Op 29 September 2023 het die Switserse Parlement die "Eenvormige wysigingsbesluit vir 'n veilige elektrisiteitsvoorsiening uit
hernubare energieë" goedgekeur met die doel om na bewering die veiligheid van die
elektrisiteitsvoorsiening in die winter te versterk.
Hierdie wet word die "Mantelerlass" of kortweg die "Elektrisiteitswet" genoem.
Dit behoort die weg te baan vir hoër elektrisiteitsopwekking deur son-, wind- en hidro-elektriese kragstasies in die land.
Met die nuwe wet sal die Switserse Bondsraad kan bepaal wanneer, waar en hoeveel aanlegte vir die
produksie van hernubare energie gebou mag word.
Verskeie organisasies soos die Alliance for Nature and Landscape Switzerland, die Free Landscape Switzerland-vereniging en die
Fondation Franz Weber het 'n referendum teen die nuwe federale wet geloods en in Januarie 2024 63 184 handtekeninge ingedien.
Die omstrede voorstel sal dus aan die Switserse kiesers voorgelê word vir 'n stemming op 9 Junie 2024.
Die hoofargument wat deur ondersteuners vorendag gebring word, is dat die nuwe Elektriciteitswet nodig is om 'n
dreigende elektrisiteitstekort in Switserland te voorkom.
Die vereniging "Aufrecht Schweiz" verwys na dit as 'n vervaardigde energiekriis.
"Aufrecht Schweiz" is 'n burgersbeweging wat deur onafhanklike kandidate 'n sê in die Switserse politiek wil hê.
In hul mediavrystelling "Kragtekort in Switserland? Geen kans!" uit die herfs van 2022, het 'n
rekenaarwetenskaplike van die kragwerke en 'n elektriese ingenieur, albei afgetree, die volgende geskryf:
"Deur die vreesstrategie wat deur die lobby bevorder word na te streef, verskaf die Federale Kantoor vir
Energie vinnige en direkte voordele aan gas- en olie-maatskappye en elektrisiteitshandelaars.
(…) Wanneer die regering ons aanspoor om elektrisiteit te bespaar, is dit geensins omdat ons te min daarvan het nie,
maar omdat ons te goedkoop is in die elektrisiteitshandel.
Elke kilowatt wat ons bespaar, bevoordeel die energiekompanjies, omdat hulle die in Switserland bespaarde elektrisiteit
in die buiteland teen 'n veel hoër prys kan verkoop.
In 'n verklaring het die Vereniging van Aargau-elektrisiteitsverskaffers (VAS) daarop gewys
dat die algehele bevel 'n volledige hersiening van die hele land se elektrisiteitsinfrastruktuur sou vereis.
Tot dusver is elektrisiteit aan eindverbruikers verskaf op grond van die logies beproefde beginsel van
hoofsaaklik gesentraliseerde kragstasies op groot skaal.
Die verspreidingsinfrastruktuur moet egter op 'n gedesentraliseerde wyse gereguleer word, wat ook omvattend,
foutvry en toelaat dat almal met mekaar kan kommunikeer.
Volgens die VAS skat gekwalifiseerde projeksies dat die nodige omskakeling en uitbreiding van die netwerke in
Switserland alleenlik ongeveer CHF 100 miljard sal kos.
Dit is hoofsaaklik nie-bevoorregte verbruikers en huurders sonder die middele om vir hulself
te sorg wat hierdie bykomende diens moet betaal.
Soos so dikwels die geval is met nuwe wette, kom dit neer op winste en subsidieë wat vir 'n paar
geprivatiseer word, terwyl koste en risiko's deur die oorblywende algemene publiek gedeel word.
– Volgens die Vereniging van Aargau Elektrisiteitsverskaffers.
Verskeie NO-komitees het ook die nuwe Elektriciteitswet gekritiseer omdat dit, onder andere, fundamentele beginsels
van natuur- en landskapsbehoud bevraagteken wat oor die dekades deur die Switserse kiesers in die Federale Grondwet vervat is.
Byvoorbeeld kan woude nou skoongemaak word vir die bou van windturbines, en groot wind- en sonparke
kan in beskermde landskappe gebou word – selfs al vernietig dit waardevolle biotope.
Niks sou in die pad staan van die bou van groot sonparke in die Switserse Alpe nie.
Baie alpiene weivelde kan met staalstrukture en sonpanele bedek word.
Elias Vogt, president van die vereniging "Freie Landschaft Schweiz" (Vrye Landskap Switserland), verduidelik in 'n
onderhoud met die onafhanklike TV-stasie HOCH2.TV wat hierdie wet behels en waarom hy aanbeveel om dit te verwerp.
Die titel van die politieke praatprogram is: "Die Mantel-besluit is gesubsidieerde vernietiging van die natuur".
In die onderhoud spreek Vogt die volgende kritiekpunte rakende die nuwe Elektriciteitswet aan, onder andere:
- Demokratiese deelname en die reg om beswaar te maak is in gevaar
- Elektrisiteitsopwekking geniet voorrang bo natuurbewaring in die nuwe Elektriciteitswet
- Natuurlike skade "kragtens die wet" is moontlik
- Die ontsiering van die Alpe: kragopwekking geniet voorrang bo toerisme
Elias Vogt verwys na die kritiek van regsdeskundige Prof. Dr. Alain Griffel dat die omstrede
algehele bevel die Switserse federale grondwet oortree.
Energieproduksie moet byvoorbeeld voldoende, veilig, ekonomies en omgewingsvriendelik wees.
Die kriteria van omgewingsverenigbaarheid en die veiligheid van die elektrisiteitsvoorsiening moet egter gelyk behandel word.
Dit sal nie meer die geval wees met die nuwe Elektriciteitswet nie.
Oënskynlik, onder aansienlike druk, het die Switserse Parlement 'n wet goedgekeur wat
ongrondwetlik is en demokratiese regte beperk.
Vrees vir 'n veronderstelde elektrisiteitstekort in die winter laat die Parlement oorhaastig optree.
Geagte kiesers van Switserland: Wil julle ook verhoed dat fundamentele demokratiese regte afgeskaf word en
dat die Switserse landskap ontsier word onder die skyn van die bevordering van hernubare energieë?
Dan op 9 Junie, sit 'n NEE-stem teen die "blanketebesluit" in die stembus.
Kyk na die halfuur-onderhoud met Dr. Philipp Gut en Elias Vogt, president van die Switserse Vrye
Landskapvereniging, op die politieke praatprogram van die onafhanklike televisiekanaal HOCH2.TV.
Onderhoud
Liefdevolle kykers, ek verwelkom u hartlik by die politieke praatprogram op HOCH2.TV.
Jy ken dit, jy herken dit: hierdie program is altyd direk, altyd eerlik, altyd toegewyd aan die waarheid,
en bevat altyd opwindende gaste wat iets te sê het.
Vandag verwelkom ek Elias Vogt, president van die vereniging "Freie Landschaft Schweiz" (Vrye Landskap Switserland),
'n nuwe politieke figuur in Switserland, as ek mag sê, wat reeds 'n verskil gemaak het en beslis nog meer wil maak.
Dit is wonderlik om jou op die program te hê.
Baie dankie, mnr. Gut, vir die uitnodiging.
Ek is ook verheug om hier te wees.
Jy het onlangs saam met ander organisasies suksesvol 'n referendum gereël.
So, vir kykers in Duitsland en Oostenryk: in Switserland is dit moontlik om wette wat deur die parlement
aangeneem is, uit te daag deur 'n referendum daaroor te eis.
Hulle het geslaag; vir dit word minstens 50 000 handtekeninge vereis.
Dit gaan oor 'n sogenaamde algehele besluit wat daarop gemik is om hernubare energieë te bevorder.
Voordat ons hierdie oefening kritiseer, kan jy vir ons sê wat hierdie wet eintlik beoog om te bereik?
Wat is hierdie sogenaamde blanketebesluit presies?
Die blanketebesluit is 'n hersiening van verskeie wette in een geheel, so om te sê, vandaar die term.
Aan die een kant moet die Energiehandeling hersien word, aan die ander kant die Elektriciteitsvoorsieningshandeling,
en derde die Ruimtelike Beplanningshandeling, en in 'n algehele hersiening van hierdie drie handelinge.
Die hoofdoel is eintlik die massiewe uitbreiding van wind- en sonenergie in Switserland.
Maar ook die konstruksie van 16 groot hidroëlektriese kragstasies.
Al hierdie aspekte wat verband hou met hernubare energieë en hul uitbreiding, word in hierdie omvattende pakket gereguleer.
Dit is wat agter die term 'mantelbesluit' lê.
So hierdie jas is eintlik 'n soort superwet wat verskeie regshervormings bevat, reg?
Presies. En dit bevat ook baie onopgeloste kwessies.
Dit beteken dat die Federale Raad, wat ons regering is, dan individuele besonderhede op ordonnansievlak kan reguleer.
Daar is baie besonderhede waar dinge regtig tot die saak kom.
Die Federale Raad kan byvoorbeeld magtigingsprosedures verkort.
En omdat Switserland ook die beginsel van munisipale outonomie toepas, wat beteken dat die bevolking in
Switserland direk oor ruimtelike beplanning in hul lokaliteit, in hul munisipaliteit, kan besluit.
As die Federale Raad dit verkort, kan dit eenvoudig sê dat hierdie munisipaliteite nie meer 'n sê het nie, en dan sal dit ook
direkte demokrasie en referendums in die munisipaliteite afskaf.
Ja, ons sal later by die punte van kritiek terugkom.
Miskien eers 'n bietjie oor die opstellingswyse van die bom.
My verdere vraag in hierdie konteks.
Jy het nie die referendum op jou eie geïnisieer nie.
Wie anders was 'n vennoot?
Watter organisasies staan hieragter?
So eerstens het 'n privaat individu die referendum geïnisieer.
Pierre-Alain Bruchez, 'n voormalige finansiële deskundige en federale werknemer wat nou afgetree is,
het gewonder wat in hierdie algemene bevel vervat was.
Hy het gesien dat hierdie wet sou toelaat dat reuse-sonskragparke in die Alpe gebou word.
En toe het hy op 10 Oktober verlede jaar voor die media verskyn en gesê: Ek roep 'n referendum hieroor af.
En toe het die bekende "Fondation Franz Weber" ook 'n paar dae later voor die media verskyn en gesê dat ons ook 'n
referendum hou; ons ondersteun die teenmaatreëls, so om te sê.
En toe het dit relatief vinnig gebeur.
Toe ons by Freie Landschaft Schweiz ook betrokke wou raak by die veldtog daarteen, het ons, so
om te sê, kragte saamgesnoer met mnr. Bruchez.
Ons het ons lidorganisasies ook aangemoedig om handtekeninge in te samel.
En uiteindelik is oor Kersfees en Oujaarsaand 63 000 handtekeninge ingesamel deur 'n groot aantal klein en
groot omgewings- en gesondheidsbeskermingsorganisasies.
Nou dalk 'n woord oor u organisasie, "Freie Landschaft Schweiz" (Vrye Landskap Switserland).
Wat is dit presies? Wat is jou doelwitte?
"Freie Landschaft Schweiz" (Vrye Landskap Switserland) is eintlik die koepelorganisasie vir windkragkritici in Switserland.
Ons het ongeveer 50 lidklubs en agt kantonale afdelings.
Dit kan in Thurgau wees, dit kan in Vaud wees, met ander woorde, oral in Switserland.
En almal is daartoe verbind om natuurbewaring in Switserland met betrekking tot windturbines te verseker.
Maar direkte demokrasie, soos ek vroeër verduidelik het, is ook 'n sleutelprioriteit van die algehele
besluit, en daarom is ons fel daartoe verbind om natuurbewaring en direkte demokrasie te behou.
Ja, kom ons probeer hierdie kwessie 'n bietjie ontleed en dit sistematies benader.
Een punt in hierdie algehele besluit, in hierdie superwet, in hierdie oorhoofse wet, is dat dit spesifieke
teikens stel vir die uitbreiding van hernubare energieë.
Basies sê politici dat die aandeel sonenergie of windkrag teen 'n sekere datum hierdie of daardie moet wees.
Hoe beoordeel jy hierdie beleidsdoelwitte? Is hulle realisties?
Maak dit sin dat politici sulke regulasies afdwing? Wat is jou mening hieroor?
Wel, die Mantelerlass-besluit bepaal in baie vae bewoordinge dat ons teen 2050 oor die loop van die jaar bykomende 45
terawattuur elektrisiteit uit son- en windenergie moet opwek.
Switserland verbruik tans ongeveer 60 terawattuur.
Dit is dus 'n enorme hoeveelheid wat gebou moet word.
En soos ek vroeër gesê het, moet nog bepaal word watter tegnologie hoeveel elektrisiteit sal opwek.
Dit beteken dat die Federale Raad nou kan sê dat ons soveel sonpanele en soveel windturbines nodig het.
Persoonlik vermoed ek dat dit neerkom op dat hy ongeveer 1 500 windturbines en 'n paar
honderd vierkante kilometer sonpanele wil installeer.
Waar hierdie sal wees, of dit nou op dakke of in die oop platteland is, is eintlik aan die Federale Raad; dit is nog oop.
En dit vorm 'n bedreiging van massiewe omgewingsimpak vir Switserland, wat reeds digbevolk is.
En dit is 'n enorme hoeveelheid elektrisiteit wat dan gedurende die dag opgewek word, wat
onreëlmatig opgewek word wanneer dit winderig is.
En die hele stelsel, hierdie superwet, reguleer die besonderhede veel te min.
En daarom is dit heeltemal goed om doelwitte te stel; ons wil 'n bykomende 45 terawattuur opwek.
Maar of dit realisties is, weet net die gode; niemand weet nie.
En daarom is ons ook krities oor die wet.
Nog 'n punt – ons kyk nog steeds na die verskeidenheid gebiede wat eintlik ingesluit is – is subsidieë.
Hernewbare energieë moet sterk bevorder word.
Hoe lyk dit?
Ons het reeds in 2017 'n nuwe energiewet goedgekeur.
Dit is nou, so om te sê, die tweede fase, hierdie algehele bevel.
En destyds is gesê dat vanaf 2022 geen meer subsidie vir son- en windkragstasies toegestaan sou word nie.
En dit word nou gebreek.
Die tweede, hierdie superpakket, die blanketebesluit, gee die Federale Raad 'n vrye hand.
Hy kan besluit hoeveel subsidie sonpanele en windturbines ontvang.
Selfs daar weet ons nie hoeveel subsidie daar sal wees nie.
Maar dit kan aangeneem word dat dit meer as 50 persent van die beleggingskoste is.
So, die wet bepaal blykbaar dat tot 60 persent van beleggingskoste gesubsidieer kan word.
Ja, daar is twee modelle.
Of die belegger sê: Ek wil 60 persent van die belegging van die regering hê.
En dan kry hy dit, en hy moet steeds die 40 persent by 'n bank reël.
Of hy sê dat die regering 'n waarborg sal verskaf vir elke kilowattuur wat hy produseer.
Niemand weet hoe hoog dit is nie.
Dit sal waarskynlik ook 60 persent beloop.
Soos jy sien, is dit gesubsidieerde vernietiging van die natuur.
En omdat dit nie ekonomies lewensvatbaar is nie – veral windkragstasies, omdat ons in Switserland baie
swak windtoestande het – is enorme subsidieë nou nodig om dit in die eerste plek moontlik te maak.
Een probleem, soos jy kortliks in 'n bysin genoem het, is die gewone energie, die bandenergie wat eintlik benodig word.
Nou is dit logies dat wanneer dit reën of wanneer dit donker is, sonkrag nie werk nie.
As daar geen wind is nie, werk windkrag nie.
Hoe kan hierdie probleem opgelos word?
Respektiewelik, is dit nie 'n nuwe probleem as jy te swaar belê in sulke onbetroubare, wisselvallige energieprodusente nie?
Dit is presies die hoofkwessie in die algehele bevel wat nie verduidelik is nie en wat nuwe probleme skep.
Die volledige netwerkbeplanning is nie ingesluit nie, berging is nie ingesluit nie.
Dit beteken dat groot hoeveelhede sonenergie en windenergie bygevoeg word.
Maar hoe dit gestoor moet word, is net raaiskootwerk.
Persoonlik dink ek dat sonenergie op dakke 'n goeie opsie is omdat jy sonkrag plaaslik kan verbruik en stoor.
Maar dit word nie in die Mantelerlass gereguleer dat dit bevorder moet word, dat daar navorsing daaroor
gedoen moet word, dat daar beter bergingsopsies is nie.
En dit beteken dat daar 'n risiko is dat ons dieselfde rigting as Duitsland sal inslaan, waar enorme
hoeveelhede windkrag skielik verskyn en dan skielik verdwyn.
Oor die dag, teen die middag, is daar baie sonkrag, maar dan skielik snags is daar glad niks nie.
En dan het jy skielik groot netwerkprobleme.
En dit veroorsaak koste en onsekerheid.
En dit is nou 'n belangrike kritiekpunt van hierdie algehele bevel.
Nog 'n punt, wat u reeds verskeie kere genoem het, is demokratiese deelname.
Skynbaar beperk hierdie wet ook die moontlikhede om beswaar te maak.
Switserland is goed bekend vir sy subsidiariteitsbeginsel.
Dit beteken dat besluite op die laagste moontlike vlak geneem word, direk deur diegene wat geraak word.
Nou word dit eintlik gesentraliseer.
Die Federale Raad, die federale regering, d.w.s. die nasionale regering, verkry meer mag.
Hoe manifesteer hierdie beperking op die geleenthede tot beswaar, deelname en demokratiese
mede-besluitneming deur burgers hom spesifiek?
In Switserland het ons twee opsies om 'n sê te hê in windkragprojekte.
Een is dat ons oor projekte stem.
Dit is tans die geval in 24 van die 26 kantons, waar die plaaslike bevolking stem.
Dan kan individue, private burgers en omgewingsorganisasies besware teen projekte indien, selfs al is
dit goedgekeur, om kwessies soos natuurbewaring of persoonlike geraasprobleme aan te roer.
En albei opsies gaan nou deur die algehele dekreet massaal afgeskaf of beperk word.
Soos ek reeds gesê het, is die doel van die Manteler-besluit om die Federale Raad in staat te stel om referendums af te skaf.
Aan die ander kant bepaal die Mantelerlass-besluit dat kragopwekking altyd voorrang moet geniet bo alle ander belange.
Dit beteken dat as jy 'n beswaar indien en sê dat hierdie windplaas oormatige geraasbesoedeling vir te veel
mense sal veroorsaak, dit nie toegelaat sal word nie.
Of bome word omgekap, wat nie aanvaarbaar is nie; dit is onredelik in verhouding tot die voordeel.
Dan moet die hof steeds die windplaas goedkeur, omdat kragopwekking altyd voorrang geniet bo alle ander belange.
Jy mag dalk nie meer kan stem nie, maar jy kan steeds 'n beswaar indien, alhoewel dit beslis verwerp sal word.
Dit is dus 'n drastiese vermindering van ons direkte demokrasie.
Dit bring ons reguit na die volgende punt. Hierdie afweging van belange is ook van konstitusionele aard.
'n Bekende prokureur, Professor Alain Griffel, het dit gekritiseer en gesê dat hierdie algehele bevel ook die
Grondwet, die Switserse Federale Grondwet, oortree, omdat jy nie kan sê dat sekere belange skielik voorrang bo ander geniet nie.
Kan jy uitbrei oor wat presies hierdie professor se kritiek op die nuwe algehele besluit is?
In Switserland het ons 'n artikel in die grondwet oor energiebeleid, wat vyf beginsels bevat.
Ek weet nie of ek hulle almal kan lys nie, maar beslis moet die kragvoorsiening of energieproduksie
voldoende, veilig, ekonomies en omgewingsvriendelik wees.
Ek kan nou nie die vyfde punt onthou nie.
Maar in elk geval is hierdie punte almal ewe belangrik.
Dit beteken dat hulle gelyktydig bereik moet word.
Met ander woorde moet omgewingsverenigbaarheid en die veiligheid van die elektrisiteitsvoorsiening gelyk behandel word.
En nou sê die Parlement dat kragopwekking voorrang geniet bo natuurbewaring.
Dit is 'n vrypas wat omgewingskadelike projekte oral deur laat glip. Dit is ongrondwetlik.
Dit is nie wat die Switserse volk wou hê nie.
En dit benadeel ons natuurlike omgewing, die basis van ons bestaan.
En dit kan massiewe, ernstige gevolge hê.
Die feit is dat die Switserse bevolking oor dekades heen herhaaldelik omgewingsbeskerming in die grondwet veranker het.
Dit is dus effektief die wet.
En nou word dit feitlik met 'n penstreep van bo af weggespoel.
Wat is jou mening hieroor? Hoe het hierdie situasie in die eerste plek ontstaan?
Dit is nogal vreemd. Die verkose verteenwoordigers is eintlik ook daarvan bewus.
So watter gees van die tyd of watter noodsituasie het eintlik daartoe gelei dat so 'n wrede wet nou ingestel is?
Wel, dit het eintlik al in die herfs van 2022 begin.
Voorheen het die Parlement jare lank nooit energiepolitiek hanteer nie.
En in die somer van 2022, net toe die koronaviruspandemie tot 'n einde gekom het, het die
Elektrisiteitskommissie 'n groot mediakundiging gemaak dat baie kernkragstasies in Frankryk onderhoud ondergaan het.
En dit kan wees dat ons in Switserland volgende winter skielik 'n kragtekort kan ly.
En toe, binne drie weke, het die Parlement haastig 'n Solar Express-wetsontwerp goedgekeur en gesê:
"Ons gaan nou groot sonkragstasies in die Alpe bou."
Dus dek ons enorme gebiede van die Alpe met sonpanele.
En dit was destyds reeds ongrondwetlik.
En dit het binne drie weke tot stand gekom.
Wel, dit was heeltemal oorhaastig.
En toe, omdat dit ongrondwetlik was, moes die Parlement outomaties die bevolking geraadpleeg het.
Ons grondwet maak daarvoor voorsiening.
As jy 'n ongrondwetlike wet maak, moet jy die bevolking daaroor laat stem.
En die Parlement het eenvoudig daarin misluk om dit te doen.
En toe het ek na die Federale Hof gegaan en 'n klagte ingedien, waarin ek gesê het dat
dit eintlik aan die kiesers voorgelê moet word.
En toe het die Federale Hof gesê: ja, die Parlement is albeheersend in Switserland.
En in hierdie gees van almag, in hierdie bewussyn, is wet ná wet goedgekeur.
'n wind-ekspres het aangekom, en nou hierdie baadbevel.
En die Parlement lyk of dit nie omgee of die grondwet geïmplementeer word of nie.
Hulle sal enigiets doen om elektrisiteit op te wek.
Ek wil graag 'n bietjie dieper ingaan op die potensiële skade aan die natuur en die landskap wat u vrees.
Wat presies is moontlik met hierdie wet, of eerder, waarvan is jy bang?
Watter spesifieke ingrypings is moontlik in die natuur?
So, eerstens en veral, word reuse-sonparke beplan en is dit ook moontlik in die Alpe.
Eintlik was dit net 'n tydelike opsie wat in die herfs van 2022 as 'n korttermynmaatreël
besluit is om die elektrisiteitstekort aan te spreek.
En dit behoort nou op die lang termyn moontlik te wees.
Dit beteken dat uitgestrekte alpiene weivelde met staalstrukture en sonpanele bedek kan word.
Die ander ding is dat windturbines ook uitdruklik in woude in Switserland toegelaat moet word.
Dit beteken dat mense, in die naam van klimaatbeskerming, in woude ingaan, 'n voetbalveld se
waarde bome kap vir 'n windturbine, en dan 'n ...
Is dit reeds uitdruklik in die wet vermeld, of is dit oop vir interpretasie?
Beteken dit dat jy dit makliker wil maak, of beteken dit dat dit so is?
Dus, in regs terme, is windturbines in woude plekgebonde.
En dit is 'n groot verligting, al is dit nie 'n goedkeuring vir windplase in woude nie.
Dit is belangrik om in gedagte te hou dat die kanton Zürich, wat die mees bevolkte kanton in Switserland is, tuiste is van ruim 'n
miljoen mense. Daar is nou planne vir 120 windturbines, waarvan 110 in die woud gebou moet word, omdat daar
nie meer ruimte is as op die rante en in die woud nie.
En dit is eintlik die ernstigste omgewingsimpakte.
Natuurlik is daar ook hidro-elektriese kragstasies wat mense in biotope van kantonale belang wil bou, en dit is ook moontlik.
Natuur maak eenvoudig nie meer saak nie.
Dit lyk bietjie absurd, nie waar nie?
Mense wil die klimaat red, daarom is daar al hierdie ophef oor hernubare energieë.
Terselfdertyd word woude afgekap en die natuur vernietig.
Hoe werk dit?
Dit is presies wat absurd is.
Dit kan nie reg wees dat ons woude uitkap vir sogenaamde groen energie nie.
Daar is eenvoudig nie baie ruimte in Switserland nie, jy moet dit besef.
Switserland is baie digbevolk, van wes na oos, van noord na suid.
En as jy windkrag massaal wil uitbrei, moet jy in ag neem dat dit deesdae 250 meter hoë
turbines is wat 'n sekere hoeveelheid ruimte benodig.
En in Switserland is woude steeds biodiversiteits-eilande, maar ook ontspannings-eilande vir die bevolking.
Hulle het ook altyd swaar geskeerde bosrande.
Dit was voorheen baie oop, en daar was ook baie meer bome in die veld.
Vandag is die woude skoongemaak.
En nou gaan hulle die woud in, wil tien meter breë paaie bou en 'n bosarea so groot soos 'n sokkerveld skoonmaak.
En dit is eintlik ons hoofargument.
Jy kan nie bome kap om die klimaat te beskerm nie.
Jy kom uit 'n agtergrond wat kritiek op windkrag is.
Nou, as jy 'n halwe tree terugdoen en die situasie beoordeel, waar vrees jy dat die grootste skade aangerig sal word?
Is dit die windturbines, die groot hidroëlektriese kragstasies, of dalk die sonkragstasies in die Alpe?
Kan jy kwantifiseer waar jy dink die ergste bedreiging vir die natuur lê?
Met hidrokrag is dit beslis so dat jy baie voordeel kry vir 'n relatief klein belegging.
Daar is ook skade, dis seker.
Maar met sonkragstelsels kan mens regtig aanvaar dat enorme gebiede van die Alpe eintlik oorbou sal word.
Vir my is dit uiters skadelik, want Switserland floreer op sy landskappe.
Landskappe is baie belangrik vir ons land – histories gesproke.
Ons het baie groot hotelle wat op plekke gebou is wat wonderlike uitsigte oor die Alpe bied.
En dit is juis hierdie Alpe wat nou oorbou moet word.
Dit beteken dat dit ook historiese betekenis het.
En ja, die tweede ding is die woude, waar ek hierdie skade sien.
Dit is 'n interessante punt wat jy oor toeristegebiede, oor die Alpe, opper.
Die kanton Graubünden wil 'n pionier op hierdie gebied wees.
Ek is bly om die wenk op te neem.
Hulle wil eintlik voortgaan en dit in x-sones hê, ek dink in 30 sones, en – korrigeer my as ek verkeerd is –
meer as twee dosyn is beslis uitgeskakel in topligginge, op berghellings, so om te sê.
So, behalwe vir St. Moritz, dink ek jy sal in die toekoms hierdie reuse-windturbines voor elke groot toeristebestemming sien.
Hoe beoordeel jy dit in terme van die belangrikheid van toerisme en ook die ekonomie in Switserland?
Presies, windturbines is enorm, hulle het ook ruimte nodig.
Hulle moet in blootgestelde plekke gebou word waar daar wind is.
En wanneer die federale regering die kanton Graubünden, een van die wêreld se bekendste toeristebestemmings, opdrag gee om 100
windturbines te installeer, kan niemand ontken dat hierdie windturbines in Davos, op die Lenzerheide, in Arosa en
naby die Switserse Nasionale Park gebou sal word nie – met ander woorde, in al die bekendste toeristeplekke.
En soos ek gesê het, is dit histories baie betekenisvol omdat toerisme en die Alpe deel is van ons identiteit.
Aan die einde van die 19de eeu het Switserland massiewe groei beleef en het een van die rykste lande in die wêreld geword.
En dit is juis vanweë hierdie landskappe dat baie mense van buite na ons toe gekom het om hulle te bewonder.
En ek vind dit persoonlik baie hartseer dat die Alpe nie meer gewaardeer word nie, en ek dink dit is 'n
verskriklike ontwikkeling aan die kant van die Parlement.
Nou, al hierdie dekrete, hierdie sambreelbesluit, hierdie verskeie uitdruklike voorstelle wat u genoem
het, Solarexpress, Windexpress, is eintlik in die konteks van hierdie sogenaamde energiewending.
Daar is 'n begeerte om van fossielbrandstowwe weg te beweeg, maar terselfdertyd is daar voorbehoude oor kernenergie, en
daar word tans geen nuwe kernkragstasies in Switserland gebou nie – daar is 'n soort tegnologieverbod in plek.
Duitsland het hulle reeds uitgefaseer, maar in ander dele van die wêreld is die situasie heeltemal anders.
Wat is jou algemene siening oor hierdie energietransisie?
Is dit nodig? Moet die staat daarvoor moet aandring?
Kan die ekonomie dit doen? Kan dit homself reguleer? Wat is jou siening hieroor?
Die energiewending is op sigself 'n baie komplekse saak.
Wat ek duidelik sien, is dat fossielbrandstowwe tot klimaatsverandering lei, en klimaatsverandering skadelik is.
Ons moet oplossings vind.
Die probleem is hoe politici dit aanpak.
Sy het die bevolking gevra: wil julle kernenergie geleidelik afskaf?
Die bevolking het ja gesê, wat nie verbasend is nie.
Die bevolking is gevra: wil julle fossielbrandstowwe geleidelik uitfaseer?
Die bevolking het ja gesê.
In albei stemmings het niemand verduidelik wat dit sou beteken, hoeveel dit sou kos, of hoe dit presies sou werk nie. In plaas
daarvan is doelwitte gestel, die bevolking het dit aanvaar, en toe het die gevolge na vore gekom. Mense het ontsteld geraak dat
dit nie werk nie, dat die bevolking weerstand bied, dat daar skade aan die natuur is, dat dit
duur geword het, en dat dit onsekerheid skep.
Ek beskou dit as onbillike gedrag.
Ek sou baie liewer hê dat die publiek die waarheid vertel word en dat hulle vertel word dat
hulle drie opsies het om elektrisiteit op te wek.
Met sonpanele op die dakke, wat dit en dat vereis.
By gasgestookte kragstasies beteken dit dit en dat vir die klimaat.
By kernkragstasies beteken dit dit en dat vir die afval, vir berging, vir die verkryging van uraan.
Dan weet jy waarvan jy praat.
Maar nou stel jy net doelwitte wat goed klink en dink dan uit hoe om dit later te implementeer.
En ek het ernstige bedenkings daaroor.
Dit is 'n soort utopiese en ook nie regtig eerlike beleid nie, as ek dit so mag opsom.
As mens na die ondersteuners van hierdie algehele bevel kyk, ontstaan daar ook die vraag wie presies betrokke is.
En as 'n neutrale waarnemer is ek 'n bietjie verras.
Dit strek van links na regs, van elektrisiteitsbaronne en magtige handelsverenigings tot die Groen
Party en ander omgewingsorganisasies, nie jou s'n nie.
Hoe is dit moontlik dat soveel politieke teenstanders skielik saamwerk? Wat sê dit vir ons?
So die probleem daar is dat baie spelers wat nou ten gunste is van die algehele bevel, in
dieselfde bootjie in die Klimaatalliansie is.
Dit beteken dat in die Klimaatalliansie die sonkraglobby in dieselfde bootjie as die omgewingsverenigings is.
En dit is natuurlik 'n teenstrydigheid as dit by natuurbewaring kom.
As dit by klimaatbeskerming kom, is hulle beslis op dieselfde bladsy.
Daar is konflikte as dit by natuurbewaring kom.
En dis toe dat ek besef dat die ruggraat dikwels ontbreek, dat mense dan sê: ja, ons as omgewingsorganisasies is
nie net voorstanders van klimaatbeskerming nie, maar ons is ook konsekwent voorstanders van natuurbewaring.
En daar is baie meer duidelikheid nodig, sowel as die moed om die elektrisiteitsbaronne uit te daag en te sê: ja, ons
is albei voorstanders van klimaatbeskerming, maar as dit by natuurbewaring kom, eindig die vriendskap.
En dit verg moed, wat duidelik ontbreek.
En so nou, met die Mantel-besluit, is albei kante in dieselfde bootjie: die omgewingsorganisasies, wat dalk hul tande kners, en
die elektrisiteitsbaronne, wat opgewonde is omdat hulle uitsien na die subsidie wat sal vloei as
hulle oral mag bou, selfs in die groot buitelug.
Die koerant Neue Zürcher Zeitung het 'n opskrif oor jou geplaas wat lui: "Die
landskapsbewaringskundige Albert Rösti moet versigtig wees."
Albert Rösti is die federale raadslid wat verantwoordelik is vir hierdie dossier.
Hoe beoog jy om die kiesers te oortuig?
Die referendum sal dan in Junie vanjaar plaasvind.
Dit is 'n baie stywe skedule.
Dit mag doelbewus gekies gewees het.
Ek glo dat die publiek nie genoeg inligting het oor wat dit sou beteken as hierdie algehele besluit met
hierdie doelwitte, hierdie beperkings en hierdie onopgeloste kwessies aangeneem sou word nie.
En ek glo dat die bevolking op 'n heeltemal objektiewe wyse ingelig moet word.
Wat beteken dit om 'n windturbine te bou? Wat beteken dit om een in die woud te bou?
Wat beteken dit om 'n sonkragstasie in die Alpe te bou wat so groot is soos 100 sokkervelde?
Wat gebeur in die winter wanneer daar sneeu is?
En ek glo dat jy mense eenvoudig met beelde en inligting moet nader en inligting oor 'n wye verskeidenheid kanale moet skep.
En dit is beslis die manier om die bevolking te oortuig dat dit die doelwitte is waarop ons stem en die gevolge daarvan.
Benewens hierdie referendumstemming, wat, soos ek gesê het, vir Junie geskeduleer is, het u ook onlangs twee nuwe
volksinisiatiewe aangekondig wat op soortgelyke wyse is.
Kan jy kortliks beskryf wat dit behels?
In ons vereniging, Freie Landschaft Schweiz (Vrye Landskap Switserland), is natuurbewaring en direkte demokrasie twee sake
wat ons na aan die hart lê en waaraan ons besondere belang heg.
Direkte demokrasie en natuurbewaring word nou albei deur hierdie algemene bevel bedreig.
Maar ons kan reeds in die Parlement sien dat selfs nog maler idees voorgestel word om referendums per se in die
wet af te skaf, om natuurbewaring verder in te perken.
En dit is waar ons teenmaatreëls wil tref.
Ons het twee gewilde inisiatiewe van stapel gestuur: die Bosbeskermingsinisiatief en die Gemeenskapsbeskermingsinisiatief.
Die Inisiatief vir Bosbeskerming wil hê dat windturbines nie meer in woude en langs bosrande toegelaat word nie.
En die inisiatief vir gemeenskapsbeskerming wil hê dat windturbines, indien hulle gebou word, altyd
die toestemming van die betrokke bevolking vereis.
En die handtekeningversameling is nou aan die gang.
En ons moet teen Julie 2025 100 000 geldige handtekeninge insamel.
Nou is ons gretig om te sien of jy slaag.
En dan sal daar sekerlik die volgende referendumveldtogte wees.
Dit is nog iets om na uit te sien. Miskien nog 'n laaste persoonlike vraag.
Hulle is nog jonk en reeds baie toegewyd aan hierdie omgewings- en landskapsbewaringskwessies.
Hoe het jy in die eerste plek by hierdie projek betrokke geraak?
Miskien loop dit in die familie.
My ma is reeds baie betrokke by landskapplasing of het daarmee in aanraking gekom.
Sy het in die 1970's in Wangen am Zürichsee in die kanton Schwyz grootgeword, waar die
A3-snelweg regdeur die middel van die dorpie gebou is.
In die 1980's het sy na die kanton Zürich, na Bonstetten, verhuis.
Daar wou hulle die A4-snelweg deur die oop platteland bou.
En in die 1990's het my ma saam met my pa na Grenchen in die kanton Solothurn verhuis.
Daar, soos die geluk dit wou hê, wou hulle die A5-snelweg deur die oop platteland bou.
En hierdie toewyding van albei my ouers het ook op my oorgespoel.
Ek woon in 'n baie pragtige plek in Grenchen, tussen die Jura en die Switserse Plateau.
Jy kan ook die Alpe sien, so basies al drie groot landskappe van Switserland.
En dan dink ek altyd by myself: ek sal in 2050 net 54 jaar oud wees.
Ek wil graag vir my kinders 'n ekologies waardevolle landskap agterlaat.
En om hierdie landskap te bewaar en te onderhou vir so lank as moontlik, op dieselfde wyse as wat ons dit vandag het.
Baie dankie. Ons wens u alle sukses toe in hierdie groot onderneming, wat reeds na die toekoms kyk.
Dankie dat u by die program aangesluit het. Elias Vogt, dankie.
En aan julle, liewe kykers, dank ek julle vir julle aandag.
Ek sien daarna uit om jou volgende week weer te sien wanneer ons sê: welkom by die politieke praatprogram op HOCH2.TV.