WEBVTT

00:00.340 --> 00:09.220
Isivumelwano se-pandemic se-WHO nemithetho
yamazwe ngamazwe yezempilo ebuyekeziwe kumele zivinjwe!

00:09.220 --> 00:17.856
Lokhu kwakuyisivumelwano esivumelana ngaso sonke
e-simpoziyamu ye-WHO eZurich ngomhlaka 20 Ephreli 2024.

00:17.856 --> 00:26.859
Abakhulumi abadumile emhlabeni wonke bachaze
umthelela omkhulu imithetho emisha ye-WHO ezoba

00:26.859 --> 00:32.320
nawo kwezempilo nasenkululekweni yokukhuluma.

00:32.320 --> 00:42.795
Lezi zizethulwa emazweni angamalungu angu-194 ukuze zamukelwe
eNgqungquthelweni yesi-77 yoMhlangano Wezempilo Yomhlaba eGeneva

00:42.795 --> 00:48.736
kusukela mhla ziyi-27 kuMeyi kuya mhla ziyi-1 kuJuni 2024.

00:48.736 --> 00:52.320
Iseshini yolwazi yaqalwa ngu-Urs Hans,

00:52.960 --> 00:57.380
Owayengilungu leKhonsili Yesifunda
saseZurich futhi uMongameli wePublic Eye on Science.

00:57.380 --> 01:05.856
I-Public Eye on Science yenza isayensi ibonakale
futhi ulwazi lufinyeleleke emphakathini obanzi.

01:05.856 --> 01:09.824
Manje bukela iqoqo lezethulo ezahlukene.

01:09.824 --> 01:17.117
Inhloso ukuqinisa izizathu eziyishumi nambili
zokuthi isivumelwano se-WHO sobhubhane kanye neMithetho

01:17.117 --> 01:21.160
Yezempilo Yamazwe Ngamazwe ebuyekeziwe kumele zivinjwe.

01:21.160 --> 01:30.540
Izethulo zomuntu ngamunye ezigcwele
zingatholakala ngaphansi kwamakhasi abonisiwe ezinkombeni.

01:30.540 --> 01:35.420
1. Ngoba i-WHO iphula amalungelo ayisisekelo.

01:35.420 --> 01:40.480
Ukuhlonipha isithunzi somuntu namalungelo abantu kususwe yi-WHO.

01:40.480 --> 01:41.740
Kufanele bangasabi khona.

01:41.740 --> 01:47.572
Noma ubani, bafazi nabesilisa, osenayo noma
ingcezu encane yokuqonda ukuthi ubuntu

01:47.572 --> 01:51.940
bunjani nokuthi yini esihlupha, akanakuvuma lokhu.

01:51.940 --> 02:00.198
Igama elithi 'pandemic' selisetshenziswa ngokweqile: ukuguquka
kwesimo sezulu, ukulahleka kwezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo,

02:00.198 --> 02:08.080
konke sekuphakanyiswe kube yisimo se-pandemic ukuze ekugcineni
i-WHO ithathe ubukhosi futhi ohulumeni ngabanye basuswe.

02:08.080 --> 02:10.380
Bayazisusa.

02:10.380 --> 02:21.160
2. Ngoba i-WHO iphula umgomo oyisisekelo
wedemokhrasi – inkululeko yokukhuluma nenkululeko yolwazi.

02:21.160 --> 02:22.960
Futhi ngikulethile izibonelo ezimbili.

02:22.960 --> 02:25.260
Isibonelo: ukulahlekelwa ukuzimela kombuso.

02:25.260 --> 02:29.027
– Empeleni, yilokho okwenzelwa ingxoxo
namuhla, nakuba, njengoba ngishilo, ngizoxoxa

02:29.027 --> 02:31.740
ngobuchwepheshe be-mRNA ngokukhethekile kamuva.

02:31.740 --> 02:37.500
Umbuzo ithi, uma silahlekelwa ukuzimela kwethu –
yebo, lokho kwenzeka ngale ndlela yokwelashwa yamagene,

02:37.500 --> 02:40.940
impela. Uyabona ukuthi angiyibizi ngokuthi ukugoma.

02:40.940 --> 02:43.000
Kungani? Ngizokutshela ngokushesha.

02:43.000 --> 02:49.760
Uma silahlekelwa ukuzimela, sithola sizimeni
yobunzima obukhulu bokuzazi kwethu; asisabona thina.

02:49.760 --> 02:51.300
Futhi lokho ngokusobala kuyinhloso.

02:51.300 --> 02:55.538
Lokhu kufezwa ngokucabanga okuqondisiwe, okuvele kuvele
ekukhathazekeni, ekucasukeni kalula, ezidingweni ezigcwele

02:55.538 --> 02:58.587
ngokweqile, ekungezwani, ekuphelelweni
amandla ngokweqile, ekudangalisweni, nakuzo

02:58.587 --> 03:00.416
zonke ezinye izinto esisanda kuzizwa ngazo.

03:00.416 --> 03:05.760
Futhi ngalokho, uma silahlekelwa yinkululeko
yethu – yingakho sibamba lo mhlangano namuhla.

03:05.760 --> 03:08.780
eSwitzerland, sinedemokhrasi eqondile.

03:08.780 --> 03:14.640
Ezweni lethu, abantu banquma, futhi akekho omunye.

03:14.640 --> 03:21.740
Futhi inqubomgomo yezempilo empeleni
iyisibopho samacantoni, hhayi sikahulumeni kazwelonke.

03:21.740 --> 03:30.120
Futhi kusukela ku-Covid, uhulumeni kazwelonke
ubekade ezama ukuhlanganisa konke nokulawula okwengeziwe.

03:30.120 --> 03:34.760
Futhi kumele sibuyisele lesi sondo emuva.

03:39.400 --> 03:49.980
Isivumelwano sobhubhane besho ukuthi, uma kukhulunywa ngezempilo,
besizolahlekelwa amalungelo ethu okukhululeka nodemokhrasi.

03:49.980 --> 03:51.160
Yilokho esikufunayo.

03:51.160 --> 03:52.224
Angicabangi kanjalo.

03:52.224 --> 04:00.660
Ngamanye amazwi, umthetho noma isivumelwano samazwe
ngamazwe kuzogcina kuthinta kanjani isimo sethu somthetho?

04:00.660 --> 04:08.480
Amandla kahulumeni okuthatha
izinyathelo azokhawulelwa kangakanani?

04:08.480 --> 04:14.590
Futhi ukuphazamiseka kungakanani kusakhiwo
sonke samandla, njengoba kuchazwe umthethosisekelo

04:14.590 --> 04:18.820
wethu, ekwakhiweni kokwahlukaniswa kwamandla?

04:18.820 --> 04:21.184
Ngakho-ke, lapho lolu hlelo lokungenelela lubi kakhulu,

04:21.184 --> 04:22.720
Okukhulu ilungelo lokuba nendima.

04:22.720 --> 04:25.380
Futhi siyithola lokhu emibandleni ehlukahlukene.

04:25.380 --> 04:33.814
Isigaba 164 lapha sibanzi kancane, sisho nje ukuthi umthetho
njalo usho ukuthi abantu kufanele babe nethuba lokuzwakala,

04:33.814 --> 04:38.120
okungenani ngaphakathi kohlu lwe-referendamu okukhethwayo.

04:38.120 --> 04:44.423
Umbuzo obalulekile uwukuthi: Ingabe i-WHO
izokwazi ukuvinjelwa izimiso eziyisisekelo

04:44.423 --> 04:47.760
zomthethosisekelo wethu esikhathini esizayo?

04:47.760 --> 04:51.140
Futhi zonke izizathu zokuthi konke
kwakufanele kwenzeke ngokushesha kakhulu

04:51.140 --> 04:53.920
futhi kwakukhona okuningi umuntu angakwazi

04:53.920 --> 04:58.240
futhi ukuthi kwakungeke kwenzeke
ngaphandle kokuthi nje kumiswe umthetho wiphuthuma,

04:58.240 --> 05:03.200
Ngokwami ngithola lokhu kudalula kakhulu, ngezizathu ezintathu.

05:03.200 --> 05:12.383
Okokuqala, babonisa ukuthi iningi elikhulu labathathi bezinqumo
belingafuni noma alifuni ukwenza ukuhlaziywa

05:12.383 --> 05:20.710
kwezingozi ngokucacile uma kwenzeka ingozi, bese
lithatha izinyathelo zokuzivikela ezihlosiwe.

05:20.710 --> 05:27.330
Kodwa kunalokho, ezikhathini zokungabaza noma
zenhlekelele, bakulungele ukulahla yonke le migaqo

05:27.330 --> 05:32.512
emangalisayo yomthethosisekelo abalindelekile ukuyimela.

05:32.512 --> 05:38.956
Okwesibili, ngikholelwa ukuthi sekubonakale ukuthi abaningi
kakhulu abathathi bezinqumo abafuni nhlobo ukuthwala

05:38.956 --> 05:46.420
umthwalo wemfanelo, kodwa bakulungele kakhulu
ukudlulisela umthwalo wemfanelo ngesikhathi senhlekelele.

05:46.420 --> 05:57.287
Okwesithathu, ngikholelwa ukuthi sekukhombisile
ukuthi, okungenani kwabanye abathathi bezinqumo,

05:57.287 --> 06:03.620
idemokhrasi empeleni iyinto edinga umsebenzi omningi.

06:03.620 --> 06:08.580
Futhi ngokunethezeka, isixazululo
salezi zinkinga zonke manje sesitholakala.

06:08.580 --> 06:15.367
Futhi isixazululo izinhlangano zamazwe ngamazwe
ezifana ne-WHO kanye nezinkantolo eziphakeme kunamazwe

06:15.367 --> 06:19.744
ezifana neNkantolo YaseYurophu Yamalungelo Abantu.

06:19.744 --> 06:26.440
Uma abezepolitiki bezwe bengafuni
ukuthatha umthwalo wemfanelo, uzosuswa kubo nje.

06:26.440 --> 06:30.797
Lesi sivumelwano sezempilo, lezi Zimiso Zezempilo
Zomhlaba Wonke, azigcini nje ngokuphathelene

06:30.797 --> 06:33.560
nezombusazwe, kodwa ziyinto enkulu kakhulu kunalokho.

06:33.560 --> 06:36.120
Ngikholwa ukuthi yilokho futhi okuyisici esivamile.

06:36.120 --> 06:38.540
Umlingani wami uMarcus Riva wakhuluma ngalokhu.

06:38.540 --> 06:42.380
Sifuna futhi ukuqhuba umkhankaso ochwepheshe khona.

06:42.380 --> 06:49.680
Asikwazi ukunqoba uhlangothi olulunye noma labo ababecabanga
ngokwehlukile kuze kube manje ngokugxila njalo endabeni yokugoma.

06:49.680 --> 06:51.320
Kodwa okuningi kakhulu kusengozini.

06:51.320 --> 06:56.310
Empeleni kumayelana nokuzimela, ubukhosi, futhi
ekugcineni kuyisisekelo senkululeko yomuntu

06:56.310 --> 06:59.540
ngamunye kanye nenkululeko yezwe elifana neSwitzerland.

06:59.540 --> 07:04.320
Lokho yilokho le Ntwanano Yamazwe Ngamazwe
Yokubhekana NeSifo Somhlaba Wonke ekhuluma ngakho.

07:04.320 --> 07:05.560
Cha, akukhulunywa ngokuzihlukanisa.

07:05.560 --> 07:12.180
Inhloso wukuthi sihlala sizimele futhi senza izinqumo zethu.

07:12.180 --> 07:18.320
Ngoba ngalesi sivumelwano se-WHO
nezinye, empeleni kuyindaba yokuphila nokufa.

07:18.320 --> 07:19.660
Ngakusho, yikho

07:19.660 --> 07:25.400
Kuyindaba yobukhosi bethu, indaba yokuzimela
kwethu, indaba yokuvikela amalungelo ethu edemokhrasi.

07:25.400 --> 07:26.240
Yilokho nje.

07:26.240 --> 07:27.865
Kanti-ke omunye uyalandela.

07:27.865 --> 07:33.592
Kuzo zombili izinkontileka, uzobona
igama elithi "infodemics" maphakathi.

07:33.592 --> 07:38.952
I-Infodemics iyindlela ebalulekile yokulawula. Kumele ngiqede.

07:38.952 --> 07:41.556
Indlela ebalulekile yokulawula ye-WHO.

07:41.556 --> 07:46.295
Kodwa bheka, inhlangano yamazwe ngamazwe
engasebenzi kuphela kulezi zivumelwano, kodwa

07:46.295 --> 07:48.990
futhi yonke indawo ekhasini layo lasekhaya.

07:48.990 --> 07:56.437
Ungase uGoogle i-WHO bese ubheka i-infodemic;
yonke indawo, empeleni isakazeke kuyo yonke,

07:56.437 --> 08:00.330
inophawu lwayo: thina sodwa esinquma iqiniso.

08:00.330 --> 08:04.363
Sivunyelwe ukusho ukuthi yiziphi izidakamizwa
ezisebenzayo futhi sivunyelwe ukusho ukuthi isimo

08:04.363 --> 08:06.300
esiphuthumayo sizohlala isikhathi esingakanani.

08:06.300 --> 08:07.840
Lokho kuwukuzikhethela okungenangqondo ngokuphelele.

08:07.840 --> 08:09.600
Yilowo uLouis XIV.

08:09.600 --> 08:14.080
Lokho kwakuyimfundiso yokubusa
okuphelele ngaphambi kweNguquko YaseFrance.

08:14.080 --> 08:19.000
Lokhu akuhambisani nhlobo nomthethosisekelo wethu.

08:19.000 --> 08:23.940
Uzokuthola lokhu kuzivumelwano zombili nasekhasini lasekhaya.

08:23.940 --> 08:33.305
Futhi lokho kuphela, lo mfundiso wokuthi kuvunyelwe ukuchaza
iqiniso uqobo nokwenza noma ukuqala ukuhlola okuqukethwe,

08:33.305 --> 08:40.369
sekuyiphula okukhulu komgomo oyisisekelo
esidingeka kuwo wonke umbuso wabantu, okuwukuthi

08:40.369 --> 08:44.220
inkululeko yokucabanga nenkululeko yolwazi.

08:44.220 --> 08:50.279
Futhi uma ususa inkululeko yokucabanga nenkululeko
yolwazi, awunayo isayensi ekhululekile, awunayo

08:50.279 --> 08:54.280
uhlelo lobulungisa olufanele, futhi awunayo idemokhrasi.

08:54.280 --> 08:57.700
Futhi lokho akufanele kuvunyelwe ukuba kwenzeke.

08:57.700 --> 09:02.940
Kukhona iphepha le-WHO, ngilifundile, angizange ngiphuphe ngalo.

09:02.940 --> 09:11.001
Lena yimininingwane engelona iqiniso, okusho ukuthi
labo abacabanga ngendlela ehlukile, ngokufanele

09:11.001 --> 09:16.260
nangokwesayensi, kufanele bahlukaniswe futhi bathulwe.

09:16.260 --> 09:21.100
Sizwe lokhu muva nje kuNksz von der Leyen, maqondana ne-EU.

09:21.100 --> 09:22.800
Esinye isihloko.

09:22.800 --> 09:26.820
Kufanele umuntu aqaphe futhi adale iziphathimandla ezintsha.

09:26.820 --> 09:30.280
Uma ngizwa lokho, ngizizwa kabi.

09:30.280 --> 09:35.460
Kumele sinciphise inani lezikhundla zobuphathi, hhayi ukuzandisa!

09:35.460 --> 09:46.460
Ngokombono wami futhi ngokususelwa ekuqaphelweni kwami, ngithola
ukuthi imidiya emikhulu idlala indima ephikisanayo kulesi simo.

09:53.760 --> 10:00.540
Ngandlela thile, bangukwandiswa kwekhomkhulu lomhlaba wonke.

10:00.540 --> 10:07.081
Ngakho-ke, ngicabanga ukuthi lezi zibusi
zabodiktatsha ezifuna ukuphoqa ubukhosi

10:07.081 --> 10:11.800
obuphakathi yizona ezisasaza imilayezo emhlabeni wonke.

10:11.800 --> 10:25.180
Futhi baphinde badala umoya lapho umbono ohlukile
noma ukubuka okwehlukile kungenakuxoxwa ngakho obala.

10:25.180 --> 10:32.530
Sikubonile ngempela lokhu: uma ngingavumelani
ngombono ofanayo mayelana ne-coronavirus noma impi

10:32.530 --> 10:37.664
e-Ukraine, sekunzima kakhulu ukuthi ngikwazi ukukusho obala.

10:37.664 --> 10:43.785
Noma ngingumuntu okholelwa ezinhlelweni zokufihla,
noma ngingumuntu osebenza kakhulu kwesokudla, noma

10:43.785 --> 10:47.360
ngingumuntu osizwelana noPutin, noma angazi ukuthi yini.

10:47.360 --> 10:56.500
Futhi emdemokhrasini, isimo
esinjalo asikwazi ukuvunyelwa ukuqhubeka.

11:04.160 --> 11:12.840
Noma ngabe kungenzeka ukuthi sibizwe ngabantu
abakholelwa emibonweni yobuqili, akufanele silahle ithemba.

11:12.840 --> 11:14.620
Akufanele sivumele ukwesaba.

11:14.620 --> 11:23.200
Ngikholwa futhi ukuthi asiyibo abakholelwa ezinkolelweni zokuhlela
izinkohliso, kodwa kunalokho sesithole ubugebengu obuhleliwe.

11:23.200 --> 11:33.800
3. Ngoba i-WHO iphula umgomo wayo wokweseka zonke izizwe ukuba
zifinyelele esimweni sempilo esingcono kakhulu esingaba khona.

11:33.800 --> 11:38.922
Okokuqala, kumele sicabangele ukuthi yiziphi izigunya
zeNhlangano Yezempilo Yomhlaba Wonke. Lezi zibekwe

11:38.922 --> 11:41.920
ngokusobala kakhulu eSigabeni 1 somthethosisekelo wayo.

11:41.920 --> 11:49.380
Inhloso yoMbutho Wezempilo Wezwe ukusiza bonke abantu
bafinyelele esimweni sempilo esingcono kakhulu esingaba khona.

11:49.380 --> 11:51.440
Maduzane uzokwazi ukuthi lokhu akubandakanyi ini.

11:51.440 --> 11:56.671
Lokhu akubandakanyi ukunikeza abantu ulwazi
olungelona iqiniso, ukuphoqa abantu ukuthi

11:56.671 --> 12:00.580
basebenzise into ethile, kanye nokuncoma izinto ezinobuthi.

12:00.580 --> 12:02.200
Ngakho-ke umuntu akufanele adale umonakalo.

12:02.200 --> 12:04.540
Lona ngumgomo obaluleke kakhulu.

12:04.540 --> 12:10.060
Iyi-umzimba ophethe futhi ohlela,
futhi isebenza kuphela njengomeluleki.

12:10.060 --> 12:11.280
Lena yisiqalo.

12:11.280 --> 12:19.884
Lokhu kusho ukukhuthaza ukuvikelwa kwempilo yabantu
ngokuhambisana nolwazi oluhle kakhulu olutholakalayo nemikhuba

12:19.884 --> 12:26.753
emihle kakhulu, kubhekwa okutholakele okusha,
futhi, ngemva kwesikhathi eside senhlekelele,

12:26.753 --> 12:30.560
ukwenza ukubuyekezwa okujulile nokuzihlaziya.

12:30.560 --> 12:33.800
I-WHO bekufanele yenzile lokho yona uqobo, kodwa ayizange.

12:33.800 --> 12:41.867
Kodwa manje unazo izimfuneko eziyisisekelo
zokukala, ezingakusiza ezingxoxweni futhi zikuvumele ukuthi

12:41.867 --> 12:46.080
uthi, yima, kuqala kufanele kwenzeke ukubuyekezwa.

12:46.080 --> 12:49.700
Futhi okwesibili, imithetho ye-WHO uqobo kumele ilandelwe.

12:49.700 --> 12:56.384
Okwesithathu, ngokwezinhloso zayo, i-WHO
ayinagunyaziwe nhlobo ukubangela umonakalo.

12:56.384 --> 13:05.568
4. Ngoba izincomo ze-WHO zaziyimininingwane
engamanga ngokusobala ezinokuphumela okubhubhisayo.

13:05.568 --> 13:09.220
Kubalulekile, futhi ngeshwa kubalulekile
ekuqaleni, ukuthi sibheke emuva kafushane.

13:09.220 --> 13:19.500
Kufanele sikhumbule ukuthi lesi sincomo
sokugonywa nge-mRNA asizange sivele nje.

13:19.500 --> 13:24.576
Lokhu akuzange kucwangciswe ngabaphathiswa
bezempilo ngokwabo, kodwa kwavela ku-WHO.

13:24.576 --> 13:27.420
Ukugoma kwakuzwakala kuyinto
enhle kakhulu – ukwelashwa kwezigene.

13:27.420 --> 13:29.500
Manje usuwuvumile wena uqobo, ngakolunye uhlangothi.

13:29.500 --> 13:36.960
Ukube besibize kahle njengokwelashwa kwe-gene, besingeke
sithole umuntu oyedwa ozimisele ukuyifaka emzimbeni wakhe.

13:36.960 --> 13:46.444
Eminyakeni eyedlule, iqembu elithile elinomhlaba ofana
nowotshani, angifuni ukusho ukuthi yiliphi, laxwayisa

13:46.444 --> 13:52.000
ngokungadli umbila oshintshwe ngokwemfashini yezakhi zofuzo.

13:52.000 --> 13:56.400
Bafazi nabesilisa, iningi lokho
esikudlayo likhishwa ngokugaya ukudla.

13:56.400 --> 14:05.240
Manje yibo abakhala kakhulu ukuthi ukwelashwa kwe-gene
kufakwa ngokuqondile emisipheni bese kugcina sekungena egazini.

14:05.240 --> 14:08.400
Ungena esitolo, ubona imoto imisiwe
lapho, futhi imoto imangalisayo ngempela.

14:08.400 --> 14:11.838
Bathi, hawu, umsebenzi wokupenda muhle kakhulu,
futhi kumele usheshise kakhulu; bathi, "Nansi,

14:11.838 --> 14:13.760
nginike izihluthulelo, ngifuna ukuzama ukushayela."

14:13.760 --> 14:17.720
Ungena emotweni, ujikisa ukhiye, kodwa imoto ayenzi umsindo.

14:17.720 --> 14:18.940
Futhi umthengisi uthini?

14:18.940 --> 14:20.860
Ngiyazi lokho.

14:20.860 --> 14:23.800
Ngiyazi ukuthi akusebenzi.

14:23.800 --> 14:29.140
Bheka lo msebenzi wokupenda omuhle, isondo lokuqondisa nezihlalo.

14:29.140 --> 14:29.920
Manje yidlulisele.

14:29.920 --> 14:34.220
Wawazi ukuthi le nqubo yokwelapha
ngamagene, le mjeko, ayisebenzi.

14:34.220 --> 14:35.360
Futhi ungatshela ini?

14:35.360 --> 14:38.480
Hhayi, akuyona imibandela emibi kangako.

14:38.480 --> 14:45.680
Umjovo wokugoma kumele uvikele
ekudlulisweni futhi kumele uvikele esifweni. Phela.

14:45.680 --> 14:48.560
Ngokungeziwe, lena incazelo ye-WHO.

14:48.560 --> 14:55.680
Njengoba sesizwile ngaphambilini kososayensi, ukugoma
akuvimbeli kokubili ukudluliswa kanye nokuqala kwesifo.

14:55.680 --> 14:59.000
Ngakho-ke akuyona imijovo yokugoma. Phela.

14:59.000 --> 15:04.700
Ingxoxo yesayensi yavinjwa ngokuhleleka eSwitzerland.

15:04.700 --> 15:09.000
Noma ubani owayesho okuphambene nalokho wawukhiphwa.

15:09.000 --> 15:13.658
Futhi okubi kakhulu ngakho konke lokhu ukuthi
sasazi ukuthi bekukhona ezinye izindlela

15:13.658 --> 15:16.340
zokwelapha ngaphandle kwalokho okubizwa ngokuthi ukugoma.

15:16.340 --> 15:22.560
Babe bathulisiwe, bavinjwe noma bahlukaniswe eceleni.

15:22.560 --> 15:30.168
Kubalulekile futhi ukwazi ukuthi i-Covid ngokuvamile
ayinangozi, kodwa hhayi ngaso sonke isikhathi, njengoba

15:30.168 --> 15:35.136
sibona kule miphumela engemihle, futhi nginazo izibalo lapha.

15:35.136 --> 15:43.340
0 kuya kwiminyaka engu-70 0.095% kuya kwiminyaka engu-16 0.00035%

15:43.340 --> 15:51.081
Ikakhulukazi kuleli qembu lobudala, kuwubugebengu
ukusebenzisa okubizwa ngokuthi izitozo lapho izinga

15:51.081 --> 15:56.780
lemiphumela engemihle liphindwe ka-10 noma ka-100 kunalelo.

15:56.780 --> 16:03.281
Esikwaziyo futhi, futhi ucwaningo olusha osanda kushicilelwa
ngalokhu, ukuthi abantu abasanda kugonywa, ababizwa

16:03.281 --> 16:10.720
ngokuthi abagonyiwe, bahlangabezane nemiphumela emibi
eminingi kakhulu futhi, ngaphezu kwakho konke, ukufa.

16:10.720 --> 16:15.040
Izingxenye ezinkulu zocwaningo
olufanele ziye zaxutshwa ngenhloso.

16:15.040 --> 16:16.940
Futhi lokho akusekho okusha.

16:16.940 --> 16:23.420
U-Ioannidis usolile lokhu isikhathi eside,
ikakhulukazi ocwaningweni lwezokwelapha.

16:23.420 --> 16:29.960
Izingxenye ezinkulu zabantu zashutshwa
ngobufakazi bale nti-ngiqiniso engaphelele.

16:29.960 --> 16:32.680
Futhi kumele uthi, ubani ozosisikholelayo, akunjalo?

16:32.680 --> 16:37.580
Bangakwazi ngisho nokukhipha abawinile
beMbasa kaNobel ekuzijikelezeni, babahlaze.

16:37.580 --> 16:45.222
Ngisho, uBhattacharya wesibili, ongumcwaningi wezomnotho
wezempilo obaluleke kakhulu eMelika, wayegxeka kakhulu,

16:45.222 --> 16:52.760
kodwa amafayela akhe e-Twitter ayengeke atholakale;
awusakwazi ukubona lezo zithuba, njengoba sabona kamuva.

16:52.760 --> 16:58.000
Wadalwa nje, akavinjwanga, kodwa wayengabonakali kancane.

16:58.000 --> 17:06.458
Ngo-2020, sabhekana nezinga eliphansi kunawo
wonke lokugcwala kwezibhedlela, okwaba kubi

17:06.458 --> 17:11.940
kakhulu kangangokuthi izibhedlela eziningi zavala.

17:11.940 --> 17:23.642
Kubhalwe izinga elijwayelekile lonyaka lokungasebenzisi ngokwanele
elingu-13%. Entwasahlobo, leli nani lenyuke lafika ku-30%.

17:23.642 --> 17:29.760
Isibhedlela esisha siphinde sakhiwa eBerlin ngomkhosi omkhulu.

17:29.760 --> 17:31.740
Nokho, akuzange kusetshenziswe.

17:31.740 --> 17:33.440
Bekungekho ngaleso sikhathi isiguli lapho.

17:33.440 --> 17:35.460
Kusukela lapho seyidilizwe.

17:35.460 --> 17:41.160
Kubize izigidi ezingama-50. Yilokho iBerlin kuwe.

17:41.160 --> 17:47.760
Ngokungeziwe, ungakuthola lokhu
kuwebhusayithi yoMnyango Kazwelonke Wezempilo.

17:47.760 --> 17:55.332
I-Bundestag ne-Bundesrat basungule ikomidi
yabachwepheshe ababizwa kanjalo esigabeni sokuqala,

17:55.332 --> 17:59.580
ehlanganisa ososayensi abakhethwe ngabo mathupha.

17:59.580 --> 18:05.406
Ngakho-ke hhayi kuphela abacabanga ukuthi kuyinkohliso
njengabo uHockertz noHomburg, kodwa wonke umuntu –

18:05.406 --> 18:09.200
umphathi onekhadi lobulungu leqembu le-SPD, kanye nommeli.

18:09.200 --> 18:15.360
Ngakho-ke, le komidi yochwepheshe
yathi ini ngemva kweminyaka emibili?

18:15.360 --> 18:21.256
Umbiko uphinde uxhunywe noMnyango Kazwelonke
Wezempilo, nesiqeshana esibalulekile ekhasini 70:

18:21.256 --> 18:29.248
Akukho ukuhlobana okubonakalayo phakathi
kwezilinganiso nezinga lokwenzeka. Hhayi-ke, hhayi-ke.

18:29.248 --> 18:31.680
Okulandelayo.

18:31.680 --> 18:42.603
Ngemva kokuthi bonke abantu sebeqedile ukugonywa kube kanye,
kabili, kathathu, ama-MEP anesibindi aphumelele ukuthola

18:42.603 --> 18:50.352
isitatimende esivela ku-EMA, i-European
Medicines Agency, esithi lo mkhambi we-mRNA

18:50.352 --> 18:55.296
osesivivinyweni awunikezi ukuvikelwa ekudlulisweni.

18:55.296 --> 19:03.979
Kwashiwo ngokubhala, okwabangela ukudideka okukhulu ezinkundleni
zethu zokuxhumana ngaleso sikhathi, kodwa ngasho lokhu

19:03.979 --> 19:08.950
kusukela ekuqaleni ngoba i-Pfizer ayizange ikusho ekuqaleni.

19:08.950 --> 19:10.610
Zicabange nje lokho.

19:10.610 --> 19:17.936
Uma ungumkhiqizi wemithi, ngezizathu
zokukhangisa ngokuqinisekile uzosho ukuthi, bheka,

19:17.936 --> 19:22.570
inokuvikelwa kokudluliselwa, uma ngempela ikunayo.

19:22.570 --> 19:24.430
Kodwa abazange bathi kanjalo.

19:24.430 --> 19:29.490
Futhi bekungakaze kuhlolwe nhlobo
ukuvikelwa kokudluliselwa ocwaningweni lokuvunywa.

19:29.490 --> 19:31.490
Bekungekho lutho kulayisense.

19:31.490 --> 19:42.710
Kwakuyinto eyenziwe ngokuphelele yizinkampani zokumaketha
kanye nezombusazwe ukuze bathi, zivikele wena nabanye.

19:42.710 --> 19:47.722
Futhi le ntshebe eyenziwe ngobuqili, ngisho
ukuthi buqili, isetshenziswe njengesisekelo

19:47.722 --> 19:50.530
sezindlela ezahlukene zokugoma okuphoqelekile.

19:50.530 --> 19:53.710
Kubi kakhulu eJalimane kunaleli lizwe lakho.

19:53.710 --> 19:58.630
Abafundi baxoshwa eyunivesithi yethu uma bengafuni ukugonywa.

19:58.630 --> 20:04.299
Kwakukhona isidingo esicacile sokugoma kubo bonke
abasebenzi bezokwelapha, noma ngabe babesebenza

20:04.299 --> 20:07.750
kuphela ehhovisi lokukhokhelwa kwabasebenzi esibhedlela.

20:07.750 --> 20:14.770
Futhi kuze kube namuhla, ukugonywa okuphoqelekile
kwamasosha kusasebenza, ngaphandle kwesizathu esinikeziwe.

20:14.770 --> 20:17.530
Akukholakali nje.

20:17.530 --> 20:20.470
Kodwa uma ufunda izinqubo ze-RKI, zithi ini?

20:20.470 --> 20:28.320
Isibonelo, kuthiwa abantu abaningi bafa ngenxa
ye-influenza kunalabo abafa ngenxa ye-coronavirus.

20:28.320 --> 20:33.450
Isici esiyinhloko sengcuphe ye-coronavirus ukuguga.

20:35.690 --> 20:40.670
Amamaski e-FFP2 awanabo ubufakazi bokuthi asebenza.

20:40.670 --> 20:46.418
Futhi ngasikhathi sinye, batshela umhlaba
wangaphandle ukuthi sibhekene nesimo esiphuthumayo

20:46.418 --> 20:50.144
esingafani nanoma yisiphi esinye emlandweni wabantu.

20:50.144 --> 20:53.921
Kufanele kushiwo ukuthi lokhu, ngempela,
kwakuhloselwe ngokuhlekisa; isibonelo,

20:53.921 --> 20:56.710
ukugqugquzela okukhulu kwezokugoma kwavela kuhulumeni.

20:56.710 --> 20:58.890
Ngibhale indaba yokumboza ngayo eWeltwoche.

20:58.890 --> 21:06.370
Kwashiwo ngaphambilini ukuthi i-EMA, uJanine Small wasePfizer,
kanye nomqondisi omkhulu wezinhlelo zokugoma

21:06.370 --> 21:13.810
we-EU, uWolfgang Philipp, bavuma kithi ukuthi
kwakuchazwe kabi ngabaphathi bezepolitiki esidlangalaleni.

21:13.810 --> 21:16.490
Lesi sigonyo asisizi lutho; asikuvikeli.

21:16.490 --> 21:18.830
Lokho kwakucacile kusukela ekuqaleni.

21:18.830 --> 21:23.510
Ngakho-ke ngalinda futhi ngaqhubeka ngicabanga, yebo,
lolu ulwazi olusha olumangalisayo ukuthi bayavuma lokhu.

21:23.510 --> 21:30.690
Manje, izinyanga eziningi sihlale sizwa
okuphambene nalokho, ukuthi ukugoma kuyisixazululo sonke.

21:30.690 --> 21:32.770
Manje bathi ngokuzumayo, cha, cha, akuzange kube kanjalo.

21:32.770 --> 21:34.070
Lokho kwakuyihlekiso nje.

21:34.070 --> 21:35.210
Kwabe sengilinda.

21:35.210 --> 21:39.330
NZZ, Iphephandaba Lase-Zürich Elisha, Iphephandaba
Lansuku zonke, Blick, iSwiss Radio neTelevishini.

21:39.330 --> 21:41.430
Lolu daba oluvula indlela luzomenyezelwa nini?

21:41.430 --> 21:43.230
Waye engazange afike nje.

21:43.230 --> 21:48.764
UMeluleki wethu weFederal, owayenguMeluleki weFederal, kamuva
uMeluleki weFederal uBerset, uphinde wathi umuthi

21:48.764 --> 21:53.210
wokugoma uphephile, uyavikela, muhle, unezinga
eliphezulu kakhulu, futhi awunayo imiphumela emibi.

21:53.210 --> 21:57.530
Sonke siyazi ukuthi iqiniso liyini.

21:57.530 --> 22:02.790
Yebo, kwakukhona ezinye izindaba ezingamanga
eziningi ezinjalo ezivela emithonjeni yezindaba kahulumeni.

22:02.790 --> 22:08.590
Ungase futhi ukhumbule ividiyo kaMarc Walder
engayishicilela ku-inthanethi kuNebelspalter ngaleso sikhathi.

22:08.590 --> 22:14.170
Njengentatheli, ngangivame ukucelwa, "Kuthiwani
isimo? Ingabe imithombo yezindaba ilawulwa noma cha?"

22:14.170 --> 22:16.150
Bengihlala ngithi cha, angikaze ngibe nakho lokho.

22:16.150 --> 22:19.749
Ngicabanga ukuthi abezindaba benza lokhu
ngokuzithandela, njengoba bonke begijima

22:19.749 --> 22:21.990
ngakolunye uhlangothi, njengezinkawu noma izimvu.

22:21.990 --> 22:27.790
Bafuna lokho, lowo mqondo wokulandela inqwaba, ngoba
kubenza bazizwe bekhululekile, abaveleli, bahlala ngokuthula.

22:27.790 --> 22:35.119
Kodwa kumele ngisho, kule vidiyo kaMarc Walder, ongumphathi
omkhulu weRingier Group osebenza emhlabeni jikelele, wathi obala,

22:35.119 --> 22:41.862
noma cishe obala – mina ngayenza yaba sobala – kule vidiyo ukuthi
wayeyalele bonke abezindaba beRingier Group ukuba

22:41.862 --> 22:48.710
basekele uhulumeni ngesikhathi sobhubhane, nakuba wathi
bekufanele kuhlale kungaphakathi kwesiyingi esincane.

22:48.710 --> 22:53.410
Lokho kuchaza konke mayelana
nokubambisana kwale nxaxheba yezindaba zikahulumeni.

22:53.410 --> 23:02.750
5. Ngoba i-WHO incomile izinto
\(imijovo ye-mRNA\) eziyingozi \(eziyingozi).

23:02.750 --> 23:09.430
Angisenawo umzimba wokuzivikela ngokuphelele,
futhi nansi futhi le nkinga yomgogodla wegazi.

23:09.430 --> 23:16.330
Lawa wonke ama... Lona yisiqinisekiso sami
sokulimala okubangelwe umjovo wokugoma. Amakhasi amathathu.

23:16.330 --> 23:18.710
Ngisho, ngubani onayo isitifiketi
semihlaselo yokugoma esinamakhasi amathathu?

23:18.710 --> 23:20.616
Lezo zonke izixilongo ezibhalwe khona.

23:20.616 --> 23:22.710
Kufanele ucabange ngalokho.

23:22.710 --> 23:25.550
Futhi namuhla, ngiyaziqhenya kakhulu ukuba ngimi lapha.

23:25.550 --> 23:30.598
Ngisho ukuthi ngithatha amakapsuli angu-200 ngosuku,
kodwa kunjalo nje, futhi kungcono kunokulala egulayo

23:30.598 --> 23:33.350
embhedeni nokuthula, ngoba asinalo isikhathi sokuthula.

23:33.350 --> 23:38.766
Odokotela bathule, abangane bathule,
nabakhelwane bathule, kodwa ngaphezu kwabo bonke

23:38.766 --> 23:41.190
odokotela, amaphoyisa, kanye nohulumeni wonke.

23:41.190 --> 23:42.250
Kodwa angikwenzi lokho.

23:42.250 --> 23:48.970
Angikaze ngibe kanje, ngazalwa kanje futhi ngizofa kanje,
ngimemezela ngokuzwakalayo ukuthi ningabaphuli-mthetho!

23:48.970 --> 23:53.374
Ngizochaza ngokuningiliziwe ngalokhu encwadini
yami; kulo nyaka ngizoqala ukubhala incwadi.

23:53.374 --> 23:55.970
Ukwelashwa nakho kuzoxoxwa ngakho ngokuningiliziwe.

23:55.970 --> 24:01.547
Kodwa ngaphezu kwakho konke, ngizokhumbula
intukuthelo yami nezikhathi zami ezidabukisayo

24:01.547 --> 24:05.130
esibhedlela kanye nokuhlangana kwami nabantu.

24:05.130 --> 24:10.011
Kodwa futhi kusuka kumeya kuya kumeya, noma
okuthile okunjalo, uma usuwile lapho, kungani uvimbela

24:10.011 --> 24:12.450
umkhombandlela wami edolobhaneni lami elincane lapha?

24:12.450 --> 24:13.690
Yebo, asidingi abantu abafana nawe.

24:13.690 --> 24:17.450
Ungumcimbi okhethekile.

24:17.450 --> 24:20.096
Angisakwazi ukulalela lelo gunya.

24:20.096 --> 24:27.710
Ngemva kokucela usizo, izisulu ezingu-500,000 zomjovo
waseJalimane zangithinta ngalelo sonto zathi, "Nami ngigula."

24:27.710 --> 24:32.210
Yebo, Mnu. Lauterbach, ngesiphi
isikhathi esiyoyeka ukuba yicala elihlukanisiwe?

24:32.210 --> 24:37.250
Kusuka kwezi-10? Kusuka kwezi-100? Kusuka kwezigidi
eziyisodwa? Siningi kunabantu abayizigidi eziyishumi eJalimane!

24:37.250 --> 24:42.776
Manje ngithanda ukuphendula lo mbuzo
ngokukhethekile. Kuyoba ikhodi yemfuzo, bafazi nabesilisa,

24:42.776 --> 24:45.950
eyadayiselwa thina njengomjovo wokugoma, yebo.

24:45.950 --> 24:50.270
Lelo gama liphosakele ngokuphelele.

24:50.270 --> 24:57.950
Ikhodi yemfuzo ifakwa emzimbeni futhi
amaseli aphoqeleka ukukhiqiza iphrotheni enobuthi.

24:57.950 --> 25:00.910
Lokho kuwudlame lobulili, kuwusolwa sobugebengu.

25:00.910 --> 25:08.857
Leli yicala abantu abalenzile kwabanye, ekugcineni libangele
amaseli abo akhiqize itokisini, futhi sisanda

25:08.857 --> 25:16.224
kubona ngokusobala ukuthi le tokisini isebenza
kahle kangakanani ekwethulweni kukaKatharina.

25:16.224 --> 25:23.190
Ngakho-ke, ngokwezilimi, kufanele siqale
ukusho ukuthi lokhu akuyona imijovo yokugoma.

25:23.190 --> 25:24.710
Kungani nisithengisele lokhu njengokugoma?

25:24.710 --> 25:26.550
Ukugoma kunobuntu obuhle.

25:26.550 --> 25:30.850
Ukugoma kuyinto edinga nje ukulunywa
okuncane, bese uphinde ukhululeke.

25:30.850 --> 25:37.920
Le yizisho ekugcineni zasidonsela kusukela ngosuku lokuqala.

25:37.920 --> 25:41.790
Baholwa futhi badukiswa ngamagama amanga.

25:41.790 --> 25:45.872
Ake ngifingqe futhi. Lokhu kubaluleke
kakhulu. Lezi zinto ezazifakwa lapho azinikezi

25:45.872 --> 25:48.350
ukuvikelwa ekuthelelekeni okuvela kwabanye abantu.

25:48.350 --> 25:49.760
Imoto ayiqali.

25:49.760 --> 25:53.303
UFredl Fesl wake wacula ngobuhle
obukhulu. Iningi lenu lisazomkhumbula.

25:53.303 --> 25:58.130
Lowo wayengumculi waseBavaria. Imoto engashayeli ayinamsebenzi.

25:58.130 --> 26:01.750
Umjovo wokugoma ongawusebenzi kuwubugebengu obuphikisana nobuntu.

26:01.750 --> 26:04.970
Ngoba laba bantu bagula nge-Covid.

26:04.970 --> 26:11.950
Asinakho ukuphazamiseka ochungechungeni
lokutheleleka, sinamacala abucayi. Lona ulwazi oluvela e-UK.

26:11.950 --> 26:18.409
Lokho kusho ukuthi awusebenzi nhlobo. Ukusebenza
kwazo, bafazi nabesilisa, kubangela umonakalo engqondweni,

26:18.409 --> 26:22.176
ohlelweni lwezinzwa nasehlelweni lokuzivikela komzimba.

26:22.176 --> 26:23.790
Ziyizistimu ezinkulu.

26:23.790 --> 26:29.170
Akuyona isibindi kuphela, akuyona ingqondo
kuphela, akuyona nezinso kuphela ezilimele.

26:29.170 --> 26:31.030
Yilezi izinhlelo ezinkulu.

26:31.030 --> 26:37.934
Futhi uma sicabanga ukuthi lezi zinhlelo ezinkulu zimelela
ibhalansi ngaphakathi kwemizimba yethu – njengomzimba,

26:37.934 --> 26:41.970
ingqondo nomoya – siyabona ukuthi lokhu kuwuhlaselo kithi sonke.

26:41.970 --> 26:49.730
Akugcini nje ekuhlaseleni izintumbu noma inhliziyo
kuphela. Noma ngabe sikhuluma kakhulu ngezinkinga zenhliziyo.

26:49.730 --> 26:57.184
Kuyuhlaselo kumuntu uqobo. Ohlelweni lwezinzwa,
engqondweni nasohlelweni lokuzivikela komzimba.

26:57.184 --> 26:58.110
Inqophamlando yokugcina.

26:58.110 --> 27:01.850
Kukhona inani elingakaze libonwe
ngaphambili lemiphumela engemihle yemijovo yokugoma.

27:01.850 --> 27:05.890
Siyazi lokhu evela ePaul Ehrlich Institute.

27:05.890 --> 27:11.150
Kule nhlangano kuphela kubikiwe izimo
ezingamashumi amahlanu ezinkulungwane zokulimala okukhulu.

27:11.150 --> 27:19.291
Ngokwezincwadi zezokwelapha, kulinganiselwa
ukuthi kunezibalo ezingakabikwa ezingama-90%. Lokho

27:19.291 --> 27:24.010
kungaba cishe izigameko ezinzima ezingu-500 000.

27:24.010 --> 27:30.748
Akukhona nje ukubomvu kunoma iyiphi indawo yokugonywa, kodwa
lokho esikubonile eziphephandabeni kusukela lapho, okungukuthi

27:30.748 --> 27:36.585
abesifazane abasha abasebenzisa izihlalo zamasondo,
owesifazane okususwe kuye imitha emithathu yezisu zakhe,

27:36.585 --> 27:40.050
futhi lapho ukuhlotshaniswa nokugonywa kucacile ngokuphelele.

27:40.050 --> 27:47.430
Noma kunjalo, umkhiqizi cishe uzophunyuka
ngenxa yale mithetho emibi yomthwalo wemfanelo.

27:47.430 --> 27:51.673
Njengoba kungenzeka ukuthi uyazi,
kuneziphalamende eziyi-17 eJalimane: eziyi-16

27:51.673 --> 27:54.330
zezifundazwe ezimele no-1 zehulumeni kazwelonke.

27:54.330 --> 27:58.510
Ngakho-ke bekungaba namakomidi angu-17 okuphenya.

27:58.510 --> 28:03.090
Nokho, bekukhona okukodwa kuphela
esifundazweni sikazwelonke saseBrandenburg.

28:03.090 --> 28:10.687
Lokhu kungenxa yokuthi iqembu kuphela elifuna
ukucaciselwa yi-AfD, eyayiphikisana kuyo yonke

28:10.687 --> 28:14.690
indawo ngaleso sikhathi futhi eyayiphushela phambili.

28:14.690 --> 28:25.723
Isikhulu esisiza umqondisi we-PEI saxoxwa khona futhi sathi,
cishe siseduze nezinyembezi: "Lapho uhlelo lokugoma luqala

28:25.723 --> 28:34.994
ekuqaleni kuka-2021, sasicindezeleka ngokuphelele,
kuhlanganise nezibiko zokufa. Kwadingeka sithathe

28:34.994 --> 28:41.390
abasebenzi kwamanye amagatsha ukuze sibhekane nakho konke."

28:41.390 --> 28:47.609
Ngoba lokho okubhalwe lapha kumugqa wesishiyagalombili akugcini
nje ngokubhekisela enanini elingakaze libonwe lemiphumela

28:47.609 --> 28:51.770
engemihle yomuthi wokugoma, kodwa futhi nenani ngedosi ngayinye.

28:51.770 --> 29:03.610
6. Ngoba ukuvunywa kokugonywa kwe-mRNA kuyinqubo
yokuhlola, ngaphandle kokwazi ukuthi umphumela uzoba kanjani.

29:03.610 --> 29:07.610
Yini esiyaziyo? Asazi lutho ngempela.

29:07.610 --> 29:14.230
Futhi yingakho icala elibhekiswe
ku-BioNTech liyafaneleka, kodwa alibanzi ngokwanele.

29:14.230 --> 29:20.870
Kufanele futhi simangalele labo
abahlanganyele nabantu abakhiqize lezo zinto.

29:20.870 --> 29:27.310
E-Switzerland, lokhu kungu-Swissmedic. E-Europe,
kungu-European Medicines Agency yangaphambilini.

29:27.310 --> 29:30.870
Laba futhi yibo ababambe iqhaza.

29:34.670 --> 29:37.670
Futhi asazi ukuthi konke lokhu kuzomenyezelwa kanjani.

29:37.670 --> 29:43.010
Asazi ukuthi ekugcineni izoguqulwa kanjani,
isatshalaliswe kanjani futhi kamuva isuswe kanjani.

29:43.010 --> 29:50.045
Lokho kusho ukuthi sinendaba ye-pharmacokinetics, okuyigama
elisetshenziswayo ngemuva kwayo. Ngakho-ke, into isatshalaliswa

29:50.045 --> 29:54.510
kanjani emzimbeni? Asazi lutho ngalobu buchwepheshe be-mRNA.

29:54.510 --> 29:57.930
Okubi kakhulu, nokho, ukuthi asazi lutho nge-pharmacodynamics.

29:57.930 --> 29:59.530
Iyini incazelo ye-pharmacodynamics?

29:59.530 --> 30:02.050
Okusho ukuthi, umphumela wedosi.

30:02.050 --> 30:03.690
Futhi lapha yilapho kuba kuthakazelisa kakhulu.

30:03.690 --> 30:09.166
Siphinde saxhumana ne-Swissmedic lapha eSwitzerland mayelana
nomuntu olimele ngumjovo wokugoma, futhi ngemva kokuchaza

30:09.166 --> 30:14.450
ngokuningiliziwe ukuthi ubuchwepheshe be-mRNA busebenza kanjani,
sabuza ukuthi kubiza malini. Abazange bazi lutho ngalokho.

30:14.450 --> 30:16.070
Bebengazi ngempela lokho.

30:16.070 --> 30:20.590
Bakholelwa ukuthi i-mRNA efakwe
emzimbeni wabantu yayiyingxenye esebenzayo.

30:20.590 --> 30:23.016
Cha, yibhuluphu.

30:23.016 --> 30:30.242
Kwathatha isikhathi eside, kodwa ekugcineni safika endaweni lapho
sathi: i-mRNA iyipulani, kanti iphrotheni ye-spike

30:30.242 --> 30:37.430
iyinto ekugcineni ebangela umphumela osebenzayo,
ingxenye esebenzayo yemithi, njengoba ibizwa kahle kangaka.

30:37.430 --> 30:42.348
Kwabe sekufika umbuzo, Swissmedic othandekayo: Ingakanani
yeprotein ye-spike ekhiqizwa ngempela

30:42.348 --> 30:49.510
emzimbeni, imikrogramu emingaki yeprotein ye-spike
ngekilogremu ngakunye ngokwesisindo somzimba?

30:49.510 --> 30:53.630
Ngisenezimeyili ekhaya, ezisayinwe yiSwissmedic.

30:53.630 --> 30:57.250
Ngamafuphi: asazi.

30:57.250 --> 30:59.130
Asazi umthamo kuleli cala.

30:59.130 --> 31:04.930
Asazi futhi ukuthi yiziphi izingxoxo namanye
ama-molecule emzimbeni ezibandakanyekayo kulo lonke uhlelo.

31:04.930 --> 31:07.070
Asazi lutho.

31:07.070 --> 31:12.050
Bafazi nabesilisa, ngikhuluma lokhu ngokusobala
nangokwethembeka esiteji, futhi ngifuna

31:12.050 --> 31:16.450
amakhamera aphathe lokhu: lokhu kuwumsebenzi wobugebengu.

31:23.830 --> 31:26.070
Kodwa iya phambili, ayimi lapho.

31:26.070 --> 31:33.378
Bafazi nabesilisa, ngangikholelwa ukuthi konke kwakuyi-RNA
nje. Kuze kube uMcKernan, isazi esivela e-USA, asibonise

31:33.378 --> 31:36.690
ukuthi sasiphutha. Futhi sikwazile ukuqinisekisa lokhu.

31:36.690 --> 31:46.142
Akugcini nje ngokuthi i-RNA ifakwa kubantu kulesi siphephisi,
i-DNA nayo ifakwa, okusipha umphumela ohlala isikhathi eside

31:46.142 --> 31:50.970
futhi onamandla kakhulu kunalowo i-mRNA eyodwa engaba nawo.

31:50.970 --> 31:52.690
Kwenziwe umzamo omkhulu kulokhu.

31:52.690 --> 31:56.770
Ngokungeziwe, yebo, akufanele sikhulume nje
nge-RNA, kodwa kunalokho sikhulume nge-RNA eguquliwe.

31:56.770 --> 32:04.930
Lolu uracil, oluvamile ukwenzeka kulo,
luyi-pseudo-uracil, okugcina kwenza le RNA izinzile kakhulu.

32:04.930 --> 32:10.718
Lokhu kusho ukuthi sine-RNA ezinzile kakhulu, izinto
eziqhubeka zisebenza isikhathi eside, okuholela ekukhiqizweni

32:10.718 --> 32:13.610
kwale toxini emizimbeni yethu isikhathi eside kakhulu.

32:13.610 --> 32:19.050
Futhi ungabona kulomcibisholo obomvu ukuthi konke
lokhu kuwukwephula iseli – lokhu bekumele kumele iseli.

32:19.050 --> 32:25.010
Lapha, kwangenelelwa inqubo yomzimba;
lapha, kufakwa i-RNA, singasho kanjalo.

32:25.010 --> 32:28.270
Lena iyinucleus yeseli, lapho i-RNA ivamise ukuthulwa khona.

32:28.270 --> 32:34.110
Futhi kulokhu ukwephulwa,
ekugcineni kwenzeka ukuphendula okubulalayo.

32:34.110 --> 32:40.450
Bafazi nabesilisa, lokhu kuyisikhathi sokuqala
emlandweni wabantu ukuthi sikhiqize ubuthi bethu siqu.

32:40.450 --> 32:42.470
Kuze kube manje, sesibe sesichayekile
ezintweni ezinobuthi ezisemvelweni.

32:42.470 --> 32:46.112
Kuze kube manje, sesibe sesichayekile ezintweni
ezinobuthi ngokudla kwethu nangezingubo zethu.

32:46.112 --> 32:53.216
Manje, ngalokhu kungenelela, ngalokhu kungenelela
lapha eselini, siyakwazi ukukhiqiza itokisini thina uqobo.

32:53.216 --> 32:55.350
Yingakho ngabuza eminye imibuzo.

32:55.350 --> 33:04.901
Bengifuna ukwazi, ukuze ngichaze ngokunembile kancane, ngoba
ukungabaza ngemijovo yokugoma, phela... Ngakho-ke lapho i-WHO,

33:04.901 --> 33:14.297
njengochwepheshe futhi njengeNhlangano Yezempilo Yomhlaba Wonke,
enamazwe cishe wonke njengamalungu, ikhipha isitatimende

33:14.297 --> 33:20.743
esingacacile kangaka futhi imemezela abantu
abanombono njengengozi, khona-ke kumele

33:20.743 --> 33:24.750
ngibuze ukuthi ngempela lokho kusho ukuthini.

33:24.750 --> 33:31.379
Ngakho ngabuza: Ingabe ukungabaza
ngokugonywa kusho futhi ukungabaza ngezinkampani

33:31.379 --> 33:38.144
zemithi ezike zahlushwa izijeziso zamabhiliyoni?

33:38.144 --> 33:45.952
Ukungabaza ngemijovo kubaphathi
abavuma ngokushesha imijovo emisha?

33:45.952 --> 33:54.080
Ukungabaza mayelana nemijovo kubaphathi abangaqinisekisi
ngokwanele ukuphepha kwemithi ngemva kokuvunywa kwayo?

33:54.080 --> 34:02.006
Ukungabaza ngemijovo kubaphathi abangakalingani kahle ukusebenza
kwemijovo emisha, kodwa noma kunjalo baqinisekisa ukusebenza

34:02.006 --> 34:06.130
okuphezulu ngedatha encane nokwephula imithetho yokubika?

34:06.130 --> 34:08.630
Ngizokwenza kafushane.

34:08.630 --> 34:11.630
Ngivele ngatshelwa ngemizuzu emithathu.

34:11.630 --> 34:15.530
Chat-GPT uphendula yonke imibuzo
yami yokungabaza mayelana nokugoma:

34:15.530 --> 34:19.030
Yebo, lokho kusho ukungabaza ngokugoma.

34:19.030 --> 34:26.398
Futhi sesikubonile lokhu. Ikakhulukazi enguqulweni ebuyekeziwe,
ongayithola ku-inthanethi, kwakucacile

34:26.398 --> 34:33.030
kusukela ekuqaleni kuzo zonke iziphathimandla
zokulawula ukuthi lokhu bekungeke kusebenze.

34:33.030 --> 34:34.110
Lokhu kuwukuhlola.

34:34.110 --> 34:41.230
Awunalo ulawulo ngokunembile ngalokho okukhiqizwa emzimbeni,
ngobuningi, ikhwalithi nangokuthi kuze kube yini isikhathi.

34:41.230 --> 34:42.850
Sasazi konke lokho kusukela ekuqaleni.

34:42.850 --> 34:44.930
Noma kunjalo, kwavunyelwa.

34:44.930 --> 34:49.690
Ngiyacela ngokubonana ukuthi okungenani ufunde isifinyezo.

34:49.690 --> 34:53.870
Yebo, futhi kungani lokho kubaluleke kangaka?

34:53.870 --> 34:59.730
Kubalulekile ngoba lapha sikhuluma ngezidakamizwa zokuhlola.

34:59.730 --> 35:02.990
Futhi ngenze, akusikho nje ukuthi akuzange kwenziwe mizamo.

35:02.990 --> 35:09.090
Kukhona ezinye izici ezintathu noma ezine
ezenza le nqubo ibe yeyokuhlola kakhulu.

35:09.090 --> 35:12.290
NgesiJalimane, bathi babengazi
ukuthi umphumela wokugcina uzoba kanjani.

35:12.290 --> 35:21.665
Futhi njengesintu, njengesintu kusukela eMpini Yezwe Yesibili,
sakholelwa ukuthi ngeke siphinde sivumele lokhu kwenzeke futhi.

35:21.665 --> 35:29.998
Yingakho sakha iNkodo yaseNuremberg futhi sayifaka emthethweni lo
Mqathango Wamazwe Ngamazwe Ngamalungelo Esintu

35:29.998 --> 35:37.770
Nezepolitiki, Isigaba 7, esisebenza kuzo zonke
izimo, ngisho nasezimo eziphuthumayo zomphakathi.

35:37.770 --> 35:45.095
Futhi lo mthetho ovikelayo ophoqelekile wokuvimbela ukubamba
iqhaza, ikakhulukazi ukubamba iqhaza

35:45.095 --> 35:53.110
okungazelelwe ezilingweni, waphulwa izigidi zamahlandla
ngoba abantu banikezwa ulwazi olungelona iqiniso.

35:53.110 --> 35:56.800
Baxukunyiswa futhi bacindezelwa.

35:56.800 --> 36:07.968
7. Ngoba izigaba ze-WHO zinqunywa ngokungahleliwe
(isb. izimfuneko ze-pandemic kanye nokuhlolwa kwe-PCR).

36:07.968 --> 36:15.270
I-Switzerland yamukele izincomo ze-WHO
ngaphandle kokuzihlola. Kufanele kushiwo lokho.

36:15.270 --> 36:21.470
Lokhu kubalulekile ngoba asifuni
nhlobo ukuthi lokhu kwenzeke futhi.

36:24.930 --> 36:31.310
Kwethulwe izinyathelo ezingazange ziqinisekiswe
ngokwesayensi, ezingasizi nhlobo noma eziyingozi.

36:31.310 --> 36:37.710
Futhi ngisho, ngazo zonke lezi zinto – izimaski
eziphoqelekile, ukuvalwa kwendawo – akukho bufakazi besayensi.

36:37.710 --> 36:45.710
Ngokuphambene nalokho, ukuhlolwa kwe-PCR akufanele
ukusetshenziswa kwezokwelapha. Kufanele kuphela izinkampani.

36:45.710 --> 36:54.229
Besinokulinganiso kwe-PCR, okwakwaziwa kusukela ekuqaleni –
ngikhumbula ingxoxo yephaneli eyaziwayo e-Aarau ngomhlaka 14

36:54.229 --> 37:03.386
Agasti, lapho uProfesa Marcel Tanner, ilungu leqembu lomsebenzi
le-COVID-19 le-Federal Council kanye nomengameli we-Swiss Academy

37:03.386 --> 37:09.633
of Sciences, waphendula ngokusobala umbuzo
ovela kuSamuel Eckert, ethi, bheka, ukuhlolwa

37:09.633 --> 37:12.990
kwe-PCR akunikezi ukuxilongwa kwezokwelapha.

37:12.990 --> 37:17.610
Yilokho okubalulekile, ngakho-ke akulungile
ukusho ukuthi ukuhlolwa okuhle kufakazela isifo.

37:17.610 --> 37:18.590
Bayazi konke.

37:18.590 --> 37:27.256
Futhi ukuthi yonke le nkqubo yayingahleliwe kanjani,
yayingamanga ngokuphelele, kwavezwa kubo bonke ababekhona

37:27.256 --> 37:32.323
ohlelweni lwethu lwezingxoxo i-ARENA ngomhlaka 7 Januwari 2022.

37:32.323 --> 37:37.489
U-Ignazio Cassis, owayenguMongameli weNhlangano yaseSwitzerland
futhi engudokotela ngomsebenzi, wathi noma ubani oshonela

37:37.489 --> 37:42.710
engozini yemoto futhi kutholakala ukuthi une-coronavirus,
ukushona kwakhe kubalwa njengokushona ngenxa ye-coronavirus.

37:42.710 --> 37:45.750
Kwabe sekuyilapho umethuli emisa khona wacela ukucaciselwa.

37:45.750 --> 37:52.310
Yebo, kusho uCassis, yebo, kulungile,
yilokho i-WHO eyenzile ngokuhlukanisa kwayo.

37:52.310 --> 38:01.184
Futhi konke lokhu kwaphakanyiswa ngempela yi-WHO; akuzange
kuvele nje, kuhlanganise nokuhlukaniswa kwamacala e-COVID-19.

38:01.184 --> 38:03.910
Iqiniso elilandelayo.

38:05.950 --> 38:12.610
Abezindaba bahlala bebika ngezifo zokufa
ze-coronavirus noma, okubi kakhulu, izifo zokufa ze-Covid.

38:12.610 --> 38:19.750
Nokho, kunevidiyo eyaziwayo kahle yeNhloko yethu ye-RKI,
uWieler. Kuyo, uthi sibala wonke umuntu oshonile

38:19.750 --> 38:24.490
one-test ebonisa i-coronavirus njengokufa ngenxa ye-coronavirus.

38:24.490 --> 38:30.368
Ukuhlolwa okuhle kungaba amasonto noma izinyanga ezedlule.

38:30.368 --> 38:34.930
Ngamanye amazwi, uma umuntu ethola umphumela wokuthi unegciwane
ngenxa yokuba nomkhuhlane, uzolulama,

38:34.930 --> 38:39.744
ngokuvamile ngemva kwesonto, noma ngemva
kwezinsuku eziyisikhombisa uma ethatha imishanguzo.

38:39.744 --> 38:45.933
Kwathi ezinyangeni ezintathu kamuva,
waphahlaza ibhayisekili lakhe legesi esihlahleni. Bese

38:45.933 --> 38:49.984
siba nokufa okunye kwe-coronavirus ezibalweni.

38:49.984 --> 38:54.378
Lokho engikushilo kugcizelelwa yilokho
ukuthi lezi – ngithanda ukuzibiza ngokuthi ukufa

38:54.378 --> 38:57.090
kwe-PCR, okuyigama elingathathi hlangothi.

38:57.090 --> 39:00.690
Cha, empeleni imi phakathi.

39:00.690 --> 39:04.750
Ngakho-ke bashonile futhi batholeke benesifo ekuhlolweni kwe-PCR.

39:04.750 --> 39:09.070
Yilokho nje. Yikho konke esikwaziyo. Ukuhlolwa
kwangemva kokufa kwakungeyenzeki cishe nhlobo.

39:09.070 --> 39:17.239
Nansi-ke, umgomo onzima ku-isichibiyelo esiphakanyisiwe soMthetho
Wezifo Ezibhubhanayo, ozosivumela iKhonsili Kazwelonke

39:17.239 --> 39:24.290
ukuthi ifune ukuthi zonke izikhungo zihlolisise amanzi
angcolile ukuze kutholakale amagciwane abangela izifo.

39:24.290 --> 39:30.190
Okungukuthi, ukusebenzisa indlela yokulandelana kwe-genome.

39:30.190 --> 39:41.543
Ngakho-ke, uya phansi ezingeni lama-athomu futhi uzama
ukusebenzisa ukuhlolwa kwe-PCR emanzini angcolile, futhi ufunda

39:41.543 --> 39:54.370
amakhasi eti, ukuze wakhe ubufakazi bezinsongo, okwenza iKhonsili
Yezwe ivunyelwe ukumemezela umthetho wezimo eziphuthumayo.

39:54.370 --> 39:57.070
Lokho kuwukuzikhethela ngokungahleliwe ngokomgomo.

39:57.070 --> 40:02.110
Futhi lokho kungenza ngingcangcazele njengommeli, ngoba
ngokuvamile ngiyazonda ukuzithathela izinqumo ngokungahleliwe.

40:02.110 --> 40:05.490
futhi impela hhayi njengesisekelo somthetho wezimo eziphuthumayo.

40:05.490 --> 40:06.590
Akufanele kwenzeke.

40:06.590 --> 40:11.470
Kukhona-ke lo hlu odumile weSifo X. Lokho
ngokuyisisekelo kuwukulinganisa okuhle kakhulu.

40:11.470 --> 40:15.470
Ngakho-ke, ukuqagela kokuthi yiluphi
uthuthu olungahlasela ngokulandelayo.

40:15.470 --> 40:20.620
Imikhiqizo yokubhekana nobhubhane isivele itholakala
ngokusekelwe kulesi sifo. Imijovo yokugoma inikezwa ngaphansi

40:20.620 --> 40:23.410
kwegama elithi Ukuhunyushwa Kokusetshenziswa Okuphuthumayo.

40:23.410 --> 40:27.903
Futhi wonke amazwe kufanele asungule izimvume eziphuthumayo.

40:27.903 --> 40:33.890
Izimvume eziphuthumayo, bafazi nabesilisa,
azikakayinikezwa ngokusemthethweni kuze kube manje.

40:33.890 --> 40:41.321
Kwase kusele izithiyo ezincane okungenani kuzo zonke izizwe zethu
eYurophu naseSwitzerland. Kodwa ngaphansi kwesihloko esithi

40:41.321 --> 40:47.742
"ukuvunywa okuphuthumayo" – okukhona e-United States – konke
okudingekayo ukuthi igunya elifanele limemezele

40:47.742 --> 40:53.664
isimo esiphuthumayo, bese kungasadingeki
olunye uphenyo mayelana nokusebenza noma ukuphepha.

40:53.664 --> 40:55.750
Akukho nhlobo, ngoba kuyiphuthumayo.

40:55.750 --> 40:57.910
Lokho kuwumqondo wezempi ngemuva kwalokho.

40:57.910 --> 41:05.920
Ngamafuphi, lona umjikelezo omkhulu wezomnotho
okhona ngokuzimela kunoma yisiphi isimo esiphuthumayo.

41:05.920 --> 41:13.230
Kodwa udokotela wami wake wangitshela ukuthi ungakwazi kuphela
ukubona umehluko phakathi kokubanda ne-flu ngokwenza ukuhlolwa.

41:13.230 --> 41:15.790
Izimpawu zihlala zifana njalo.

41:15.790 --> 41:22.710
Abadala kini bazokukhumbula lesi sikhangiso:
iRaider iba yiTwix, akukho okunye okushintshayo.

41:22.710 --> 41:32.650
Ngakho-ke umuntu angaphinde ahumushe ukudlulisela kusuka
ku-influenza kuya ku-coronavirus, manje sekubuyele ku-influenza.

41:32.650 --> 41:37.184
Bekungekho lutho ongakubona. Akukho
mbungu, akukho simo esiphuthumayo, akukho lutho.

41:37.184 --> 41:42.990
Kodwa lokho kwakungenxa yezinyathelo
kuphela, akunjalo? Ipharadokisi yokuvimbela.

41:42.990 --> 41:52.488
Kodwa uma sibheka imibiko ye-WHO, hhayi lezo zibalo zemodeli
ezingajwayelekile ezivela eLondon, kodwa izinombolo zangempela.

41:52.488 --> 41:58.758
Bese bethi – uma kubalwa yonke leyo
'pseudo-pandemic' kusukela ngo-2020 kuya ku-2022 – ukufa

41:58.758 --> 42:03.130
okungaphezu kwesilinganiso eSweden bekuphansi kunaseJalimane.

42:03.130 --> 42:11.330
E-Sweden, amasonto nezitolo azivaliwe ngisho nosuku olulodwa.

42:11.330 --> 42:17.248
Saba nezinyanga eziyisishiyagalombili zokuvala
eJalimane, lapho kwakubi kakhulu kunaleli lizwe lenu.

42:17.248 --> 42:20.810
Izinyanga ezimbili zokuqala, bese
ezinye izinyanga eziyisithupha kamuva.

42:20.810 --> 42:26.630
Besinazo ngisho nezikhawu zokungaphumi emakhaya
zabashadile ngenxa yezizathu zokulawula ukutheleleka.

42:26.630 --> 42:33.010
Bavunyelwe ukuzibambana embhedeni ebusuku,
kodwa abavunyelwe ukuphuma ngaphandle ndawonye.

42:33.010 --> 42:36.490
Zicabange nje lokho.

42:36.490 --> 42:44.902
Lesi siqiniseko sesihlanu siqinisekisa ngokuphelele ukuthi lokhu
akuzange kube ngenxa yezinyathelo ezinkulu, okungukuthi ukweqisa

42:44.902 --> 42:48.910
ekulawulweni komthetho, kodwa kwakukhona nezinye izizathu.

42:48.910 --> 42:53.659
Futhi ngingakutshela kuphela ukuthi sibhekene
nobugebengu obuhlelekile, futhi bube khona

42:53.659 --> 42:56.490
izinkulungwane zeminyaka nezinkulungwane zeminyaka.

42:56.490 --> 43:03.430
Sisebenza kuphela nabantu, futhi namuhla
ngizophinde ngikhulume ngamagama nobuso.

43:10.490 --> 43:20.274
Isihloko salo simpozium se-WHO, ngempela, isivumelwano
sobhubhane, futhi ngithanda ukusebenzisa le minithi engu-20

43:20.274 --> 43:29.800
ukukhuluma ngalesi sihloko ngokuningiliziwe, ngoba iqiniso
liwukuthi ingxenye entsha ifakiwe kulesi sivumelwano

43:29.800 --> 43:40.670
sezempilo se-WHO esisha, lesi sivumelwano sobhubhane, okwamanje
okungakakhangiswa kabanzi noma okungakawamukelwa abanye.

43:40.670 --> 43:49.568
Futhi lesi isigaba esibaluleke kakhulu, ngoba i-WHO
ilungiselela umhlaba wonke ukuhlaselwa ngamabhaktheriya.

43:49.568 --> 43:56.192
Yingakho kufanele noma kumele ukhumbule isifinyezo esithi AMR.

43:56.192 --> 44:00.830
AMR imele ukumelana nemithi ebulala amagciwane.

44:00.830 --> 44:08.930
Ngakho-ke lapha asibhekani nombuzo wokuthi ngabe
sibhekene nabasizi, kodwa sibhekisisa inhlangano yabenza okubi.

44:08.930 --> 44:09.790
Lokho sekufakazelwe.

44:09.790 --> 44:14.730
Futhi yilona umehluko omkhulu uma kuqhathaniswa nabanye abaningi.

44:14.730 --> 44:24.958
Kukhona isigaba esivumelwaneni se-WHO ngaphansi kweSigaba 4,
manje futhi ngaphansi kwepharagrafu 3h. Futhi kukhona

44:24.958 --> 44:30.990
okuthile okwethulwe lapho okubonakala kungabalulekile ekuqaleni.

44:30.990 --> 44:36.510
Lokhu kuhlobene ne-AMR, ukumelana nemithi yokulwa namagciwane.

44:36.510 --> 44:45.986
Ngamafuphi, kusho ukuthi zonke izizwe ezisayine
emhlabeni, okungukuthi cishe zonke izizwe, manje kumele

44:45.986 --> 44:50.872
zizilungiselele ukuthatha izinyathelo zokuphendula.

44:50.872 --> 45:00.513
Lokhu kusho ukuthi uma kuba nokwesaba okubanzi ngamagciwane,
njengalokhu okwenzekile ngamagciwane e-virusi, bazothi

45:00.513 --> 45:11.545
manje kudingeka babe nohlelo lokuvala wonke umuntu, isibonelo,
ukuze babhale ikhodi yabo yofuzo. Futhi okuningi kakhulu.

45:11.545 --> 45:21.050
8. Ngoba i-WHO ayikaze yenze noma yalele
ukubuyekezwa okuzihlola ngemuva kobhubhane lwe-COVID-19.

45:21.050 --> 45:28.790
Futhi kufanele siqaphele ukuthi singaqhubeki nokwengeza ukuhlukana
phakathi kwabantu abangagonyelwanga nalabo abagonyelwe.

45:33.790 --> 45:37.317
Ngaphandle kwalokho, ngeke sibe nethuba
lokubhekana nalokho okwedlule. Ngaphandle kwalokho,

45:37.317 --> 45:39.200
ngeke sikwazi ukuqhubekela phambili ndawonye.

45:39.200 --> 45:43.570
Ngifuna ukunika ithemba kwabanye
abahlaselwe yimijovo yokugoma. Lena yipatholoji yami.

45:43.570 --> 45:48.000
Yonke isibhedlela engangisebenza
kuyo ithatha i-pathology. Ngenzeni?

45:48.000 --> 45:50.850
Angizange ngikhathale, ngashayela itekisi
– angikwazanga ukushayela – esibhedlela:

45:50.850 --> 45:51.950
Ngifuna umbiko wami wepatoloji.

45:51.950 --> 45:52.643
Akwenzeki!

45:52.643 --> 45:55.950
Yebo, kungenzeka. Kungenjalo, kuzoba nomsindo omningi.

45:55.950 --> 45:57.790
Lokho kuvela ezibhedlela ezahlukene.

45:57.790 --> 45:59.570
Futhi ngithumele lokhu kuProfesa Burkhardt.

45:59.570 --> 46:04.811
Ngathi, ngiyacela, profesa othandekayo,
bheka ubone ukuthi ngempela angiguli ngenxa

46:04.811 --> 46:08.890
yePfizer noma ngabe ngiqinisile ekugcineni.

46:08.890 --> 46:11.890
Kwabe sekufika umphumela.

46:14.261 --> 46:20.430
Ukuthi i-endothelium ishonile. Futhi lokhu sekufakazelwe.

46:20.430 --> 46:23.490
Futhi ngokuhlazeka kweJalimane,
iSwitzerland kanye nazo zonke izwekazi laseYurophu;

46:23.490 --> 46:31.808
Okwamanje akukho laboratori eyodwa ehlola izifo
kubantu abalimele ngemijovo yokugoma noma kwabashonile.

46:31.808 --> 46:34.650
Noma yiliphi isazi sezifo esibona
lokhu manje kufanele sibe nehlazo.

46:34.650 --> 46:37.630
Lolu vivinyo kulula kakhulu ukulufaka umbala.

46:37.630 --> 46:39.390
Kodwa akekho owenza lokhu.

46:39.390 --> 46:46.739
Akekho onamandla okuthi, "Kukhona abantu abangama-200
abashonile esibhedlela. Ngizophenya lokhu bese ngithi bagula

46:46.739 --> 46:50.890
ngenxa yePfizer, ukuze abantu ekugcineni bakwazi ukumangalela."

46:50.890 --> 46:52.130
Akekho othatha isibindi sokwenza lokho.

46:52.130 --> 46:56.090
Futhi ngithi kini, akulungile uma nihlala nithule.

46:56.090 --> 46:59.570
Ngoba labo abathule bayabamba iqhaza. Wonke umuntu ngamunye kubo.

46:59.570 --> 47:01.430
Yini engiyifinyelele ngedwa kuze kube manje?

47:01.430 --> 47:03.890
Abaningi bathi akakaze afinyelele lutho nhlobo.

47:03.890 --> 47:11.230
Ngiya kudokotela abangikwelapanga ngaphambilini ngizizwa
ngikhululekile ngokuphelele, futhi ngiphethe: isitifiketi

47:11.230 --> 47:19.430
sami sokulimala kwemijovo yokugoma, umbiko wami wepatoloji,
amanani ami e-spike wamanje kanye nokwelashwa kwami okusisiza.

47:19.430 --> 47:21.570
Futhi uye kudokotela, cabanga ngalokho.

47:21.570 --> 47:24.800
Ingabe yonke imisebenzi yakho yezokwelapha
ayigcwele yini umonakalo wezitofu zokugoma?

47:24.800 --> 47:27.806
Ungathanda ukubasiza? Yebo noma cha?

47:27.806 --> 47:36.870
Umzamo wokuthulisa ngokuphelele izingxoxo
nge-coronavirus lapho kwakusungulwa impi e-Ukraine wehlulekile.

47:43.136 --> 47:53.150
Manje izihlabani zokuqala sezibuyela ezinhlelweni zokuxoxa
futhi zikhuluma ngokwamukela okwenzekile esikhathini esedlule.

47:53.150 --> 48:01.450
Kusuka eKhomishini Yokuphenya, okuwukubuyekeza
okungenalujulile nje ngenkathi uphuza ingilazi yewayini.

48:01.450 --> 48:05.630
Futhi isivalo asifaki.

48:05.630 --> 48:09.590
Akumangalisi ukuthi isivalo asifaneli phezulu.

48:09.590 --> 48:13.590
ngoba konke abakwenzile kwakungavunyelwe.

48:13.590 --> 48:16.430
Lokho kungiqeda.

48:16.430 --> 48:22.750
Ngicabanga ukuthi konke lokhu kungahlelwa
kangcono njengokuphazamiseka kwengqondo okubanzi.

48:22.750 --> 48:26.850
Igama elithi udiktatshi kubonakala lingalungile kimi.

48:26.850 --> 48:33.024
Ngoba ebudiktatheni, abantu
baphoqelelwa ukwenza izinto abangafuni ukuzenza.

48:33.024 --> 48:37.470
Kanti ngaphansi kobuphathekayo bokubusa
ngokuphelele, bahlanganyela ngokuzithandela.

48:37.470 --> 48:43.136
Futhi kufanele uqaphele ukuthi izakhamuzi
eziningi zithathe ingxenye ngokuzithandela.

48:43.136 --> 48:47.250
Ikakhulukazi eJalimane ngomqondo womgcini webhulokhi.

48:47.250 --> 48:53.449
Futhi ngokwenza kanjalo, abezepolitiki sebeguqule izigidi zabantu
baba abahlanganyeli, isibonelo abanikazi

48:53.449 --> 49:00.590
bamarestshurenti okumele banqabe izivakashi ezingagonyelwanga,
kanye nosomabhizinisi okumele baqaphe abasebenzi babo.

49:00.590 --> 49:09.632
Iqiniso lokuthi empeleni kunezigidi zabahlanganyeli
kwenza kube nzima kakhulu ukufinyelela emaphethelweni yendaba.

49:09.632 --> 49:13.870
Inkantolo, imidiya kanye nezifundo
ze-akhademikhi zihlulekile ngokuphelele.

49:13.870 --> 49:17.510
Ngicabanga ukuthi wonke umuntu manje uyavuma ngalokho.

49:23.616 --> 49:28.890
Ukuhlolwa kabusha okungokoqobo akufuneki nhlobo.

49:28.890 --> 49:34.650
Futhi lokho kusho ukuthi uma iKhonsili Yezwe, iPhalamende,
izinkantolo, amacantoni kanye neziteshi zezindaba benqaba

49:34.650 --> 49:39.268
ukubhekana nalolu daba ngendlela efanele,
khona-ke okuthile okufana nalokho esisanda kukubona

49:39.268 --> 49:41.850
kungase kwenzeke futhi nganoma yisiphi isikhathi.

49:41.850 --> 49:44.933
Futhi yingakho kumele sifunde izifundo kuqala.

49:44.933 --> 49:49.927
Akufanele siqhubeke phambili noMthetho Omusha Wezifo
Ezibhubhanayo, izivumelwano zebhubhane noma ukuzithoba e-EU.

49:49.927 --> 49:53.990
Esikhundleni salokho, kumele sibhekane nalokho okwedlule.

49:59.506 --> 50:05.061
Ukuze kwandiswe ingcindezi yokwenza lesi sibuyekezo, ngincoma
kakhulu, ngempela ngiyakucela ukuthi usayine

50:05.061 --> 50:10.496
umkhankaso wesi sibuyekezo uma ungakayisayini.
Ngiyacela, noma kunjalo, qiniseka ukuthi uyasayina.

50:10.496 --> 50:11.616
Ngiyabonga.

50:11.616 --> 50:17.330
Kulungile, ngakho-ke umphumela
wesikhashana, engisanda kukusho, ufingqiwe lapha futhi.

50:17.330 --> 50:23.870
Ngaphandle kokubuyekezwa, azikho izifundo. Izifundo
ezifundiwe. Futhi impela azikho izinkontileka zobhubhane.

50:23.870 --> 50:31.470
9. Ngoba imithetho esemthethweni yenqubo ye-WHO ayilandelwa.

50:31.470 --> 50:39.995
Kulungile, kukhona enye iphuzu elibalulekile okufanele uligcine
engqondweni, okungukuthi lezi zinguquko zingavotwa kuphela

50:39.995 --> 50:48.250
uma inguqulo yokugcina yokuvota isithunyelwe eMhlanganweni
Wezempilo Yomhlaba okungenani izinyanga ezine ngaphambi.

50:48.250 --> 50:53.326
Ngakho-ke lokho kuzobekwa ekhethweni ekupheleni
kukaMeyi, kanti inguqulo yokugcina izoba ekupheleni kukaJuni.

50:53.326 --> 50:59.410
Uxolo, ekupheleni kukaJanuwari 2024. Kodwa akutholakali.

50:59.410 --> 51:02.550
Siyalalela nje, sixoxisana, sixoxisana, sixoxisana.

51:02.550 --> 51:11.160
Ngakho-ke, lokho kusho ukuthi kuzophikisana nemithetho yabo
uqobo, njengoba kuchazwe eSigabeni 55(2) seMithetho Yezempilo,

51:11.160 --> 51:19.450
futhi kuzophikisana nemithetho yabo ye-WHO yokuqugquzelela
izinqubo uma befuna ukuvota ngakho manje ekupheleni kukaMeyi.

51:19.450 --> 51:31.773
Ngakho-ke, uDkt. Silvia Behrendt nenhlangano yakhe, i-Global
Health Responsibility Agency, babhale incwadi evulekile kuTedros,

51:31.773 --> 51:39.989
uMphathiswa-Jikelele, bemsolile ngalokhu
ngqo futhi bethi: Unesibopho sokuqinisekisa

51:39.989 --> 51:44.550
ukuthi kulandelwa imithetho yenqubo ye-WHO.

51:44.550 --> 51:52.353
Awukwazi ukuvumela lezi zinguquko zivotwe emasontweni ambalwa
ezayo ngaphandle kokuthi noma ubani, noma

51:52.353 --> 52:00.030
yiliphi izwe, libe nethuba lokuzihlola
ngaphakathi ukuthi lezi zinguquko zisho ukuthini kithi.

52:00.030 --> 52:04.310
10. Ngoba empeleni kuwudiktatshi wezempilo

52:04.310 --> 52:13.673
I-WHO ithathe igunya elilodwa lokuchaza, amandla
angaphezu kwesidingo kanye nobunikazi bolwazi.

52:13.673 --> 52:17.536
I-WHO ifuna ithonya elengeziwe. Ifuna izibopho ezibophezela.

52:17.536 --> 52:20.490
Kuze kube manje, besinikeza izeluleko ngokwemvelo.

52:20.490 --> 52:23.750
Futhi esikufunayo manje ngalezi zivumelwano wumandla obophezayo.

52:23.750 --> 52:28.736
Futhi ngendlela ephula ukuzimela kwethu.

52:28.736 --> 52:34.550
Kukhona okwamanje imithetho yamazwe
ngamazwe esebenzayo: imithetho yezempilo.

52:34.550 --> 52:39.690
Kumele siyinqabe ngokusebenzayo ngaphambi kosuku oluthile.

52:39.690 --> 52:41.470
Ngakho-ke sidinga ukuthatha isinyathelo.

52:41.470 --> 52:45.630
Kukhona isivumelwano sobhubhane. Kufanele sisayinwe.

52:45.630 --> 52:50.810
Futhi kumele sivimbe lokhu ukuthi kungasayinwa.
Futhi lokho empeleni kuzokwenzeka ekupheleni kukaMeyi.

52:50.810 --> 52:56.364
Futhi iKhonsili Kazwelonke izama ukugcina
iPhalamende lingabandakanywa ngokungacacisi

52:56.364 --> 52:59.670
nokufihla imininingwane. Futhi iyathandabuza.

52:59.670 --> 53:04.610
Futhi kuhlala kukhulunywa amanga
emikhandlwini. Lokho akulona iqiniso nhlobo.

53:04.610 --> 53:10.610
Futhi okubalulekile kithi ukuthi isivumelwano
kumele ngempela sibekwe phambi kwePhalamende.

53:10.610 --> 53:14.350
Ngoba kuphela ngaleso sikhathi
kufanelekile ireferendamu. Futhi singavota ngakho.

53:14.350 --> 53:16.830
Lokho kubalulekile.

53:16.830 --> 53:22.350
Khona-ke ukuthuthukiswa kwamakhambi
nokuthengiswa kwazo kuzobekwa phakathi.

53:22.350 --> 53:25.770
Lokhu kusho ukuthi i-WHO ingenela
izinkontileka nezinkampani zemithi.

53:25.770 --> 53:30.490
Impela, i-WHO izokhipha imali eningi
eziphongolweni zayo bese izisiza yona.

53:30.490 --> 53:34.170
Kwenziwa izinqumo mayelana nokuthi intuthuko
izokwenzeka kuphi nokuthi yiziphi izinkampani ezizobamba iqhaza.

53:34.170 --> 53:37.150
Amanani alawulwa futhi anqunywa.

53:37.150 --> 53:41.344
Akekho osefuna ukukhuluma manje,
ikakhulukazi iziphathimandla zikahulumeni.

53:41.344 --> 53:46.710
Futhi ukwamukelwa kokugonywa kuvame ukukhuthazwa.

53:46.710 --> 53:54.170
Kufanele uthathe imijovo yokugoma ekampini unyaka
ngamunye, bese-ke iphelelwa yisikhathi futhi kumele ilahlwe.

53:54.170 --> 53:56.576
Khona-ke kuzoba nesidingo esiphuthumayo futhi.

53:56.576 --> 54:01.770
Ngakho-ke kufana nomshini osebenza
ngokungapheli embonini yezemithi.

54:01.770 --> 54:03.630
Kuyasiza embonini yezemithi.

54:03.630 --> 54:10.285
Ngokungeziwe, akuyona inhlangano ephakeme kunamazwe,
kodwa iyinhlangano yamazwe ngamazwe kahulumeni nje kuphela,

54:10.285 --> 54:13.920
futhi ngaphezu kwakho konke, ayinayo imonopoli yolwazi.

54:13.920 --> 54:23.148
Nokho, uyazibheka konke lokhu futhi, ngaphezu kwalokho,
kumele ahloniphe amalungelo ayisisekelo futhi, njengoba kumele

54:23.148 --> 54:28.130
ngigcizelele kaningi, kumele ahlolisise njalo izenzo zakhe.

54:28.130 --> 54:31.390
Lezi yizono ezinzima kakhulu, engazenzanga yena.

54:31.390 --> 54:33.390
Akufanele ikubangele umonakalo.

54:33.390 --> 54:43.544
Eminyakeni emine nengxenye edlule, uzihlekisile ngokuphelele
ngokuphakamisa kaningi lezi zinto ezinobuthi njengesisombululo

54:43.544 --> 54:49.120
esisodwa kuphela ekulweni nalowo mcimbi obizwa ngokuthi insongo.

54:49.120 --> 54:52.130
Futhi lapha sifika esitatimendeni sokuqala esibalulekile.

54:52.130 --> 55:03.310
Kufanele i-WHO inganikwa igunya lokuthatha
ngodlame amandla noma ukunikezwa amandla angeziwe.

55:03.310 --> 55:08.070
Akukaze kufakazwe nje, kodwa lapha kudingeka umgijimo wokugcina.

55:08.070 --> 55:12.330
Yima! Ukuhlaziywa Kwemva Kokwenza eSigabeni Sezempi.

55:12.330 --> 55:21.766
Futhi kuphela lapho zonke amaphutha esixazululiwe singakhuluma
ngezivumelwano ezintsha, futhi impela hhayi ngaphambi kwalokho.

55:21.766 --> 55:29.181
Ngakho-ke lokho esikwenzayo lapha, ngokwezinga elithile,
ukubikezela okuzayo, ngoba singakwazi kuphela ukuhumusha lezi

55:29.181 --> 55:36.597
zinguquko eziphakanyisiwe futhi siqaphele ukuthi, kuze kube
manje, ithimba lezixoxiswano laseSwitzerland alikaze lithi

55:36.597 --> 55:40.570
ngempela, yebo, asizithandi lezi zinguquko eziphakanyisiwe.

55:40.570 --> 55:47.403
Sifuna ngempela ukuvikela amalungelo abantu, sifuna ukuthi
umgomo wokuhlukaniswa kodlame uthathelwe indaba, sifuna le nto

55:47.403 --> 55:51.160
emangalisayo yokungabi namthetho, lo mandla adlula umda e-WHO,

55:51.160 --> 55:59.759
Kumele sikhawulele lokhu ngogunyaziwe lokuqapha noma lokulawula,
futhi ngaphezu kwakho konke, akufanele sivumele i-WHO

55:59.759 --> 56:07.690
yodwa ukuthi inqume ukuthi yiluphi ulwazi emkhakheni
wezempilo wonke oluqondile nokuthi yiluphi olungelona.

56:07.690 --> 56:12.490
Angikakuzwa lokhu emlonyeni wanoma
yimuphi umgcini-mthetho eSwitzerland.

56:12.490 --> 56:15.950
Kodwa bekufanele utshele kanjalo, ngoba awuvumelani nakho.

56:15.950 --> 56:17.890
Futhi yingakho sidinga ukukhuluma ngakho.

56:17.890 --> 56:21.000
Ngakho-ke, yini okuqukethwe ngokujwayelekile?

56:21.000 --> 56:27.200
Ngingachaza kuphela okuqukethwe ngokujwayelekile
ngokufingqiwe, kodwa kumayelana neshishini elikhulu kakhulu.

56:27.200 --> 56:34.390
Lokhu ukusungulwa komkhakha wangempela wezifo ezithathelana
umhlaba wonke, futhi kucatshangwe ngokucophelela kakhulu.

56:34.390 --> 56:37.270
Ngakho-ke uma uyifunda ngokwakho, uzoqonda.

56:37.270 --> 56:44.104
Kuqala lapha ngaphansi kwesihloko, sekushiwo ukuthi okubi kakhulu
okwakungasisenzeka ngaphansi kwe-Covid

56:44.104 --> 56:50.630
kwakuwukuthi besingakwazi ukuhlinzeka wonke umuntu
ngenani elifanayo lomjovo ngesikhathi esisodwa.

56:50.630 --> 56:55.310
Ukusatshalaliswa okulinganayo,
ukusatshalaliswa okulinganayo akusebenzi.

56:55.310 --> 56:58.170
Igama elithi 'equity' lakhiwa ngenhloso yalokhu.

56:58.170 --> 57:02.153
Ubulungisa kufanele kusho ukusatshalaliswa okulinganayo.

57:02.153 --> 57:09.973
Futhi ngaphansi kwalokhu, abantu bathi bekubi kakhulu, bekuyingozi
kakhulu, kwakungafa abantu abayizigidi eziningi kakhulu.

57:09.973 --> 57:16.813
Kumele sinikeze i-WHO igunya lokunquma
ukuthi yiziphi imikhiqizo ekhiqizwayo.

57:16.813 --> 57:22.953
Ngakho-ke sikhuluma ngezinto zomuthi wokugoma
ezisekelwe ku-mRNA, ngezinto zokuxilonga,

57:22.953 --> 57:26.630
noma yiziphi izinhlobo zemikhiqizo yobhubhane.

57:26.630 --> 57:29.970
I-WHO kufanele ivunyelwe ukunquma konke lokhu.

57:29.970 --> 57:36.809
Ngesikhathi ngiqala ukubheka indlela ye-One Health,
ngamangala kakhulu ukufunda ukuthi yaqala ngo-2004, ikakhulukazi

57:36.809 --> 57:41.260
engqungqutheleni eYunivesithi yaseRockefeller eNew York.

57:41.260 --> 57:46.290
Futhi ngithanda ukukufundela ukuthi
bayichaze kanjani ngaleso sikhathi.

57:46.290 --> 57:53.537
Impilo Eyodwa: Ukuqaphela uxhumano phakathi kwezempilo yabantu,
yezilwane zasekhaya nezilwane zasendle, kanye nengozi ezibangelwa

57:53.537 --> 57:59.493
yizifo kubantu, ekunikezweni kokudla kwabo nasemnotweni wabo,
kanye nokubaluleka kwezinhlobonhlobo zezinto

57:59.493 --> 58:05.070
eziphilayo ekuvikelweni kwemvelo enempilo
nezinhlelo zemvelo ezisebenzayo esizidingayo sonke.

58:05.070 --> 58:11.287
I-Agenda 2030, njengoba kungenzeka ukuthi
usuwuzwile, yayaziwa ngaphambilini njenge-Agenda 21

58:11.287 --> 58:14.570
noma, ngokuzigqaja, i-Agenda yenkathi yama-21.

58:14.570 --> 58:21.073
Lokhu kungenxa yokuthi nakho kusekelwe endleleni ye-One Health,
nakuba kungakhulumi ngaleli gama ezinhlosweni zayo eziyi-17

58:21.073 --> 58:26.519
zokuzinza – njengoba kungenzeka usuvele uyazi, lezi zibizwa
ngokuthi Izinhlelo eziyi-17 Zokuthuthukiswa

58:26.519 --> 58:33.426
Okusimeme – kodwa yilokho okukhulunywa ngakho, futhi
kushiwo ngokungaqondile enhlosweni yesithathu yalo hlelo:

58:33.426 --> 58:39.808
Qinisekisa izimpilo ezinempilo futhi ukhuthaze
inhlalakahle kubo bonke abantu kuwo wonke amazinga obudala.

58:39.808 --> 58:47.036
Ezinye izinhloso eziyi-16 zizwakala zithakazelisa
njengenhloso yesithathu, futhi sidayiselwa i-utopia

58:47.036 --> 58:51.690
yomhlaba ophelele ongokungakholeki, futhi empeleni kunjalo.

58:51.690 --> 58:55.936
Okubalulekile wukuthi thina bantu
sibeqhakaziswa yilezi zisho ezinhle.

58:55.936 --> 59:02.310
Ngoba, futhi manje ninake, okungenani eziyi-14 kulezi
zinhloso eziyi-17 zokuzinza zifaka ukugonywa noma

59:02.310 --> 59:06.850
ukunikezwa kwemijovo yokuvikela isifo njengesixazululo senkinga.

59:06.850 --> 59:10.920
Manje ngizokukhombisa ukuthi ubani owenza lokho kithi.

59:10.920 --> 59:17.890
Yilokho i-UN, iZizwe Ezihlangene, ezenzayo.
Ngibabiza ngokuthi "abantu abangaziwa abangakhethwanga".

59:17.890 --> 59:23.509
Ngoba laba abantu abangakhethwanga, abangaziwa, basihlasela nsuku
zonke ngemigomo yabo yokukhuluma ngenhlalakahle yabantu bonke

59:23.509 --> 59:26.710
noma inhlalakahle enkulu; ungazenzeli wena, yenzela umphakathi.

59:26.710 --> 59:31.250
Lezi yizindlela zokubambisana esizizwile
kaningi ngesikhathi sobhubhane we-coronavirus.

59:31.250 --> 59:36.926
Kimi-ke, okungikhohlisayo ngalokhu ukuthi izixuku
azibonakali zizimisele ukuvuma ukuthi akukho

59:36.926 --> 59:40.510
okuhle okukhulu noma okuhle okuphakeme kunenkululeko.

59:40.510 --> 59:43.153
Futhi yikho ngqo okuzosuswa kithi unomphela.

59:43.153 --> 59:46.406
Futhi yilokho engikutshela khona manje
ukuthi akukho okuhle okukhulu kunenkululeko.

59:46.406 --> 59:49.570
Futhi yilokho ngokuyisisekelo isiphetho sami.

59:49.570 --> 59:55.880
Akukho okuhle okuphakeme, futhi impela akukho okuhle komphakathi
okungamanga, okungamukeleka ukusekela i-Agenda 2030,

59:55.880 --> 01:00:02.490
indlela ye-One Health noma yimuphi omunye uhlelo olungabi
nobuntu futhi kusiphoqe ukuba siyeke izintshisekelo zethu.

01:00:02.490 --> 01:00:06.830
Inkululeko iyona nto engcono kakhulu, futhi kumele ivikelwe.

01:00:06.830 --> 01:00:15.328
Futhi izimpendulo kulezi zinkinga zonke,
insindiso ebonakalayo ekhishwa ngendlela

01:00:15.328 --> 01:00:20.673
yesitifiketi se-Covid, isibonelo, zifana kakhulu.

01:00:20.673 --> 01:00:30.111
Ngoba balandela uhlaka oluthile lokucabanga, futhi lolu hlaka
ngokuvamile: ukwenganyelwa okwengeziwe egameni lokuphepha,

01:00:30.111 --> 01:00:39.235
ukuvinjelwa okwengeziwe egameni lokulwa nolwazi olungelona
iqiniso, ubumbano olwengeziwe egameni lobumbano, ukuncika

01:00:39.235 --> 01:00:48.831
okwengeziwe phakathi kukahulumeni nezinkampani egameni lokuphepha
kokuhlinzekwa, ukuhlinzekwa okwengeziwe kwemithi egameni

01:00:48.831 --> 01:00:57.168
lezempilo, ukulawula okwengeziwe egameni lokuvikela
isimo sezulu, ukuxhumana okwengeziwe phakathi kwabantu

01:00:57.168 --> 01:01:02.050
nobuchwepheshe egameni kwentuthuko, egameni lokuzinza.

01:01:02.050 --> 01:01:10.523
Uma ucabanga ngalokhu kuze kufinyelele esiphethweni esinengqondo,
konke lokhu kungafezeka kuphela ngokulawula okubanzi, ukuqapha,

01:01:10.523 --> 01:01:15.160
ukubekwa phakathi nendawo kanye nezinyathelo zokuthatha impahla.

01:01:15.160 --> 01:01:22.853
Futhi akusekelwanga ezidingweni zabantu, kodwa kunalokho
kusekelwe emcabangweni ongokomqondo womhlaba

01:01:22.853 --> 01:01:31.230
ophelele lapho impilo ephelele, ukuphepha okuphelele
kanye nesimo sezulu esiphelele esihle zibusa khona.

01:01:31.230 --> 01:01:41.026
Okwesibili, umbono ogxile ngokuphelele kumishini
nangempahla yomhlaba ngomhlaba nabantu, lapho konke

01:01:41.026 --> 01:01:48.250
okungenziwa ngobuchwepheshe kubhekwa njengokufanele ukufunwa.

01:01:48.250 --> 01:01:51.850
Futhi okunikwa umhlatshelo kule nqubo yubuntu.

01:01:51.850 --> 01:01:57.740
Ukugobile kangakanani sonke isivumelwano
se-pandemic kungabonakala esigabeni esisodwa nje.

01:01:57.740 --> 01:02:01.600
Nemithetho yezempilo yamazwe ngamazwe, hhayi
indlela ebucayi ngayo, hhayi indlela engalungile ngayo.

01:02:01.600 --> 01:02:06.830
Lokhu kuthinta isiphakamiso esibophezela
ngokomthetho. Abameli kungenzeka sebezwile ngalokhu.

01:02:06.830 --> 01:02:12.353
Kusebenza kanjani lokho? Isiphakamiso noma
umyalo? Kuyizinto zombili. Ekugcineni, kuwumyalelo.

01:02:12.353 --> 01:02:15.866
Isincomo asikwazi ukuba semthethweni.

01:02:15.866 --> 01:02:21.030
Lena ingqondo engenangqondo kulesi sivakalisi esisodwa
nje – ungathi – ungayiphonsa ebhakeni lokulahla udoti.

01:02:21.030 --> 01:02:25.320
Kanti-ke kuza udiktatshi wezempilo.

01:02:27.133 --> 01:02:32.689
Ngokubusa kwezempilo ngokuqinile, ngempela ngisho ukuthi kithiwa
kithi, ngakolunye uhlangothi, ukuthi kufanele sithole

01:02:32.689 --> 01:02:38.930
umjovo wokugoma, kodwa okubaluleke kakhulu ukuthi yini
esivunyelwe ukuyidla nokuthi yini esingasavunyelwe ukuyidla.

01:02:38.930 --> 01:02:44.570
Futhi lapha ngibona ingozi enkulu
kakhulu ehlobene nokwedijithali.

01:02:44.570 --> 01:02:51.930
Imidiya yanamuhla yesimanje idale
ithuba lokulawula ngokuphelele izakhamizi.

01:02:51.930 --> 01:02:58.953
Futhi ngicabanga ukuthi kungekudala noma kamuva,
lezi zinyathelo zokulawula nazo zizoholela

01:02:58.953 --> 01:03:03.808
ekubekweni kwezijeziso uma abantu bengalandeli imithetho.

01:03:03.808 --> 01:03:08.270
Ake sithathe isibonelo: mhlawumbe abantu
abadla inyama bazodingeka ngokuzumayo bakhokhe

01:03:08.270 --> 01:03:11.450
iminikelo yomshwalense wezempilo ephezulu.

01:03:11.450 --> 01:03:21.151
Ngokufingqa: Sisesimweni sokuthuthuka lapho
silahlekelwa ubuntu bethu siqu nokuzimela kwethu,

01:03:21.151 --> 01:03:27.520
futhi siyahluthelwa amalungelo ethu ngempela.

01:03:27.520 --> 01:03:36.966
11. Ngoba i-WHO ayiphansi kwanoma yiluphi uhlelo
lokwengamela noma ukuhlolwa ngokomthethosisekelo yizinkantolo.

01:03:36.966 --> 01:03:42.130
Konke lokhu kuholela ekwenqabeni ukwamukela okwedlule.

01:03:42.130 --> 01:03:50.762
Futhi ngibhale lapha ifomula engiyibheka njengokulula kakhulu,
esetshenziswe kaningi kimi enkantolo, kodwa

01:03:50.762 --> 01:03:59.113
esebenza nase emphakathini wonke, engiyizwa kaningi
kubo bonke ozakwethu nabangane bami abathi kimi:

01:03:59.113 --> 01:04:06.023
Bheka, ezikhathini zobhubhane, iziphathimandla kumele zinikezwe
inkululeko enkulu yokuzikhethela. Futhi inqobo nje

01:04:06.023 --> 01:04:13.152
uma iziphathimandla zilandela iziqondiso ze-WHO,
asikwazi futhi akufanele siphikise lokho. Okuthile okunjalo.

01:04:13.152 --> 01:04:21.507
Yebo, futhi le ndawo yokuqala ikhombisa indima ebaluleke
kakhulu edlalwa yi-WHO lapho imemezela isimo esiphuthumayo uma

01:04:21.507 --> 01:04:26.126
kwenzeka ubhubhane, njengoba yenzile esikhathini esedlule.

01:04:26.126 --> 01:04:30.856
Abantu bayaphenduka, futhi izinkantolo
ziyaphenduka ekusebenzeni kwazo komthethosisekelo

01:04:30.856 --> 01:04:34.180
wokubuyekeza, zivumela i-WHO ukuthi yenze ngendlela yayo.

01:04:34.180 --> 01:04:37.690
Lokho kwakusekunjalo esikhathini esedlule.

01:04:37.690 --> 01:04:45.813
Yebo, futhi yilokho ngqo okwenza lezi zinyathelo ezinzima
kakhulu ezake zabonwa zingakaxazululwa – kuze kube namuhla.

01:04:45.813 --> 01:04:55.590
12. Ngoba i-WHO kumele ibhekwe njengethuluzi labakhi abasebenza
emhlabeni wonke bokwakha uhulumeni womhlaba ophakathi.

01:04:55.590 --> 01:05:01.307
Ukuhlanganiswa komnotho emhlabeni wonke
manje kulandelwa ukuhlanganiswa kwemigomo,

01:05:01.307 --> 01:05:06.610
izindlela zokuphila kanye nezinhlelo zomphakathi.

01:05:06.610 --> 01:05:14.880
Ubani ozuzayo kule ntuthuko kuyindaba
ebalulekile, kodwa okwamanje akucaci kahle.

01:05:14.880 --> 01:05:24.900
Impela, enye yamandla aqhudayo yi-World Economic Forum noKlaus,
kodwa kunjalo futhi kunezinhlangano ezahlukene

01:05:24.900 --> 01:05:37.330
ngokuphelele ezinomgomo wokusungula okubizwa ngokuthi uhulumeni
owodwa, noma, umuntu angasho, uhulumeni womhlaba wonke.

01:05:39.790 --> 01:05:44.990
Futhi abahlulekile ekugcineni bazoba iningi elikhulu.

01:05:44.990 --> 01:05:47.590
Iqembu elincane elikhethekile lizowina.

01:05:47.590 --> 01:05:55.993
Singasho futhi ukuthi imboni
yezimali izowina, ukuze kucace kakhulu.

01:05:55.993 --> 01:06:04.793
Ubhubhane we-Covid wawuyisivivinyo esifanele emkhakheni
wangempela sokuthola ukuthi abantu bazokwamukela futhi basekele

01:06:04.793 --> 01:06:10.093
kangakanani ukuphoqelelwa komhlaba wonke kwezimvo nezinyathelo.

01:06:10.093 --> 01:06:17.073
Ngeshwa, kumele ngiphethe ngokuthi lo mhlolo
wensimu wawuyimpumelelo ephelele kubaqalisi.

01:06:17.073 --> 01:06:28.440
Kukhona ingozi enkulu kakhulu yokuthi ikusasa lethu
lizoboshwa kudiktatshi yomhlaba wonke yezimvo nezempilo.

01:06:28.440 --> 01:06:36.370
Izivumelwano zamazwe ngamazwe, ezifana
nesivumelwano se-WHO, zivula indlela kule nto.

01:06:36.370 --> 01:06:39.500
Manje uzobuza ukuthi lolu hlelo olufihliwe luyini.

01:06:39.500 --> 01:06:48.750
Ihlelo elifihlakele ukuthi i-UN, iZizwe Ezihlangene,
iyisisekelo, inhliziyo kahulumeni womhlaba owodwa ozayo.

01:06:48.750 --> 01:06:51.250
Ngoba yasungulwa ngqo ngenhloso yalokhu.

01:06:51.250 --> 01:06:54.330
Mhlawumbe awukaze uzwe ukuthi kubekwe
kanjalo ngaphambilini, kodwa kuyiqiniso.

01:06:54.330 --> 01:06:55.426
Manje sifika ku-WHO.

01:06:55.426 --> 01:06:59.050
I-WHO iyinhlangano engaphansi kwe-UN.

01:06:59.050 --> 01:07:06.733
Futhi manje sekuyithuluzi, isinsimbi esizosiza ukufinyelela
ngokushesha kulesi simo sikahulumeni womhlaba wonke.

01:07:06.733 --> 01:07:15.620
Futhi yingakho i-WHO ifuna ukuthola amandla onke kuzo
zonke izingxenye zempilo yethu, hhayi kuphela kwezempilo.

01:07:15.620 --> 01:07:18.770
Ufuna ukulawula konke nonke.

01:07:18.770 --> 01:07:27.080
Futhi ngokombono wami, kunesizathu esisodwa esibalulekile sokuthi
i-WHO isetshenziswe kabi ukuze kufezeke lezi zinhloso zoHlelo.

01:07:27.080 --> 01:07:35.594
Njengoba abantu abambalwa kuphela abasabambelela ezimfundisweni
kwezombusazwe nasezimisweni, ukuphepha nempilo yizizathu kuphela

01:07:35.594 --> 01:07:39.850
ezenza bavume izikhawulo ezibanzi kumalungelo abo ayisisekelo.

01:07:39.850 --> 01:07:42.850
Futhi ubhubhane we-coronavirus unikeze ubufakazi balokhu.

01:07:42.850 --> 01:07:48.870
Futhi ngiyaxolisa kakhulu ukuthi kumele ngisho lokhu,
kodwa ubhubhane we-coronavirus wawuyisivivinyo sobuhlakani.

01:07:55.586 --> 01:07:59.164
Kwakuyiphrojekthi yokuhlola ukubona ukuthi
umuntu angafinyelela kangakanani. Futhi

01:07:59.164 --> 01:08:02.230
ngeshwa, le phrojekthi yaphumelela ngokumangazayo.

01:08:02.230 --> 01:08:03.173
Konke okukodwa, okukodwa, okukodwa.

01:08:03.173 --> 01:08:09.713
Uhlelo olulodwa, impilo eyodwa, uhlelo olulodwa,
uhulumeni womhlaba wonke owodwa, ubushiqela obubodwa.

01:08:09.713 --> 01:08:13.510
Lena inguqulo emfushane. Ngizobuyela kulolu hlelo kamuva.

01:08:13.510 --> 01:08:19.070
Kodwa uma manje uzibuza ukuthi kungani lokho kuholela
kubukhosi bobuphekula obubodwa, cabanga nje nge-EU.

01:08:19.070 --> 01:08:24.032
I-EU isivele iyi-European Union, isivele
inguhulumeni omncane womhlaba wonke, singasho kanjalo.

01:08:24.032 --> 01:08:32.790
Futhi iPhalamende laseYurophu lenziwe ngamalungu akhethwe
izakhamuzi zamazwe amalungu e-EU, kodwa awanandlela yokukhuluma.

01:08:32.790 --> 01:08:39.850
Futhi iKomishana ye-EU, eninquma konke, ayikhethwanga
muntu, kodwa yabekwa ngabaphathi bamaphupho ngemuva kwezindaba.

01:08:39.850 --> 01:08:44.828
Futhi ungacabangi ngisho umzuzwana ukuthi izinto
zingaba ezehlukile uma sasinohulumeni womhlaba wonke

01:08:44.828 --> 01:08:49.150
manje, ukuthi bekuyoba yisistimu yedemokhrasi. Ngeke!

01:08:49.150 --> 01:08:59.360
Kusandleni sethu kakhulu ukuthi
esikhathini esizayo sizoba nobuphakathi bokubusa

01:08:59.360 --> 01:09:07.410
kanye nobushiqela noma inkululeko nokuzimela.

01:09:07.410 --> 01:09:12.890
Ubani omunye ongaphikisa imikhuba yamanje?

01:09:12.890 --> 01:09:23.997
Kumele sithuthukise ukumelana nobuzali, futhi
njengetshe elaphonswa echibini, kumele sikwazi ukuhlanganisa

01:09:23.997 --> 01:09:30.530
abantu abaningi ngemibono yethu nokuzethemba kwethu.

01:09:30.530 --> 01:09:35.483
Ngokubona kwami, namuhla kuyisikhathi
esibalulekile sokuguquka, futhi ngikholwa ukuthi

01:09:35.483 --> 01:09:39.648
sekusele imizuzu emihlanu kuze kube phakathi kobusuku.

01:09:39.648 --> 01:09:46.813
Sifuna yini ukuphila njengezitshalo
ebukhobokeni noma ukuphila impilo esizinqumayo?

01:09:46.813 --> 01:09:52.256
Impendulo kulo mbuzo kufanele icace kakhulu kithi sonke.

01:09:52.256 --> 01:09:56.860
Masilwe ngalokho okwenza ukuba
khona kwethu kufanelekile ukuphila.

01:09:56.860 --> 01:09:58.450
Ngiyabonga ngokunaka kwenu.
