kumele sicabangele ukuthi yiziphi izigunya
zeNhlangano Yezempilo Yomhlaba Wonke. Lezi zibekwe

133
00:11:38,922 --> 00:11:41,920
ngokusobala kakhulu eSigabeni 1 somthethosisekelo wayo.

134
00:11:41,920 --> 00:11:49,380
Inhloso yoMbutho Wezempilo Wezwe ukusiza bonke abantu
bafinyelele esimweni sempilo esingcono kakhulu esingaba khona.

135
00:11:49,380 --> 00:11:51,440
Maduzane uzokwazi ukuthi lokhu akubandakanyi ini.

136
00:11:51,440 --> 00:11:56,671
Lokhu akubandakanyi ukunikeza abantu ulwazi
olungelona iqiniso, ukuphoqa abantu ukuthi

137
00:11:56,671 --> 00:12:00,580
basebenzise into ethile, kanye nokuncoma izinto ezinobuthi.

138
00:12:00,580 --> 00:12:02,200
Ngakho-ke umuntu akufanele adale umonakalo.

139
00:12:02,200 --> 00:12:04,540
Lona ngumgomo obaluleke kakhulu.

140
00:12:04,540 --> 00:12:10,060
Iyi-umzimba ophethe futhi ohlela,
futhi isebenza kuphela njengomeluleki.

141
00:12:10,060 --> 00:12:11,280
Lena yisiqalo.

142
00:12:11,280 --> 00:12:19,884
Lokhu kusho ukukhuthaza ukuvikelwa kwempilo yabantu
ngokuhambisana nolwazi oluhle kakhulu olutholakalayo nemikhuba

143
00:12:19,884 --> 00:12:26,753
emihle kakhulu, kubhekwa okutholakele okusha,
futhi, ngemva kwesikhathi eside senhlekelele,

144
00:12:26,753 --> 00:12:30,560
ukwenza ukubuyekezwa okujulile nokuzihlaziya.

145
00:12:30,560 --> 00:12:33,800
I-WHO bekufanele yenzile lokho yona uqobo, kodwa ayizange.

146
00:12:33,800 --> 00:12:41,867
Kodwa manje unazo izimfuneko eziyisisekelo
zokukala, ezingakusiza ezingxoxweni futhi zikuvumele ukuthi

147
00:12:41,867 --> 00:12:46,080
uthi, yima, kuqala kufanele kwenzeke ukubuyekezwa.

148
00:12:46,080 --> 00:12:49,700
Futhi okwesibili, imithetho ye-WHO uqobo kumele ilandelwe.

149
00:12:49,700 --> 00:12:56,384
Okwesithathu, ngokwezinhloso zayo, i-WHO
ayinagunyaziwe nhlobo ukubangela umonakalo.

150
00:12:56,384 --> 00:13:05,568
4. Ngoba izincomo ze-WHO zaziyimininingwane
engamanga ngokusobala ezinokuphumela okubhubhisayo.

151
00:13:05,568 --> 00:13:09,220
Kubalulekile, futhi ngeshwa kubalulekile
ekuqaleni, ukuthi sibheke emuva kafushane.

152
00:13:09,220 --> 00:13:19,500
Kufanele sikhumbule ukuthi lesi sincomo
sokugonywa nge-mRNA asizange sivele nje.

153
00:13:19,500 --> 00:13:24,576
Lokhu akuzange kucwangciswe ngabaphathiswa
bezempilo ngokwabo, kodwa kwavela ku-WHO.

154
00:13:24,576 --> 00:13:27,420
Ukugoma kwakuzwakala kuyinto
enhle kakhulu – ukwelashwa kwezigene.

155
00:13:27,420 --> 00:13:29,500
Manje usuwuvumile wena uqobo, ngakolunye uhlangothi.

156
00:13:29,500 --> 00:13:36,960
Ukube besibize kahle njengokwelashwa kwe-gene, besingeke
sithole umuntu oyedwa ozimisele ukuyifaka emzimbeni wakhe.

157
00:13:36,960 --> 00:13:46,444
Eminyakeni eyedlule, iqembu elithile elinomhlaba ofana
nowotshani, angifuni ukusho ukuthi yiliphi, laxwayisa

158
00:13:46,444 --> 00:13:52,000
ngokungadli umbila oshintshwe ngokwemfashini yezakhi zofuzo.

159
00:13:52,000 --> 00:13:56,400
Bafazi nabesilisa, iningi lokho
esikudlayo likhishwa ngokugaya ukudla.

160
00:13:56,400 --> 00:14:05,240
Manje yibo abakhala kakhulu ukuthi ukwelashwa kwe-gene
kufakwa ngokuqondile emisipheni bese kugcina sekungena egazini.

161
00:14:05,240 --> 00:14:08,400
Ungena esitolo, ubona imoto imisiwe
lapho, futhi imoto imangalisayo ngempela.

162
00:14:08,400 --> 00:14:11,838
Bathi, hawu, umsebenzi wokupenda muhle kakhulu,
futhi kumele usheshise kakhulu; bathi, "Nansi,

163
00:14:11,838 --> 00:14:13,760
nginike izihluthulelo, ngifuna ukuzama ukushayela."

164
00:14:13,760 --> 00:14:17,720
Ungena emotweni, ujikisa ukhiye, kodwa imoto ayenzi umsindo.

165
00:14:17,720 --> 00:14:18,940
Futhi umthengisi uthini?

166
00:14:18,940 --> 00:14:20,860
Ngiyazi lokho.

167
00:14:20,860 --> 00:14:23,800
Ngiyazi ukuthi akusebenzi.

168
00:14:23,800 --> 00:14:29,140
Bheka lo msebenzi wokupenda omuhle, isondo lokuqondisa nezihlalo.

169
00:14:29,140 --> 00:14:29,920
Manje yidlulisele.

170
00:14:29,920 --> 00:14:34,220
Wawazi ukuthi le nqubo yokwelapha
ngamagene, le mjeko, ayisebenzi.

171
00:14:34,220 --> 00:14:35,360
Futhi ungatshela ini?

172
00:14:35,360 --> 00:14:38,480
Hhayi, akuyona imibandela emibi kangako.

173
00:14:38,480 --> 00:14:45,680
Umjovo wokugoma kumele uvikele
ekudlulisweni futhi kumele uvikele esifweni. Phela.

174
00:14:45,680 --> 00:14:48,560
Ngokungeziwe, lena incazelo ye-WHO.

175
00:14:48,560 --> 00:14:55,680
Njengoba sesizwile ngaphambilini kososayensi, ukugoma
akuvimbeli kokubili ukudluliswa kanye nokuqala kwesifo.

176
00:14:55,680 --> 00:14:59,000
Ngakho-ke akuyona imijovo yokugoma. Phela.

177
00:14:59,000 --> 00:15:04,700
Ingxoxo yesayensi yavinjwa ngokuhleleka eSwitzerland.

178
00:15:04,700 --> 00:15:09,000
Noma ubani owayesho okuphambene nalokho wawukhiphwa.

179
00:15:09,000 --> 00:15:13,658
Futhi okubi kakhulu ngakho konke lokhu ukuthi
sasazi ukuthi bekukhona ezinye izindlela

180
00:15:13,658 --> 00:15:16,340
zokwelapha ngaphandle kwalokho okubizwa ngokuthi ukugoma.

181
00:15:16,340 --> 00:15:22,560
Babe bathulisiwe, bavinjwe noma bahlukaniswe eceleni.

182
00:15:22,560 --> 00:15:30,168
Kubalulekile futhi ukwazi ukuthi i-Covid ngokuvamile
ayinangozi, kodwa hhayi ngaso sonke isikhathi, njengoba

183
00:15:30,168 --> 00:15:35,136
sibona kule miphumela engemihle, futhi nginazo izibalo lapha.

184
00:15:35,136 --> 00:15:43,340
0 kuya kwiminyaka engu-70 0.095% kuya kwiminyaka engu-16 0.00035%

185
00:15:43,340 --> 00:15:51,081
Ikakhulukazi kuleli qembu lobudala, kuwubugebengu
ukusebenzisa okubizwa ngokuthi izitozo lapho izinga

186
00:15:51,081 --> 00:15:56,780
lemiphumela engemihle liphindwe ka-10 noma ka-100 kunalelo.

187
00:15:56,780 --> 00:16:03,281
Esikwaziyo futhi, futhi ucwaningo olusha osanda kushicilelwa
ngalokhu, ukuthi abantu abasanda kugonywa, ababizwa

188
00:16:03,281 --> 00:16:10,720
ngokuthi abagonyiwe, bahlangabezane nemiphumela emibi
eminingi kakhulu futhi, ngaphezu kwakho konke, ukufa.

189
00:16:10,720 --> 00:16:15,040
Izingxenye ezinkulu zocwaningo
olufanele ziye zaxutshwa ngenhloso.

190
00:16:15,040 --> 00:16:16,940
Futhi lokho akusekho okusha.

191
00:16:16,940 --> 00:16:23,420
U-Ioannidis usolile lokhu isikhathi eside,
ikakhulukazi ocwaningweni lwezokwelapha.

192
00:16:23,420 --> 00:16:29,960
Izingxenye ezinkulu zabantu zashutshwa
ngobufakazi bale nti-ngiqiniso engaphelele.

193
00:16:29,960 --> 00:16:32,680
Futhi kumele uthi, ubani ozosisikholelayo, akunjalo?

194
00:16:32,680 --> 00:16:37,580
Bangakwazi ngisho nokukhipha abawinile
beMbasa kaNobel ekuzijikelezeni, babahlaze.

195
00:16:37,580 --> 00:16:45,222
Ngisho, uBhattacharya wesibili, ongumcwaningi wezomnotho
wezempilo obaluleke kakhulu eMelika, wayegxeka kakhulu,

196
00:16:45,222 --> 00:16:52,760
kodwa amafayela akhe e-Twitter ayengeke atholakale;
awusakwazi ukubona lezo zithuba, njengoba sabona kamuva.

197
00:16:52,760 --> 00:16:58,000
Wadalwa nje, akavinjwanga, kodwa wayengabonakali kancane.

198
00:16:58,000 --> 00:17:06,458
Ngo-2020, sabhekana nezinga eliphansi kunawo
wonke lokugcwala kwezibhedlela, okwaba kubi

199
00:17:06,458 --> 00:17:11,940
kakhulu kangangokuthi izibhedlela eziningi zavala.

200
00:17:11,940 --> 00:17:23,642
Kubhalwe izinga elijwayelekile lonyaka lokungasebenzisi ngokwanele
elingu-13%. Entwasahlobo, leli nani lenyuke lafika ku-30%.

201
00:17:23,642 --> 00:17:29,760
Isibhedlela esisha siphinde sakhiwa eBerlin ngomkhosi omkhulu.

202
00:17:29,760 --> 00:17:31,740
Nokho, akuzange kusetshenziswe.

203
00:17:31,740 --> 00:17:33,440
Bekungekho ngaleso sikhathi isiguli lapho.

204
00:17:33,440 --> 00:17:35,460
Kusukela lapho seyidilizwe.

205
00:17:35,460 --> 00:17:41,160
Kubize izigidi ezingama-50. Yilokho iBerlin kuwe.

206
00:17:41,160 --> 00:17:47,760
Ngokungeziwe, ungakuthola lokhu
kuwebhusayithi yoMnyango Kazwelonke Wezempilo.

207
00:17:47,760 --> 00:17:55,332
I-Bundestag ne-Bundesrat basungule ikomidi
yabachwepheshe ababizwa kanjalo esigabeni sokuqala,

208
00:17:55,332 --> 00:17:59,580
ehlanganisa ososayensi abakhethwe ngabo mathupha.

209
00:17:59,580 --> 00:18:05,406
Ngakho-ke hhayi kuphela abacabanga ukuthi kuyinkohliso
njengabo uHockertz noHomburg, kodwa wonke umuntu –

210
00:18:05,406 --> 00:18:09,200
umphathi onekhadi lobulungu leqembu le-SPD, kanye nommeli.

211
00:18:09,200 --> 00:18:15,360
Ngakho-ke, le komidi yochwepheshe
yathi ini ngemva kweminyaka emibili?

212
00:18:15,360 --> 00:18:21,256
Umbiko uphinde uxhunywe noMnyango Kazwelonke
Wezempilo, nesiqeshana esibalulekile ekhasini 70:

213
00:18:21,256 --> 00:18:29,248
Akukho ukuhlobana okubonakalayo phakathi
kwezilinganiso nezinga lokwenzeka. Hhayi-ke, hhayi-ke.

214
00:18:29,248 --> 00:18:31,680
Okulandelayo.

215
00:18:31,680 --> 00:18:42,603
Ngemva kokuthi bonke abantu sebeqedile ukugonywa kube kanye,
kabili, kathathu, ama-MEP anesibindi aphumelele ukuthola

216
00:18:42,603 --> 00:18:50,352
isitatimende esivela ku-EMA, i-European
Medicines Agency, esithi lo mkhambi we-mRNA

217
00:18:50,352 --> 00:18:55,296
osesivivinyweni awunikezi ukuvikelwa ekudlulisweni.

218
00:18:55,296 --> 00:19:03,979
Kwashiwo ngokubhala, okwabangela ukudideka okukhulu ezinkundleni
zethu zokuxhumana ngaleso sikhathi, kodwa ngasho lokhu

219
00:19:03,979 --> 00:19:08,950
kusukela ekuqaleni ngoba i-Pfizer ayizange ikusho ekuqaleni.

220
00:19:08,950 --> 00:19:10,610
Zicabange nje lokho.

221
00:19:10,610 --> 00:19:17,936
Uma ungumkhiqizi wemithi, ngezizathu
zokukhangisa ngokuqinisekile uzosho ukuthi, bheka,

222
00:19:17,936 --> 00:19:22,570
inokuvikelwa kokudluliselwa, uma ngempela ikunayo.

223
00:19:22,570 --> 00:19:24,430
Kodwa abazange bathi kanjalo.

224
00:19:24,430 --> 00:19:29,490
Futhi bekungakaze kuhlolwe nhlobo
ukuvikelwa kokudluliselwa ocwaningweni lokuvunywa.

225
00:19:29,490 --> 00:19:31,490
Bekungekho lutho kulayisense.

226
00:19:31,490 --> 00:19:42,710
Kwakuyinto eyenziwe ngokuphelele yizinkampani zokumaketha
kanye nezombusazwe ukuze bathi, zivikele wena nabanye.

227
00:19:42,710 --> 00:19:47,722
Futhi le ntshebe eyenziwe ngobuqili, ngisho
ukuthi buqili, isetshenziswe njengesisekelo

228
00:19:47,722 --> 00:19:50,530
sezindlela ezahlukene zokugoma okuphoqelekile.

229
00:19:50,530 --> 00:19:53,710
Kubi kakhulu eJalimane kunaleli lizwe lakho.

230
00:19:53,710 --> 00:19:58,630
Abafundi baxoshwa eyunivesithi yethu uma bengafuni ukugonywa.

231
00:19:58,630 --> 00:20:04,299
Kwakukhona isidingo esicacile sokugoma kubo bonke
abasebenzi bezokwelapha, noma ngabe babesebenza

232
00:20:04,299 --> 00:20:07,750
kuphela ehhovisi lokukhokhelwa kwabasebenzi esibhedlela.

233
00:20:07,750 --> 00:20:14,770
Futhi kuze kube namuhla, ukugonywa okuphoqelekile
kwamasosha kusasebenza, ngaphandle kwesizathu esinikeziwe.

234
00:20:14,770 --> 00:20:17,530
Akukholakali nje.

235
00:20:17,530 --> 00:20:20,470
Kodwa uma ufunda izinqubo ze-RKI, zithi ini?

236
00:20:20,470 --> 00:20:28,320
Isibonelo, kuthiwa abantu abaningi bafa ngenxa
ye-influenza kunalabo abafa ngenxa ye-coronavirus.

237
00:20:28,320 --> 00:20:33,450
Isici esiyinhloko sengcuphe ye-coronavirus ukuguga.

238
00:20:35,690 --> 00:20:40,670
Amamaski e-FFP2 awanabo ubufakazi bokuthi asebenza.

239
00:20:40,670 --> 00:20:46,418
Futhi ngasikhathi sinye, batshela umhlaba
wangaphandle ukuthi sibhekene nesimo esiphuthumayo

240
00:20:46,418 --> 00:20:50,144
esingafani nanoma yisiphi esinye emlandweni wabantu.

241
00:20:50,144 --> 00:20:53,921
Kufanele kushiwo ukuthi lokhu, ngempela,
kwakuhloselwe ngokuhlekisa; isibonelo,

242
00:20:53,921 --> 00:20:56,710
ukugqugquzela okukhulu kwezokugoma kwavela kuhulumeni.

243
00:20:56,710 --> 00:20:58,890
Ngibhale indaba yokumboza ngayo eWeltwoche.

244
00:20:58,890 --> 00:21:06,370
Kwashiwo ngaphambilini ukuthi i-EMA, uJanine Small wasePfizer,
kanye nomqondisi omkhulu wezinhlelo zokugoma

245
00:21:06,370 --> 00:21:13,810
we-EU, uWolfgang Philipp, bavuma kithi ukuthi
kwakuchazwe kabi ngabaphathi bezepolitiki esidlangalaleni.

246
00:21:13,810 --> 00:21:16,490
Lesi sigonyo asisizi lutho; asikuvikeli.

247
00:21:16,490 --> 00:21:18,830
Lokho kwakucacile kusukela ekuqaleni.

248
00:21:18,830 --> 00:21:23,510
Ngakho-ke ngalinda futhi ngaqhubeka ngicabanga, yebo,
lolu ulwazi olusha olumangalisayo ukuthi bayavuma lokhu.

249
00:21:23,510 --> 00:21:30,690
Manje, izinyanga eziningi sihlale sizwa
okuphambene nalokho, ukuthi ukugoma kuyisixazululo sonke.

250
00:21:30,690 --> 00:21:32,770
Manje bathi ngokuzumayo, cha, cha, akuzange kube kanjalo.

251
00:21:32,770 --> 00:21:34,070
Lokho kwakuyihlekiso nje.

252
00:21:34,070 --> 00:21:35,210
Kwabe sengilinda.

253
00:21:35,210 --> 00:21:39,330
NZZ, Iphephandaba Lase-Zürich Elisha, Iphephandaba
Lansuku zonke, Blick, iSwiss Radio neTelevishini.

254
00:21:39,330 --> 00:21:41,430
Lolu daba oluvula indlela luzomenyezelwa nini?

255
00:21:41,430 --> 00:21:43,230
Waye engazange afike nje.

256
00:21:43,230 --> 00:21:48,764
UMeluleki wethu weFederal, owayenguMeluleki weFederal, kamuva
uMeluleki weFederal uBerset, uphinde wathi umuthi

257
00:21:48,764 --> 00:21:53,210
wokugoma uphephile, uyavikela, muhle, unezinga
eliphezulu kakhulu, futhi awunayo imiphumela emibi.

258
00:21:53,210 --> 00:21:57,530
Sonke siyazi ukuthi iqiniso liyini.

259
00:21:57,530 --> 00:22:02,790
Yebo, kwakukhona ezinye izindaba ezingamanga
eziningi ezinjalo ezivela emithonjeni yezindaba kahulumeni.

260
00:22:02,790 --> 00:22:08,590
Ungase futhi ukhumbule ividiyo kaMarc Walder
engayishicilela ku-inthanethi kuNebelspalter ngaleso sikhathi.

261
00:22:08,590 --> 00:22:14,170
Njengentatheli, ngangivame ukucelwa, "Kuthiwani
isimo? Ingabe imithombo yezindaba ilawulwa noma cha?"

262
00:22:14,170 --> 00:22:16,150
Bengihlala ngithi cha, angikaze ngibe nakho lokho.

263
00:22:16,150 --> 00:22:19,749
Ngicabanga ukuthi abezindaba benza lokhu
ngokuzithandela, njengoba bonke begijima

264
00:22:19,749 --> 00:22:21,990
ngakolunye uhlangothi, njengezinkawu noma izimvu.

265
00:22:21,990 --> 00:22:27,790
Bafuna lokho, lowo mqondo wokulandela inqwaba, ngoba
kubenza bazizwe bekhululekile, abaveleli, bahlala ngokuthula.

266
00:22:27,790 --> 00:22:35,119
Kodwa kumele ngisho, kule vidiyo kaMarc Walder, ongumphathi
omkhulu weRingier Group osebenza emhlabeni jikelele, wathi obala,

267
00:22:35,119 --> 00:22:41,862
noma cishe obala – mina ngayenza yaba sobala – kule vidiyo ukuthi
wayeyalele bonke abezindaba beRingier Group ukuba

268
00:22:41,862 --> 00:22:48,710
basekele uhulumeni ngesikhathi sobhubhane, nakuba wathi
bekufanele kuhlale kungaphakathi kwesiyingi esincane.

269
00:22:48,710 --> 00:22:53,410
Lokho kuchaza konke mayelana
nokubambisana kwale nxaxheba yezindaba zikahulumeni.

270
00:22:53,410 --> 00:23:02,750
5. Ngoba i-WHO incomile izinto
\(imijovo ye-mRNA\) eziyingozi \(eziyingozi).

271
00:23:02,750 --> 00:23:09,430
Angisenawo umzimba wokuzivikela ngokuphelele,
futhi nansi futhi le nkinga yomgogodla wegazi.

272
00:23:09,430 --> 00:23:16,330
Lawa wonke ama... Lona yisiqinisekiso sami
sokulimala okubangelwe umjovo wokugoma. Amakhasi amathathu.

273
00:23:16,330 --> 00:23:18,710
Ngisho, ngubani onayo isitifiketi
semihlaselo yokugoma esinamakhasi amathathu?

274
00:23:18,710 --> 00:23:20,616
Lezo zonke izixilongo ezibhalwe khona.

275
00:23:20,616 --> 00:23:22,710
Kufanele ucabange ngalokho.

276
00:23:22,710 --> 00:23:25,550
Futhi namuhla, ngiyaziqhenya kakhulu ukuba ngimi lapha.

277
00:23:25,550 --> 00:23:30,598
Ngisho ukuthi ngithatha amakapsuli angu-200 ngosuku,
kodwa kunjalo nje, futhi kungcono kunokulala egulayo

278
00:23:30,598 --> 00:23:33,350
embhedeni nokuthula, ngoba asinalo isikhathi sokuthula.

279
00:23:33,350 --> 00:23:38,766
Odokotela bathule, abangane bathule,
nabakhelwane bathule, kodwa ngaphezu kwabo bonke

280
00:23:38,766 --> 00:23:41,190
odokotela, amaphoyisa, kanye nohulumeni wonke.

281
00:23:41,190 --> 00:23:42,250
Kodwa angikwenzi lokho.

282
00:23:42,250 --> 00:23:48,970
Angikaze ngibe kanje, ngazalwa kanje futhi ngizofa kanje,
ngimemezela ngokuzwakalayo ukuthi ningabaphuli-mthetho!

283
00:23:48,970 --> 00:23:53,374
Ngizochaza ngokuningiliziwe ngalokhu encwadini
yami; kulo nyaka ngizoqala ukubhala incwadi.

284
00:23:53,374 --> 00:23:55,970
Ukwelashwa nakho kuzoxoxwa ngakho ngokuningiliziwe.

285
00:23:55,970 --> 00:24:01,547
Kodwa ngaphezu kwakho konke, ngizokhumbula
intukuthelo yami nezikhathi zami ezidabukisayo

286
00:24:01,547 --> 00:24:05,130
esibhedlela kanye nokuhlangana kwami nabantu.

287
00:24:05,130 --> 00:24:10,011
Kodwa futhi kusuka kumeya kuya kumeya, noma
okuthile okunjalo, uma usuwile lapho, kungani uvimbela

288
00:24:10,011 --> 00:24:12,450
umkhombandlela wami edolobhaneni lami elincane lapha?

289
00:24:12,450 --> 00:24:13,690
Yebo, asidingi abantu abafana nawe.

290
00:24:13,690 --> 00:24:17,450
Ungumcimbi okhethekile.

291
00:24:17,450 --> 00:24:20,096
Angisakwazi ukulalela lelo gunya.

292
00:24:20,096 --> 00:24:27,710
Ngemva kokucela usizo, izisulu ezingu-500,000 zomjovo
waseJalimane zangithinta ngalelo sonto zathi, "Nami ngigula."

293
00:24:27,710 --> 00:24:32,210
Yebo, Mnu. Lauterbach, ngesiphi
isikhathi esiyoyeka ukuba yicala elihlukanisiwe?

294
00:24:32,210 --> 00:24:37,250
Kusuka kwezi-10? Kusuka kwezi-100? Kusuka kwezigidi
eziyisodwa? Siningi kunabantu abayizigidi eziyishumi eJalimane!

295
00:24:37,250 --> 00:24:42,776
Manje ngithanda ukuphendula lo mbuzo
ngokukhethekile. Kuyoba ikhodi yemfuzo, bafazi nabesilisa,

296
00:24:42,776 --> 00:24:45,950
eyadayiselwa thina njengomjovo wokugoma, yebo.

297
00:24:45,950 --> 00:24:50,270
Lelo gama liphosakele ngokuphelele.

298
00:24:50,270 --> 00:24:57,950
Ikhodi yemfuzo ifakwa emzimbeni futhi
amaseli aphoqeleka ukukhiqiza iphrotheni enobuthi.

299
00:24:57,950 --> 00:25:00,910
Lokho kuwudlame lobulili, kuwusolwa sobugebengu.

300
00:25:00,910 --> 00:25:08,857
Leli yicala abantu abalenzile kwabanye, ekugcineni libangele
amaseli abo akhiqize itokisini, futhi sisanda

301
00:25:08,857 --> 00:25:16,224
kubona ngokusobala ukuthi le tokisini isebenza
kahle kangakanani ekwethulweni kukaKatharina.

302
00:25:16,224 --> 00:25:23,190
Ngakho-ke, ngokwezilimi, kufanele siqale
ukusho ukuthi lokhu akuyona imijovo yokugoma.

303
00:25:23,190 --> 00:25:24,710
Kungani nisithengisele lokhu njengokugoma?

304
00:25:24,710 --> 00:25:26,550
Ukugoma kunobuntu obuhle.

305
00:25:26,550 --> 00:25:30,850
Ukugoma kuyinto edinga nje ukulunywa
okuncane, bese uphinde ukhululeke.

306
00:25:30,850 --> 00:25:37,920
Le yizisho ekugcineni zasidonsela kusukela ngosuku lokuqala.

307
00:25:37,920 --> 00:25:41,790
Baholwa futhi badukiswa ngamagama amanga.

308
00:25:41,790 --> 00:25:45,872
Ake ngifingqe futhi. Lokhu kubaluleke
kakhulu. Lezi zinto ezazifakwa lapho azinikezi

309
00:25:45,872 --> 00:25:48,350
ukuvikelwa ekuthelelekeni okuvela kwabanye abantu.

310
00:25:48,350 --> 00:25:49,760
Imoto ayiqali.

311
00:25:49,760 --> 00:25:53,303
UFredl Fesl wake wacula ngobuhle
obukhulu. Iningi lenu lisazomkhumbula.

312
00:25:53,303 --> 00:25:58,130
Lowo wayengumculi waseBavaria. Imoto engashayeli ayinamsebenzi.

313
00:25:58,130 --> 00:26:01,750
Umjovo wokugoma ongawusebenzi kuwubugebengu obuphikisana nobuntu.

314
00:26:01,750 --> 00:26:04,970
Ngoba laba bantu bagula nge-Covid.

315
00:26:04,970 --> 00:26:11,950
Asinakho ukuphazamiseka ochungechungeni
lokutheleleka, sinamacala abucayi. Lona ulwazi oluvela e-UK.

316
00:26:11,950 --> 00:26:18,409
Lokho kusho ukuthi awusebenzi nhlobo. Ukusebenza
kwazo, bafazi nabesilisa, kubangela umonakalo engqondweni,

317
00:26:18,409 --> 00:26:22,176
ohlelweni lwezinzwa nasehlelweni lokuzivikela komzimba.

318
00:26:22,176 --> 00:26:23,790
Ziyizistimu ezinkulu.

319
00:26:23,790 --> 00:26:29,170
Akuyona isibindi kuphela, akuyona ingqondo
kuphela, akuyona nezinso kuphela ezilimele.

320
00:26:29,170 --> 00:26:31,030
Yilezi izinhlelo ezinkulu.

321
00:26:31,030 --> 00:26:37,934
Futhi uma sicabanga ukuthi lezi zinhlelo ezinkulu zimelela
ibhalansi ngaphakathi kwemizimba yethu – njengomzimba,

322
00:26:37,934 --> 00:26:41,970
ingqondo nomoya – siyabona ukuthi lokhu kuwuhlaselo kithi sonke.

323
00:26:41,970 --> 00:26:49,730
Akugcini nje ekuhlaseleni izintumbu noma inhliziyo
kuphela. Noma ngabe sikhuluma kakhulu ngezinkinga zenhliziyo.

324
00:26:49,730 --> 00:26:57,184
Kuyuhlaselo kumuntu uqobo. Ohlelweni lwezinzwa,
engqondweni nasohlelweni lokuzivikela komzimba.

325
00:26:57,184 --> 00:26:58,110
Inqophamlando yokugcina.

326
00:26:58,110 --> 00:27:01,850
Kukhona inani elingakaze libonwe
ngaphambili lemiphumela engemihle yemijovo yokugoma.

327
00:27:01,850 --> 00:27:05,890
Siyazi lokhu evela ePaul Ehrlich Institute.

328
00:27:05,890 --> 00:27:11,150
Kule nhlangano kuphela kubikiwe izimo
ezingamashumi amahlanu ezinkulungwane zokulimala okukhulu.

329
00:27:11,150 --> 00:27:19,291
Ngokwezincwadi zezokwelapha, kulinganiselwa
ukuthi kunezibalo ezingakabikwa ezingama-90%. Lokho

330
00:27:19,291 --> 00:27:24,010
kungaba cishe izigameko ezinzima ezingu-500 000.

331
00:27:24,010 --> 00:27:30,748
Akukhona nje ukubomvu kunoma iyiphi indawo yokugonywa, kodwa
lokho esikubonile eziphephandabeni kusukela lapho, okungukuthi

332
00:27:30,748 --> 00:27:36,585
abesifazane abasha abasebenzisa izihlalo zamasondo,
owesifazane okususwe kuye imitha emithathu yezisu zakhe,

333
00:27:36,585 --> 00:27:40,050
futhi lapho ukuhlotshaniswa nokugonywa kucacile ngokuphelele.

334
00:27:40,050 --> 00:27:47,430
Noma kunjalo, umkhiqizi cishe uzophunyuka
ngenxa yale mithetho emibi yomthwalo wemfanelo.

335
00:27:47,430 --> 00:27:51,673
Njengoba kungenzeka ukuthi uyazi,
kuneziphalamende eziyi-17 eJalimane: eziyi-16

336
00:27:51,673 --> 00:27:54,330
zezifundazwe ezimele no-1 zehulumeni kazwelonke.

337
00:27:54,330 --> 00:27:58,510
Ngakho-ke bekungaba namakomidi angu-17 okuphenya.

338
00:27:58,510 --> 00:28:03,090
Nokho, bekukhona okukodwa kuphela
esifundazweni sikazwelonke saseBrandenburg.

339
00:28:03,090 --> 00:28:10,687
Lokhu kungenxa yokuthi iqembu kuphela elifuna
ukucaciselwa yi-AfD, eyayiphikisana kuyo yonke

340
00:28:10,687 --> 00:28:14,690
indawo ngaleso sikhathi futhi eyayiphushela phambili.

341
00:28:14,690 --> 00:28:25,723
Isikhulu esisiza umqondisi we-PEI saxoxwa khona futhi sathi,
cishe siseduze nezinyembezi: "Lapho uhlelo lokugoma luqala

342
00:28:25,723 --> 00:28:34,994
ekuqaleni kuka-2021, sasicindezeleka ngokuphelele,
kuhlanganise nezibiko zokufa. Kwadingeka sithathe

343
00:28:34,994 --> 00:28:41,390
abasebenzi kwamanye amagatsha ukuze sibhekane nakho konke."

344
00:28:41,390 --> 00:28:47,609
Ngoba lokho okubhalwe lapha kumugqa wesishiyagalombili akugcini
nje ngokubhekisela enanini elingakaze libonwe lemiphumela

345
00:28:47,609 --> 00:28:51,770
engemihle yomuthi wokugoma, kodwa futhi nenani ngedosi ngayinye.

346
00:28:51,770 --> 00:29:03,610
6. Ngoba ukuvunywa kokugonywa kwe-mRNA kuyinqubo
yokuhlola, ngaphandle kokwazi ukuthi umphumela uzoba kanjani.

347
00:29:03,610 --> 00:29:07,610
Yini esiyaziyo? Asazi lutho ngempela.

348
00:29:07,610 --> 00:29:14,230
Futhi yingakho icala elibhekiswe
ku-BioNTech liyafaneleka, kodwa alibanzi ngokwanele.

349
00:29:14,230 --> 00:29:20,870
Kufanele futhi simangalele labo
abahlanganyele nabantu abakhiqize lezo zinto.

350
00:29:20,870 --> 00:29:27,310
E-Switzerland, lokhu kungu-Swissmedic. E-Europe,
kungu-European Medicines Agency yangaphambilini.

351
00:29:27,310 --> 00:29:30,870
Laba futhi yibo ababambe iqhaza.

352
00:29:34,670 --> 00:29:37,670
Futhi asazi ukuthi konke lokhu kuzomenyezelwa kanjani.

353
00:29:37,670 --> 00:29:43,010
Asazi ukuthi ekugcineni izoguqulwa kanjani,
isatshalaliswe kanjani futhi kamuva isuswe kanjani.

354
00:29:43,010 --> 00:29:50,045
Lokho kusho ukuthi sinendaba ye-pharmacokinetics, okuyigama
elisetshenziswayo ngemuva kwayo. Ngakho-ke, into isatshalaliswa

355
00:29:50,045 --> 00:29:54,510
kanjani emzimbeni? Asazi lutho ngalobu buchwepheshe be-mRNA.

356
00:29:54,510 --> 00:29:57,930
Okubi kakhulu, nokho, ukuthi asazi lutho nge-pharmacodynamics.

357
00:29:57,930 --> 00:29:59,530
Iyini incazelo ye-pharmacodynamics?

358
00:29:59,530 --> 00:30:02,050
Okusho ukuthi, umphumela wedosi.

359
00:30:02,050 --> 00:30:03,690
Futhi lapha yilapho kuba kuthakazelisa kakhulu.

360
00:30:03,690 --> 00:30:09,166
Siphinde saxhumana ne-Swissmedic lapha eSwitzerland mayelana
nomuntu olimele ngumjovo wokugoma, futhi ngemva kokuchaza

361
00:30:09,166 --> 00:30:14,450
ngokuningiliziwe ukuthi ubuchwepheshe be-mRNA busebenza kanjani,
sabuza ukuthi kubiza malini. Abazange bazi lutho ngalokho.

362
00:30:14,450 --> 00:30:16,070
Bebengazi ngempela lokho.

363
00:30:16,070 --> 00:30:20,590
Bakholelwa ukuthi i-mRNA efakwe
emzimbeni wabantu yayiyingxenye esebenzayo.

364
00:30:20,590 --> 00:30:23,016
Cha, yibhuluphu.

365
00:30:23,016 --> 00:30:30,242
Kwathatha isikhathi eside, kodwa ekugcineni safika endaweni lapho
sathi: i-mRNA iyipulani, kanti iphrotheni ye-spike

366
00:30:30,242 --> 00:30:37,430
iyinto ekugcineni ebangela umphumela osebenzayo,
ingxenye esebenzayo yemithi, njengoba ibizwa kahle kangaka.

367
00:30:37,430 --> 00:30:42,348
Kwabe sekufika umbuzo, Swissmedic othandekayo: Ingakanani
yeprotein ye-spike ekhiqizwa ngempela

368
00:30:42,348 --> 00:30:49,510
emzimbeni, imikrogramu emingaki yeprotein ye-spike
ngekilogremu ngakunye ngokwesisindo somzimba?

369
00:30:49,510 --> 00:30:53,630
Ngisenezimeyili ekhaya, ezisayinwe yiSwissmedic.

370
00:30:53,630 --> 00:30:57,250
Ngamafuphi: asazi.

371
00:30:57,250 --> 00:30:59,130
Asazi umthamo kuleli cala.

372
00:30:59,130 --> 00:31:04,930
Asazi futhi ukuthi yiziphi izingxoxo namanye
ama-molecule emzimbeni ezibandakanyekayo kulo lonke uhlelo.

373
00:31:04,930 --> 00:31:07,070
Asazi lutho.

374
00:31:07,070 --> 00:31:12,050
Bafazi nabesilisa, ngikhuluma lokhu ngokusobala
nangokwethembeka esiteji, futhi ngifuna

375
00:31:12,050 --> 00:31:16,450
amakhamera aphathe lokhu: lokhu kuwumsebenzi wobugebengu.

376
00:31:23,830 --> 00:31:26,070
Kodwa iya phambili, ayimi lapho.

377
00:31:26,070 --> 00:31:33,378
Bafazi nabesilisa, ngangikholelwa ukuthi konke kwakuyi-RNA
nje. Kuze kube uMcKernan, isazi esivela e-USA, asibonise

378
00:31:33,378 --> 00:31:36,690
ukuthi sasiphutha. Futhi sikwazile ukuqinisekisa lokhu.

379
00:31:36,690 --> 00:31:46,142
Akugcini nje ngokuthi i-RNA ifakwa kubantu kulesi siphephisi,
i-DNA nayo ifakwa, okusipha umphumela ohlala isikhathi eside

380
00:31:46,142 --> 00:31:50,970
futhi onamandla kakhulu kunalowo i-mRNA eyodwa engaba nawo.

381
00:31:50,970 --> 00:31:52,690
Kwenziwe umzamo omkhulu kulokhu.

382
00:31:52,690 --> 00:31:56,770
Ngokungeziwe, yebo, akufanele sikhulume nje
nge-RNA, kodwa kunalokho sikhulume nge-RNA eguquliwe.

383
00:31:56,770 --> 00:32:04,930
Lolu uracil, oluvamile ukwenzeka kulo,
luyi-pseudo-uracil, okugcina kwenza le RNA izinzile kakhulu.

384
00:32:04,930 --> 00:32:10,718
Lokhu kusho ukuthi sine-RNA ezinzile kakhulu, izinto
eziqhubeka zisebenza isikhathi eside, okuholela ekukhiqizweni

385
00:32:10,718 --> 00:32:13,610
kwale toxini emizimbeni yethu isikhathi eside kakhulu.

386
00:32:13,610 --> 00:32:19,050
Futhi ungabona kulomcibisholo obomvu ukuthi konke
lokhu kuwukwephula iseli – lokhu bekumele kumele iseli.

387
00:32:19,050 --> 00:32:25,010
Lapha, kwangenelelwa inqubo yomzimba;
lapha, kufakwa i-RNA, singasho kanjalo.

388
00:32:25,010 --> 00:32:28,270
Lena iyinucleus yeseli, lapho i-RNA ivamise ukuthulwa khona.

389
00:32:28,270 --> 00:32:34,110
Futhi kulokhu ukwephulwa,
ekugcineni kwenzeka ukuphendula okubulalayo.

390
00:32:34,110 --> 00:32:40,450
Bafazi nabesilisa, lokhu kuyisikhathi sokuqala
emlandweni wabantu ukuthi sikhiqize ubuthi bethu siqu.

391
00:32:40,450 --> 00:32:42,470
Kuze kube manje, sesibe sesichayekile
ezintweni ezinobuthi ezisemvelweni.

392
00:32:42,470 --> 00:32:46,112
Kuze kube manje, sesibe sesichayekile ezintweni
ezinobuthi ngokudla kwethu nangezingubo zethu.

393
00:32:46,112 --> 00:32:53,216
Manje, ngalokhu kungenelela, ngalokhu kungenelela
lapha eselini, siyakwazi ukukhiqiza itokisini thina uqobo.

394
00:32:53,216 --> 00:32:55,350
Yingakho ngabuza eminye imibuzo.

395
00:32:55,350 --> 00:33:04,901
Bengifuna ukwazi, ukuze ngichaze ngokunembile kancane, ngoba
ukungabaza ngemijovo yokugoma, phela... Ngakho-ke lapho i-WHO,

396
00:33:04,901 --> 00:33:14,297
njengochwepheshe futhi njengeNhlangano Yezempilo Yomhlaba Wonke,
enamazwe cishe wonke njengamalungu, ikhipha isitatimende

397
00:33:14,297 --> 00:33:20,743
esingacacile kangaka futhi imemezela abantu
abanombono njengengozi, khona-ke kumele

398
00:33:20,743 --> 00:33:24,750
ngibuze ukuthi ngempela lokho kusho ukuthini.

399
00:33:24,750 --> 00:33:31,379
Ngakho ngabuza: Ingabe ukungabaza
ngokugonywa kusho futhi ukungabaza ngezinkampani

400
00:33:31,379 --> 00:33:38,144
zemithi ezike zahlushwa izijeziso zamabhiliyoni?

401
00:33:38,144 --> 00:33:45,952
Ukungabaza ngemijovo kubaphathi
abavuma ngokushesha imijovo emisha?

402
00:33:45,952 --> 00:33:54,080
Ukungabaza mayelana nemijovo kubaphathi abangaqinisekisi
ngokwanele ukuphepha kwemithi ngemva kokuvunywa kwayo?

403
00:33:54,080 --> 00:34:02,006
Ukungabaza ngemijovo kubaphathi abangakalingani kahle ukusebenza
kwemijovo emisha, kodwa noma kunjalo baqinisekisa ukusebenza

404
00:34:02,006 --> 00:34:06,130
okuphezulu ngedatha encane nokwephula imithetho yokubika?

405
00:34:06,130 --> 00:34:08,630
Ngizokwenza kafushane.

406
00:34:08,630 --> 00:34:11,630
Ngivele ngatshelwa ngemizuzu emithathu.

407
00:34:11,630 --> 00:34:15,530
Chat-GPT uphendula yonke imibuzo
yami yokungabaza mayelana nokugoma:

408
00:34:15,530 --> 00:34:19,030
Yebo, lokho kusho ukungabaza ngokugoma.

409
00:34:19,030 --> 00:34:26,398
Futhi sesikubonile lokhu. Ikakhulukazi enguqulweni ebuyekeziwe,
ongayithola ku-inthanethi, kwakucacile

410
00:34:26,398 --> 00:34:33,030
kusukela ekuqaleni kuzo zonke iziphathimandla
zokulawula ukuthi lokhu bekungeke kusebenze.

411
00:34:33,030 --> 00:34:34,110
Lokhu kuwukuhlola.

412
00:34:34,110 --> 00:34:41,230
Awunalo ulawulo ngokunembile ngalokho okukhiqizwa emzimbeni,
ngobuningi, ikhwalithi nangokuthi kuze kube yini isikhathi.

413
00:34:41,230 --> 00:34:42,850
Sasazi konke lokho kusukela ekuqaleni.

414
00:34:42,850 --> 00:34:44,930
Noma kunjalo, kwavunyelwa.

415
00:34:44,930 --> 00:34:49,690
Ngiyacela ngokubonana ukuthi okungenani ufunde isifinyezo.

416
00:34:49,690 --> 00:34:53,870
Yebo, futhi kungani lokho kubaluleke kangaka?

417
00:34:53,870 --> 00:34:59,730
Kubalulekile ngoba lapha sikhuluma ngezidakamizwa zokuhlola.

418
00:34:59,730 --> 00:35:02,990
Futhi ngenze, akusikho nje ukuthi akuzange kwenziwe mizamo.

419
00:35:02,990 --> 00:35:09,090
Kukhona ezinye izici ezintathu noma ezine
ezenza le nqubo ibe yeyokuhlola kakhulu.

420
00:35:09,090 --> 00:35:12,290
NgesiJalimane, bathi babengazi
ukuthi umphumela wokugcina uzoba kanjani.

421
00:35:12,290 --> 00:35:21,665
Futhi njengesintu, njengesintu kusukela eMpini Yezwe Yesibili,
sakholelwa ukuthi ngeke siphinde sivumele lokhu kwenzeke futhi.

422
00:35:21,665 --> 00:35:29,998
Yingakho sakha iNkodo yaseNuremberg futhi sayifaka emthethweni lo
Mqathango Wamazwe Ngamazwe Ngamalungelo Esintu

423
00:35:29,998 --> 00:35:37,770
Nezepolitiki, Isigaba 7, esisebenza kuzo zonke
izimo, ngisho nasezimo eziphuthumayo zomphakathi.

424
00:35:37,770 --> 00:35:45,095
Futhi lo mthetho ovikelayo ophoqelekile wokuvimbela ukubamba
iqhaza, ikakhulukazi ukubamba iqhaza

425
00:35:45,095 --> 00:35:53,110
okungazelelwe ezilingweni, waphulwa izigidi zamahlandla
ngoba abantu banikezwa ulwazi olungelona iqiniso.

426
00:35:53,110 --> 00:35:56,800
Baxukunyiswa futhi bacindezelwa.

427
00:35:56,800 --> 00:36:07,968
7. Ngoba izigaba ze-WHO zinqunywa ngokungahleliwe
(isb. izimfuneko ze-pandemic kanye nokuhlolwa kwe-PCR).

428
00:36:07,968 --> 00:36:15,270
I-Switzerland yamukele izincomo ze-WHO
ngaphandle kokuzihlola. Kufanele kushiwo lokho.

429
00:36:15,270 --> 00:36:21,470
Lokhu kubalulekile ngoba asifuni
nhlobo ukuthi lokhu kwenzeke futhi.

430
00:36:24,930 --> 00:36:31,310
Kwethulwe izinyathelo ezingazange ziqinisekiswe
ngokwesayensi, ezingasizi nhlobo noma eziyingozi.

431
00:36:31,310 --> 00:36:37,710
Futhi ngisho, ngazo zonke lezi zinto – izimaski
eziphoqelekile, ukuvalwa kwendawo – akukho bufakazi besayensi.

432
00:36:37,710 --> 00:36:45,710
Ngokuphambene nalokho, ukuhlolwa kwe-PCR akufanele
ukusetshenziswa kwezokwelapha. Kufanele kuphela izinkampani.

433
00:36:45,710 --> 00:36:54,229
Besinokulinganiso kwe-PCR, okwakwaziwa kusukela ekuqaleni –
ngikhumbula ingxoxo yephaneli eyaziwayo e-Aarau ngomhlaka 14

434
00:36:54,229 --> 00:37:03,386
Agasti, lapho uProfesa Marcel Tanner, ilungu leqembu lomsebenzi
le-COVID-19 le-Federal Council kanye nomengameli we-Swiss Academy

435
00:37:03,386 --> 00:37:09,633
of Sciences, waphendula ngokusobala umbuzo
ovela kuSamuel Eckert, ethi, bheka, ukuhlolwa

436
00:37:09,633 --> 00:37:12,990
kwe-PCR akunikezi ukuxilongwa kwezokwelapha.

437
00:37:12,990 --> 00:37:17,610
Yilokho okubalulekile, ngakho-ke akulungile
ukusho ukuthi ukuhlolwa okuhle kufakazela isifo.

438
00:37:17,610 --> 00:37:18,590
Bayazi konke.

439
00:37:18,590 --> 00:37:27,256
Futhi ukuthi yonke le nkqubo yayingahleliwe kanjani,
yayingamanga ngokuphelele, kwavezwa kubo bonke ababekhona

440
00:37:27,256 --> 00:37:32,323
ohlelweni lwethu lwezingxoxo i-ARENA ngomhlaka 7 Januwari 2022.

441
00:37:32,323 --> 00:37:37,489
U-Ignazio Cassis, owayenguMongameli weNhlangano yaseSwitzerland
futhi engudokotela ngomsebenzi, wathi noma ubani oshonela

442
00:37:37,489 --> 00:37:42,710
engozini yemoto futhi kutholakala ukuthi une-coronavirus,
ukushona kwakhe kubalwa njengokushona ngenxa ye-coronavirus.

443
00:37:42,710 --> 00:37:45,750
Kwabe sekuyilapho umethuli emisa khona wacela ukucaciselwa.

444
00:37:45,750 --> 00:37:52,310
Yebo, kusho uCassis, yebo, kulungile,
yilokho i-WHO eyenzile ngokuhlukanisa kwayo.

445
00:37:52,310 --> 00:38:01,184
Futhi konke lokhu kwaphakanyiswa ngempela yi-WHO; akuzange
kuvele nje, kuhlanganise nokuhlukaniswa kwamacala e-COVID-19.

446
00:38:01,184 --> 00:38:03,910
Iqiniso elilandelayo.

447
00:38:05,950 --> 00:38:12,610
Abezindaba bahlala bebika ngezifo zokufa
ze-coronavirus noma, okubi kakhulu, izifo zokufa ze-Covid.

448
00:38:12,610 --> 00:38:19,750
Nokho, kunevidiyo eyaziwayo kahle yeNhloko yethu ye-RKI,
uWieler. Kuyo, uthi sibala wonke umuntu oshonile

449
00:38:19,750 --> 00:38:24,490
one-test ebonisa i-coronavirus njengokufa ngenxa ye-coronavirus.

450
00:38:24,490 --> 00:38:30,368
Ukuhlolwa okuhle kungaba amasonto noma izinyanga ezedlule.

451
00:38:30,368 --> 00:38:34,930
Ngamanye amazwi, uma umuntu ethola umphumela wokuthi unegciwane
ngenxa yokuba nomkhuhlane, uzolulama,

452
00:38:34,930 --> 00:38:39,744
ngokuvamile ngemva kwesonto, noma ngemva
kwezinsuku eziyisikhombisa uma ethatha imishanguzo.

453
00:38:39,744 --> 00:38:45,933
Kwathi ezinyangeni ezintathu kamuva,
waphahlaza ibhayisekili lakhe legesi esihlahleni. Bese

454
00:38:45,933 --> 00:38:49,984
siba nokufa okunye kwe-coronavirus ezibalweni.

455
00:38:49,984 --> 00:38:54,378
Lokho engikushilo kugcizelelwa yilokho
ukuthi lezi – ngithanda ukuzibiza ngokuthi ukufa

456
00:38:54,378 --> 00:38:57,090
kwe-PCR, okuyigama elingathathi hlangothi.

457
00:38:57,090 --> 00:39:00,690
Cha, empeleni imi phakathi.

458
00:39:00,690 --> 00:39:04,750
Ngakho-ke bashonile futhi batholeke benesifo ekuhlolweni kwe-PCR.

459
00:39:04,750 --> 00:39:09,070
Yilokho nje. Yikho konke esikwaziyo. Ukuhlolwa
kwangemva kokufa kwakungeyenzeki cishe nhlobo.

460
00:39:09,070 --> 00:39:17,239
Nansi-ke, umgomo onzima ku-isichibiyelo esiphakanyisiwe soMthetho
Wezifo Ezibhubhanayo, ozosivumela iKhonsili Kazwelonke

461
00:39:17,239 --> 00:39:24,290
ukuthi ifune ukuthi zonke izikhungo zihlolisise amanzi
angcolile ukuze kutholakale amagciwane abangela izifo.

462
00:39:24,290 --> 00:39:30,190
Okungukuthi, ukusebenzisa indlela yokulandelana kwe-genome.

463
00:39:30,190 --> 00:39:41,543
Ngakho-ke, uya phansi ezingeni lama-athomu futhi uzama
ukusebenzisa ukuhlolwa kwe-PCR emanzini angcolile, futhi ufunda

464
00:39:41,543 --> 00:39:54,370
amakhasi eti, ukuze wakhe ubufakazi bezinsongo, okwenza iKhonsili
Yezwe ivunyelwe ukumemezela umthetho wezimo eziphuthumayo.

465
00:39:54,370 --> 00:39:57,070
Lokho kuwukuzikhethela ngokungahleliwe ngokomgomo.

466
00:39:57,070 --> 00:40:02,110
Futhi lokho kungenza ngingcangcazele njengommeli, ngoba
ngokuvamile ngiyazonda ukuzithathela izinqumo ngokungahleliwe.

467
00:40:02,110 --> 00:40:05,490
futhi impela hhayi njengesisekelo somthetho wezimo eziphuthumayo.

468
00:40:05,490 --> 00:40:06,590
Akufanele kwenzeke.

469
00:40:06,590 --> 00:40:11,470
Kukhona-ke lo hlu odumile weSifo X. Lokho
ngokuyisisekelo kuwukulinganisa okuhle kakhulu.

470
00:40:11,470 --> 00:40:15,470
Ngakho-ke, ukuqagela kokuthi yiluphi
uthuthu olungahlasela ngokulandelayo.

471
00:40:15,470 --> 00:40:20,620
Imikhiqizo yokubhekana nobhubhane isivele itholakala
ngokusekelwe kulesi sifo. Imijovo yokugoma inikezwa ngaphansi

472
00:40:20,620 --> 00:40:23,410
kwegama elithi Ukuhunyushwa Kokusetshenziswa Okuphuthumayo.

473
00:40:23,410 --> 00:40:27,903
Futhi wonke amazwe kufanele asungule izimvume eziphuthumayo.

474
00:40:27,903 --> 00:40:33,890
Izimvume eziphuthumayo, bafazi nabesilisa,
azikakayinikezwa ngokusemthethweni kuze kube manje.

475
00:40:33,890 --> 00:40:41,321
Kwase kusele izithiyo ezincane okungenani kuzo zonke izizwe zethu
eYurophu naseSwitzerland. Kodwa ngaphansi kwesihloko esithi

476
00:40:41,321 --> 00:40:47,742
"ukuvunywa okuphuthumayo" – okukhona e-United States – konke
okudingekayo ukuthi igunya elifanele limemezele

477
00:40:47,742 --> 00:40:53,664
isimo esiphuthumayo, bese kungasadingeki
olunye uphenyo mayelana nokusebenza noma ukuphepha.

478
00:40:53,664 --> 00:40:55,750
Akukho nhlobo, ngoba kuyiphuthumayo.

479
00:40:55,750 --> 00:40:57,910
Lokho kuwumqondo wezempi ngemuva kwalokho.

480
00:40:57,910 --> 00:41:05,920
Ngamafuphi, lona umjikelezo omkhulu wezomnotho
okhona ngokuzimela kunoma yisiphi isimo esiphuthumayo.

481
00:41:05,920 --> 00:41:13,230
Kodwa udokotela wami wake wangitshela ukuthi ungakwazi kuphela
ukubona umehluko phakathi kokubanda ne-flu ngokwenza ukuhlolwa.

482
00:41:13,230 --> 00:41:15,790
Izimpawu zihlala zifana njalo.

483
00:41:15,790 --> 00:41:22,710
Abadala kini bazokukhumbula lesi sikhangiso:
iRaider iba yiTwix, akukho okunye okushintshayo.

484
00:41:22,710 --> 00:41:32,650
Ngakho-ke umuntu angaphinde ahumushe ukudlulisela kusuka
ku-influenza kuya ku-coronavirus, manje sekubuyele ku-influenza.

485
00:41:32,650 --> 00:41:37,184
Bekungekho lutho ongakubona. Akukho
mbungu, akukho simo esiphuthumayo, akukho lutho.

486
00:41:37,184 --> 00:41:42,990
Kodwa lokho kwakungenxa yezinyathelo
kuphela, akunjalo? Ipharadokisi yokuvimbela.

487
00:41:42,990 --> 00:41:52,488
Kodwa uma sibheka imibiko ye-WHO, hhayi lezo zibalo zemodeli
ezingajwayelekile ezivela eLondon, kodwa izinombolo zangempela.

488
00:41:52,488 --> 00:41:58,758
Bese bethi – uma kubalwa yonke leyo
'pseudo-pandemic' kusukela ngo-2020 kuya ku-2022 – ukufa

489
00:41:58,758 --> 00:42:03,130
okungaphezu kwesilinganiso eSweden bekuphansi kunaseJalimane.

490
00:42:03,130 --> 00:42:11,330
E-Sweden, amasonto nezitolo azivaliwe ngisho nosuku olulodwa.

491
00:42:11,330 --> 00:42:17,248
Saba nezinyanga eziyisishiyagalombili zokuvala
eJalimane, lapho kwakubi kakhulu kunaleli lizwe lenu.

492
00:42:17,248 --> 00:42:20,810
Izinyanga ezimbili zokuqala, bese
ezinye izinyanga eziyisithupha kamuva.

493
00:42:20,810 --> 00:42:26,630
Besinazo ngisho nezikhawu zokungaphumi emakhaya
zabashadile ngenxa yezizathu zokulawula ukutheleleka.

494
00:42:26,630 --> 00:42:33,010
Bavunyelwe ukuzibambana embhedeni ebusuku,
kodwa abavunyelwe ukuphuma ngaphandle ndawonye.

495
00:42:33,010 --> 00:42:36,490
Zicabange nje lokho.

496
00:42:36,490 --> 00:42:44,902
Lesi siqiniseko sesihlanu siqinisekisa ngokuphelele ukuthi lokhu
akuzange kube ngenxa yezinyathelo ezinkulu, okungukuthi ukweqisa

497
00:42:44,902 --> 00:42:48,910
ekulawulweni komthetho, kodwa kwakukhona nezinye izizathu.

498
00:42:48,910 --> 00:42:53,659
Futhi ngingakutshela kuphela ukuthi sibhekene
nobugebengu obuhlelekile, futhi bube khona

499
00:42:53,659 --> 00:42:56,490
izinkulungwane zeminyaka nezinkulungwane zeminyaka.

500
00:42:56,490 --> 00:43:03,430
Sisebenza kuphela nabantu, futhi namuhla
ngizophinde ngikhulume ngamagama nobuso.

501
00:43:10,490 --> 00:43:20,274
Isihloko salo simpozium se-WHO, ngempela, isivumelwano
sobhubhane, futhi ngithanda ukusebenzisa le minithi engu-20

502
00:43:20,274 --> 00:43:29,800
ukukhuluma ngalesi sihloko ngokuningiliziwe, ngoba iqiniso
liwukuthi ingxenye entsha ifakiwe kulesi sivumelwano

503
00:43:29,800 --> 00:43:40,670
sezempilo se-WHO esisha, lesi sivumelwano sobhubhane, okwamanje
okungakakhangiswa kabanzi noma okungakawamukelwa abanye.

504
00:43:40,670 --> 00:43:49,568
Futhi lesi isigaba esibaluleke kakhulu, ngoba i-WHO
ilungiselela umhlaba wonke ukuhlaselwa ngamabhaktheriya.

505
00:43:49,568 --> 00:43:56,192
Yingakho kufanele noma kumele ukhumbule isifinyezo esithi AMR.

506
00:43:56,192 --> 00:44:00,830
AMR imele ukumelana nemithi ebulala amagciwane.

507
00:44:00,830 --> 00:44:08,930
Ngakho-ke lapha asibhekani nombuzo wokuthi ngabe
sibhekene nabasizi, kodwa sibhekisisa inhlangano yabenza okubi.

508
00:44:08,930 --> 00:44:09,790
Lokho sekufakazelwe.

509
00:44:09,790 --> 00:44:14,730
Futhi yilona umehluko omkhulu uma kuqhathaniswa nabanye abaningi.

510
00:44:14,730 --> 00:44:24,958
Kukhona isigaba esivumelwaneni se-WHO ngaphansi kweSigaba 4,
manje futhi ngaphansi kwepharagrafu 3h. Futhi kukhona

511
00:44:24,958 --> 00:44:30,990
okuthile okwethulwe lapho okubonakala kungabalulekile ekuqaleni.

512
00:44:30,990 --> 00:44:36,510
Lokhu kuhlobene ne-AMR, ukumelana nemithi yokulwa namagciwane.

513
00:44:36,510 --> 00:44:45,986
Ngamafuphi, kusho ukuthi zonke izizwe ezisayine
emhlabeni, okungukuthi cishe zonke izizwe, manje kumele

514
00:44:45,986 --> 00:44:50,872
zizilungiselele ukuthatha izinyathelo zokuphendula.

515
00:44:50,872 --> 00:45:00,513
Lokhu kusho ukuthi uma kuba nokwesaba okubanzi ngamagciwane,
njengalokhu okwenzekile ngamagciwane e-virusi, bazothi

516
00:45:00,513 --> 00:45:11,545
manje kudingeka babe nohlelo lokuvala wonke umuntu, isibonelo,
ukuze babhale ikhodi yabo yofuzo. Futhi okuningi kakhulu.

517
00:45:11,545 --> 00:45:21,050
8. Ngoba i-WHO ayikaze yenze noma yalele
ukubuyekezwa okuzihlola ngemuva kobhubhane lwe-COVID-19.

518
00:45:21,050 --> 00:45:28,790
Futhi kufanele siqaphele ukuthi singaqhubeki nokwengeza ukuhlukana
phakathi kwabantu abangagonyelwanga nalabo abagonyelwe.

519
00:45:33,790 --> 00:45:37,317
Ngaphandle kwalokho, ngeke sibe nethuba
lokubhekana nalokho okwedlule. Ngaphandle kwalokho,

520
00:45:37,317 --> 00:45:39,200
ngeke sikwazi ukuqhubekela phambili ndawonye.

521
00:45:39,200 --> 00:45:43,570
Ngifuna ukunika ithemba kwabanye
abahlaselwe yimijovo yokugoma. Lena yipatholoji yami.

522
00:45:43,570 --> 00:45:48,000
Yonke isibhedlela engangisebenza
kuyo ithatha i-pathology. Ngenzeni?

523
00:45:48,000 --> 00:45:50,850
Angizange ngikhathale, ngashayela itekisi
– angikwazanga ukushayela – esibhedlela:

524
00:45:50,850 --> 00:45:51,950
Ngifuna umbiko wami wepatoloji.

525
00:45:51,950 --> 00:45:52,643
Akwenzeki!

526
00:45:52,643 --> 00:45:55,950
Yebo, kungenzeka. Kungenjalo, kuzoba nomsindo omningi.

527
00:45:55,950 --> 00:45:57,790
Lokho kuvela ezibhedlela ezahlukene.

528
00:45:57,790 --> 00:45:59,570
Futhi ngithumele lokhu kuProfesa Burkhardt.

529
00:45:59,570 --> 00:46:04,811
Ngathi, ngiyacela, profesa othandekayo,
bheka ubone ukuthi ngempela angiguli ngenxa

530
00:46:04,811 --> 00:46:08,890
yePfizer noma ngabe ngiqinisile ekugcineni.

531
00:46:08,890 --> 00:46:11,890
Kwabe sekufika umphumela.

532
00:46:14,261 --> 00:46:20,430
Ukuthi i-endothelium ishonile. Futhi lokhu sekufakazelwe.

533
00:46:20,430 --> 00:46:23,490
Futhi ngokuhlazeka kweJalimane,
iSwitzerland kanye nazo zonke izwekazi laseYurophu;

534
00:46:23,490 --> 00:46:31,808
Okwamanje akukho laboratori eyodwa ehlola izifo
kubantu abalimele ngemijovo yokugoma noma kwabashonile.

535
00:46:31,808 --> 00:46:34,650
Noma yiliphi isazi sezifo esibona
lokhu manje kufanele sibe nehlazo.

536
00:46:34,650 --> 00:46:37,630
Lolu vivinyo kulula kakhulu ukulufaka umbala.

537
00:46:37,630 --> 00:46:39,390
Kodwa akekho owenza lokhu.

538
00:46:39,390 --> 00:46:46,739
Akekho onamandla okuthi, "Kukhona abantu abangama-200
abashonile esibhedlela. Ngizophenya lokhu bese ngithi bagula

539
00:46:46,739 --> 00:46:50,890
ngenxa yePfizer, ukuze abantu ekugcineni bakwazi ukumangalela."

540
00:46:50,890 --> 00:46:52,130
Akekho othatha isibindi sokwenza lokho.

541
00:46:52,130 --> 00:46:56,090
Futhi ngithi kini, akulungile uma nihlala nithule.

542
00:46:56,090 --> 00:46:59,570
Ngoba labo abathule bayabamba iqhaza. Wonke umuntu ngamunye kubo.

543
00:46:59,570 --> 00:47:01,430
Yini engiyifinyelele ngedwa kuze kube manje?

544
00:47:01,430 --> 00:47:03,890
Abaningi bathi akakaze afinyelele lutho nhlobo.

545
00:47:03,890 --> 00:47:11,230
Ngiya kudokotela abangikwelapanga ngaphambilini ngizizwa
ngikhululekile ngokuphelele, futhi ngiphethe: isitifiketi

546
00:47:11,230 --> 00:47:19,430
sami sokulimala kwemijovo yokugoma, umbiko wami wepatoloji,
amanani ami e-spike wamanje kanye nokwelashwa kwami okusisiza.

547
00:47:19,430 --> 00:47:21,570
Futhi uye kudokotela, cabanga ngalokho.

548
00:47:21,570 --> 00:47:24,800
Ingabe yonke imisebenzi yakho yezokwelapha
ayigcwele yini umonakalo wezitofu zokugoma?

549
00:47:24,800 --> 00:47:27,806
Ungathanda ukubasiza? Yebo noma cha?

550
00:47:27,806 --> 00:47:36,870
Umzamo wokuthulisa ngokuphelele izingxoxo
nge-coronavirus lapho kwakusungulwa impi e-Ukraine wehlulekile.

551
00:47:43,136 --> 00:47:53,150
Manje izihlabani zokuqala sezibuyela ezinhlelweni zokuxoxa
futhi zikhuluma ngokwamukela okwenzekile esikhathini esedlule.

552
00:47:53,150 --> 00:48:01,450
Kusuka eKhomishini Yokuphenya, okuwukubuyekeza
okungenalujulile nje ngenkathi uphuza ingilazi yewayini.

553
00:48:01,450 --> 00:48:05,630
Futhi isivalo asifaki.

554
00:48:05,630 --> 00:48:09,590
Akumangalisi ukuthi isivalo asifaneli phezulu.

555
00:48:09,590 --> 00:48:13,590
ngoba konke abakwenzile kwakungavunyelwe.

556
00:48:13,590 --> 00:48:16,430
Lokho kungiqeda.

557
00:48:16,430 --> 00:48:22,750
Ngicabanga ukuthi konke lokhu kungahlelwa
kangcono njengokuphazamiseka kwengqondo okubanzi.

558
00:48:22,750 --> 00:48:26,850
Igama elithi udiktatshi kubonakala lingalungile kimi.

559
00:48:26,850 --> 00:48:33,024
Ngoba ebudiktatheni, abantu
baphoqelelwa ukwenza izinto abangafuni ukuzenza.

560
00:48:33,024 --> 00:48:37,470
Kanti ngaphansi kobuphathekayo bokubusa
ngokuphelele, bahlanganyela ngokuzithandela.

561
00:48:37,470 --> 00:48:43,136
Futhi kufanele uqaphele ukuthi izakhamuzi
eziningi zithathe ingxenye ngokuzithandela.

562
00:48:43,136 --> 00:48:47,250
Ikakhulukazi eJalimane ngomqondo womgcini webhulokhi.

563
00:48:47,250 --> 00:48:53,449
Futhi ngokwenza kanjalo, abezepolitiki sebeguqule izigidi zabantu
baba abahlanganyeli, isibonelo abanikazi

564
00:48:53,449 --> 00:49:00,590
bamarestshurenti okumele banqabe izivakashi ezingagonyelwanga,
kanye nosomabhizinisi okumele baqaphe abasebenzi babo.

565
00:49:00,590 --> 00:49:09,632
Iqiniso lokuthi empeleni kunezigidi zabahlanganyeli
kwenza kube nzima kakhulu ukufinyelela emaphethelweni yendaba.

566
00:49:09,632 --> 00:49:13,870
Inkantolo, imidiya kanye nezifundo
ze-akhademikhi zihlulekile ngokuphelele.

567
00:49:13,870 --> 00:49:17,510
Ngicabanga ukuthi wonke umuntu manje uyavuma ngalokho.

568
00:49:23,616 --> 00:49:28,890
Ukuhlolwa kabusha okungokoqobo akufuneki nhlobo.

569
00:49:28,890 --> 00:49:34,650
Futhi lokho kusho ukuthi uma iKhonsili Yezwe, iPhalamende,
izinkantolo, amacantoni kanye neziteshi zezindaba benqaba

570
00:49:34,650 --> 00:49:39,268
ukubhekana nalolu daba ngendlela efanele,
khona-ke okuthile okufana nalokho esisanda kukubona

571
00:49:39,268 --> 00:49:41,850
kungase kwenzeke futhi nganoma yisiphi isikhathi.

572
00:49:41,850 --> 00:49:44,933
Futhi yingakho kumele sifunde izifundo kuqala.

573
00:49:44,933 --> 00:49:49,927
Akufanele siqhubeke phambili noMthetho Omusha Wezifo
Ezibhubhanayo, izivumelwano zebhubhane noma ukuzithoba e-EU.

574
00:49:49,927 --> 00:49:53,990
Esikhundleni salokho, kumele sibhekane nalokho okwedlule.

575
00:49:59,506 --> 00:50:05,061
Ukuze kwandiswe ingcindezi yokwenza lesi sibuyekezo, ngincoma
kakhulu, ngempela ngiyakucela ukuthi usayine

576
00:50:05,061 --> 00:50:10,496
umkhankaso wesi sibuyekezo uma ungakayisayini.
Ngiyacela, noma kunjalo, qiniseka ukuthi uyasayina.

577
00:50:10,496 --> 00:50:11,616
Ngiyabonga.

578
00:50:11,616 --> 00:50:17,330
Kulungile, ngakho-ke umphumela
wesikhashana, engisanda kukusho, ufingqiwe lapha futhi.

579
00:50:17,330 --> 00:50:23,870
Ngaphandle kokubuyekezwa, azikho izifundo. Izifundo
ezifundiwe. Futhi impela azikho izinkontileka zobhubhane.

580
00:50:23,870 --> 00:50:31,470
9. Ngoba imithetho esemthethweni yenqubo ye-WHO ayilandelwa.

581
00:50:31,470 --> 00:50:39,995
Kulungile, kukhona enye iphuzu elibalulekile okufanele uligcine
engqondweni, okungukuthi lezi zinguquko zingavotwa kuphela

582
00:50:39,995 --> 00:50:48,250
uma inguqulo yokugcina yokuvota isithunyelwe eMhlanganweni
Wezempilo Yomhlaba okungenani izinyanga ezine ngaphambi.

583
00:50:48,250 --> 00:50:53,326
Ngakho-ke lokho kuzobekwa ekhethweni ekupheleni
kukaMeyi, kanti inguqulo yokugcina izoba ekupheleni kukaJuni.

584
00:50:53,326 --> 00:50:59,410
Uxolo, ekupheleni kukaJanuwari 2024. Kodwa akutholakali.

585
00:50:59,410 --> 00:51:02,550
Siyalalela nje, sixoxisana, sixoxisana, sixoxisana.

586
00:51:02,550 --> 00:51:11,160
Ngakho-ke, lokho kusho ukuthi kuzophikisana nemithetho yabo
uqobo, njengoba kuchazwe eSigabeni 55(2) seMithetho Yezempilo,

587
00:51:11,160 --> 00:51:19,450
futhi kuzophikisana nemithetho yabo ye-WHO yokuqugquzelela
izinqubo uma befuna ukuvota ngakho manje ekupheleni kukaMeyi.

588
00:51:19,450 --> 00:51:31,773
Ngakho-ke, uDkt. Silvia Behrendt nenhlangano yakhe, i-Global
Health Responsibility Agency, babhale incwadi evulekile kuTedros,

589
00:51:31,773 --> 00:51:39,989
uMphathiswa-Jikelele, bemsolile ngalokhu
ngqo futhi bethi: Unesibopho sokuqinisekisa

590
00:51:39,989 --> 00:51:44,550
ukuthi kulandelwa imithetho yenqubo ye-WHO.

591
00:51:44,550 --> 00:51:52,353
Awukwazi ukuvumela lezi zinguquko zivotwe emasontweni ambalwa
ezayo ngaphandle kokuthi noma ubani, noma

592
00:51:52,353 --> 00:52:00,030
yiliphi izwe, libe nethuba lokuzihlola
ngaphakathi ukuthi lezi zinguquko zisho ukuthini kithi.

593
00:52:00,030 --> 00:52:04,310
10. Ngoba empeleni kuwudiktatshi wezempilo

594
00:52:04,310 --> 00:52:13,673
I-WHO ithathe igunya elilodwa lokuchaza, amandla
angaphezu kwesidingo kanye nobunikazi bolwazi.

595
00:52:13,673 --> 00:52:17,536
I-WHO ifuna ithonya elengeziwe. Ifuna izibopho ezibophezela.

596
00:52:17,536 --> 00:52:20,490
Kuze kube manje, besinikeza izeluleko ngokwemvelo.

597
00:52:20,490 --> 00:52:23,750
Futhi esikufunayo manje ngalezi zivumelwano wumandla obophezayo.

598
00:52:23,750 --> 00:52:28,736
Futhi ngendlela ephula ukuzimela kwethu.

599
00:52:28,736 --> 00:52:34,550
Kukhona okwamanje imithetho yamazwe
ngamazwe esebenzayo: imithetho yezempilo.

600
00:52:34,550 --> 00:52:39,690
Kumele siyinqabe ngokusebenzayo ngaphambi kosuku oluthile.

601
00:52:39,690 --> 00:52:41,470
Ngakho-ke sidinga ukuthatha isinyathelo.

602
00:52:41,470 --> 00:52:45,630
Kukhona isivumelwano sobhubhane. Kufanele sisayinwe.

603
00:52:45,630 --> 00:52:50,810
Futhi kumele sivimbe lokhu ukuthi kungasayinwa.
Futhi lokho empeleni kuzokwenzeka ekupheleni kukaMeyi.

604
00:52:50,810 --> 00:52:56,364
Futhi iKhonsili Kazwelonke izama ukugcina
iPhalamende lingabandakanywa ngokungacacisi

605
00:52:56,364 --> 00:52:59,670
nokufihla imininingwane. Futhi iyathandabuza.

606
00:52:59,670 --> 00:53:04,610
Futhi kuhlala kukhulunywa amanga
emikhandlwini. Lokho akulona iqiniso nhlobo.

607
00:53:04,610 --> 00:53:10,610
Futhi okubalulekile kithi ukuthi isivumelwano
kumele ngempela sibekwe phambi kwePhalamende.

608
00:53:10,610 --> 00:53:14,350
Ngoba kuphela ngaleso sikhathi
kufanelekile ireferendamu. Futhi singavota ngakho.

609
00:53:14,350 --> 00:53:16,830
Lokho kubalulekile.

610
00:53:16,830 --> 00:53:22,350
Khona-ke ukuthuthukiswa kwamakhambi
nokuthengiswa kwazo kuzobekwa phakathi.

611
00:53:22,350 --> 00:53:25,770
Lokhu kusho ukuthi i-WHO ingenela
izinkontileka nezinkampani zemithi.

612
00:53:25,770 --> 00:53:30,490
Impela, i-WHO izokhipha imali eningi
eziphongolweni zayo bese izisiza yona.

613
00:53:30,490 --> 00:53:34,170
Kwenziwa izinqumo mayelana nokuthi intuthuko
izokwenzeka kuphi nokuthi yiziphi izinkampani ezizobamba iqhaza.

614
00:53:34,170 --> 00:53:37,150
Amanani alawulwa futhi anqunywa.

615
00:53:37,150 --> 00:53:41,344
Akekho osefuna ukukhuluma manje,
ikakhulukazi iziphathimandla zikahulumeni.

616
00:53:41,344 --> 00:53:46,710
Futhi ukwamukelwa kokugonywa kuvame ukukhuthazwa.

617
00:53:46,710 --> 00:53:54,170
Kufanele uthathe imijovo yokugoma ekampini unyaka
ngamunye, bese-ke iphelelwa yisikhathi futhi kumele ilahlwe.

618
00:53:54,170 --> 00:53:56,576
Khona-ke kuzoba nesidingo esiphuthumayo futhi.

619
00:53:56,576 --> 00:54:01,770
Ngakho-ke kufana nomshini osebenza
ngokungapheli embonini yezemithi.

620
00:54:01,770 --> 00:54:03,630
Kuyasiza embonini yezemithi.

621
00:54:03,630 --> 00:54:10,285
Ngokungeziwe, akuyona inhlangano ephakeme kunamazwe,
kodwa iyinhlangano yamazwe ngamazwe kahulumeni nje kuphela,

622
00:54:10,285 --> 00:54:13,920
futhi ngaphezu kwakho konke, ayinayo imonopoli yolwazi.

623
00:54:13,920 --> 00:54:23,148
Nokho, uyazibheka konke lokhu futhi, ngaphezu kwalokho,
kumele ahloniphe amalungelo ayisisekelo futhi, njengoba kumele

624
00:54:23,148 --> 00:54:28,130
ngigcizelele kaningi, kumele ahlolisise njalo izenzo zakhe.

625
00:54:28,130 --> 00:54:31,390
Lezi yizono ezinzima kakhulu, engazenzanga yena.

626
00:54:31,390 --> 00:54:33,390
Akufanele ikubangele umonakalo.

627
00:54:33,390 --> 00:54:43,544
Eminyakeni emine nengxenye edlule, uzihlekisile ngokuphelele
ngokuphakamisa kaningi lezi zinto ezinobuthi njengesisombululo

628
00:54:43,544 --> 00:54:49,120
esisodwa kuphela ekulweni nalowo mcimbi obizwa ngokuthi insongo.

629
00:54:49,120 --> 00:54:52,130
Futhi lapha sifika esitatimendeni sokuqala esibalulekile.

630
00:54:52,130 --> 00:55:03,310
Kufanele i-WHO inganikwa igunya lokuthatha
ngodlame amandla noma ukunikezwa amandla angeziwe.

631
00:55:03,310 --> 00:55:08,070
Akukaze kufakazwe nje, kodwa lapha kudingeka umgijimo wokugcina.

632
00:55:08,070 --> 00:55:12,330
Yima! Ukuhlaziywa Kwemva Kokwenza eSigabeni Sezempi.

633
00:55:12,330 --> 00:55:21,766
Futhi kuphela lapho zonke amaphutha esixazululiwe singakhuluma
ngezivumelwano ezintsha, futhi impela hhayi ngaphambi kwalokho.

634
00:55:21,766 --> 00:55:29,181
Ngakho-ke lokho esikwenzayo lapha, ngokwezinga elithile,
ukubikezela okuzayo, ngoba singakwazi kuphela ukuhumusha lezi

635
00:55:29,181 --> 00:55:36,597
zinguquko eziphakanyisiwe futhi siqaphele ukuthi, kuze kube
manje, ithimba lezixoxiswano laseSwitzerland alikaze lithi

636
00:55:36,597 --> 00:55:40,570
ngempela, yebo, asizithandi lezi zinguquko eziphakanyisiwe.

637
00:55:40,570 --> 00:55:47,403
Sifuna ngempela ukuvikela amalungelo abantu, sifuna ukuthi
umgomo wokuhlukaniswa kodlame uthathelwe indaba, sifuna le nto

638
00:55:47,403 --> 00:55:51,160
emangalisayo yokungabi namthetho, lo mandla adlula umda e-WHO,

639
00:55:51,160 --> 00:55:59,759
Kumele sikhawulele lokhu ngogunyaziwe lokuqapha noma lokulawula,
futhi ngaphezu kwakho konke, akufanele sivumele i-WHO

640
00:55:59,759 --> 00:56:07,690
yodwa ukuthi inqume ukuthi yiluphi ulwazi emkhakheni
wezempilo wonke oluqondile nokuthi yiluphi olungelona.

641
00:56:07,690 --> 00:56:12,490
Angikakuzwa lokhu emlonyeni wanoma
yimuphi umgcini-mthetho eSwitzerland.

642
00:56:12,490 --> 00:56:15,950
Kodwa bekufanele utshele kanjalo, ngoba awuvumelani nakho.

643
00:56:15,950 --> 00:56:17,890
Futhi yingakho sidinga ukukhuluma ngakho.

644
00:56:17,890 --> 00:56:21,000
Ngakho-ke, yini okuqukethwe ngokujwayelekile?

645
00:56:21,000 --> 00:56:27,200
Ngingachaza kuphela okuqukethwe ngokujwayelekile
ngokufingqiwe, kodwa kumayelana neshishini elikhulu kakhulu.

646
00:56:27,200 --> 00:56:34,390
Lokhu ukusungulwa komkhakha wangempela wezifo ezithathelana
umhlaba wonke, futhi kucatshangwe ngokucophelela kakhulu.

647
00:56:34,390 --> 00:56:37,270
Ngakho-ke uma uyifunda ngokwakho, uzoqonda.

648
00:56:37,270 --> 00:56:44,104
Kuqala lapha ngaphansi kwesihloko, sekushiwo ukuthi okubi kakhulu
okwakungasisenzeka ngaphansi kwe-Covid

649
00:56:44,104 --> 00:56:50,630
kwakuwukuthi besingakwazi ukuhlinzeka wonke umuntu
ngenani elifanayo lomjovo ngesikhathi esisodwa.

650
00:56:50,630 --> 00:56:55,310
Ukusatshalaliswa okulinganayo,
ukusatshalaliswa okulinganayo akusebenzi.

651
00:56:55,310 --> 00:56:58,170
Igama elithi 'equity' lakhiwa ngenhloso yalokhu.

652
00:56:58,170 --> 00:57:02,153
Ubulungisa kufanele kusho ukusatshalaliswa okulinganayo.

653
00:57:02,153 --> 00:57:09,973
Futhi ngaphansi kwalokhu, abantu bathi bekubi kakhulu, bekuyingozi
kakhulu, kwakungafa abantu abayizigidi eziningi kakhulu.

654
00:57:09,973 --> 00:57:16,813
Kumele sinikeze i-WHO igunya lokunquma
ukuthi yiziphi imikhiqizo ekhiqizwayo.

655
00:57:16,813 --> 00:57:22,953
Ngakho-ke sikhuluma ngezinto zomuthi wokugoma
ezisekelwe ku-mRNA, ngezinto zokuxilonga,

656
00:57:22,953 --> 00:57:26,630
noma yiziphi izinhlobo zemikhiqizo yobhubhane.

657
00:57:26,630 --> 00:57:29,970
I-WHO kufanele ivunyelwe ukunquma konke lokhu.

658
00:57:29,970 --> 00:57:36,809
Ngesikhathi ngiqala ukubheka indlela ye-One Health,
ngamangala kakhulu ukufunda ukuthi yaqala ngo-2004, ikakhulukazi

659
00:57:36,809 --> 00:57:41,260
engqungqutheleni eYunivesithi yaseRockefeller eNew York.

660
00:57:41,260 --> 00:57:46,290
Futhi ngithanda ukukufundela ukuthi
bayichaze kanjani ngaleso sikhathi.

661
00:57:46,290 --> 00:57:53,537
Impilo Eyodwa: Ukuqaphela uxhumano phakathi kwezempilo yabantu,
yezilwane zasekhaya nezilwane zasendle, kanye nengozi ezibangelwa

662
00:57:53,537 --> 00:57:59,493
yizifo kubantu, ekunikezweni kokudla kwabo nasemnotweni wabo,
kanye nokubaluleka kwezinhlobonhlobo zezinto

663
00:57:59,493 --> 00:58:05,070
eziphilayo ekuvikelweni kwemvelo enempilo
nezinhlelo zemvelo ezisebenzayo esizidingayo sonke.

664
00:58:05,070 --> 00:58:11,287
I-Agenda 2030, njengoba kungenzeka ukuthi
usuwuzwile, yayaziwa ngaphambilini njenge-Agenda 21

665
00:58:11,287 --> 00:58:14,570
noma, ngokuzigqaja, i-Agenda yenkathi yama-21.

666
00:58:14,570 --> 00:58:21,073
Lokhu kungenxa yokuthi nakho kusekelwe endleleni ye-One Health,
nakuba kungakhulumi ngaleli gama ezinhlosweni zayo eziyi-17

667
00:58:21,073 --> 00:58:26,519
zokuzinza – njengoba kungenzeka usuvele uyazi, lezi zibizwa
ngokuthi Izinhlelo eziyi-17 Zokuthuthukiswa

668
00:58:26,519 --> 00:58:33,426
Okusimeme – kodwa yilokho okukhulunywa ngakho, futhi
kushiwo ngokungaqondile enhlosweni yesithathu yalo hlelo:

669
00:58:33,426 --> 00:58:39,808
Qinisekisa izimpilo ezinempilo futhi ukhuthaze
inhlalakahle kubo bonke abantu kuwo wonke amazinga obudala.

670
00:58:39,808 --> 00:58:47,036
Ezinye izinhloso eziyi-16 zizwakala zithakazelisa
njengenhloso yesithathu, futhi sidayiselwa i-utopia

671
00:58:47,036 --> 00:58:51,690
yomhlaba ophelele ongokungakholeki, futhi empeleni kunjalo.

672
00:58:51,690 --> 00:58:55,936
Okubalulekile wukuthi thina bantu
sibeqhakaziswa yilezi zisho ezinhle.

673
00:58:55,936 --> 00:59:02,310
Ngoba, futhi manje ninake, okungenani eziyi-14 kulezi
zinhloso eziyi-17 zokuzinza zifaka ukugonywa noma

674
00:59:02,310 --> 00:59:06,850
ukunikezwa kwemijovo yokuvikela isifo njengesixazululo senkinga.

675
00:59:06,850 --> 00:59:10,920
Manje ngizokukhombisa ukuthi ubani owenza lokho kithi.

676
00:59:10,920 --> 00:59:17,890
Yilokho i-UN, iZizwe Ezihlangene, ezenzayo.
Ngibabiza ngokuthi "abantu abangaziwa abangakhethwanga".

677
00:59:17,890 --> 00:59:23,509
Ngoba laba abantu abangakhethwanga, abangaziwa, basihlasela nsuku
zonke ngemigomo yabo yokukhuluma ngenhlalakahle yabantu bonke

678
00:59:23,509 --> 00:59:26,710
noma inhlalakahle enkulu; ungazenzeli wena, yenzela umphakathi.

679
00:59:26,710 --> 00:59:31,250
Lezi yizindlela zokubambisana esizizwile
kaningi ngesikhathi sobhubhane we-coronavirus.

680
00:59:31,250 --> 00:59:36,926
Kimi-ke, okungikhohlisayo ngalokhu ukuthi izixuku
azibonakali zizimisele ukuvuma ukuthi akukho

681
00:59:36,926 --> 00:59:40,510
okuhle okukhulu noma okuhle okuphakeme kunenkululeko.

682
00:59:40,510 --> 00:59:43,153
Futhi yikho ngqo okuzosuswa kithi unomphela.

683
00:59:43,153 --> 00:59:46,406
Futhi yilokho engikutshela khona manje
ukuthi akukho okuhle okukhulu kunenkululeko.

684
00:59:46,406 --> 00:59:49,570
Futhi yilokho ngokuyisisekelo isiphetho sami.

685
00:59:49,570 --> 00:59:55,880
Akukho okuhle okuphakeme, futhi impela akukho okuhle komphakathi
okungamanga, okungamukeleka ukusekela i-Agenda 2030,

686
00:59:55,880 --> 01:00:02,490
indlela ye-One Health noma yimuphi omunye uhlelo olungabi
nobuntu futhi kusiphoqe ukuba siyeke izintshisekelo zethu.

687
01:00:02,490 --> 01:00:06,830
Inkululeko iyona nto engcono kakhulu, futhi kumele ivikelwe.

688
01:00:06,830 --> 01:00:15,328
Futhi izimpendulo kulezi zinkinga zonke,
insindiso ebonakalayo ekhishwa ngendlela

689
01:00:15,328 --> 01:00:20,673
yesitifiketi se-Covid, isibonelo, zifana kakhulu.

690
01:00:20,673 --> 01:00:30,111
Ngoba balandela uhlaka oluthile lokucabanga, futhi lolu hlaka
ngokuvamile: ukwenganyelwa okwengeziwe egameni lokuphepha,

691
01:00:30,111 --> 01:00:39,235
ukuvinjelwa okwengeziwe egameni lokulwa nolwazi olungelona
iqiniso, ubumbano olwengeziwe egameni lobumbano, ukuncika

692
01:00:39,235 --> 01:00:48,831
okwengeziwe phakathi kukahulumeni nezinkampani egameni lokuphepha
kokuhlinzekwa, ukuhlinzekwa okwengeziwe kwemithi egameni

693
01:00:48,831 --> 01:00:57,168
lezempilo, ukulawula okwengeziwe egameni lokuvikela
isimo sezulu, ukuxhumana okwengeziwe phakathi kwabantu

694
01:00:57,168 --> 01:01:02,050
nobuchwepheshe egameni kwentuthuko, egameni lokuzinza.

695
01:01:02,050 --> 01:01:10,523
Uma ucabanga ngalokhu kuze kufinyelele esiphethweni esinengqondo,
konke lokhu kungafezeka kuphela ngokulawula okubanzi, ukuqapha,

696
01:01:10,523 --> 01:01:15,160
ukubekwa phakathi nendawo kanye nezinyathelo zokuthatha impahla.

697
01:01:15,160 --> 01:01:22,853
Futhi akusekelwanga ezidingweni zabantu, kodwa kunalokho
kusekelwe emcabangweni ongokomqondo womhlaba

698
01:01:22,853 --> 01:01:31,230
ophelele lapho impilo ephelele, ukuphepha okuphelele
kanye nesimo sezulu esiphelele esihle zibusa khona.

699
01:01:31,230 --> 01:01:41,026
Okwesibili, umbono ogxile ngokuphelele kumishini
nangempahla yomhlaba ngomhlaba nabantu, lapho konke

700
01:01:41,026 --> 01:01:48,250
okungenziwa ngobuchwepheshe kubhekwa njengokufanele ukufunwa.

701
01:01:48,250 --> 01:01:51,850
Futhi okunikwa umhlatshelo kule nqubo yubuntu.

702
01:01:51,850 --> 01:01:57,740
Ukugobile kangakanani sonke isivumelwano
se-pandemic kungabonakala esigabeni esisodwa nje.

703
01:01:57,740 --> 01:02:01,600
Nemithetho yezempilo yamazwe ngamazwe, hhayi
indlela ebucayi ngayo, hhayi indlela engalungile ngayo.

704
01:02:01,600 --> 01:02:06,830
Lokhu kuthinta isiphakamiso esibophezela
ngokomthetho. Abameli kungenzeka sebezwile ngalokhu.

705
01:02:06,830 --> 01:02:12,353
Kusebenza kanjani lokho? Isiphakamiso noma
umyalo? Kuyizinto zombili. Ekugcineni, kuwumyalelo.

706
01:02:12,353 --> 01:02:15,866
Isincomo asikwazi ukuba semthethweni.

707
01:02:15,866 --> 01:02:21,030
Lena ingqondo engenangqondo kulesi sivakalisi esisodwa
nje – ungathi – ungayiphonsa ebhakeni lokulahla udoti.

708
01:02:21,030 --> 01:02:25,320
Kanti-ke kuza udiktatshi wezempilo.

709
01:02:27,133 --> 01:02:32,689
Ngokubusa kwezempilo ngokuqinile, ngempela ngisho ukuthi kithiwa
kithi, ngakolunye uhlangothi, ukuthi kufanele sithole

710
01:02:32,689 --> 01:02:38,930
umjovo wokugoma, kodwa okubaluleke kakhulu ukuthi yini
esivunyelwe ukuyidla nokuthi yini esingasavunyelwe ukuyidla.

711
01:02:38,930 --> 01:02:44,570
Futhi lapha ngibona ingozi enkulu
kakhulu ehlobene nokwedijithali.

712
01:02:44,570 --> 01:02:51,930
Imidiya yanamuhla yesimanje idale
ithuba lokulawula ngokuphelele izakhamizi.

713
01:02:51,930 --> 01:02:58,953
Futhi ngicabanga ukuthi kungekudala noma kamuva,
lezi zinyathelo zokulawula nazo zizoholela

714
01:02:58,953 --> 01:03:03,808
ekubekweni kwezijeziso uma abantu bengalandeli imithetho.

715
01:03:03,808 --> 01:03:08,270
Ake sithathe isibonelo: mhlawumbe abantu
abadla inyama bazodingeka ngokuzumayo bakhokhe

716
01:03:08,270 --> 01:03:11,450
iminikelo yomshwalense wezempilo ephezulu.

717
01:03:11,450 --> 01:03:21,151
Ngokufingqa: Sisesimweni sokuthuthuka lapho
silahlekelwa ubuntu bethu siqu nokuzimela kwethu,

718
01:03:21,151 --> 01:03:27,520
futhi siyahluthelwa amalungelo ethu ngempela.

719
01:03:27,520 --> 01:03:36,966
11. Ngoba i-WHO ayiphansi kwanoma yiluphi uhlelo
lokwengamela noma ukuhlolwa ngokomthethosisekelo yizinkantolo.

720
01:03:36,966 --> 01:03:42,130
Konke lokhu kuholela ekwenqabeni ukwamukela okwedlule.

721
01:03:42,130 --> 01:03:50,762
Futhi ngibhale lapha ifomula engiyibheka njengokulula kakhulu,
esetshenziswe kaningi kimi enkantolo, kodwa

722
01:03:50,762 --> 01:03:59,113
esebenza nase emphakathini wonke, engiyizwa kaningi
kubo bonke ozakwethu nabangane bami abathi kimi:

723
01:03:59,113 --> 01:04:06,023
Bheka, ezikhathini zobhubhane, iziphathimandla kumele zinikezwe
inkululeko enkulu yokuzikhethela. Futhi inqobo nje

724
01:04:06,023 --> 01:04:13,152
uma iziphathimandla zilandela iziqondiso ze-WHO,
asikwazi futhi akufanele siphikise lokho. Okuthile okunjalo.

725
01:04:13,152 --> 01:04:21,507
Yebo, futhi le ndawo yokuqala ikhombisa indima ebaluleke
kakhulu edlalwa yi-WHO lapho imemezela isimo esiphuthumayo uma

726
01:04:21,507 --> 01:04:26,126
kwenzeka ubhubhane, njengoba yenzile esikhathini esedlule.

727
01:04:26,126 --> 01:04:30,856
Abantu bayaphenduka, futhi izinkantolo
ziyaphenduka ekusebenzeni kwazo komthethosisekelo

728
01:04:30,856 --> 01:04:34,180
wokubuyekeza, zivumela i-WHO ukuthi yenze ngendlela yayo.

729
01:04:34,180 --> 01:04:37,690
Lokho kwakusekunjalo esikhathini esedlule.

730
01:04:37,690 --> 01:04:45,813
Yebo, futhi yilokho ngqo okwenza lezi zinyathelo ezinzima
kakhulu ezake zabonwa zingakaxazululwa – kuze kube namuhla.

731
01:04:45,813 --> 01:04:55,590
12. Ngoba i-WHO kumele ibhekwe njengethuluzi labakhi abasebenza
emhlabeni wonke bokwakha uhulumeni womhlaba ophakathi.

732
01:04:55,590 --> 01:05:01,307
Ukuhlanganiswa komnotho emhlabeni wonke
manje kulandelwa ukuhlanganiswa kwemigomo,

733
01:05:01,307 --> 01:05:06,610
izindlela zokuphila kanye nezinhlelo zomphakathi.

734
01:05:06,610 --> 01:05:14,880
Ubani ozuzayo kule ntuthuko kuyindaba
ebalulekile, kodwa okwamanje akucaci kahle.

735
01:05:14,880 --> 01:05:24,900
Impela, enye yamandla aqhudayo yi-World Economic Forum noKlaus,
kodwa kunjalo futhi kunezinhlangano ezahlukene

736
01:05:24,900 --> 01:05:37,330
ngokuphelele ezinomgomo wokusungula okubizwa ngokuthi uhulumeni
owodwa, noma, umuntu angasho, uhulumeni womhlaba wonke.

737
01:05:39,790 --> 01:05:44,990
Futhi abahlulekile ekugcineni bazoba iningi elikhulu.

738
01:05:44,990 --> 01:05:47,590
Iqembu elincane elikhethekile lizowina.

739
01:05:47,590 --> 01:05:55,993
Singasho futhi ukuthi imboni
yezimali izowina, ukuze kucace kakhulu.

740
01:05:55,993 --> 01:06:04,793
Ubhubhane we-Covid wawuyisivivinyo esifanele emkhakheni
wangempela sokuthola ukuthi abantu bazokwamukela futhi basekele

741
01:06:04,793 --> 01:06:10,093
kangakanani ukuphoqelelwa komhlaba wonke kwezimvo nezinyathelo.

742
01:06:10,093 --> 01:06:17,073
Ngeshwa, kumele ngiphethe ngokuthi lo mhlolo
wensimu wawuyimpumelelo ephelele kubaqalisi.

743
01:06:17,073 --> 01:06:28,440
Kukhona ingozi enkulu kakhulu yokuthi ikusasa lethu
lizoboshwa kudiktatshi yomhlaba wonke yezimvo nezempilo.

744
01:06:28,440 --> 01:06:36,370
Izivumelwano zamazwe ngamazwe, ezifana
nesivumelwano se-WHO, zivula indlela kule nto.

745
01:06:36,370 --> 01:06:39,500
Manje uzobuza ukuthi lolu hlelo olufihliwe luyini.

746
01:06:39,500 --> 01:06:48,750
Ihlelo elifihlakele ukuthi i-UN, iZizwe Ezihlangene,
iyisisekelo, inhliziyo kahulumeni womhlaba owodwa ozayo.

747
01:06:48,750 --> 01:06:51,250
Ngoba yasungulwa ngqo ngenhloso yalokhu.

748
01:06:51,250 --> 01:06:54,330
Mhlawumbe awukaze uzwe ukuthi kubekwe
kanjalo ngaphambilini, kodwa kuyiqiniso.

749
01:06:54,330 --> 01:06:55,426
Manje sifika ku-WHO.

750
01:06:55,426 --> 01:06:59,050
I-WHO iyinhlangano engaphansi kwe-UN.

751
01:06:59,050 --> 01:07:06,733
Futhi manje sekuyithuluzi, isinsimbi esizosiza ukufinyelela
ngokushesha kulesi simo sikahulumeni womhlaba wonke.

752
01:07:06,733 --> 01:07:15,620
Futhi yingakho i-WHO ifuna ukuthola amandla onke kuzo
zonke izingxenye zempilo yethu, hhayi kuphela kwezempilo.

753
01:07:15,620 --> 01:07:18,770
Ufuna ukulawula konke nonke.

754
01:07:18,770 --> 01:07:27,080
Futhi ngokombono wami, kunesizathu esisodwa esibalulekile sokuthi
i-WHO isetshenziswe kabi ukuze kufezeke lezi zinhloso zoHlelo.

755
01:07:27,080 --> 01:07:35,594
Njengoba abantu abambalwa kuphela abasabambelela ezimfundisweni
kwezombusazwe nasezimisweni, ukuphepha nempilo yizizathu kuphela

756
01:07:35,594 --> 01:07:39,850
ezenza bavume izikhawulo ezibanzi kumalungelo abo ayisisekelo.

757
01:07:39,850 --> 01:07:42,850
Futhi ubhubhane we-coronavirus unikeze ubufakazi balokhu.

758
01:07:42,850 --> 01:07:48,870
Futhi ngiyaxolisa kakhulu ukuthi kumele ngisho lokhu,
kodwa ubhubhane we-coronavirus wawuyisivivinyo sobuhlakani.

759
01:07:55,586 --> 01:07:59,164
Kwakuyiphrojekthi yokuhlola ukubona ukuthi
umuntu angafinyelela kangakanani. Futhi

760
01:07:59,164 --> 01:08:02,230
ngeshwa, le phrojekthi yaphumelela ngokumangazayo.

761
01:08:02,230 --> 01:08:03,173
Konke okukodwa, okukodwa, okukodwa.

762
01:08:03,173 --> 01:08:09,713
Uhlelo olulodwa, impilo eyodwa, uhlelo olulodwa,
uhulumeni womhlaba wonke owodwa, ubushiqela obubodwa.

763
01:08:09,713 --> 01:08:13,510
Lena inguqulo emfushane. Ngizobuyela kulolu hlelo kamuva.

764
01:08:13,510 --> 01:08:19,070
Kodwa uma manje uzibuza ukuthi kungani lokho kuholela
kubukhosi bobuphekula obubodwa, cabanga nje nge-EU.

765
01:08:19,070 --> 01:08:24,032
I-EU isivele iyi-European Union, isivele
inguhulumeni omncane womhlaba wonke, singasho kanjalo.

766
01:08:24,032 --> 01:08:32,790
Futhi iPhalamende laseYurophu lenziwe ngamalungu akhethwe
izakhamuzi zamazwe amalungu e-EU, kodwa awanandlela yokukhuluma.

767
01:08:32,790 --> 01:08:39,850
Futhi iKomishana ye-EU, eninquma konke, ayikhethwanga
muntu, kodwa yabekwa ngabaphathi bamaphupho ngemuva kwezindaba.

768
01:08:39,850 --> 01:08:44,828
Futhi ungacabangi ngisho umzuzwana ukuthi izinto
zingaba ezehlukile uma sasinohulumeni womhlaba wonke

769
01:08:44,828 --> 01:08:49,150
manje, ukuthi bekuyoba yisistimu yedemokhrasi. Ngeke!

770
01:08:49,150 --> 01:08:59,360
Kusandleni sethu kakhulu ukuthi
esikhathini esizayo sizoba nobuphakathi bokubusa

771
01:08:59,360 --> 01:09:07,410
kanye nobushiqela noma inkululeko nokuzimela.

772
01:09:07,410 --> 01:09:12,890
Ubani omunye ongaphikisa imikhuba yamanje?

773
01:09:12,890 --> 01:09:23,997
Kumele sithuthukise ukumelana nobuzali, futhi
njengetshe elaphonswa echibini, kumele sikwazi ukuhlanganisa

774
01:09:23,997 --> 01:09:30,530
abantu abaningi ngemibono yethu nokuzethemba kwethu.

775
01:09:30,530 --> 01:09:35,483
Ngokubona kwami, namuhla kuyisikhathi
esibalulekile sokuguquka, futhi ngikholwa ukuthi

776
01:09:35,483 --> 01:09:39,648
sekusele imizuzu emihlanu kuze kube phakathi kobusuku.

777
01:09:39,648 --> 01:09:46,813
Sifuna yini ukuphila njengezitshalo
ebukhobokeni noma ukuphila impilo esizinqumayo?

778
01:09:46,813 --> 01:09:52,256
Impendulo kulo mbuzo kufanele icace kakhulu kithi sonke.

779
01:09:52,256 --> 01:09:56,860
Masilwe ngalokho okwenza ukuba
khona kwethu kufanelekile ukuphila.

780
01:09:56,860 --> 01:09:58,450
Ngiyabonga ngokunaka kwenu.

