Më 29 shtator 2023, Parlamenti zviceran miratoi "Urdhrin Uniform të Amendamentit për një Furnizim të Sigurt me Energji Elektrike
nga Burimet e Rinovueshme", me qëllim, sipas pretendimeve, forcimin e sigurisë së
furnizimit me energji elektrike gjatë dimrit.
Ky ligj njihet si "Mantelerlass" ose, shkurt, "Ligji i Energjisë Elektrike".
Kjo duhet të hapë rrugën për prodhimin më të madh të energjisë elektrike nga impiantet
diellore, eolike dhe hidroelektrike në vend.
Me ligjin e ri, Këshilli Federal Zviceran do të jetë në gjendje të përcaktojë kur, ku dhe sa impiante mund
të ndërtohen për prodhimin e energjisë së rinovueshme.
Organizata të ndryshme si Aleanca për Natyrën dhe Peizazhin e Zvicrës, Shoqata Peizazhi i Lirë e Zvicrës dhe
Fondacioni Franz Weber nisën një referendum kundër ligjit të ri federal dhe dorëzuan 63,184 nënshkrime në janar 2024.
Prandaj, propozimi kontrovers do t'i vihet në votim elektoratit zviceran më 9 qershor 2024.
Argumenti kryesor i mbështetësve është se Ligji i ri i Energjisë Elektrike është i nevojshëm për të shmangur
një mungesë të afërt të energjisë elektrike në Zvicër.
Shoqata "Aufrecht Schweiz" e quan këtë një krizë energjetike të sajuar.
"Aufrecht Schweiz" është një lëvizje qytetare që dëshiron të ketë një fjalë në politikën zvicerane me kandidatë të pavarur.
Në njoftimin e tyre për media me titull "Mungesë energjie në Zvicër? Aspak!" të publikuar në vjeshtën e vitit 2022, një
shkencëtar kompjuterik i dalë në pension nga punishtet e energjisë elektrike dhe një
inxhinier elektrik i dalë në pension shkruanë sa vijon:
"Duke ndjekur strategjinë e frikës që promovon lobi, Zyra Federale e Energjisë po përfiton drejtpërdrejt kompanitë
e gazit dhe naftës si dhe tregtarët e energjisë elektrike.
(…) Kur qeveria na nxit të kursejmë energji elektrike, kjo nuk është aspak sepse na mungon, por
sepse jemi tepër të kursyer në tregtinë e saj.
Çdo kilovat që kursejmë i sjell përfitim kompanive të energjisë, sepse ato mund ta shesin energjinë e kursyer
në Zvicër jashtë vendit me një çmim shumë më të lartë.
Në një deklaratë, Shoqata e Furnizuesve të Energjisë Elektrike të Aargaut (VAS) theksoi se dekreti i përgjithshëm do të kërkonte një
rishikim të plotë të infrastrukturës elektrike të tërë vendit.
Deri tani, energjia elektrike është furnizuar tek konsumatorët përfundimtarë bazuar në parimin logjikisht të provuar të
stacioneve të mëdha të energjisë, kryesisht të centralizuara.
Megjithatë, infrastruktura e shpërndarjes duhet të rregullohet në mënyrë të decentralizuar, e cila gjithashtu duhet
të jetë gjithëpërfshirëse, pa gabime dhe të lejojë që të gjithë të komunikojnë me njëri-tjetrin.
Sipas VAS-it, projeksionet e kualifikuara vlerësojnë se konvertimi dhe zgjerimi i nevojshëm i rrjeteve
vetëm në Zvicër do të kushtojë rreth 100 miliardë CHF.
Janë kryesisht konsumatorët jo-privilegjuar dhe qiramarrësit pa mjete për t'u kujdesur vetë, të
cilët duhet të paguajnë për këtë shërbim shtesë.
Siç ndodh shpesh me ligjet e reja, gjithçka përmblidhet në privatizimin e fitimeve dhe subvencioneve për pakicën,
ndërsa kostot dhe rreziqet i ndan pjesa tjetër e publikut.
– Sipas Shoqatës së Furnizuesve të Energjisë Elektrike të Aargaut.
Komitete të ndryshme të NO-së gjithashtu kanë kritikuar Ligjin e ri të Energjisë Elektrike për, ndër të tjera, vënien në dyshim të
parimeve themelore të ruajtjes së natyrës dhe peizazhit që janë përfshirë në Kushtetutën
Federale nga elektorati zviceran gjatë dekadave.
Për shembull, pyjet tani mund të pastrosen për ndërtimin e turbinave të erës, dhe parqe të mëdha të erës dhe
diellit mund të ndërtohen në peizazhe të mbrojtura – edhe nëse kjo shkatërron biotope të vlefshme.
Asgjë nuk do të qëndronte në rrugën e ndërtimit të parqeve të mëdha diellore në Alpet Zvicerane.
Shumë kullota alpinë mund të mbulohen me struktura çeliku dhe panele diellore.
Elias Vogt, president i shoqatës "Freie Landschaft Schweiz" (Peizazhi i Lirë Zvicër), shpjegon në një intervistë
për kanalin e pavarur televiziv HOCH2.TV se çfarë nënkupton ky ligj dhe pse e rekomandon refuzimin e tij.
Titulli i talk show-it politik është: "Urdhri i palltos është shkatërrim i natyrës i subvencionuar".
Në intervistë, Vogt trajton pikat e mëposhtme të kritikës në lidhje me Ligjin e ri të Energjisë Elektrike, ndër të tjera:
- Pjesëmarrja demokratike dhe e drejta për të kundërshtuar janë në rrezik
- Prodhimi i energjisë elektrike ka përparësi ndaj ruajtjes së natyrës në Ligjin e ri për energjinë elektrike
- Fatkeqësitë natyrore "sipas ligjit" janë të mundshme
- Dëmtimi i Alpeve: prodhimi i energjisë elektrike ka përparësi ndaj turizmit
Elias Vogt i referohet kritikës së ngritur nga eksperti ligjor Prof. Dr. Alain Griffel se dekreti kontrovers
i përgjithshëm shkel Kushtetutën Federale të Zvicrës.
Prodhimi i energjisë duhet të jetë i mjaftueshëm, i sigurt, ekonomik dhe miqësor me mjedisin, për shembull.
Megjithatë, kriteret e përputhshmërisë me mjedisin dhe të sigurisë së furnizimit me energji
elektrike duhet të trajtohen në mënyrë të barabartë.
Kjo nuk do të jetë më kështu me Ligjin e ri të Energjisë Elektrike.
Është e qartë se, nën presion të konsiderueshëm, Parlamenti Zviceran miratoi një ligj që është
antikushtetues dhe kufizon të drejtat demokratike.
Frikërat për një mungesë të supozuar të energjisë elektrike në dimër po bëjnë që Parlamenti të veprojë me ngut.
Të dashur votues të Zvicrës: A dëshironi edhe ju të parandaloni shfuqizimin e të drejtave themelore
demokratike dhe shëmtimin e peizazhit zviceran nën maskën e promovimit të energjive të rinovueshme?
Pastaj më 9 qershor, hidhni një votë JO kundër "Mantelerlass" në kutinë e votimit.
Shikoni intervistën gjysmë-orëshe me Elias Vogt, President i Shoqatës Zvicerane për Peizazhin e Lirë, e
zhvilluar nga Dr. Philipp Gut në emisionin politik të kanalit televiziv të pavarur HOCH2.TV.
Intervistë
Të dashur shikues, ju mirëpres ngrohtësisht në talk-shoun politik në HOCH2.TV.
E di, e njeh: ky program është gjithmonë i drejtpërdrejtë, gjithmonë i sinqertë, gjithmonë i
përkushtuar ndaj së vërtetës, dhe gjithmonë sjell mysafirë emocionues që kanë diçka për të thënë.
Sot e mirëpres Elias Vogt, presidentin e shoqatës "Freie Landschaft Schweiz" (Peizazhi i Lirë Zvicër), një figurë e re
politike në Zvicër, nëse më lejohet të them, i cili tashmë ka bërë një ndikim të
konsiderueshëm dhe padyshim dëshiron të bëjë edhe më shumë.
Është fantastike që je në program.
Faleminderit shumë, zoti Gut, për ftesën.
Unë gjithashtu jam i kënaqur që jam këtu.
Ju së fundmi organizuat me sukses një referendum së bashku me organizata të tjera.
Pra, për shikuesit në Gjermani dhe Austri: në Zvicër është e mundur të sfidosh ligjet e miratuara
nga parlamenti duke kërkuar një referendum për to.
Ata kanë pasur sukses; për këtë kërkohen të paktën 50,000 nënshkrime.
Kjo ka të bëjë me një dekret të ashtuquajtur të përgjithshëm që synon të promovojë energjitë e rinovueshme.
Para se të kritikojmë këtë ushtrim, a mund të na tregoni se çfarë synon vërtet të arrijë ky ligj?
Çfarë është saktësisht ky ashtuquajtur dekret i përgjithshëm?
Dekreti i përgjithshëm është një rishikim i ligjeve të ndryshme në një dekret të vetëm, për t'u shprehur kështu, prandaj ky term.
Nga njëra anë, duhet të rishikohet Ligji i Energjisë, nga ana tjetër Ligji i Furnizimit me Elektrik, dhe së
treti Ligji i Planifikimit Hapësinor, si dhe në një rishikim të përgjithshëm të këtyre tre ligjeve.
Qëllimi kryesor është në të vërtetë zgjerimi masiv i energjisë së erës dhe diellit në Zvicër.
Por edhe ndërtimi i 16 stacioneve të mëdha hidroelektrike.
Të gjithë këta aspekte që lidhen me energjitë e rinovueshme dhe zgjerimin e tyre rregullohen në këtë paketë gjithëpërfshirëse.
Kjo është ajo që qëndron pas termit 'dekret mantel'.
Pra, ky kood është në të vërtetë një lloj super-ligji që përmban ndryshime të ndryshme ligjore, apo jo?
Pikërisht. Dhe gjithashtu përmban shumë çështje të pazgjidhura.
Kjo do të thotë se Këshilli Federal, i cili është qeveria jonë, mund të rregullojë më
pas detajet individuale në nivel të urdhrit.
Ka shumë detaje ku gjërat vërtet hyjnë në thelb të çështjes.
Këshilli Federal mund, për shembull, të shkurtërojë procedurat e autorizimit.
Dhe sepse Zvicra gjithashtu zbaton parimin e autonomisë komunale, që do të thotë se popullsia në Zvicër mund të
vendosë drejtpërdrejt për planifikimin hapësinor në lokalitetin e tyre, në komunën e tyre.
Nëse Këshilli Federal e shkurton këtë, atëherë ai mund të thotë thjesht se këto komuna nuk kanë më fjalë, dhe më pas do të heqë
edhe demokracinë e drejtpërdrejtë dhe referendumet në komunat.
Po, do t'i kthehemi më vonë pikave të kritikës.
Ndoshta së pari pak rreth rregullimit të boom-it.
Pyetja ime e mëtejshme në këtë kontekst.
Ti nuk e nise vetë referendumin.
Kush tjetër ishte partner?
Cilat organizata qëndrojnë pas kësaj?
Pra, së pari, një individ privat nisi referendumin.
Pierre-Alain Bruchez, një ish-ekspert financiar dhe punonjës federal që tani është në pension, u
pyet se çfarë kishte në këtë dekret të përgjithshëm.
Ai pa se ky ligj do të lejonte ndërtimin e parqeve të mëdha diellore në Alpe.
Dhe pastaj ai u shfaq para mediave më 10 tetor të vitit të kaluar dhe tha: "Po shpall një referendum për këtë."
Dhe më pas e njohura "Fondation Franz Weber" gjithashtu u shfaq në media disa ditë më vonë dhe tha se edhe ne po organizojmë
referendumin, po mbështesim kundërmasat, për të thënë kështu.
Dhe pastaj ndodhi relativisht shpejt.
Pastaj ne në Freie Landschaft Schweiz gjithashtu dëshiruam të përfshihemi në fushatën kundër saj, kështu që,
për t'u shprehur kështu, u bashkuam me zotin Bruchez.
Ne gjithashtu kemi inkurajuar organizatat tona anëtare të mbledhin nënshkrime.
Dhe në fund, gjatë Krishtlindjeve dhe Vitit të Ri, u mblodhën 63,000 nënshkrime nga një numër i madh organizatash të
vogla dhe të mëdha për mbrojtjen e mjedisit dhe të shëndetit.
Tani ndoshta një fjalë për organizatën tuaj, "Freie Landschaft Schweiz" (Peizazhi i Lirë i Zvicrës).
Çfarë është saktësisht kjo? Cilat janë qëllimet tuaja?
"Freie Landschaft Schweiz" (Peizazh i Lirë Zvicër) është në të vërtetë organizata
ombrellë për kritikët e energjisë së erës në Zvicër.
Ne kemi rreth 50 klube anëtare dhe tetë seksione kantonale.
Kjo mund të jetë në Thurgau, mund të jetë në Vaud, me fjalë të tjera, kudo në Zvicër.
Dhe të gjithë janë të përkushtuar të sigurojnë ruajtjen e natyrës në Zvicër kur bëhet fjalë për turbinat e erës.
Por demokracia e drejtpërdrejtë, siç shpjegova më parë, është gjithashtu një fokus kyç i dekretit të përgjithshëm,
prandaj ne jemi fuqimisht të përkushtuar për të ruajtur mbrojtjen e natyrës dhe demokracinë e drejtpërdrejtë.
Po, le të përpiqemi ta analizojmë pak këtë çështje dhe ta qasemi në mënyrë sistematike.
Një pikë në këtë dekret të përgjithshëm, në këtë superligj, në këtë ligj gjithëpërfshirës, është se ai vendos
objektiva specifike për zgjerimin e energjive të rinovueshme.
Pra, në thelb, politikanët thonë se pjesa e energjisë diellore ose e energjisë së erës duhet
të jetë kjo ose ajo deri në një datë të caktuar.
Si i vlerësoni këto objektiva të politikës? A janë ato realiste?
A ka kuptim që politikanët të vendosin rregullime të tilla? Çfarë mendimi keni për këtë?
Dekreti Mantelerlass thotë në terma shumë të paqartë se duhet të prodhojmë 45 teravat-orë shtesë energji elektrike nga
burimet diellore dhe eolike gjatë vitit deri në vitin 2050.
Zvicra aktualisht konsumon rreth 60 teravat-orë.
Pra, kjo është një sasi e madhe që duhet të ndërtohet.
Dhe siç thashë më parë, mbetet për t'u parë se cila teknologji do të prodhojë sa shumë elektricitet.
Kjo do të thotë që Këshilli Federal tani mund të thotë se na duhen një numër i caktuar paneli
diellorë dhe një numër i caktuar turbinash ere.
Personalisht, dyshoj se gjithçka përmblidhet në dëshirën e tij për të instaluar rreth 1,500 turbinë ere
dhe disa qindra kilometra katrorë panele diellore.
Vendi ku do të vendosen këto, qoftë në çatia apo në hapësirat e hapura rurale, në fakt i takon
Këshillit Federal; kjo ende nuk është përcaktuar.
Dhe kjo kërcënon të shkaktojë dëme masive mjedisore në Zvicër, e cila tashmë është me dendësi të lartë popullsie.
Dhe është një sasi e madhe energjie elektrike që pastaj prodhohet gjatë ditës, në mënyrë të parregullt, kur fryn era.
Dhe i gjithë sistemi, kjo superligj, rregullon detajet shumë pak.
Dhe për këtë arsye është krejt e mirë të vendosësh objektiva; ne duam të prodhojmë 45 teravat-orë shtesë.
Por nëse kjo është realiste, vetëm perënditë e dinë; askush nuk e di.
Dhe për këtë arsye ne jemi gjithashtu kritikë ndaj ligjit.
Një pikë tjetër – ne ende po shikojmë gamën e ndryshme të fushave që në të vërtetë përfshihen – janë subvencionet.
Energjitë e rinovueshme duhet të promovohen fuqishëm.
Si duket kjo?
Ne tashmë miratuam një ligj të ri për energjinë në vitin 2017.
Kjo është tani, për të thënë kështu, faza e dytë, ky dekret i përgjithshëm.
Dhe në atë kohë thuhej se nga viti 2022 e tutje nuk do të jepeshin më subvencione për impiantet diellore dhe të erës.
Dhe tani po thyhet.
E dyta, ky superpaketë, dekreti i përgjithshëm, i jep Këshillit Federal dorë të lirë.
Ai mund të vendosë sa subvencion do të marrin panelet diellore dhe turbinat e erës.
Edhe atje, ne nuk e dimë se sa subvencione do të ketë.
Por mund të supozohet se ajo përbën më shumë se 50 për qind të kostove të investimit.
Pra, ligji duket se parashikon që deri në 60 për qind të kostove të investimit mund të subvencionohen.
Po, ka dy modele.
Ose investitori thotë: "Dua 60 për qind të investimit nga qeveria."
Dhe pastaj ai e merr këtë, dhe gjithsesi duhet të sigurojë 40 për qind nga një bankë.
Ose ai thotë se qeveria do të ofrojë një garanci për çdo kilovat-orë që ai prodhon.
Askush nuk e di sa i lartë është.
Kjo ndoshta gjithashtu do të arrijë në 60 për qind.
Pra, siç e shihni, kjo është shkatërrim i natyrës i subvencionuar.
Dhe sepse nuk është ekonomikisht i qëndrueshëm – veçanërisht impiantet e energjisë së erës, pasi në Zvicër
kemi kushte shumë të dobëta për erën – tani nevojiten subvencione të mëdha për ta bërë fare të mundur.
Një problem, siç e përmendët shkurtimisht në një klauzolë të nënrenditur, është energjia e
rregullt, energjia e brezit, që në të vërtetë kërkohet.
Tani është logjike që kur bie shi ose kur është errët, energjia diellore nuk funksionon.
Nëse nuk ka erë, energjia e erës nuk funksionon.
Si mund të zgjidhet ky problem?
Përkatësisht, a nuk është kjo një problem i ri nëse investoni tepër në prodhues energjie kaq të paqëndrueshëm dhe të luhatshëm?
Kjo është pikërisht çështja kryesore në dekretin e përgjithshëm që nuk është sqaruar dhe po krijon probleme të reja.
E gjithë planifikimi i rrjetit nuk përfshihet, ruajtja nuk përfshihet.
Kjo do të thotë që po shtohen sasi të mëdha të energjisë diellore dhe energjisë së erës.
Por se si do të ruhet, askush nuk e di.
Personalisht, mendoj se energjia diellore në çati është një zgjedhje e mirë sepse mund të
konsumoni dhe të ruani energjinë diellore në vend.
Por kjo nuk është rregulluar në dekretin e përgjithshëm, që duhet të promovohet, që duhet të bëhen kërkime
mbi të, që ekzistojnë opsione më të mira për ruajtje.
Dhe kjo do të thotë se ekziston rreziku që të shkojmë në të njëjtin drejtim si Gjermania, ku sasi të mëdha
energjie nga era shfaqen papritmas dhe më pas zhduken papritmas.
Gjatë ditës, në mesditë, ka shumë energji diellore, pastaj papritmas natën nuk ka asgjë fare.
Dhe pastaj papritmas keni probleme të mëdha me rrjetin.
Dhe kjo shkakton kosto dhe pasiguri.
Dhe kjo tani është një pikë kryesore kritike e këtij dekret-ligji të përgjithshëm.
Një pikë tjetër, të cilën e keni përmendur tashmë disa herë, është pjesëmarrja demokratike.
Duket se ky ligj gjithashtu kufizon mundësitë për kundërshtim.
Zvicra njihet mirë për parimin e saj të subsidiaritetit.
Kjo do të thotë që vendimet merren në nivelin më të ulët të mundshëm, drejtpërdrejt nga ata që preken.
Tani në të vërtetë po centralizohet.
Këshilli Federal, qeveria federale, dmth. qeveria kombëtare, po fiton më shumë pushtet.
Si manifestohet konkretisht ky kufizim i mundësive për kundërshtim, për pjesëmarrje dhe
për bashkëvendosje demokratike nga qytetarët?
Në Zvicër kemi dy mënyra për të pasur fjalë në projektet e energjisë së erës.
Njëra është se ne votojmë për projektet.
Kjo është aktualisht rasti në 24 nga 26 kantonet, ku voton popullsia lokale.
Pastaj individët, qytetarët privatë dhe organizatat mjedisore mund të paraqesin kundërshti ndaj projekteve, edhe
nëse ato janë miratuar, për të ngritur çështje të tilla si ruajtja e natyrës ose problemet personale me zhurmën.
Dhe të dyja opsionet tani do të shfuqizohen ose do të kufizohen në mënyrë masive me dekretin e përgjithshëm.
Siç kam thënë tashmë, dekreti Manteler synon t'i mundësojë Këshillit Federal të heqë referendumet.
Nga ana tjetër, dekreti Mantelerlass përcakton se prodhimi i energjisë elektrike duhet gjithmonë
të ketë përparësi mbi të gjitha interesat e tjera.
Kjo do të thotë se nëse paraqisni një kundërshtim dhe thoni se kjo fermë e erës do të shkaktojë ndotje të
tepruar të zhurmës për shumë njerëz, nuk do të lejohet.
Ose priten pemë, gjë që nuk është e pranueshme; është e papërpjesëtueshme me përfitimin.
Atëherë gjykata duhet ende të miratojë fermën e erës, sepse prodhimi i energjisë elektrike
gjithmonë ka përparësi ndaj të gjitha interesave të tjera.
Pra, mund të mos jeni më në gjendje të votoni, por mund të paraqisni ende një
kundërshtim, megjithatë ai padyshim do të refuzohet.
Pra, kjo është një reduktim drastik i demokracisë sonë të drejtpërdrejtë.
Kjo na çon drejtpërdrejt te pika tjetër. Ky vlerësim i interesave është gjithashtu me natyrë kushtetuese.
Një avokat i njohur, profesori Alain Griffel, e ka kritikuar këtë, duke thënë se ky dekret i përgjithshëm gjithashtu shkel
Kushtetutën, shkel Kushtetutën Federale të Zvicrës, sepse nuk mund të thuash që disa
interesa papritmas të kenë përparësi mbi të tjerat.
A mund të sqarosh më hollësisht se çfarë saktësisht kritikon ky profesor në dekretin e ri të përgjithshëm?
Në Zvicër kemi një nen në kushtetutë për politikën e energjisë që përmban pesë parime.
Nuk e di nëse mund t'i listoj të gjitha, por sigurisht furnizimi me energji ose prodhimi i energjisë duhet të jetë
i mjaftueshëm, i sigurt, ekonomik dhe miqësor me mjedisin.
Nuk mund ta kujtoj pikën e pestë tani.
Por në çdo rast, këto pika janë të gjitha po aq të rëndësishme.
Kjo do të thotë se ato duhet të arrihen njëkohësisht.
Me fjalë të tjera, përputhshmëria mjedisore dhe siguria e furnizimit me energji
elektrike duhet të trajtohen në mënyrë të barabartë.
Dhe tani që Parlamenti ka deklaruar se prodhimi i energjisë elektrike ka përparësi mbi ruajtjen e natyrës.
Kjo është një leje e lirë që lejon projektet me ndikim të dëmshëm në mjedis të kalojnë
pa pengesa kudo. Kjo është antikushtetuese.
Kjo nuk është ajo që donte populli zviceran.
Dhe kjo dëmton mjedisin tonë natyror, bazën e ekzistencës sonë.
Dhe kjo mund të ketë pasoja të mëdha dhe serioze.
Fakti është se, gjatë dekadave, populli zviceran ka miratuar përsëri e përsëri mbrojtjen e mjedisit në kushtetutë.
Pra, kjo është në thelb ligji.
Dhe tani kjo po fshihet praktikisht me një lëvizje të pendës nga lart.
Çfarë mendimi keni për këtë? Si lindi kjo situatë në radhë të parë?
Është mjaft e çuditshme. Përfaqësuesit e zgjedhur janë në të vërtetë të vetëdijshëm për këtë gjithashtu.
Pra, cila frymë e kohës ose cilë situatë emergjente mund të ketë çuar në faktin që tani të prezantohet një ligj kaq brutal?
Epo, në fakt nisi në vjeshtën e vitit 2022.
Më parë, Parlamenti nuk ishte marrë me politikën e energjisë për vite me radhë.
Dhe në verën e vitit 2022, pikërisht kur pandemia e koronavirusit po merrte fund, Komisioni i Energjisë Elektrike
bëri një njoftim të madh në media se shumë centralë bërthamorë në Francë po kalonin në mirëmbajtje.
Dhe mund të ndodhë që ne në Zvicër papritmas të vuajmë nga mungesa e energjisë dimrin e ardhshëm.
Dhe pastaj, brenda tre javësh, Parlamenti miratoi me ngut një projektligj Solar Express dhe tha: "Tani
do të ndërtojmë impiante të mëdha diellore në Alpe."
Pra, po mbulojmë zona të mëdha të Alpeve me panele diellore.
Dhe kjo ishte tashmë e papajtueshme me kushtetutën atëherë.
Dhe u realizua brenda tre javësh.
Epo, kjo ishte krejtësisht e nxituar.
Dhe pastaj, sepse ishte antikushtetuese, Parlamenti duhej të kishte konsultuar automatikisht popullsinë.
Kushtetuta jonë parashikon këtë.
Nëse miraton një ligj të papajtueshëm me Kushtetutën, atëherë duhet t'i lejoni popullatës të votojë për të.
Dhe Parlamenti thjesht dështoi ta bënte këtë.
Dhe pastaj shkova në Gjykatën Federale dhe depozitova një ankesë, duke thënë se kjo në
të vërtetë duhet t'i dorëzohet elektoratit.
Dhe pastaj Gjykata Federale tha, po, Parlamenti është i gjithëfuqishëm në Zvicër.
Dhe në këtë frymë të të gjithafuqishmërisë, në këtë vetëdije, u miratuan një ligj pas tjetrit.
Një ekspres erës ka mbërritur, dhe tani ky dekret i palltos.
Dhe Parlamenti nuk duket se i intereson nëse Kushtetuta zbatohet apo jo.
Ata do të bëjnë gjithçka për prodhimin e energjisë elektrike.
Do të doja të thellohem pak më shumë në dëmtimet e mundshme ndaj natyrës dhe peizazhit që ju i frikësoni.
Çfarë saktësisht është e mundur me këtë ligj, ose më saktë, nga çfarë keni frikë?
Çfarë ndërhyrjesh specifike janë të mundshme në natyrë?
Epo, së pari dhe më kryesorja, parqe të mëdha diellore janë planifikuar dhe gjithashtu të mundshme në Alpe.
Në të vërtetë, kjo ishte vetëm një opsion i përkohshëm që u vendos në vjeshtën e vitit 2022 si një masë
afatshkurtër për të zgjidhur mungesën e energjisë elektrike.
Dhe kjo tani duhet të jetë e mundur në afat të gjatë.
Kjo do të thotë që kullotat e mëdha alpinë mund të mbulohen me struktura çeliku dhe panele diellore.
Gjëja tjetër është që turbinat e erës duhet gjithashtu të lejohen shprehimisht në pyjet e Zvicrës.
Kjo do të thotë se, në emër të mbrojtjes së klimës, njerëzit hyjnë në pyje, krasisin një sipërfaqe pemësh sa një fushë
futbolli për një turbinë ere, dhe pastaj vendosin një aty...
A është kjo tashmë e shprehur qartë në ligj, apo është e hapur për interpretim?
A do të thotë që dëshiron ta bësh më të lehtë, apo do të thotë që kështu është?
Pra, në terma ligjorë, turbinat e erës në pyje janë të lidhura me vendndodhjen.
Dhe kjo është një lehtësim i madh, nëse jo një miratim për fermat e erës në pyje.
Është e rëndësishme të kemi parasysh se kantoni i Cyrihut, i cili është kantoni më i populluar në Zvicër, strehon më shumë se një
milion njerëz. Tani ka plane për 120 turbinë ere, 110 prej të cilave do të ndërtohen në pyll, sepse nuk
ka më hapësirë tjetër përveç në kreshtat dhe në pyll.
Dhe këto janë në të vërtetë ndikimet më serioze mjedisore.
Sigurisht, ka gjithashtu stacione hidroelektrike që njerëzit do të donin t'i ndërtonin në biotope me
rëndësi kantonale, dhe kjo gjithashtu është e mundur.
Natyra thjesht nuk ka më rëndësi.
Duket paksa absurd, apo jo?
Njerëzit duan të shpëtojnë klimën, prandaj ka gjithë këtë bujë rreth energjive të rinovueshme.
Në të njëjtën kohë, pyjet po priten dhe natyra po shkatërrohet.
Si funksionon kjo?
Pikërisht kjo është absurde.
Nuk mund të jetë e drejtë që ne të pastroni pyjet për të ashtuquajturën energji të gjelbër.
Thjesht nuk ka shumë hapësirë në Zvicër, duhet ta kuptosh këtë.
Zvicra është shumë e dendur me popullsi, nga perëndimi në lindje, nga veriu në jug.
Dhe nëse dëshironi të zgjeroni në mënyrë masive energjinë e erës, atëherë duhet të merrni parasysh se sot
këto janë turbina me lartësi 250 metra, të cilat kërkojnë një sasi të caktuar hapësire.
Dhe në Zvicër, pyjet janë ende ishuj të biodiversitetit, por edhe ishuj rekreativë për popullsinë.
Ata gjithashtu gjithmonë kanë skajet e pyjeve shumë të rruara.
Më parë ishte shumë më e hapur, dhe në fushë kishte edhe shumë më shumë pemë.
Sot pyjet janë pastruar.
Dhe tani duan të hyjnë në pyll, të ndërtojnë rrugë dhjetë metra të gjera dhe të
pastruan një sipërfaqe pylli sa një fushë futbolli.
Dhe kjo në të vërtetë është argumenti ynë kryesor.
Nuk mund të presësh pemët për të mbrojtur klimën.
Ju vini nga një sfond që është kritik ndaj energjisë së erës.
Tani, nëse bën gjysmë hapi prapa dhe vlerëson situatën, ku frikësohesh se do të jetë dëmi më i madh?
A janë këto turbinat e erës, termocentralet e mëdha hidroelektrike, apo ndoshta impiantet diellore në Alpe?
A mund ta saktësoni se ku mendoni se qëndron kërcënimi më i madh për natyrën?
Me hidroenergjinë, padyshim që përfitoni shumë për një investim relativisht të vogël.
Atje ka dëmtime gjithashtu, kjo është e sigurt.
Por me sistemet e energjisë diellore, mund të supozohet me të vërtetë se sipërfaqe të
mëdha të Alpeve do të mbulohen me ndërtesa.
Për mua, kjo është jashtëzakonisht dëmtuese sepse Zvicra lulëzon me peizazhet e saj.
Peizazhet janë shumë të rëndësishme për vendin tonë – historikisht.
Ne kemi shumë hotele të mëdha që janë ndërtuar në vende që ofrojnë pamje të mrekullueshme të Alpeve.
Dhe pikërisht këto Alpe tani do të mbulohen me ndërtesa.
Kjo do të thotë se ajo gjithashtu ka rëndësi historike.
Dhe po, gjëja e dytë janë pyjet, ku shoh këtë dëmtim.
Kjo është një pikë interesante që ngre për rajonet turistike, për Alpet.
Kantoni i Graubünden dëshiron të jetë një pionier në këtë fushë.
Jam i lumtur të marr sinjalin.
Ata në të vërtetë duan të vazhdojnë përpara dhe të kenë në x zona, mendoj në 30 zona, dhe – më korrigjo nëse gaboj –
më shumë se dy duzina janë eliminuar me siguri në vendet kryesore, në shpatet e maleve, për të thënë kështu.
Pra, përveç St. Moritz, mendoj se në të ardhmen do t'i shihni këto turbinat gjigande të
erës përpara çdo destinacioni kryesor turistik.
Si e vlerësoni këtë në aspektin e rëndësisë së turizmit dhe gjithashtu të ekonomisë në Zvicër?
Pikërisht, turbinat e erës janë të mëdha, ato gjithashtu kanë nevojë për hapësirë.
Duhet t'i ndërtojnë në vende të ekspozuara ku ka erë.
Dhe kur qeveria federale ngarkon kantonin e Graubündenit, një nga pikat më të njohura turistike në botë, të instalojë 100 turbinë
ere, nuk ka si të anashkalohet fakti se këto turbinë do të ndërtohen në Davos, në Lenzerheide, në Arosa,
pranë Parkut Kombëtar Zviceran – me fjalë të tjera, në të gjitha vendet më të famshme turistike.
Dhe siç thashë më parë, historikisht kjo është shumë e rëndësishme sepse turizmi dhe
Alpet janë ato që përcaktojnë identitetin tonë.
Në fund të shekullit të 19-të, Zvicra përjetoi një rritje të madhe dhe u bë një nga vendet më të pasura në botë.
Dhe pikërisht për shkak të këtyre peizazheve, shumë njerëz nga jashtë kanë ardhur tek ne për t'i admiruar.
Dhe unë personalisht e gjej shumë të trishtë që Alpet nuk vlerësohen më, dhe mendoj se kjo është
një zhvillim i tmerrshëm nga ana e Parlamentit.
Tani, të gjitha këto dekrete, ky dekret i përgjithshëm, këto propozime të ndryshme të shprehura që përmendët,
Solarexpress, Windexpress, në fakt janë në kontekstin e kësaj të ashtuquajturë tranzicioni energjetik.
Ka dëshirë të largohemi nga karburantet fosile, por njëkohësisht ka rezerva ndaj energjisë bërthamore, dhe në Zvicër
në këtë moment nuk po ndërtohen centralë të rinj bërthamorë – ekziston një lloj ndalimi teknologjik.
Gjermania tashmë i ka hequr gradualisht, por në pjesë të tjera të botës situata është krejtësisht ndryshe.
Cili është mendimi juaj i përgjithshëm për këtë tranzicion energjetik?
A është e nevojshme kjo? A duhet që shteti ta nxisë këtë?
A mund ta bëjë ekonomia këtë? A mund të rregullohet vetë? Cili është mendimi juaj për këtë?
Tranzicioni energjetik është një çështje shumë komplekse në vetvete.
Ajo që shoh qartë është se karburantet fosile çojnë në ndryshimet klimatike, dhe ndryshimet klimatike janë të dëmshme.
Ne duhet të gjejmë zgjidhje.
Problemi është se si politikanët po e trajtojnë atë.
Ajo i pyeti popullsinë: A dëshironi të hiqni gradualisht energjinë bërthamore?
Popullsia tha po, gjë që nuk është befasuese.
Popullsia u pyet: A dëshironi të hiqni gradualisht karburantet fosile?
Popullsia ka thënë po.
Në të dy votimet, askush nuk shpjegoi se çfarë do të thoshte kjo, sa do të kushtonte apo si do të funksiononte saktësisht. Në vend
të kësaj, u vendosën qëllime, popullsia i pranoi ato dhe më pas u shfaqën pasojat. Tani njerëzit janë të zemëruar që nuk po
funksionon, që popullsia po reziston, që po shkaktohen dëme në natyrë, që po bëhet e shtrenjtë dhe që po krijon pasiguri.
Unë e konsideroj këtë sjellje të padrejtë.
Do të preferoja shumë më tepër që publikut t'i thuhej e vërteta dhe t'i thuhej se ka
tre mënyra për të prodhuar energji elektrike.
Me panele diellore në çati, që kërkojnë këtë dhe atë.
Me centralet elektrike me gaz, kjo do të thotë këtë dhe atë për klimën.
Me centralet bërthamore, kjo do të thotë këtë dhe atë për mbeturinat, për ruajtjen, për furnizimin me uranium.
Atëherë e di për çfarë po flet.
Por tani thjesht vendosni qëllime që tingëllojnë mirë, dhe më pas gjeni mënyrën si t'i zbatoni.
Dhe kam rezerva serioze për këtë.
Është një lloj politike utopike dhe gjithashtu jo shumë e sinqertë, nëse mund ta përmbledh kështu.
Duke parë mbështetësit e këtij dekreti të përgjithshëm, lind gjithashtu pyetja se kush është saktësisht i përfshirë.
Dhe si një vëzhgues neutral, jam pak i befasuar.
Kjo shtrihet nga e majta në të djathtë, nga baronët e energjisë elektrike dhe shoqatat e fuqishme tregtare deri te
Partia e Gjelbër dhe organizata të tjera mjedisore, jo tuaja.
Si është e mundur që kaq shumë kundërshtarë politikë papritmas po punojnë së bashku? Çfarë na tregon kjo?
Pra, problemi aty është se shumë lojtarë që tani janë në favor të dekretit të përgjithshëm
janë në të njëjtën situatë në Aleancën e Klimës.
Kjo do të thotë se në Aleancën për Klimën, lobbi diellor është në të njëjtën barkë me shoqatat mjedisore.
Dhe kjo është, natyrisht, një kontradiktë kur bëhet fjalë për ruajtjen e natyrës.
Kur bëhet fjalë për mbrojtjen e klimës, të dy janë padyshim në të njëjtën linjë mendimi.
Ka konflikte kur bëhet fjalë për ruajtjen e natyrës.
Dhe atëherë e kuptoj se shpesh mungon shtylla kurrizore, që njerëzit pastaj thonë: po, ne si organizata mjedisore jo
vetëm që jemi në favor të mbrojtjes së klimës, por gjithashtu jemi në mënyrë të qëndrueshme në favor të ruajtjes së natyrës.
Dhe aty nevojitet shumë më tepër qartësi, si dhe guximi për t'u përballur me baronët e energjisë elektrike dhe për
të thënë: po, të dy jemi në favor të klimës, por kur vjen puna te ruajtja e natyrës, aty miqësia mbaron.
Dhe kjo kërkon guxim, i cili padyshim mungon.
Dhe kështu tani, me dekretin e Mantelit, të dyja palët janë në të njëjtën barkë: organizatat mjedisore, ndoshta duke shtrënguar
dhëmbët, dhe baronët e energjisë elektrike, të cilët janë të kënaqur sepse presin me padurim subvencionet që do të rrjedhin
nëse u lejohet të ndërtojnë kudo, madje edhe në natyrë të hapur.
Gazeta Neue Zürcher Zeitung publikoi një titull për ju që thoshte: "Konservatori i
peizazhit Albert Rösti duhet të jetë i kujdesshëm."
Albert Rösti është Këshilltari Federal përgjegjës për këtë dosje.
Si keni ndërmend të bindni elektoratin?
Referendumi do të mbahet më pas në qershor të këtij viti.
Kjo është një orar shumë i ngjeshur.
Kjo mund të ketë qenë zgjedhur qëllimisht.
Besoj se publiku nuk ka informacion të mjaftueshëm se çfarë do të nënkuptonte nëse ky dekret i përgjithshëm do të miratohej, me
këto objektiva, këto kufizime dhe këto çështje të pazgjidhura.
Dhe unë besoj se popullsia duhet të informohet në një mënyrë krejtësisht objektive.
Çfarë do të thotë të ndërtosh një turbinë ere? Çfarë do të thotë të ndërtosh një në pyll?
Çfarë do të thotë të ndërtosh një central diellor në Alpe me madhësinë e 100 fushave të futbollit?
Çfarë ndodh në dimër kur bie dëborë?
Dhe besoj se thjesht duhet t'u afrohesh njerëzve me imazhe dhe informacione dhe të
krijosh informacione në një gamë të gjerë kanalesh.
Dhe kjo padyshim është mënyra për të bindur popullsinë se këto janë qëllimet për të cilat po votojmë dhe pasojat.
Përveç kësaj votë referendumi, e cila, siç thashë, është planifikuar për qershor, ju gjithashtu së fundmi keni njoftuar
dy iniciativa të reja popullore që janë në të njëjtin drejtim.
A mund ta përshkruani shkurtimisht se çfarë përfshin kjo?
Në shoqatën tonë, Freie Landschaft Schweiz (Peizazhi i Lirë i Zvicrës), ruajtja e natyrës dhe demokracia e
drejtpërdrejtë janë dy çështje të afërta zemrës sonë, të cilave u japim rëndësi të veçantë.
Demokracia e drejtpërdrejtë dhe ruajtja e natyrës tani janë të dy të kërcënuara nga ky dekret i përgjithshëm.
Por tashmë mund ta shohim në Parlament që po paraqiten ide edhe më të çmendura për të hequr referendumet si të tilla në
ligj, me qëllim që të kufizohet edhe më tej mbrojtja e natyrës.
Dhe aty është ku duam të marrim masa kundërvepruese.
Ne kemi nisur dy iniciativa të njohura: Iniciativën për Mbrojtjen e Pyjeve dhe Iniciativën për Mbrojtjen e Komunitetit.
Iniciativa për Mbrojtjen e Pyjeve dëshiron që turbinat e erës të mos lejohen më në pyje dhe në skajet e pyjeve.
Dhe iniciativa për mbrojtjen e komunitetit dëshiron që turbinat e erës, nëse ndërtohen,
gjithmonë të kërkojnë pëlqimin e popullatës së prekur.
Dhe koleksioni i nënshkrimeve tashmë ka nisur.
Dhe ne duhet të mbledhim 100,000 nënshkrime të vlefshme deri në korrik 2025.
Tani jemi të etur të shohim nëse do të keni sukses.
Dhe pastaj padyshim do të ketë fushatat e ardhshme për referendum.
Kjo është diçka tjetër për t'u pritur me padurim. Ndoshta një pyetje personale e fundit.
Ata janë ende të rinj dhe tashmë shumë të përkushtuar ndaj këtyre çështjeve të mbrojtjes së mjedisit dhe peizazhit.
Si u përfshitë në këtë projekt në radhë të parë?
Mund të jetë paksa trashëgim familjare.
Nëna ime tashmë është përfshirë shumë ose ka pasur kontakt me ruajtjen e peizazheve.
Ajo u rrit në vitet 1970 në Wangen në Liqenin e Cyrihut, në kantonin e Schwyzit, ku autostrada A3 u
ndërtua pikërisht në mes të fshatit në vitet 1970.
Në vitet 1980, ajo u zhvendos në kantonin e Cyrihut, në Bonstetten.
Atje ata donin të ndërtonin autostradën A4 përmes fushave të hapura.
Dhe në vitet 1990, nëna ime erdhi me babanë tim në Grenchen, në kantonin e Solothurnit.
Atje, siç ndodh me fatin, ata donin të ndërtonin autostradën A5 përmes fushave të hapura.
Dhe ky angazhim nga të dy prindërit e mi ndikoi edhe tek unë.
Unë jetoj në një vend shumë të bukur në Grenchen, midis Juras dhe Platorit Zviceran.
Ju gjithashtu mund të shihni Alpet, kështu që në thelb të tre peizazhet kryesore të Zvicrës.
Dhe pastaj gjithmonë mendoj me vete, do të jem vetëm 54 vjeç në vitin 2050.
Do të doja t'u lija fëmijëve të mi një peizazh me vlerë ekologjike.
Dhe për të ruajtur dhe mirëmbajtur këtë peizazh për sa më gjatë të jetë e mundur, në të njëjtën mënyrë siç e kemi sot.
Faleminderit shumë. Ju urojmë çdo sukses në këtë ndërmarrje të madhe, e cila tashmë po shikon drejt së ardhmes.
Faleminderit që na u bashkuat në program. Elias Vogt, faleminderit.
Dhe ju, të dashur shikues, ju falënderoj për vëmendjen tuaj.
Mezi pres të të shoh sërish javën e ardhshme kur të themi: Mirë se vini në talk show-n politik në HOCH2.TV.