29 сентябри соли 2023 Парлумони Швейтсария «Қарори ягонаи ислоҳотӣ барои таъмини бехатарии барқ аз манбаъҳои
барқароршаванда»-ро қабул кард, ки гӯё бо ҳадафи тақвияти бехатарии таъминоти барқ дар фасли зимистон қабул шудааст.
Ин қонун «Мантелерласс» ё кӯтоҳ «Қонуни барқ» номида мешавад.
Ин бояд роҳро барои афзоиши истеҳсоли барқ аз нерӯгоҳҳои офтобӣ, бодӣ ва обӣ дар кишвар ҳамвор созад.
Бо қонуни нав Шӯрои Федералии Швейтсария метавонад муайян кунад, кай, дар куҷо ва чанд корхона
барои тавлиди энергияи барқароршаванда сохта шаванд.
Созмонҳои гуногун, аз ҷумла Иттиҳоди ҳифзи табиат ва манзараҳои Швейтсария, Ассотсиатсияи манзараи озоди Швейтсария ва Фонди
Франц Вебер (FFW), бар зидди қонуни нави федералӣ референдум эълон карда, дар январи соли 2024 63 184 имзо пешниҳод намуданд.
Аз ин рӯ, пешниҳоди баҳсбарангез барои раъйпурсӣ ба раъйдиҳандагони Швейтсария
9 июни соли 2024 пешниҳод карда мешавад.
Асоситарин далеле, ки тарафдорон пеш меоранд, ин аст, ки Қонуни нави барқ барои пешгирӣ аз
камбуди наздикшавандаи барқ дар Швейтсария зарур аст.
Ассотсиатсияи «Aufrecht Schweiz» инро буҳрони энержии сохташуда меномад.
«Aufrecht Schweiz» ҳаракати шаҳрвандон аст, ки мехоҳад бо номзадҳои мустақил дар сиёсати Швейтсария сухан гӯяд.
Дар баёнияи матбуотии худ бо унвони «Норасоии барқ дар Швейтсария? Ҳеҷ гоҳ!» ки дар тирамоҳи соли 2022
нашр шуд, як олими компютерии нафақагир аз корхонаи барқ ва як муҳандиси барқии нафақагир чунин навиштанд:
Бо пайгирии стратегияи тарс, ки аз ҷониби лобби таблиғ мешавад, Идораи федералии энергетика ба ширкатҳои газ ва нафт
ва савдогарони барқ манфиатҳои зуд ва мустақим мерасонад.
(…) Вақте ҳукумат моро даъват мекунад, ки барқро сарфа кунем, ин ҳеҷ гоҳ аз он сабаб нест, ки барқи мо хеле кам аст, балки
аз он сабаб аст, ки мо дар тиҷорати барқ хеле арзон ҳастем.
Ҳар киловатт неруи барқие, ки мо сарфа мекунем, ба ширкатҳои энергетикӣ фоида меорад, зеро онҳо метавонанд барқи сарфашударо
дар Швейтсария дар хориҷа бо нархи хеле баландтар фурӯшанд.
Дар як изҳорот Ассотсиатсияи таъминкунандагони барқи Ааргау (VAS) таъкид кард, ки ин фармони умумӣ ба
таҷдиди комили тамоми инфрасохтори барқии кишвар ниёз дорад.
То ҳол барқ ба истеъмолкунандагони ниҳоӣ асосан бар асоси принсипи мантиқан исботшудаи
нерӯгоҳҳои калонҳаҷми марказӣ таъмин карда мешуд.
Аммо инфрасохтори тақсимот бояд ба таври марказӣ-набуда танзим карда шавад, ки он бояд ҳамаҷониба, бехато ва ба
ҳар кас имкон диҳад, ки бо ҳар каси дигар муошират кунад.
Ба иттилои VAS, пешгӯии касбӣ нишон медиҳад, ки танҳо дар Швейтсария табдил ва васеъсозии шабакаҳо
тақрибан 100 миллиард франки Швейтсарияро талаб мекунад.
Ин асосан истеъмолкунандагон ва иҷоранишинон бидуни имкониятҳои таъмини ниёзҳои худ мебошанд,
ки бояд барои ин хидмати иловагӣ пардохт кунанд.
Чунон ки дар мавриди қонунҳои нав бисёр вақт рӯй медиҳад, боз ҳам ҳама чиз ба он бармегардад, ки фоида ва субсидияҳо
барои чанд нафар хусусӣ карда мешаванд, дар ҳоле ки хароҷот ва хатарҳо байни аҳолии боқимонда тақсим мешаванд.
– Ба иттилои Ассотсиатсияи таъминкунандагони барқи Ааргау.
Кумитаҳои гуногуни NO низ Қонуни нави барқро, аз ҷумла барои он, ки принсипҳои асосии ҳифзи табиат ва манзараҳоро, ки дар тӯли
даҳсолаҳо аз ҷониби раъйдиҳандагони Швейтсария дар Конститутсияи Федералӣ сабт шудаанд, зери шубҳа мегузорад, танқид кардаанд.
Масалан, ҳоло ҷангалҳоро метавон барои сохтмони турбинаҳои бодӣ тоза кард ва дар манзараҳои ҳифзшуда боғҳои калони бодӣ ва офтобӣ
сохта шаванд – ҳатто агар ин биотопҳои арзишмандро нобуд кунад.
Ҳеҷ чиз наметавонад монеъи сохтмони боғҳои калони офтобӣ дар Алпҳои Швейтсария гардад.
Бисёре аз чарогоҳҳои кӯҳӣ метавонанд бо сохторҳои пӯлодӣ ва панелҳои офтобӣ пӯшонида шаванд.
Элиас Фогт, президенти ассотсиатсияи «Freie Landschaft Schweiz» (Манзараи Озод Швейтсария), дар мусоҳиба бо шабакаи
мустақили телевизионии HOCH2.TV шарҳ медиҳад, ки ин қонун чӣ маъно дорад ва чаро ӯ тавсия медиҳад, ки он рад карда шавад.
Номи ток-шоуи сиёсӣ чунин аст: «Фармони Мантел – ин нобудсозии табиат бо маблағгузорӣ аст».
Дар мусоҳиба Вогт ба нуқтаҳои зерини интиқод нисбат ба Қонуни нави барқ, аз ҷумла, посух медиҳад:
- Иштироки демократӣ ва ҳуқуқи эътироз кардан дар хатар аст
- Истеҳсоли барқ дар Қонуни нави барқ нисбат ба ҳифзи табиат афзалият дорад
- Зиёни табиӣ «ба қонун» имконпазир аст
- Зиштии Алпҳо: истеҳсоли барқ аз сайёҳӣ афзалият дорад
Элиас Фогт ба интиқоде, ки коршиноси ҳуқуқӣ профессор доктор Ален Гриффел кардааст, ишора мекунад, ки фармони умумии баҳсбарангез
Конститутсияи Федеративии Швейтсарияро вайрон мекунад.
Истеҳсоли энергия бояд, масалан, кофӣ, бехатар, иқтисодӣ ва дӯстона бо муҳити зист бошад.
Аммо меъёрҳои мутобиқат ба муҳити зист ва бехатарии таъминоти барқ бояд баробар баррасӣ шаванд.
Бо қабули Қонуни нави барқ дигар чунин нахоҳад буд.
Маълум аст, ки Парлумони Швейтсария таҳти фишори шадид қонунеро қабул кард, ки зидди
Конститутсия аст ва ҳуқуқҳои демократиро маҳдуд мекунад.
Таҳлукаҳо дар бораи эҳтимоли камбуди барқ дар зимистон Парламентро маҷбур мекунанд, ки шитобзада амал кунад.
Муҳтарам раъйдиҳандагони Швейтсария: Оё шумо низ мехоҳед, ки бекор кардани ҳуқуқҳои асосии демократӣ ва
вайрон кардани манзараи Швейтсария таҳти ниқоби тарғиби энергияҳои барқароршаванда пешгирӣ шавад?
Пас, 9 июн дар қуттии раъйдиҳӣ ба «Mantelerlass» раъйи «Не» диҳед.
Нигаред ба мусоҳибаи нимсоата бо доктор Филипп Гут ва Элиас Фогт, президенти ассотсиатсияи «Freie Landschaft
Schweiz» (Манзараи Озоди Швейтсария), дар ток-шоуи сиёсӣ дар канали мустақили телевизионии HOCH2.TV.
Мусоҳиба
Муҳтарам тамошобинон, ман шуморо бо самимият ба барномаи гуфтугӯии сиёсӣ дар HOCH2.TV хайрухуш мегӯям.
Шумо медонед, шумо мешиносед: ин барнома ҳамеша бевосита, ҳамеша ростқавл, ҳамеша ба ҳақиқат содиқ аст ва ҳамеша
меҳмонони ҷолиберо пешкаш мекунад, ки чизе барои гуфтан доранд.
Имрӯз ман Элиас Фогтро, президенти ассотсиатсияи «Freie Landschaft Schweiz» (Манзараи Озоди Швейтсария), шахсияти нави
сиёсӣ дар Швейтсария, агар иҷозат диҳед чунин гӯям, ки аллакай фарқе эҷод кардааст ва бешубҳа мехоҳад
боз ҳам бештар фарқ эҷод кунад, истиқбол мекунам.
Хеле хуб аст, ки шумо дар барнома ҳастед.
Аз шумо бисёр ташаккур, ҷаноби Гут, барои даъват.
Ман низ хурсанд ҳастам, ки дар инҷо ҳастам.
Шумо ахиран бо муваффақият як раъйпурсиро бо дигар созмонҳо якҷоя ташкил кардед.
Пас, барои тамошобинон дар Олмон ва Австрия: дар Швейтсария шумо имконият доред, ки қонунҳои
қабулкардаи парламентро бо даъвати раъйпурсӣ ба баррасӣ гиред.
Онҳо муваффақ шуданд; барои ин ҳадди ақал 50 000 имзо лозим аст.
Ин ба қарори умумие дахл дорад, ки ҳадафаш тарғиби энергияҳои барқароршаванда мебошад.
Пеш аз он ки мо ин машқро интиқод кунем, метавонед фаҳмонед, ки ин қонун дар асл ба чӣ расидан мехоҳад?
Ин қарори ба ном «умумӣ» дақиқан чист?
Қарори умумӣ таҳрири якҷояи қонунҳои гуногун дар як маҷмӯа аст, ба ибораи дигар, аз ҳамин сабаб ин истилоҳро истифода мебаранд.
Аз як тараф, Қонуни энергетика бояд бознигарӣ шавад, аз тарафи дигар – Қонуни таъминоти барқ ва сеюм – Қонуни
банақшагирии фазоӣ, ва дар як бознигарии умумии ин се қонун.
Ҳадафи асосӣ дар асл васеъкунии густурдаи энергияи бод ва офтобӣ дар Швейтсария мебошад.
Аммо инчунин сохтмони 16 нерӯгоҳи бузурги барқи обӣ.
Ҳамаи ин ҷанбаҳо, ки ба энергияҳои барқароршаванда ва густариши онҳо марбутанд, дар ин бастаи ҳамаҷониба танзим шудаанд.
Ин аст он чизе, ки дар паси истилоҳи «фармони мантел» пинҳон аст.
Пас, ин қабат дар асл як навъ суперқонун аст, ки дар бар мегирад тағйироти гуногуни ҳуқуқӣ, дуруст?
Дуруст. Ва он инчунин бисёр масъалаҳои ҳалнашударо дар бар мегирад.
Ин маънои онро дорад, ки Шӯрои Федералӣ, ки ҳукумати мост, метавонад сипас ҷузъиёти
инфиродиро дар сатҳи қарори иҷроия танзим кунад.
Бисёр ҷузъиёте ҳастанд, ки дар онҳо воқеан ба кор шурӯъ мешавад.
Маҷлиси Федералӣ метавонад, масалан, тартибҳои иҷозатдиҳиро кӯтоҳ кунад.
Ва азбаски Швейтсария низ принсипи худидоракунии маҳаллиро татбиқ мекунад, яъне аҳолии Швейтсария метавонанд
бевосита дар банақшагирии фазоӣ дар маҳалли худ, дар ҷамоати худ қарор қабул кунанд.
Агар Шӯрои Федералӣ инро кӯтоҳ кунад, пас он метавонад ба осонӣ бигӯяд, ки ин муниципалитетҳо дигар ҳуқуқи овоз
доранд, ва сипас демократияи мустақим ва раъйпурсиҳоро дар муниципалитетҳо низ барҳам мезанад.
Бале, мо бахсҳои интиқодиро баъдтар баррасӣ хоҳем кард.
Шояд аввал каме дар бораи тартиби бум.
Саволи минбаъдаи ман дар ин замина.
Шумо худатон референдумро оғоз накардед.
Дигар кӣ шарик буд?
Кадом созмонҳо дар паси ин қарор доранд?
Пас, аввал як шахси алоҳида референдумро оғоз кард.
Пьер-Ален Брюше, собиқ коршиноси молиявӣ ва корманди федералӣ, ки ҳоло нафақа гирифтааст, ҳайрон
шуд, ки дар ин қарори умумӣ чӣ навишта шудааст.
Ӯ дид, ки ин қонун имкон медиҳад, дар Алпҳо боғҳои калони офтобӣ сохта шаванд.
Ва сипас ӯ 10 октябри соли гузашта дар назди васоити ахбори омма пайдо шуд ва гуфт: «Ман дар ин бора раъйпурсӣ эълон мекунам.»
Ва чанд рӯз пас Фондасион Франц Вебер, ки хуб маъруф аст, низ дар васоити ахбори омма пайдо шуд ва гуфт, ки
мо низ раъйпурсӣ мегузаронем; мо, ба ибораи дигар, чораҳои муқобилиро дастгирӣ мекунем.
Ва сипас он нисбатан зуд рӯй дод.
Пас мо дар Freie Landschaft Schweiz низ хостем, ки дар ин маърака зидди он ширкат кунем, бинобар ин, метавон
гуфт, ки мо бо ҷаноби Брушез нерӯҳоямонро муттаҳид кардем.
Мо инчунин созмонҳои узви худро ташвиқ кардем, ки имзоҳоро ҷамъ кунанд.
Ва дар ниҳоят, дар давраи Мавлуди Исо ва Соли Нав аз шумораи зиёди созмонҳои хурд ва калон дар соҳаи ҳифзи
муҳити зист ва тандурустӣ 63 000 имзо ҷамъоварӣ шуд.
Ҳоло, шояд, як сухан дар бораи созмони шумо, «Freie Landschaft Schweiz» (Манзараи озоди Швейтсария).
Ин дақиқ чист? Мақсадҳои шумо чистанд?
«Freie Landschaft Schweiz» (Манзараи озоди Швейтсария) дар асл созмони умумиҷомеаии
танқидгарони нерӯи бод дар Швейтсария мебошад.
Мо тақрибан 50 клуби узвӣ ва ҳашт бахши кантоналӣ дорем.
Ин метавонад дар Тургау бошад, метавонад дар Во бошад, ба ибораи дигар, дар ҳар ҷои Швейтсария.
Ва ҳама барои таъмини ҳифзи табиат дар Швейтсария дар робита ба турбинаҳои бодӣ ӯҳдадор шудаанд.
Аммо демократияи мустақим, чун пештар фаҳмонидам, низ яке аз ҳадафҳои асосии қарори Мантелер аст, ва аз ин рӯ мо бо тамоми
қувва ба ҳифзи ҳифзи табиат ва демократияи мустақим содиқем.
Бале, биёед кӯшиш кунем, ки ин масъаларо каме таҳлил кунем ва ба он ба таври систематикӣ наздик шавем.
Яке аз бандҳои ин фармони умумӣ, ин қонуни олӣ, ин қонуни фарогир дар он аст, ки он ҳадафҳои мушаххасро барои
густариши энергияҳои барқароршаванда муқаррар мекунад.
Асосан сиёсатмадорон мегӯянд, ки ҳиссаи энергияи офтобӣ ё энергияи бод то як санаи муайян бояд ҳамин қадар бошад.
Шумо ин ҳадафҳои сиёсиро чӣ гуна арзёбӣ мекунед? Оё онҳо воқеӣ ҳастанд?
Оё барои сиёсатмадорон мантиқӣ аст, ки чунин қоидаҳоро қабул кунанд? Шумо дар ин бора чӣ назар доред?
Пас, фармони Мантелерлаш дар матни хеле номуайян таъкид мекунад, ки мо бояд то соли 2050 дар тӯли сол 45 тераватт-соат
барқи иловагӣ аз энергияи офтобӣ ва бодиро истеҳсол кунем.
Швейтсария ҳоло тақрибан 60 тераватт-соат истеъмол мекунад.
Пас ин миқдори хеле калон аст, ки бояд сохта шавад.
Ва, чун қаблан гуфтам, бояд дид, ки кадом технология чӣ қадар барқ истеҳсол хоҳад кард.
Ин маънои онро дорад, ки Шӯрои Федералӣ ҳоло метавонад бигӯяд, ки ба мо ин қадар панелҳои
офтобӣ ва ин қадар турбинаҳои бодӣ лозим аст.
Шахсан ман гумон мекунам, ки ҳамааш ба он бармегардад, ки ӯ мехоҳад тақрибан 1 500 турбинаҳои бодӣ ва
чандсад километри мураббаъ панелҳои офтобӣ насб кунад.
Макони ҷойгиршавии онҳо, оё дар болои бомҳо ё дар манзараҳои кушоди деҳот, дар асл ба Шӯрои
Федералӣ вобаста аст; ин ҳанӯз номуайян аст.
Ва ин таҳдиди таъсири густурдаи муҳити зистро ба Швейтсария, ки аллакай аҳолияш зич аст, ба бор меорад.
Ва ин миқдори зиёди барқ аст, ки дар давоми рӯз, ба таври номунтазам, вақте ки бод мевазад, тавлид мешавад.
Ва тамоми система, ин қонуни олӣ, ҷузъиётро хеле кам танзим мекунад.
Ва ҳамин аст сабаби он, ки муқаррар кардани ҳадафҳо хуб ва муфид аст; мо мехоҳем 45 тераватт-соати иловагӣ истеҳсол кунем.
Аммо оё ин воқеӣ аст, танҳо худоҳо медонанд; дигар касе намедонад.
Ва ҳамин аст, ки мо низ ин қонунро интиқод мекунем.
Яке дигар нуқта – мо ҳанӯз доираи соҳаҳои гуногуни дар инҷо иштирокдоштаро меомӯзем – ин субсидияҳо мебошад.
Энергияҳои барқароршаванда бояд ба таври қавӣ ташвиқ карда шаванд.
Ин чӣ гуна менамояд?
Мо аллакай дар соли 2017 қонуни нави энергетикаро қабул кардаем.
Ин ҳоло, ба ибораи дигар, марҳилаи дуюм аст — ин қарори умумӣ.
Ва дар он вақт гуфта мешуд, ки аз соли 2022 ба баъд дигар барои нерӯгоҳҳои офтобӣ ва бодӣ субсидия дода намешавад.
Ва ҳоло он шикаста мешавад.
Дуюм, ин супер-пакет, қарори умумиҷониба ба Шӯрои Федералӣ дасти озод медиҳад.
Ӯ метавонад қарор гирад, ки панелҳои офтобӣ ва турбинаҳои бодӣ чӣ қадар субсидия мегиранд.
Ҳатто дар он ҷо мо намедонем, ки чанд субсидия хоҳад буд.
Аммо метавон тахмин кард, ки он беш аз 50 фоизи хароҷоти сармоягузорӣ аст.
Пас, ба назар мерасад, ки қонун муқаррар мекунад, ки то 60 фоизи хароҷоти сармоягузорӣ метавонад субсидия шавад.
Бале, ду модел ҳастанд.
Ё сармоягузор мегӯяд: «Ман мехоҳам 60 фоизи сармоягузориро аз ҳукумат гирам.»
Ва пас ӯ онро мегирад ва ҳанӯз ҳам бояд 40 фоизро аз бонк ташкил кунад.
Ё ӯ мегӯяд, ки ҳукумат барои ҳар киловатт-соате, ки ӯ истеҳсол мекунад, кафолат медиҳад.
Ҳеҷ кас намедонад, ки он чӣ қадар баланд аст.
Ин эҳтимолан низ ба 60 фоиз баробар хоҳад шуд.
Пас мебинед, ин нобудсозии табиат бо субсидия аст.
Ва азбаски он аз ҷиҳати иқтисодӣ самаранок нест – махсусан нерӯгоҳҳои бодӣ, зеро дар Швейтсария шароити бод
хеле бад аст – ва ҳоло мо маҷбурем бо субсидияҳои калони давлатӣ кӯмак кунем, то ин кор умуман амалӣ шавад.
Яке аз мушкилот, ки шумо дар як ибораи зерсохта кӯтоҳ зикр кардед, энергияи доимӣ, яъне энергияи банд аст, ки воқеан зарур аст.
Ҳоло мантиқӣ аст, ки вақте борон меборад ё торик мешавад, энергияи офтобӣ кор намекунад.
Агар шамол набошад, нерӯи шамол кор намекунад.
Ин мушкилотро чӣ гуна ҳал кардан мумкин аст?
Мутаносибан, оё ин мушкили нав нест, агар шумо дар чунин истеҳсолкунандагони энергия, ки номуътамад
ва тағйирёбандаанд, сармоягузории хеле зиёд кунед?
Ин дақиқан масъалаи асосӣ дар фармони умумӣ аст, ки ҳанӯз равшан нашудааст ва мушкилоти нав эҷод мекунад.
Тамami тарҳрезии шабака дохил нашудааст, нигаҳдорӣ низ дохил нашудааст.
Ин маънои онро дорад, ки миқдори зиёди энергияи офтобӣ ва энергияи бодӣ илова карда мешаванд.
Аммо чӣ гуна онро нигоҳ доштан мумкин аст, ҳеҷ кас намедонад.
Шахсан, ман фикр мекунам, ки энергияи офтобӣ дар бомҳо варианти хубест, зеро шумо метавонед
нерӯи офтобиро маҳаллӣ истеъмол ва нигоҳ доред.
Аммо дар Мантелерласс ин муқаррар нашудааст, ки он бояд тарғиб шавад, ки дар бораи он тадқиқот гузаронида
шавад ва ки имконоти беҳтари нигоҳдорӣ вуҷуд доранд.
Ва ин маънои онро дорад, ки хатар вуҷуд дорад, ки мо ба ҳамон роҳе меравем, ки Олмон рафтааст, ки дар он ҷо миқдори зиёди нерӯи
бодӣ ногаҳон пайдо мешавад ва сипас ногаҳон нопадид мешавад.
Дар давоми рӯз, дар нисфирӯзӣ қувваи офтобӣ зиёд аст, аммо дар шаб ногаҳон тамоман чизе нест.
Ва пас ногаҳон шумо бо мушкилоти калони шабакавӣ рӯ ба рӯ мешавед.
Ва ин боис ба хароҷот ва номуайянӣ мегардад.
Ва ин ҳоло нуқтаи асосии интиқод аз ин қарори умумӣ мебошад.
Яке дигар масъала, ки шумо аллакай чандин маротиба зикр кардаед, иштироки демократӣ мебошад.
Гӯё ин қонун инчунин имкониятҳои эътироз карданро маҳдуд мекунад.
Швейтсария барои принсипи сублисиарӣ хеле маъруф аст.
Ин маънои онро дорад, ки қарорҳо дар пасттарин сатҳи имконпазир, бевосита аз ҷониби
шахсоне, ки аз онҳо таъсир мебинанд, қабул мешаванд.
Ҳоло он воқеан марказӣ карда мешавад.
Шӯрои Федеративӣ, ҳукумати федералӣ, яъне ҳукумати миллӣ, қудрати бештар ба даст меорад.
Ин маҳдудият дар имкониятҳои эътироз, иштирок ва ҳаммуайянкунии демократӣ аз ҷониби
шаҳрвандон чӣ гуна ба таври мушаххас зоҳир мешавад?
Дар Швейтсария мо ду имконият дорем, то дар лоиҳаҳои нерӯи бодӣ назари худро баён кунем.
Яке ин аст, ки мо ба лоиҳаҳо раъй медиҳем.
Ҳоло дар 24 аз 26 кантон, ки аҳолии маҳаллӣ дар он раъй медиҳанд, ҳамин тавр аст.
Сипас шахсони алоҳида, шаҳрвандони хусусӣ ва созмонҳои ҳифзи муҳити зист метавонанд ба лоиҳаҳо, ҳатто агар онҳо
тасдиқ шуда бошанд, эътироз кунанд, то масъалаҳое монанди ҳифзи табиат ё мушкилоти шахсӣ оид ба садоро матраҳ кунанд.
Ва ҳарду вариант ҳоло бояд бо қарори умумӣ ба таври густурда бекор ё маҳдуд карда шаванд.
Чуноне ки ман аллакай гуфта будам, қарори Мантел ҳадаф дорад, ки Шӯрои Федеративӣ тавонад раъйпурсиҳоро бекор кунад.
Аз тарафи дигар, фармони Мантелерлаш муқаррар мекунад, ки истеҳсоли барқ бояд ҳамеша аз
ҳама манфиатҳои дигар афзалият дошта бошад.
Ин маънои онро дорад, ки агар шумо эътироз кунед ва бигӯед, ки ин нерӯгоҳи бодӣ барои шумораи зиёди одамон ифлосии аз
ҳад зиёди садоро ба вуҷуд меорад, он иҷозат дода намешавад.
Ё дарахтон бурида мешаванд, ки ин қобили қабул нест; ин нисбат ба манфиат номутаносиб аст.
Пас додгоҳ ҳанӯз ҳам бояд нерӯгоҳи бодиро тасдиқ кунад, зеро истеҳсоли барқ ҳамеша аз ҳама манфиатҳои дигар афзалият дорад.
Шояд дигар шумо натавонед раъй диҳед, аммо ҳанӯз ҳам метавонед эътироз кунед, гарчанде ки он албатта рад хоҳад шуд.
Пас ин коҳиши шадид дар демократияи мустақими мост.
Ин моро бевосита ба нуқтаи навбатӣ мебарад. Ин мувозинати манфиатҳо низ масъалаи конститутсионӣ аст.
Як вакили маъруф, профессор Ален Гриффель, инро интиқод кардааст ва гуфтааст, ки ин қарори умумӣ низ Конститутсияро, яъне
Конститутсияи Федералии Швейтсарияро, вайрон мекунад, зеро наметавон гуфт, ки манфиатҳои
муайян ногаҳон аз дигарон болотар мешаванд.
Метавонед дақиқтар шарҳ диҳед, ки ин профессор дар бораи фармони нави умумӣ чӣ интиқод дорад?
Дар Швейтсария дар Конститутсия моддае оид ба сиёсати энергетикӣ дорем, ки панҷ принсипро дар бар мегирад.
Ман намедонам, ки оё метавонам ҳамаи онҳоро феҳрист кунам, аммо албатта манбаи барқ ё истеҳсоли энергия
бояд кофӣ, бехатар, иқтисодӣ ва экологӣ тоза бошад.
Ман ҳоло панҷумиро ба ёд оварда наметавонам.
Аммо дар ҳар сурат, ин нуқтаҳо ҳама баробар муҳиманд.
Ин маънои онро дорад, ки онҳо бояд ҳамзамон ба даст оварда шаванд.
Ба ибораи дигар, мутобиқат ба муҳити зист ва амнияти таъминоти барқ бояд баробар баррасӣ шаванд.
Ва ҳоло Парламент мегӯяд, ки истеҳсоли барқ аз ҳифзи табиат афзалият дорад.
Ин як иҷозатномаи озод аст, ки ба лоиҳаҳои зараровар барои муҳити зист имкон медиҳад дар ҳар ҷо бе ягон
санҷиш гузаронида шаванд. Ин зидди Конститутсия аст.
Ин он чизе нест, ки мардуми Швейтсария мехостанд.
Ва ин ба муҳити табиии мо, ки асоси ҳастии мост, зарар мерасонад.
Ва ин метавонад оқибатҳои бузург ва ҷиддӣ дошта бошад.
Ҳақиқат ин аст, ки дар тӯли даҳсолаҳо аҳолии Швейтсария борҳо ҳифзи муҳити зистро дар Конститутсияи худ сабт кардаанд.
Пас, ин дар асл қонун аст.
Ва ҳоло ин қариб бо як зарби қалам аз боло пурра барҳам дода мешавад.
Шумо дар ин бора чӣ назар доред? Ин вазъият дар аввал чӣ гуна ба вуҷуд омад?
Ин хеле аҷиб аст. Намояндагони интихобшуда дар асл низ аз ин огоҳанд.
Пас кадом рӯҳияи замон ё кадом ҳолати фавқулодда воқеан метавонист боис шавад, ки ҳоло чунин қонуни бераҳмона қабул шавад?
Хуб, дар асл он дар тирамоҳи соли 2022 оғоз ёфт.
Пештар Парламент солҳо боз ҳеҷ гоҳ ба сиёсати энергетикӣ машғул нашуда буд.
Ва дар тобистони соли 2022, дар ҳоле ки пандемияи коронавирус ба поён мерасид, Комиссияи барқ дар як эълони
бузурги расонаӣ хабар дод, ки бисёре аз нерӯгоҳҳои ҳастаӣ дар Фаронса дар ҳоли таъмир қарор доранд.
Ва мумкин аст, ки мо дар Швейтсария дар зимистони оянда ногаҳон бо камбуди барқ рӯбарӯ шавем.
Ва сипас, дар давоми се ҳафта, Парламент бо шитоб қонуни «Solar Express»-ро қабул кард ва гуфт:
«Ҳоло мо дар Алпҳо нерӯгоҳҳои бузурги офтобӣ месозем.»
Пас мо минтақаҳои васеи Алпҳоро бо панелҳои офтобӣ мепӯшонем.
Ва он вақт ин аллакай зидди Конститутсия буд.
Ва он дар тӯли се ҳафта амалӣ шуд.
Хуб, ин комилан шитобзада буд.
Ва пас, азбаски он зидди Конститутсия буд, Парламент бояд ба таври худкор бо аҳолӣ машварат мекард.
Конститутсияи мо инро пешбинӣ мекунад.
Агар шумо қонуни зиддиконститутсионӣ қабул кунед, пас шумо бояд ба аҳолӣ иҷозат диҳед, ки дар бораи он раъй диҳанд.
Ва Парламент ба таври оддӣ натавонист ин корро анҷом диҳад.
Ва сипас ман ба Додгоҳи Федералӣ рафта, шикоят кардам, ки ин аслан бояд ба раъйдиҳандагон пешниҳод шавад.
Ва сипас Додгоҳи Федералӣ гуфт, ҳа, Парлумон дар Швейтсария ҳамақудрат аст.
Ва дар ин рӯҳи қудратмандӣ, дар ин огоҳӣ, қонуни паси қонун қабул карда мешуд.
Экспресс-бод расид, ва ҳоло ин фармони палто.
Ва ба назар мерасад, ки Парламент ба иҷро шудани Конститутсия аҳамият намедиҳад.
Онҳо барои истеҳсоли барқ ҳар коре мекунанд.
Ман мехоҳам каме амиқтар ба зарари эҳтимолӣ ба табиат ва манзарае, ки Шумо аз он метарсед, назар андозам.
Бо ин қонун дақиқан чӣ имконпазир аст, ё аниқтараш, аз чӣ метарсед?
Дар табиат кадом мудохилаҳои мушаххас имконпазиранд?
Пас, пеш аз ҳама, дар Алпҳо боғҳои калони офтобӣ нақшакашӣ шудаанд ва инчунин имконпазиранд.
Дар асл, ин танҳо як варианти муваққатӣ буд, ки дар тирамоҳи соли 2022 ҳамчун чораҳои
кӯтоҳмуддат барои бартараф кардани камбуди барқ қабул шуд.
Ва ин ҳоло бояд дар дарозмуддат имконпазир бошад.
Ин маънои онро дорад, ки алафзорҳои васеи кӯҳӣ метавонанд бо сохторҳои пӯлодӣ ва панелҳои офтобӣ пӯшонида шаванд.
Масъалаи дигар ин аст, ки турбинаҳои бодӣ низ бояд дар ҷангалҳои Швейтсария ба таври возеҳ иҷозат дода шаванд.
Ин маънои онро дорад, ки барои ҳифзи иқлим одамон ба ҷангалҳо мераванд, масоҳати як майдони футболро аз
ҷангал тоза мекунанд, то як турбинаи бодиро насб кунанд, ва сипас онро дар он ҷо мегузоранд...
Оё ин аллакай дар қонун ба таври возеҳ зикр шудааст ё барои тафсир кушода аст?
Оё ин маънои онро дорад, ки шумо мехоҳед онро осонтар кунед, ё маънои онро дорад, ки ҳамин тавр аст?
Пас, аз нуқтаи назари ҳуқуқӣ, турбинаҳои бодӣ дар ҷангалҳо маҳдуд ба макон мебошанд.
Ва ин сабукии бузург аст, агар ин тасдиқи бунёди нерӯгоҳҳои бодӣ дар ҷангалҳо набошад.
Муҳим аст, ки дар хотир дошта бошед, ки кантони Цюрих, ки серодамтарин кантон дар Швейтсария аст, макони зиёда аз як
миллион нафар мебошад. Ҳоло нақшаҳо барои 120 турбинаи бодӣ вуҷуд доранд, ки 110-тои онҳо дар ҷангал сохта мешаванд,
зеро ҷуз дар қуллаҳо ва ҷангал ҷойи дигар дастрас нест.
Ва дар асл инҳо ҷиддитарин таъсироти экологӣ мебошанд.
Албатта, инчунин нерӯгоҳҳои барқи обӣ ҳастанд, ки мардум мехоҳанд онҳоро дар биотопҳои аҳамияти
кантонӣ бунёд кунанд, ва ин низ имконпазир аст.
Табиат дигар аҳамият надорад.
Ин каме абсурд менамояд, не?
Одамон мехоҳанд иқлимро ҳифз кунанд, аз ин рӯ дар бораи энергияҳои барқароршаванда ин қадар шӯру ғавғо ба вуҷуд омадааст.
Дар ҳамин вақт ҷангалҳо бурида мешаванд ва табиат нобуд карда мешавад.
Ин чӣ гуна кор мекунад?
Ин дақиқ ҳамон чизест, ки абсурд аст.
Дуруст нест, ки мо ҷангалҳоро барои он чизе, ки гӯё энергияи сабз аст, тоза кунем.
Дар Швейтсария воқеан ҷойи зиёд нест, шумо бояд инро дарк кунед.
Швейтсария аз ғарб то шарқ ва аз шимол то ҷануб хеле зич аҳолинишин аст.
Ва агар шумо хоҳед, ки нерӯи бодиро ба таври васеъ афзоиш диҳед, пас бояд ба назар гиред, ки ҳоло ин турбинҳо 250 метр
баландӣ доранд ва барои онҳо миқдори муайяни фазо лозим аст.
Ва дар Швейтсария ҷангалҳо ҳанӯз ҳам ҷазираҳои гуногунии биологӣ ҳастанд, аммо ҳамзамон
ҷазираҳои истироҳатӣ барои аҳолӣ низ мебошанд.
Онҳо инчунин ҳамеша канорҳои ҷангалро хеле сахт тарошидаанд.
Пештар он хеле кушодтар буд ва дар майдон низ дарахтони зиёдтар буданд.
Имрӯз ҷангалҳо тоза карда шудаанд.
Ва ҳоло онҳо ба ҷангал ворид мешаванд, мехоҳанд роҳҳои даҳ метр паҳно бунёд кунанд ва майдони
ҷангалро ба андозаи майдони футбол поксозӣ кунанд.
Ва дар асл ин баҳси асосии мост.
Шумо наметавонед дарахтҳоро буред, то иқлимро ҳифз кунед.
Шумо аз муҳите меоед, ки ба нерӯи бодӣ интиқодӣ аст.
Ҳоло, агар шумо ним қадам ба қафо гузошта, вазъиятро арзёбӣ кунед, дар куҷо метарсед, ки зарари бештар расонида мешавад?
Оё ин турбинаҳои бодӣ ҳастанд, неругоҳҳои бузурги барқи обӣ ё шояд неругоҳҳои офтобӣ дар Алпҳо?
Оё метавонед муайян кунед, ки ба назари шумо бадтарин таҳдид ба табиат дар куҷо ҷойгир аст?
Бо нерӯи обӣ, бешубҳа, шумо барои сармоягузории нисбатан хурд фоидаи зиёд мегиред.
Онҷо низ зарар вуҷуд дорад, ин бешубҳа аст.
Аммо бо системаҳои нерӯи офтобӣ воқеан метавон тахмин кард, ки майдонҳои васеи Алпҳо воқеан бо биноҳо пӯшонида хоҳанд шуд.
Барои ман ин хеле зараровар аст, зеро Швейтсария аз манзараҳои худ шукуфон аст.
Манзараҳо аз нуқтаи назари таърихӣ барои кишвари мо хеле муҳиманд.
Мо бисёр меҳмонхонаҳои бузург дорем, ки дар ҷойҳое сохта шудаанд, ки манзараҳои зебои Алпро пешкаш мекунанд.
Ва маҳз ҳамин Алпҳо ҳастанд, ки ҳоло бояд болои онҳо биноҳо сохта шаванд.
Ин маънои онро дорад, ки он низ аҳамияти таърихӣ дорад.
Ва ҳа, чизи дуюм ин ҷангалҳост, ки ман дар он ҷо ин зарарро мебинам.
Он чизе, ки шумо дар бораи минтақаҳои сайёҳӣ, дар бораи Алпҳо зикр кардед, ҷолиб аст.
Кантони Граубюнден мехоҳад дар ин соҳа пешсаф бошад.
Ман хурсанд ҳастам, ки ба он нуқта ишора кунам.
Онҳо воқеан мехоҳанд корро пеш баранд ва дар x минтақаҳо, ба назари ман дар 30 минтақа, ва — агар хато кунам,
ислоҳ кунед — беш аз ду даҳтои онҳо дар ҷойҳои беҳтарин, дар доманакӯҳҳо, аллакай бардошта шудаанд.
Пас, ҷуз аз Санкт-Моритц, ман фикр мекунам, ки дар оянда шумо ин турбинаҳои бузурги бодиро
дар назди ҳар як макони асосии сайёҳӣ хоҳед дид.
Шумо инро аз ҷиҳати аҳамияти сайёҳӣ ва инчунин иқтисоди Швейтсария чӣ гуна арзёбӣ мекунед?
Дуруст аст, турбинаҳои бодӣ хеле калон ҳастанд ва онҳо низ ба фазо ниёз доранд.
Онҳо бояд дар ҷойҳои кушод, ки дар он ҷо шамол вуҷуд дорад, сохта шаванд.
Ва вақте ҳукумати федералӣ ба кантони Граубюнден, яке аз машҳуртарин нуқтаҳои сайёҳии ҷаҳон, супориш медиҳад, ки 100
турбинаи бодиро насб кунад, наметавон аз ин ҳақиқат гузашт, ки ин турбинаҳои бодӣ дар Давос, дар Ленцерхайде, дар Ароса,
дар наздикии Боғи миллии Швейтсария – ба ибораи дигар, дар ҳамаи машҳуртарин маконҳои сайёҳӣ – сохта хоҳанд шуд.
Ва, чунон ки ман гуфтам, аз нигоҳи таърихӣ ин хеле муҳим аст, зеро туризм ва Алпҳо ҷузъи ҳувияти мост.
Дар охири асри XIX Швейтсария рушди бузургро аз сар гузаронд ва ба яке аз сарватмандтарин кишварҳои ҷаҳон табдил ёфт.
Ва маҳз ба хотири ҳамин манзараҳо одамони зиёде аз хориҷа ба мо омадаанд, то онҳоро тамошо кунанд.
Ва ман шахсан хеле андӯҳгин мешуморам, ки Алпҳо дигар қадр намешаванд, ва ман фикр мекунам, ки
ин аз ҷониби Парламент як рушди даҳшатнок аст.
Ҳоло ҳамаи ин фармонҳо, ин фармони умумӣ, ин пешниҳодҳои гуногуни мушаххасе, ки шумо зикр кардед — Соларекспресс, Виндекспресс
— дар асл дар доираи ин ба ном гузариши энергетикӣ қарор доранд.
Хоҳиши дур шудан аз сӯзишвории фосилӣ вуҷуд дорад, аммо ҳамзамон нисбат ба энергияи ҳастаӣ шубҳаҳо ҳастанд ва дар айни
замон дар Швейтсария ягон нерӯгоҳи нави ҳастаӣ сохта намешавад – дар амал як навъ манъи технологӣ ҷорӣ аст.
Олмон аллакай онҳоро пурра барҳам додааст, аммо дар дигар қисматҳои ҷаҳон вазъият хеле фарқ мекунад.
Шумо дар маҷмӯъ дар бораи ин гузариши энергетикӣ чӣ назар доред?
Оё ин зарур аст? Оё давлат бояд барои ин фишор оварад?
Оё иқтисод метавонад ин корро анҷом диҳад? Оё он метавонад худро танзим кунад? Шумо дар ин бора чӣ назар доред?
Гузариш ба энергияи тоза худ як масъалаи хеле мураккаб аст.
Чизе, ки ман равшан мебинам, ин аст, ки сӯзишвории фосилӣ ба тағйири иқлим меорад ва тағйири иқлим зараровар аст.
Мо бояд ҳаллиҳоро пайдо кунем.
Мушкилот дар он аст, ки сиёсатмадорон чӣ гуна бо он рӯбарӯ мешаванд.
Ӯ аз аҳолӣ пурсид: «Оё шумо мехоҳед, ки истифодаи энергияи ҳастаиро тадриҷан барҳам диҳед?»
Аҳолӣ «ҳа» гуфтанд, ки ин ҳеҷ тааҷҷубовар нест.
Аҳолӣ пурсида шуд: «Оё шумо мехоҳед истифодаи сӯзишвории фоссилиро тадриҷан барҳам диҳед?»
Аҳолӣ «ҳа» гуфтанд.
Дар ҳарду раъйпурсӣ касе шарҳ надод, ки ин чӣ маъно дорад, чанд пул хоҳад гирифт ва дақиқан чӣ гуна кор хоҳад кард. Ба ҷои ин,
ҳадафҳо муайян шуданд, аҳолӣ онҳоро пазируфт ва сипас оқибатҳо ба вуҷуд омаданд. Мардум нороҳат шуданд, ки он кор
намекунад, аҳолӣ муқобилат мекунад, ба табиат зарар мерасад, он гарон мешавад ва номуайянӣ эҷод мекунад.
Ман инро рафтори ноодилона мешуморам.
Ман хеле бештар мехоҳам, ки ба мардум ҳақиқатро бигӯянд ва ба онҳо бигӯянд, ки се варианти тавлиди барқ вуҷуд дорад.
Бо насб кардани панелҳои офтобӣ дар бомҳо, ки ин ва он чизҳоро талаб мекунад.
Бо нерӯгоҳҳои газишуда ин маъноро барои иқлим дорад.
Дар нерӯгоҳҳои ҳастаӣ ин маъно дорад, ки барои партовҳо, барои нигоҳдорӣ ва барои хариди
ураниум бояд ин ва он корҳо анҷом дода шаванд.
Пас шумо медонед, ки дар бораи чӣ гап мезанед.
Аммо ҳоло шумо танҳо ҳадафҳоеро муқаррар мекунед, ки хуб садо медиҳанд, ва баъдтар мефаҳмед, ки чӣ гуна онҳоро амалӣ кунед.
Ва ман дар ин бора шубҳаҳои ҷиддӣ дорам.
Ин як навъ сиёсати утопӣ ва ҳамзамон воқеан ростқавлона нест, агар ман онро ба ин шакл ҷамъбаст кунам.
Ҳангоми нигаристан ба тарафдорони ин фармони умумӣ, саволе низ ба миён меояд, ки дақиқан кӣ дар он даст дорад.
Ва ҳамчун мушоҳидагари бетараф, ман то андозае ҳайрон шудаам.
Ин аз чап то рост меравад: аз баронҳои барқ то иттиҳодияҳои пурқудрати тиҷоратӣ, то Ҳизби сабз
ва дигар созмонҳои ҳифзи муҳити зист — на шумо.
Чӣ гуна имконпазир аст, ки ин қадар мухолифони сиёсӣ ногаҳон якҷоя кор мекунанд? Ин ба мо чӣ мегӯяд?
Пас мушкилот дар он аст, ки бисёре аз бозигароне, ки ҳоло ҷонибдори қарори умумӣ ҳастанд,
дар Иттиҳоди иқлим дар як вазъият қарор доранд.
Ин маънои онро дорад, ки дар Иттиҳоди иқлим лобби офтобӣ дар як қайиқ бо созмонҳои ҳифзи муҳити зист қарор дорад.
Ва ин, албатта, дар мавриди ҳифзи табиат зиддият аст.
Дар мавриди ҳифзи иқлим, ҳарду бешубҳа дар як саҳифа ҳастанд.
Дар мавриди ҳифзи табиат ихтилофҳо вуҷуд доранд.
Ва ҳамин вақт ман дарк мекунам, ки аксаран сутуни мустаҳкам вуҷуд надорад, ки дар ниҳоят мегӯед: «Бале, мо ҳамчун
созмонҳои ҳифзи муҳити зист на танҳо ҷонибдори ҳифзи иқлим ҳастем, балки ҳамеша ҷонибдори ҳифзи табиат низ ҳастем.»
Ва дар он ҷо ба равшании бештар ниёз аст, инчунин ҷасорат лозим аст, то бо баронҳои барқӣ рӯбарӯ шавем ва бигӯем: ҳа,
ҳардуямон ҷонибдори ҳифзи иқлим ҳастем, аммо вақте сухан дар бораи ҳифзи табиат меравад, дӯстӣ ҳамин ҷо хотима меёбад.
Ва барои ин ҷасорат лозим аст, ки, албатта, вуҷуд надорад.
Ва ҳоло, бо қарори Мантел, ҳар ду дар як киштӣ ҳастанд: созмонҳои ҳифзи муҳити зист, шояд дандонҳояшонро фишурда, ва баронҳои барқ,
ки хурсанданд, зеро онҳо интизори субсидияҳое ҳастанд, ки агар ба онҳо иҷозат дода шавад дар ҳама ҷо, ҳатто
дар ҳавои кушод, сохтмон бунёд кунанд, ҷорӣ хоҳанд шуд.
Рӯзномаи «Нойе Цюрхер Цайтунг» сарлавҳаеро дар бораи шумо нашр кард, ки мегӯяд:
«Муҳофизи манзараҳо Альберт Рёсти бояд битарсад.»
Альберт Рёсти — узви Шӯрои Федералӣ, ки барои ин досье масъул аст.
Шумо чӣ гуна ният доред, ки раъйдиҳандагонро бовар кунонед?
Пас раъйпурсӣ дар моҳи июни соли ҷорӣ баргузор мешавад.
Ин барномаи хеле танг аст.
Ин шояд бо ният интихоб шуда бошад.
Ман бовар дорам, ки мардум дар бораи он ки қабули ин қарори умумӣ бо ин ҳадафҳо, ин маҳдудиятҳо ва ин масъалаҳои
ҳалнашуда чӣ маъно хоҳад дошт, маълумоти кофӣ надорад.
Ва ман бовар дорам, ки аҳолиро бояд ба таври комилан объективӣ огоҳ созанд.
Сохтани турбинаи бодӣ чӣ маънӣ дорад? Сохтани он дар ҷангал чӣ маънӣ дорад?
Чӣ маъно дорад дар Алпҳо нерӯгоҳи офтобӣ сохтан, ки масоҳаташ баробар ба 100 майдони футбол аст?
Дар зимистон, вақте ки барф меборад, чӣ мешавад?
Ва ман бовар дорам, ки шумо бояд танҳо бо тасвирҳо ва маълумот ба мардум муроҷиат карда,
дар доираи васеи каналҳо маълумот эҷод кунед.
Ва ин, албатта, роҳи бовар кардани аҳолӣ аст, ки ин ҳадафҳоест, ки мо барои онҳо раъй медиҳем, ва оқибатҳои он.
Ғайр аз ин раъйпурсии умумихалқӣ, ки, чунон ки ман гуфтам, барои моҳи июн барномарезӣ шудааст, шумо низ ахиран ду
ташаббуси нави мардумиро эълон кардед, ки дар ҳамин заминаанд.
Оё метавонед мухтасаран тавсиф кунед, ки ин чӣ дар бар мегирад?
Дар созмони мо, Freie Landschaft Schweiz (Манзараи Озод Швейтсария), ҳифзи табиат ва демократияи
мустақим ду масъалаест, ки ба дилу дидаи мо наздик буда, онҳоро махсусан муҳим мешуморем.
Ҳокимияти мустақими мардумӣ ва ҳифзи табиат ҳоло ҳарду аз ин фармони умумӣ таҳдид мешаванд.
Аммо мо аллакай дар Парламент мебинем, ки ҳатто идеяҳои боз ҳам девонавортар пешниҳод мешаванд, то раъйпурсиҳоро дар қонун
комилан бекор кунанд ва ҳифзи табиатро боз ҳам маҳдудтар созанд.
Ва ҳамин ҷоест, ки мо мехоҳем чораҳои муқобил андешем.
Мо ду ташаббуси маъруфро оғоз кардем: Ташаббуси ҳифзи ҷангал ва Ташаббуси ҳифзи ҷомеа.
Ташаббуси ҳифзи ҷангал мехоҳад, ки дигар насби турбинаҳои бодӣ дар ҷангалҳо ва дар канорҳои онҳо иҷозат дода нашавад.
Ва ташаббуси ҳифзи ҷомеа мехоҳад, ки агар турбинаҳои бодӣ сохта шаванд, онҳо ҳамеша
бояд бо ризоияти аҳолии зарардида буда бошанд.
Ва коллексияи имзоҳо ҳоло дар ҳоли ҷамъоварӣ аст.
Ва мо бояд то июли соли 2025 100 000 имзои эътиборнок ҷамъ кунем.
Ҳоло мо шавқ дорем, ки бубинем, оё шумо муваффақ мешавед.
Ва пас, албатта, маъракаҳои навбатии раъйпурсӣ хоҳанд буд.
Ин боз як чизест, ки интизораш шудан мумкин. Шояд барои анҷом як саволи шахсӣ.
Онҳо ҳанӯз ҷавонанд ва аллакай ба ин масъалаҳои ҳифзи муҳити зист ва манзараҳо хеле содиқанд.
Шумо чӣ гуна аввалин бор ба ин лоиҳа ҷалб шудед?
Ин шояд то андозае хусусияти оилавӣ бошад.
Модарам аллакай хеле ба ҳифзи манзараҳо ҷалб шудааст ё бо онҳо сарукор дорад.
Ӯ дар солҳои 1970-ум дар Ванген дар соҳили кӯли Цюрих, дар кантони Швиц, калон шуд, ки дар
ҳамон солҳо шоҳроҳи A3 рост аз миёнаи деҳа мегузашт.
Дар солҳои 1980-ум ӯ ба кантони Цюрих, ба Бонстентен кӯчид.
Он ҷо онҳо мехостанд шоҳроҳи A4-ро тавассути манзараҳои кушоди деҳот созанд.
Ва дар солҳои 1990-ум модарам бо падарам ба Гренхен дар кантони Солутурн кӯчид.
Он ҷо, тавре ки тақдир хоста буд, онҳо мехостанд шоҳроҳи A5-ро тавассути манзараҳои кушоди деҳот бунёд кунанд.
Ва ин масъулият аз тарафи ҳарду волидонам низ ба ман таъсир кард.
Ман дар як макони хеле зебо дар Гренхен, байни Ҷура ва Платои Швейтсария зиндагӣ мекунам.
Шумо инчунин метавонед Алпҳоро бубинед, яъне аслан ҳар се манзараи асосии Швейтсарияро.
Ва сипас ман ҳамеша ба худ мегӯям, ки дар соли 2050 ман ҳамагӣ 54-сола хоҳам буд.
Ман мехоҳам ба фарзандонам манзараи экологӣ арзишманд мерос гузорам.
Ва ин манзараро то ҳадди имкон дарозмуддат нигоҳ дошта, ҳамон тавре ки имрӯз дорем, ҳифз ва нигоҳубин намоем.
Ташаккури зиёд. Мо ба Шумо дар ин кори бузург, ки аллакай ба оянда нигаронида шудааст, тамоми муваффақиятҳоро таманно дорем.
Ташаккур барои ҳамроҳ шудан ба барнома. Элиас Фогт, ташаккур.
Ва ба шумо, тамошобинони азиз, барои диққататон ташаккур мегӯям.
Ман интизорам, ки ҳафтаи оянда боз шуморо бубинам, вақте ки мо мегӯем: «Хуш омадед ба ток-шоуи сиёсӣ дар HOCH2.TV».