La 29-an de septembro 2023, la Svisa Parlamento aprobis la "Unuforman Amenda Dekreto por Sekura Elektrenergian
Provizo el Renovigeblaj Energioj" kun la celo laŭdire plifortigi la sekurecon de la elektrenergian provizo vintre.
Ĉi tiu leĝo estas nomata "Mantelerlass" aŭ mallonge "Elektra Leĝo".
Ĉi tio devus malfermi la vojon al pli alta produktado de elektro el sunaj, ventaj kaj akvoelektraj centraloj en la lando.
Per la nova leĝo, la Svisa Federacia Konsilio povos determini kiam, kie kaj kiom da plantoj povas esti
konstruitaj por la generado de renovigebla energio.
Diversaj organizoj kiel la Alianco por Naturo kaj Pejzaĝo Svislando, la asocio Libera Pejzaĝo Svislando kaj la
Fondaĵo Franz Weber lanĉis referendumon kontraŭ la nova federacia leĝo kaj prezentis 63 184 subskribojn en januaro 2024.
La kontestata propono do estos submetita al la svisa balotantaro por voĉdonado la 9-an de junio 2024.
La ĉefa argumento prezentita de subtenantoj estas, ke la nova Leĝo pri elektro estas necesa
por eviti baldaŭan elektran mankon en Svislando.
La asocio "Aufrecht Schweiz" nomas tion fabrikita energikriz.
"Aufrecht Schweiz" estas civitana movado, kiu celas influi svisan politikon per sendependaj kandidatoj.
En sia gazetara komuniko "Elektra manko en Svislando? Neniel!" el aŭtuno 2022, komputikisto de la elektroentrepreno
kaj elektrinĝeniero, ambaŭ emeritaj, skribis la jenon:
"Per la efektivigo de la timostrategio antaŭenigita de la lobiogrupo, la Federacia Oficejo pri Energio rekte profitigas
gas- kaj naftkompaniojn same kiel elektrajn komercistojn."
(…) Kiam la registaro instigas nin ŝpari elektran energion, tio tute ne estas ĉar ni havas tro malmulte da ĝi,
sed ĉar ni estas tro malmultekostaj en la elektra komerco.
Ĉiu kilovato, kiun ni ŝparas, profitigas la energi-kompaniojn, ĉar ili povas vendi la en Svislando ŝparitan
elektran energion eksterlande je multe pli alta prezo.
En deklaro, la Asocio de Aargauaj Elektraj Provizantoj (VAS) rimarkis, ke la ĝenerala dekreto postulus
kompletan renovigon de la tutlanda elektra infrastrukturo.
Ĝis nun elektro estis liverata al finaj konsumantoj surbaze de la logike pruvita principo de
plejparte centralizitaj grandskalaj elektrocentraloj.
Tamen la distribuada infrastrukturo devas esti reguligita laŭ malcentralizita maniero, kiu devus esti ankaŭ ampleksa,
sen eraroj kaj permesi al ĉiuj komuniki kun ĉiuj aliaj.
Laŭ la VAS, kvalifikitaj projekcioj taksas, ke la necesa konvertado kaj vastigo de la retoj en Svislando
sole kostos ĉirkaŭ 100 miliardojn da svisaj frankoj.
Ĉefe ne-privilegiaj konsumantoj kaj luantoj sen rimedoj por provizi sin mem devas pagi por ĉi tiu plia servo.
Kiel ofte okazas kun nova leĝaro, denove temas pri privatigo de profitoj kaj subvencioj por la malmultaj, dum kostoj
kaj riskoj estas dividitaj inter la restanta ĝenerala publiko.
– Laŭ la Asocio de Aargauaj Elektraj Provizantoj.
Diversaj NO-komitatoj ankaŭ kritikis la novan Elektran Leĝon pro, interalie, pridubi fundamentajn principojn de natur-
kaj pejzaĝokonservado, kiuj dum jardekoj estis enskribitaj en la Federacia Konstitucio de la svisa balotantaro.
Ekzemple, arbaroj nun povas esti forpurigitaj por la konstruado de ventoturbinoj, kaj grandaj ventaj kaj sunaj
parkoj povas esti konstruitaj en protektitaj pejzaĝoj – eĉ se tio detruas valorajn biotopojn.
Nenio starus en la vojo de la konstruado de grandaj sunparkoj en la Svisa Alpoj.
Multaj alpa paŝtejoj povus esti kovritaj per ŝtalaj strukturoj kaj sunpaneloj.
Elias Vogt, prezidanto de la asocio "Freie Landschaft Schweiz" (Libera pejzaĝo Svislando), klarigas en intervjuo
kun la sendependa televida kanalo HOCH2.TV, kion ĉi tiu leĝo implicas kaj kial li rekomendas malaprobi ĝin.
La titolo de la politika babilprogramo estas: "La Mantel-dekreto estas subvenciata detruo de la naturo".
En la intervjuo Vogt traktas la jenajn kritikpunktojn pri la nova Elektra Leĝo, interalie:
- Demokratia partopreno kaj la rajto obĵeti estas en danĝero
- Produktado de elektro havas prioritaton super naturkonservado en la nova Elektra Leĝo
- Naturaj katastrofoj "laŭleĝe" eblas
- La misformigo de la Alpoj: elektroproduktado havas prioritaton super turismo
Elias Vogt rilatas al la kritiko de la jura fakulo Prof. Dr. Alain Griffel, ke la kontestata ĝenerala
dekreto malobservas la Svisa Federacia Konstitucio.
Energia produktado devas esti sufiĉa, sekura, ekonomia kaj ekologie amika, ekzemple.
Tamen la kriterioj de media kongrueco kaj sekureco de la elektrprovizo devas esti traktataj egale.
Ĉi tio ne plu estos la kazo kun la nova Leĝo pri elektro.
Estas evidente, ke sub konsiderinda premo la Svisa Parlamento aprobis leĝon, kiu estas
kontraŭkonstitucia kaj limigas demokratiajn rajtojn.
Timoj pri supozata elektromanko vintre igas la Parlamenton agi haste.
Karaj voĉdonantoj de Svislando: Ĉu vi ankaŭ volas malhelpi la abolon de fundamentaj demokratiaj rajtoj kaj
la misformadon de la svisa pejzaĝo sub la preteksto de antaŭenigo de renovigeblaj energioj?
Do la 9-an de junio, metu NE-voĉon kontraŭ la "Mantelerlass" en la balotujon.
Spektu la duonhoran intervjuon kun d-ro Philipp Gut kaj Elias Vogt, prezidanto de la asocio "Freie Landschaft
Schweiz" (Libera pejzaĝo Svislando), en la politika babilprogramo de la sendependa televida kanalo HOCH2.TV.
Intervjuo
Karaj spektantoj, mi varme bonvenigas vin al la politika babilprogramo ĉe HOCH2.TV.
Vi scias ĝin, vi rekonas ĝin: ĉi tiu programo ĉiam estas rekta, ĉiam honesta, ĉiam sindediĉita al la vero, kaj
ĉiam prezentas ekscitajn gastojn, kiuj havas ion por diri.
Hodiaŭ mi bonvenigas Elias Vogt, prezidanton de la asocio "Freie Landschaft Schweiz" (Libera Landoŝvico), nova
politika figuro en Svislando, se mi rajtas diri, kiu jam faris diferencon kaj certe volas fari pli.
Estas bonege havi vin en la programo.
Multan dankon, sinjoro Gut, pro la invito.
Mi ankaŭ ĝojas esti ĉi tie.
Vi lastatempe sukcese organizis referendumon kune kun aliaj organizoj.
Do, por spektantoj en Germanio kaj Aŭstrio: en Svislando eblas kontesti leĝojn aprobitajn de
la parlamento per peto pri referendumo pri ili.
Ili sukcesis; por tio necesas almenaŭ 50 000 subskriboj.
Ĝi koncernas tielnominatan ĝeneralan dekreton, kiu celas antaŭenigi renovigeblajn energiojn.
Antaŭ ol ni kritikas ĉi tiun ekzercon, ĉu vi povas diri al ni, kion ĉi tiu leĝo fakte celas atingi?
Kio precize estas ĉi tiu tiel nomata ĝenerala dekreto?
La ĝenerala dekreto estas revizio de diversaj leĝoj en unu ĝenerala dekreto, tiel diri, tial la termino.
Unuflanke la Energia Leĝo devas esti reviziita, aliflanke la Leĝo pri Elektrenergioprovizado, kaj trie la Leĝo pri
Spaca Planado, kaj en ĝenerala revizio de ĉi tiuj tri leĝoj.
La ĉefa celo estas fakte la masiva ekspansio de vent- kaj sunenergio en Svislando.
Sed ankaŭ la konstruado de 16 grandaj hidroelektraj centraloj.
Ĉiuj ĉi tiuj aspektoj rilataj al renovigeblaj energioj kaj ilia ekspansio estas reguligitaj en ĉi tiu ampleksa pakaĵo.
Jen kio kuŝas malantaŭ la termino 'mantela dekreto'.
Do ĉi tiu mantelo fakte estas speco de supera leĝo, kiu enhavas diversajn jurajn reviziojn, ĉu ne?
Ĝuste. Kaj ĝi ankaŭ enhavas multajn nerompecajn problemojn.
Tio signifas, ke la Federacia Konsilio, kiu estas nia registaro, povas tiam reguligi
individuajn detalojn je la nivelo de la ordonanco.
Estas multaj detaloj, kie aferoj vere komenciĝas.
La Federacia Konsilio povas, ekzemple, mallongigi la procedurojn de aŭtorizado.
Kaj ĉar Svislando ankaŭ aplikas la principon de municipa aŭtonomio, kio signifas, ke la loĝantaro en Svislando povas
rekte decidi pri spaca planado en sia loko, en sia komunumo.
Se la Federacia Konsilio mallongigos ĉi tion, ĝi simple povos diri, ke tiuj municipoj ne plu havas voĉon, kaj tiam ĝi ankaŭ
abolus rektan demokration kaj referendumojn en la municipoj.
Jes, ni poste revenos al la kritikaj punktoj.
Eble unue iomete pri la aranĝo de la krano.
Mia plua demando en ĉi tiu kunteksto.
Vi ne iniciatis la referendumon memstare.
Kiu alia estis partnero?
Kiuj organizoj staras malantaŭ ĉi tio?
Do unue, privata individuo iniciatis la referendumon.
Pierre-Alain Bruchez, eksa financa fakulo kaj federacia dungito, kiu nun estas emerita,
demandis sin, kio troviĝis en ĉi tiu ĝenerala dekreto.
Li vidis, ke ĉi tiu leĝo permesus konstrui grandegajn sunparkojn en la Alpoj.
Kaj tiam li aperis antaŭ la amaskomunikiloj la 10-an de oktobro pasintjare kaj diris: Mi vokas referendumon pri tio.
Kaj poste la bone konata "Fondation Franz Weber" ankaŭ aperis en la amaskomunikiloj kelkajn tagojn poste kaj diris, ke ni ankaŭ
okazigas referendumon, ni subtenas la kontraŭmezurojn, tiel diri.
Kaj tiam ĝi okazis relative rapide.
Tiam ni ĉe Freie Landschaft Schweiz ankaŭ volis engaĝiĝi en la kampanjo kontraŭ ĝi, do
ni, tiel diri, kuniĝis kun sinjoro Bruchez.
Ni ankaŭ instigis niajn membro-organizaĵojn kolekti subskribojn.
Kaj fine, dum Kristnasko kaj Novjaro, oni kolektis 63 000 subskribojn de granda nombro da malgrandaj kaj
grandaj organizoj por protekto de la medio kaj de la sano.
Nun eble vorton pri via organizo, "Freie Landschaft Schweiz" (Libera Landoŝvizo).
Kio ĝuste estas tio? Kiuj estas viaj celoj?
"Freie Landschaft Schweiz" (Libera pejzaĝo Svislando) estas fakte la ombrelorganizo por kritikantoj de ventenergio en Svislando.
Ni havas proksimume 50 membroklubojn kaj ok kantonalajn sekciojn.
Ĉi tio povus esti en Turgovo, povus esti en Vaudo, alivorte, ie ajn en Svislando.
Kaj ĉiuj engaĝiĝas certigi naturkonservadon en Svislando kiam temas pri ventoturbinoj.
Sed rekta demokratio, kiel mi antaŭe klarigis, estas ankaŭ ĉefa fokuso de la Mantelerlass, tial ni vehemente
engaĝiĝas por konservi naturprotektadon kaj rektan demokration.
Jes, ni provu iomete analizi ĉi tiun problemon kaj alproksimiĝi al ĝi sistematike.
Unu aspekto de ĉi tiu ĝenerala dekreto, de ĉi tiu superleĝo, de ĉi tiu superreganta leĝo, estas ke por la
ekspansio de renovigeblaj energioj estis fiksitaj certaj celoj.
Do esence politikistoj diras, ke la parto de suna energio aŭ ventenergio devas esti tia aŭ tia ĝis certa dato.
Kiel vi taksas ĉi tiujn politikajn celojn? Ĉu ili estas realismaj?
Ĉu havas ian sencon, ke politikistoj faru tiajn reguligojn? Kio estas via opinio pri tio?
Do, la dekreto Mantelerlass diras en tre vagaj terminoj, ke ni devus produkti pliajn 45 teravathorojn da elektro el
sunenergio kaj ventenergio dum la kuranta jaro ĝis 2050.
Svislando nuntempe konsumas ĉirkaŭ 60 teravathorojn.
Do tio estas enorma kvanto, kiun oni devas konstrui.
Kaj kiel mi diris antaŭe, ankoraŭ restas vidi, kiu teknologio produktos kiom da elektro.
Tio signifas, ke la Federacia Konsilio nun povas diri, ke ni bezonas tiom da sunpaneloj kaj tiom da ventoturbinoj.
Persone, mi suspektas, ke finfine temas pri tio, ke li volas instali ĉirkaŭ 1 500 ventoturbinojn
kaj plurcent kvadratajn kilometrojn da sunpaneloj.
Kie ili estos lokitaj, ĉu sur tegmentoj aŭ en la malferma kamparo, fakte dependas de la
Federacia Konsilio; tio ankoraŭ estas malfermita.
Kaj tio prezentas minacon de masiva media efiko al Svislando, kiu jam estas dense loĝata.
Kaj estas enorma kvanto da elektro, kiu tiam estas generata dum la tago, kaj kiu estas generata neregulare kiam blovas vento.
Kaj la tuta sistemo, ĉi tiu supera leĝo, reguligas la detalojn tro malmulte.
Kaj tial estas tute bone fiksi celojn; ni volas produkti pliajn 45 teravathorojn.
Sed ĉu tio estas realisma, nur la dioj scias; neniu alia scias.
Kaj tial ni ankaŭ kritikas la leĝon.
Alia punkto – ni ankoraŭ rigardas la gamon de diversaj implikitaj kampoj – estas subvencioj.
Renovigeblaj energioj devus esti forte antaŭenigataj.
Kiel tio aspektas?
Ni jam aprobis novan energileĝon en 2017.
Tio nun estas, tiel diri, la dua stadio, ĉi tiu ĝenerala dekreto.
Kaj tiam oni diris, ke ekde 2022 ne plu estos subvencioj por sunaj kaj ventaj elektrocentraloj.
Kaj tio nun estas rompata.
La dua, ĉi tiu superpakaĵo, la ĝenerala dekreto, donas al la Federacia Konsilio liberan manon.
Li povas decidi, kiom da subvencio ricevas sunpaneloj kaj ventoturbinoj.
Eĉ tie ni ne scias, kiom da subvencioj estos.
Sed oni povas supozi, ke ĝi estas pli ol 50 procentoj de la investkostoj.
Do, la leĝo ŝajne deklaras, ke ĝis 60 procentoj de investaj kostoj povas esti subvenciitaj.
Jes, estas du modeloj.
Aŭ la investanto diras: Mi volas 60 procentojn de la investo de la registaro.
Kaj tiam li ricevas tion, kaj li ankoraŭ devas organizi la 40 procentojn de banko.
Aŭ li diras, ke la federacia registaro provizos garantion por ĉiu kilovathoro, kiun li produktas.
Neniu scias, kiom alta ĝi estas.
Tio verŝajne ankaŭ atingos 60 procentojn.
Do vi povas vidi, ke ĉi tio estas subvenciata detruo de la naturo.
Kaj ĉar ĝi ne estas ekonomie vivtenebla – precipe ventogeneraj instalaĵoj, ĉar en Svislando ni havas tre malbonajn ventokondiĉojn
– nun necesas enormaj subvencioj por ke ĝi entute realiziĝu.
Unu problemo, kiel vi mallonge menciis en subordigita frazo, estas la regula energio, la banda energio, kiu fakte estas bezonata.
Nun estas logike, ke kiam pluvas aŭ kiam estas mallume, suna energio ne funkcias.
Se ne estas vento, ventenergio ne funkcias.
Kiel oni povas solvi ĉi tiun problemon?
Sekve, ĉu tio ne estas nova problemo, se oni tro forte investas en tiaj nefidindaj, volatilaj energiproduktantoj?
Tio estas ĝuste la ĉefa problemo en la Mantel-dekreto, kiu ne estas klarigita kaj kiu kreas novajn problemojn.
La tuta reto-planado ne estas inkluzivita, stokado ne estas inkluzivita.
Tio signifas, ke grandaj kvantoj da suna energio kaj ventenergio estas aldonataj.
Sed kiel tio devus esti konservita, estas konjekto de ĉiu.
Persone, mi opinias, ke suna energio sur tegmentoj estas bona opcio, ĉar vi povas konsumi kaj stoki sunan energion lokale.
Sed tio ne estas reguligita en la Mantelerlass, ke ĝi estu antaŭenigita, ke oni faru
esplorojn pri ĝi, ke ekzistas pli bonaj stokadaj ebloj.
Kaj tio signifas, ke ekzistas risko, ke ni iros en la saman direkton kiel Germanio, kie enormaj kvantoj da
ventenergio subite aperas kaj poste subite malaperas.
Dum la tago, je tagmezo, estas multe da suna energio, sed subite nokte tute nenio.
Kaj tiam subite vi havas enormajn retproblemojn.
Kaj tio kaŭzas kostojn kaj necertecon.
Kaj tio nun estas grava kritika punkto de ĉi tiu ĝenerala dekreto.
Alia punkto, kiun vi jam plurfoje menciis, estas demokratia partopreno.
Ŝajne, ĉi tiu leĝo ankaŭ limigas la eblecojn por obĵeti.
Svislando estas bone konata pro sia principo de subsidiareco.
Tio signifas, ke decidoj estas farataj ĉe la plej malalta ebla nivelo, rekte de la koncernatoj.
Nun ĝi fakte estas centralizata.
La Federacia Konsilio, la federacia registaro, t.e. la nacia registaro, akiras pli da potenco.
Kiel specife manifestiĝas ĉi tiu limigo de eblecoj por obĵeti, por partopreni kaj por demokratia kun-determinado de civitanoj?
En Svislando ni havas du eblojn por havi voĉon en ventenergioprojektoj.
Unu estas, ke ni voĉdonas pri projektoj.
Tio nuntempe validas en 24 el 26 kantonoj, kie la loka loĝantaro voĉdonas.
Tiam individuoj, privataj civitanoj kaj mediaj organizoj povas prezenti obĵetojn kontraŭ projektoj, eĉ se ili estas aprobitaj,
por levi temojn kiel naturkonservado aŭ personaj bruaj problemoj.
Kaj ambaŭ opcioj nun devas esti amase aboliciitaj aŭ limigitaj per la ĝenerala dekreto.
Kiel mi jam diris, la dekreto Manteler celas ebligi al la Federacia Konsilio abolicii referendumojn.
Aliflanke, la dekreto Mantelerlass preskribas, ke la produktado de elektro ĉiam devas
havi prioritaton super ĉiuj aliaj interesoj.
Tio signifas, ke se vi prezentos obĵeton kaj diros, ke ĉi tiu ventogenerada farmo kaŭzos troan
bruopoluadon por tro multaj homoj, ĝi ne estos permesita.
Aŭ oni faligas arbojn, kio ne estas akceptebla; ĝi estas misproporcia al la profito.
Do la tribunalo ankoraŭ devas aprobi la ventaranĝejon, ĉar la produktado de elektro ĉiam
havas prioritaton super ĉiuj aliaj interesoj.
Do vi eble ne plu povos voĉdoni, sed vi ankoraŭ povas prezenti obĵeton, kvankam ĝi certe estos malakceptita.
Do ĝi estas drasta redukto de nia rekta demokratio.
Tio kondukas nin rekte al la sekva punkto. Ĉi tiu pesigo de interesoj ankaŭ estas konstitucia laŭ naturo.
Konata advokato, profesoro Alain Griffel, kritikis tion, dirante, ke tiu ĉi ĝenerala dekreto ankaŭ malobservas la Konstitucion,
malobservas la Svisa Federacia Konstitucion, ĉar oni ne povas diri, ke certaj interesoj subite havu prioritaton super aliaj.
Ĉu vi povas klarigi, kio precize estas la kritiko de tiu profesoro pri la nova ĝenerala dekreto?
En Svislando ni havas en la konstitucio artikolon pri energipolitiko, kiu enhavas kvin principojn.
Mi ne scias, ĉu mi povas listigi ilin ĉiujn, sed certe la elektroprovizo aŭ energiproduktado
devas esti sufiĉa, sekura, ekonomia kaj ekologiema.
Mi ne povas rememori la kvinan punkton nun.
Sed en ajna kazo, ĉi tiuj punktoj estas ĉiuj egale gravaj.
Tio signifas, ke ili devas esti atingitaj samtempe.
Alivorte, media kongrueco kaj sekureco de la elektrosistemo devas esti traktataj egale.
Kaj nun, dirante, ke la produktado de elektro havas prioritaton super naturkonservado, la Parlamento estas
Ĉi tio estas senpaga permesilo, kiu permesas, ke ie ajn oni senprobleme aprobu
medio-damaĝajn projektojn. Tio estas kontraŭkonstitucia.
Tio ne estas tio, kion la svisa popolo volis.
Kaj tio damaĝas nian naturan medion, la bazon de nia ekzisto.
Kaj tio povas havi masivajn, seriozajn konsekvencojn.
La fakto estas, ke dum jardekoj la svisa loĝantaro plurfoje enskribis mediprotektadon en la konstitucion.
Do tio esence estas la leĝo.
Kaj nun tio estas preskaŭ tute forviŝita per supra penstreko.
Kion vi opinias pri tio? Kiel ĉi tiu situacio unue ekestis?
Ĝi estas sufiĉe stranga. La elektitaj reprezentantoj fakte ankaŭ konscias pri tio.
Do kia spirito de la tempo aŭ kia krizsituacio eble fakte kondukis al la enkonduko de tiel brutala leĝo nun?
Nu, ĝi fakte komenciĝis jam en aŭtuno de 2022.
Antaŭe, dum jaroj, Parlamento neniam traktis energian politikon.
Kaj en la somero de 2022, ĝuste kiam la kronvirusa pandemio finiĝis, la Elektra Komisiono faris grandan amaskomunikilan
anoncon, ke multaj nukleaj centraloj en Francio estis subtenataj.
Kaj povus esti, ke ni en Svislando subite suferos elektran mankon venontvintre.
Kaj tiam, ene de tri semajnoj, la Parlamento haste aprobis la leĝproponon "Solar Express" kaj diris: "Ni nun
konstruos grandajn sunenergiajn centralojn en la Alpoj."
Do ni kovras grandegajn areojn de la Alpoj per sunpaneloj.
Kaj tio jam tiam estis kontraŭkonstitucia.
Kaj ĝi realiĝis en tri semajnoj.
Nu, tio estis tute impulsema.
Kaj tiam, ĉar ĝi estis kontraŭkonstitucia, la Parlamento devus esti aŭtomate konsultinta la loĝantaron.
Nia konstitucio antaŭvidas tion.
Se vi faras kontraŭkonstitucian leĝon, tiam vi devas permesi al la loĝantaro voĉdoni pri ĝi.
Kaj la Parlamento simple malsukcesis fari tion.
Kaj tiam mi iris al la Federacia Kortumo kaj prezentis plendon, dirante, ke tio fakte devus esti submetita al la balotantaro.
Kaj tiam la Federacia Kortumo diris: jes, la Parlamento estas ĉiopova en Svislando.
Kaj en ĉi tiu spirito de ĉiopovo, en ĉi tiu konscio, unu leĝo post alia estis aprobita.
Ventspeco alvenis, kaj nun ĉi tiu mantela dekreto.
Kaj la Parlamento ŝajnas ne zorgi, ĉu la konstitucio estas efektivigita aŭ ne.
Ili faros ĉion por produkti elektran energion.
Mi ŝatus iom pli profunde esplori la eblan damaĝon al la naturo kaj la pejzaĝo, kiun vi timas.
Kio precize eblas per ĉi tiu leĝo, aŭ pli ĝuste, kion vi timas?
Kiuj specifaj intervenoj eblas en la naturo?
Nu, unue kaj ĉefe, grandegaj sunparkoj estas planitaj kaj ankaŭ eblaj en la Alpoj.
Fakte, ĉi tio estis nur provizora opcio, decidita en aŭtuno de 2022 kiel mallongdaŭra rimedo por solvi la elektran mankon.
Kaj tio nun devus esti ebla longtempe.
Tio signifas, ke vastaj alpakaj paŝtejoj povas esti kovritaj per ŝtalaj strukturoj kaj sunpaneloj.
La alia afero estas, ke ventoturbinoj ankaŭ devus esti eksplicite permesitaj en arbaroj en Svislando.
Tio signifas, ke por protekti la klimaton, homoj eniras arbarojn, senarbigas areon egalan al
futbala kampo por starigi tie ventoturbinon...
Ĉu tio jam estas eksplicite deklarita en la leĝo, aŭ ĉu ĝi estas malfermita al interpreto?
Ĉu tio signifas, ke vi volas faciligi ĝin, aŭ ĉu tio signifas, ke tiel ĝi estas?
Do, laŭleĝe, ventoturbinoj en arbaroj estas lokfiksitaj.
Kaj tio estas granda trankviliĝo, se ne aprobo por ventogeneraj farmoj en arbaroj.
Gravas memori, ke la kantono Zuriko, kiu estas la plej loĝdensa kantono en Svislando, gastigas multe pli ol milionon da homoj.
Nun ekzistas planoj por 120 ventoturbinoj, el kiuj 110 estos konstruitaj en la arbaro, ĉar ne
restas alia spaco ol sur la krestoj kaj en la arbaro.
Kaj ĉi tiuj fakte estas la plej seriozaj mediaj efikoj.
Kompreneble, ekzistas ankaŭ hidroelektraj centraloj, kiujn homoj ŝatus konstrui en
biotopoj de kantona graveco, kaj tio ankaŭ eblas.
Naturo simple ne plu gravas.
Ĝi ŝajnas iom absurda, ĉu ne?
Homoj volas savi la klimaton, tial estas tiom da furoro pri renovigeblaj energioj.
Samtempe oni dehakas arbarojn kaj detruas naturon.
Kiel tio funkcias?
Tio estas ĝuste kio estas absurda.
Ne povas esti ĝuste, ke ni forpurigas arbarojn por tiel nomata verda energio.
En Svislando simple ne estas multe da spaco, vi devas tion kompreni.
Svislando estas tre dense loĝata, de okcidento ĝis oriento, de nordo ĝis sudo.
Kaj se vi volas draste pligrandigi la ventan energion, tiam vi devas konsideri, ke nuntempe temas pri
250-metraj turbin­oj, kiuj bezonas certan kvanton da spaco.
Kaj en Svislando arbaroj ankoraŭ estas insuloj de biodiverseco, sed ankaŭ ripozinsuloj por la loĝantaro.
Ili ankaŭ ĉiam havas forte razitajn arbarajn randojn.
Antaŭe ĝi estis multe pli malfermita, kaj en la kampo ankaŭ estis multe pli da arboj.
Hodiaŭ la arbaroj estas senarbigitaj.
Kaj nun ili eniras la arbaron, dezirante konstrui dek metrojn larĝajn vojojn kaj
senarbigi areon de arbaro grandan kiel futbala kampo.
Kaj tio fakte estas nia ĉefa argumento.
Vi ne povas faligi arbojn por protekti la klimaton.
Vi devenas el medio, kiu kritikas ventenergion.
Nun, se vi faras duonpaŝon malantaŭen kaj taksas la situacion, kie vi timas, ke la plej granda damaĝo okazos?
Ĉu temas pri la ventoturbinoj, la grandaj akvoelektraj centraloj, aŭ eble la sunaj elektraj centraloj en la Alpoj?
Ĉu vi povas kvantigi, kie laŭ vi kuŝas la plej malbona minaco al la naturo?
Kun akvoenergio certe estas, ke vi ricevas multan profiton por relative malgranda investo.
Ankaŭ tie estas damaĝo, tio estas certa.
Sed kun sunenergiaj sistemoj oni vere povas supozi, ke grandegaj areoj de la Alpoj efektive estos kovritaj per konstruaĵoj.
Por mi, tio estas tre damaĝa, ĉar Svislando prosperas pro siaj pejzaĝoj.
Pejzaĝoj estas tre gravaj por nia lando – historie parolante.
Ni havas multajn grandiozajn hotelojn, kiuj estis konstruitaj en lokoj kun mirindaj vidoj al la Alpoj.
Kaj ĝuste ĉi tiuj Alpoj nun devas esti kovritaj per konstruaĵoj.
Tio signifas, ke ĝi ankaŭ havas historian signifon.
Kaj jes, la dua afero estas la arbaroj, kie mi vidas ĉi tiun damaĝon.
Tio estas interesa punkto, kiun vi levas pri turismaj regionoj, pri la Alpoj.
La kantono Graubünden volas esti pioniro en ĉi tiu kampo.
Mi ĝojas preni tiun punkton.
Ili fakte volas daŭrigi kaj havi ilin en x zonoj, mi pensas en 30 zonoj, kaj – korektu min se mi eraras – pli ol dudek kvar certe
estis eliminitaj en ĉefaj lokoj, sur montodeklivoj, tiel diri.
Do, krom St. Moritz, mi pensas, ke vi vidos ĉi tiujn gigantajn ventoturbinojn antaŭ ĉiu grava turisma celloko en la estonteco.
Kiel vi taksas tion laŭ la graveco de turismo kaj ankaŭ la ekonomio en Svislando?
Ĝuste, ventoturbinoj estas enormaj, ili ankaŭ bezonas spacon.
Ili devas esti konstruitaj en eksponitaj lokoj, kie blovas vento.
Kaj kiam la federacia registaro komisiis la kantonon Graubünden, unu el la plej famaj turismaj lokoj en la mondo, instali 100
ventoturbinojn, ne eblas eviti la fakton, ke ĉi tiuj ventoturbinoj estos konstruitaj en Davos, sur la
Lenzerheide, en Arosa, proksime al la Svisa Nacia Parko – alie dirite, en ĉiuj plej famaj turismaj lokoj.
Kaj kiel mi diris, historie tio estas tre signifa, ĉar turismo kaj la Alpoj estas parto de nia identeco.
Fine de la 19-a jarcento, Svislando spertis masivan kreskon kaj fariĝis unu el la plej riĉaj landoj en la mondo.
Kaj ĝuste pro ĉi tiuj pejzaĝoj multaj homoj el eksterlando venis al ni por admiri ilin.
Kaj mi persone trovas tre malĝoja, ke la Alpoj ne plu estas aprezataj, kaj mi opinias,
ke tio estas terura evoluo de la Parlamento.
Nun ĉiuj ĉi tiuj dekretoj, ĉi tiu ombreldekreto, ĉi tiuj diversaj eksplicitaj proponoj, kiujn vi menciis,
Solarexpress, Windexpress, fakte estas parto de la kunteksto de ĉi tiu tiel nomata energia transiro.
Estas deziro foriri de fosiliaj brulaĵoj, sed samtempe ekzistas rezervoj pri nuklea energio, kaj nuntempe en
Svislando ne estas konstruataj novaj nukleaj elektrocentraloj – estas ia teknologia malpermeso.
Germanio jam forigis ilin, sed en aliaj partoj de la mondo la situacio estas tute malsama.
Kio estas via fundamenta pozicio pri ĉi tiu energia transiro?
Ĉu tio estas necesa? Ĉu la ŝtato devas puŝi tion?
Ĉu la ekonomio povas fari tion? Ĉu ĝi povas reguliĝi mem? Kio estas via opinio pri tio?
La energia transiro mem estas tre kompleksa afero.
Kion mi klare vidas estas, ke fosiliaj brulaĵoj kondukas al klimata ŝanĝo, kaj klimata ŝanĝo estas malutila.
Ni devas trovi solvojn.
La problemo estas, kiel politikistoj traktas ĝin.
Ŝi demandis la loĝantaron: Ĉu vi volas malrapide forigi nuklean energion?
La loĝantaro diris jes, kio ne estas surpriza.
La loĝantaro estis demandita: Ĉu vi volas malrapide forigi fosiliajn brulaĵojn?
La loĝantaro diris jes.
En ambaŭ voĉdonadoj neniu klarigis, kion tio signifus, kiom ĝi kostus, aŭ kiel ĝi precize funkcius. Anstataŭe oni starigis
celojn, la loĝantaro akceptis ilin, kaj poste aperis la konsekvencoj. Homoj iĝis malkontentaj, ĉar ĝi ne
funkciis, la loĝantaro rezistis, okazis damaĝo al la naturo, ĝi fariĝis multekosta, kaj ĝi kreis necertecon.
Mi konsideras tion esti maljusta konduto.
Mi multe pli ŝatus vidi, ke oni diru al la publiko la veron kaj ke oni diru al ili, ke ili
havas tri eblojn por produkti elektran energion.
Kun sunpaneloj sur la tegmentoj, tio postulas ĉi tion kaj tion.
Kun gas-brulaj elektrocentraloj, tio signifas tion kaj tion por la klimato.
Kun nukleaj centraloj tio signifas jenon kaj tion por la rubaĵoj, por la stokado, por la akiro de uranio.
Do vi scias, pri kio vi parolas.
Sed nun vi simple starigas celojn kiuj sonas bone, kaj poste vi eltrovas kiel efektivigi ilin.
Kaj mi havas seriozajn rezervojn pri tio.
Ĝi estas ia utopia kaj ankaŭ ne vere honesta politiko, se mi rajtas tiel resumi ĝin.
Rigardante la subtenantojn de ĉi tiu ĝenerala dekreto, ankaŭ leviĝas la demando, kiuj fakte estas implikitaj.
Kaj kiel neŭtrala observanto, mi estas iom surprizita.
Ĉi tio etendiĝas de maldekstre ĝis dekstre, de elektraj baronoj ĝis potencaj komercaj asocioj ĝis
la Verda Partio kaj aliaj mediaj organizoj, ne via.
Kiel eblas, ke tiel multaj politikaj kontraŭuloj subite kunlaboras? Kion tio diras al ni?
Do la problemo tie estas, ke multaj ludantoj, kiuj nun subtenas la ĝeneralan dekreton,
estas en la sama boato en la Klimata Alianco.
Tio signifas, ke en la Klimata Alianco la suna lobiogrupo estas en la sama boato kiel la mediaj asocioj.
Kaj tio estas, kompreneble, kontraŭdiro rilate al naturkonservado.
Kiam temas pri klimata protekto, ambaŭ certe estas sur la sama paĝo.
Estas konfliktoj rilate al naturkonservado.
Kaj mi rimarkas, ke ofte mankas la spino, ke homoj tiam diras: jes, ni kiel mediaj organizoj ne nur subtenas klimatan
protekton, sed ni ankaŭ konsekvence subtenas naturkonservadon.
Kaj tie necesas multe pli da klareco, same kiel la kuraĝo alfronti la elektrajn baronojn kaj diri: jes, ni
ambaŭ subtenas klimatan protekton, sed kiam temas pri naturkonservado, tie finiĝas la amikeco.
Kaj tio postulas kuraĝon, kiu evidente mankas.
Kaj do nun, kun la dekreto de Mantel, ambaŭ flankoj estas en la sama boato: la mediaj organizoj, eble kun grincantaj dentoj, kaj
la elektraj baronoj, kiuj ĝojas, ĉar ili antaŭĝojas pri la subvencioj, kiuj fluos se oni
permesos al ili konstrui ĉie, eĉ en la vasta naturo.
La gazeto Neue Zürcher Zeitung publikigis titolon pri vi, dirante: "La pejzaĝokonservisto Albert Rösti estas evitinda."
Albert Rösti estas la federacia konsilisto respondeca pri ĉi tiu dosiero.
Kiel vi intencas persvadi la balotantaron?
La referendumo tiam okazos en junio ĉi-jare.
Tio estas tre strikta horaro.
Tio eble estis intence elektita.
Mi kredas, ke la publiko ne sufiĉe informiĝas pri tio, kion signifus la adopto de ĉi tiu ĝenerala dekreto kun ĉi tiuj
celoj, ĉi tiuj limigoj kaj ĉi tiuj neresponditaj demandoj.
Kaj mi kredas, ke la loĝantaro devas esti informita tute objektive.
Kion signifas konstrui ventoturbinon? Kion signifas konstrui unu en la arbaro?
Kion signifas konstrui sunenergian centralon en la Alpoj, kiu estas tiel granda kiel cent futbalaj kampoj?
Kio okazas vintre, kiam neĝas?
Kaj mi kredas, ke vi simple devas alproksimiĝi al homoj per bildoj kaj informoj kaj krei informojn per vasta gamo da kanaloj.
Kaj tio certe estas la maniero konvinki la loĝantaron, ke ĉi tiuj estas la celoj pri kiuj ni voĉdonas kaj la konsekvencoj.
Krom ĉi tiu referenduma voĉdono, kiu, kiel mi diris, okazos en junio, vi ankaŭ lastatempe anoncis du novajn
popularajn iniciatojn, kiuj estas laŭ similaj linioj.
Ĉu vi povas mallonge priskribi, kion tio implicas?
En nia asocio, Freie Landschaft Schweiz (Libera Landoŝvizo), naturkonservado kaj rekta demokratio estas du temoj
proksimaj al niaj koroj, al kiuj ni atribuas apartan gravecon.
Rekta demokratio kaj naturkonservado nun estas ambaŭ minacataj de ĉi tiu ĝenerala dekreto.
Sed ni jam povas vidi en la Parlamento, ke eĉ pli frenezaj ideoj estas proponataj por abolicii
referendumojn mem laŭleĝe, por plu limigi naturkonservadon.
Kaj tie ni volas preni kontraŭmezurojn.
Ni lanĉis du popularajn iniciatojn: la Iniciaton por Protekto de Arbaroj kaj la Iniciaton por Protekto de la Komunumo.
La Iniciato por Arbara Protekto volas, ke ventoturbinoj ne plu estu permesataj en arbaroj kaj ĉe arbaraj randoj.
Kaj la iniciato pri komunuma protekto volas, ke ventoturbinoj, se ili estas konstruitaj, ĉiam
postulu la konsenton de la koncernata loĝantaro.
Kaj la subskriba kolekto nun estas en progreso.
Kaj ni devas kolekti 100 000 validajn subskribojn ĝis julio 2025.
Nun ni fervore atendas vidi, ĉu vi sukcesos.
Kaj tiam certe estos la venontaj referendumaj kampanjoj.
Tio estas io alia, al kio ni povas antaŭĝojadi. Eble unu lasta persona demando.
Ili ankoraŭ estas junaj kaj jam tre engaĝitaj pri ĉi tiuj temoj pri media kaj pejzaĝa konservado.
Kiel vi unue implikiĝis en ĉi tiu projekto?
Eble ĝi estas iom familia trajto.
Mia patrino jam tre engaĝiĝis en pejzaĝa konservado aŭ venis en kontakton kun ĝi.
Ŝi kreskis en la 1970-aj jaroj en Wangen am Zürichsee en la kantono Schwyz, kie la aŭtovojo A3 estis
konstruita rekte tra la mezo de la vilaĝo en la 1970-aj jaroj.
En la 1980-aj jaroj ŝi translokiĝis al la kantono Zuriko, al Bonstetten.
Tie ili volis konstrui la aŭtovojon A4 tra la malferma kamparo.
Kaj en la 1990-aj jaroj mia patrino translokiĝis kun mia patro al Grenchen en la kantono Soloturno.
Tie, kiel bonŝance, ili volis konstrui la aŭtovojon A5 tra la malferma kamparo.
Kaj ĉi tiu sindediĉo de ambaŭ miaj gepatroj ankaŭ influis min.
Mi loĝas en tre bela loko en Grenchen, inter la Ĵuro kaj la Svisa Altplano.
Vi ankaŭ povas vidi la Alpojn, do esence ĉiujn tri ĉefajn pejzaĝojn de Svislando.
Kaj tiam mi ĉiam pensas al mi mem, ke mi estos nur 54-jara en 2050.
Mi ŝatus lasi al miaj infanoj ekologie valoran pejzaĝon.
Kaj por konservi kaj prizorgi ĉi tiun pejzaĝon kiel eble plej longe, en la sama maniero kiel ni ĝin havas hodiaŭ.
Multan dankon. Ni deziras al vi ĉiun sukceson en ĉi tiu grava entrepreno, kiu jam rigardas al la estonteco.
Dankon, ke vi aliĝis al la programo. Elias Vogt, dankon.
Kaj al vi, karaj spektantoj, mi dankas vin pro via atento.
Mi antaŭĝojas revidi vin venontsemajne, kiam ni diros: Bonvenon al la politika babilprogramo ĉe HOCH2.TV.
mil ducent tridek kvar mil tri cent kvardek du mil unu