WEBVTT

00:00.980 --> 00:08.222
Ngomhla wama-29 kuSeptemba 2023, iPalamente yaseSwitzerland
ipasise "iMimiselo yoHlengahlengiso oluFanayo yoNikezelo

00:08.222 --> 00:16.620
oluKhuselekileyo lwaMbane ovela kuMbane oHlaziyekayo" ngenjongo
ekuthiwa kukomeleza ukhuseleko lonikezelo lombane ebusika.

00:16.620 --> 00:20.312
Lo mthetho ubizwa ngokuba yi-"Mantelerlass"
okanye ngokufutshane "uMthetho wokuNika uMbane".

00:20.312 --> 00:25.329
Oku kufanele kulungiselele indlela yokwanda
kwemveliso yombane ezivela kwizikhululo

00:25.329 --> 00:29.316
zamandla elanga, omoya kunye namanzi elizweni.

00:29.316 --> 00:34.121
Ngokomthetho omtsha, iBhunga leFederal laseSwitzerland liza
kukwazi ukumisela ukuba zingaphi izityalo

00:34.121 --> 00:39.215
ezinokwakhiwa, nini, naphi, nokuba zizakhiwe
njani ukuze kuveliswe amandla ahlaziyekayo.

00:39.215 --> 00:48.049
Imiqathango eyahlukeneyo efana ne-Alliance for Nature and
Landscape Switzerland, umbutho we-Free Landscape Switzerland

00:48.049 --> 00:54.637
kunye ne-Fondation Franz Weber isungule
ireferendamu echasa umthetho omtsha wombuso waza

00:54.637 --> 00:59.049
wangenisa iisayini eziyi-63,184 ngoJanyuwari 2024.

00:59.049 --> 01:08.100
Ngoko ke, esi siphakamiso siphikisanayo siza kufakwa
kubavoti baseSwitzerland ukuze bavote ngomhla we-9 kuJuni 2024.

01:08.100 --> 01:14.126
Esona sizathu siphambili esibekwa ngabaxhasi
sesokuba uMthetho oMtsha wuMbane uyimfuneko ukunqanda

01:14.126 --> 01:17.800
ukunqongophala kombane okusondelayo eSwitzerland.

01:17.800 --> 01:23.443
Umbutho i-"Aufrecht Schweiz" ubhekisa
koku njengengxaki yamandla eyenziweyo.

01:23.443 --> 01:31.282
"Aufrecht Schweiz" ngumatsholo wabemi ofuna ukuba
negalelo kwezopolitiko zaseSwitzerland ngabagqatswa abazimeleyo.

01:31.282 --> 01:37.788
Kwisibhengezo sabo seendaba esinesihloko esithi "Ukunqongophala
kombane eSwitzerland? Akunakwenzeka!" esapapashwa ekwindla

01:37.788 --> 01:43.120
lowama-2022, isazi sekhompyutha esithathe
umhlalaphantsi esivela kumsebenzi wombane kunye neenjineli

01:43.120 --> 01:46.638
zombane ezithathe umhlalaphantsi babhale oku kulandelayo:

01:46.638 --> 01:53.015
"Ngokulandela isicwangciso sokoyikisa esixhaswa liqela
elinamandla, i-Ofisi yeNergi kaRhulumente iyanceda ngqo

01:53.015 --> 01:56.283
iinkampani zegesi nezeoyile kunye nabarhwebi ngombane.

01:56.283 --> 02:02.356
(…) Xa urhulumente esicenga ukuba songe umbane,
akukhona ngenxa yokuba sinambane omncinci, kodwa kungenxa

02:02.356 --> 02:05.595
yokuba sithengisa umbane ngexabiso eliphantsi kakhulu.

02:05.595 --> 02:12.643
Ikhilowathi nganye esiyongayo iyanceda iinkampani
zombane, kuba zikwazi ukuthengisa umbane owonjiweyo

02:12.643 --> 02:18.903
eSwitzerland phesheya kwelizwe ngexabiso eliphezulu kakhulu.

02:18.903 --> 02:27.262
Kwingxelo, uMbutho wabaHambisi baMbane base-Aargau (VAS)
uye waphawula ukuba lo myalelo ubanzi uza kufuna uhlengahlengiso

02:27.262 --> 02:31.973
olupheleleyo lweziseko zophuhliso zombane zesizwe sonke.

02:31.973 --> 02:37.875
Kude kube ngoku, umbane ubunikezelwa kubasebenzisi
abagqibeleyo ngokusekelwe kwisigqibo esingqongqo nesingqineke

02:37.875 --> 02:41.173
sisebenza sezikhululo zombane ezinkulu nezimanyeneyo.

02:41.173 --> 02:46.099
Nangona kunjalo, iziseko zokuhambisa kufuneka zilawulwe ngendlela
engabekanga kwiziko elinye, ekufuneka

02:46.099 --> 02:52.612
ikwabandakanya yonke into, ingenaziphoso kwaye ivumele wonke
umntu ukuba anxibelelane nawuphi na omnye umntu.

02:52.612 --> 02:59.228
Ngokwe-VAS, uqikelelo olufanelekileyo luqikelela ukuba
uguqulo nokwandiswa okufunekayo kweenethiwekhi eSwitzerland

02:59.228 --> 03:02.830
kuphela kuza kuxabisa malunga ne-CHF 100 yeebhiliyoni.

03:02.830 --> 03:08.354
Ngokuyintloko ngabathengi abangenaso isibonelelo
kunye nabaqeshi abangenamali yokuzihlawulela

03:08.354 --> 03:12.700
abanyanzelekileyo ukuhlawulela le nkonzo yongezelelweyo.

03:12.700 --> 03:19.644
Njengoko kusoloko kunjalo ngemithetho emitsha, kwakhona yonke le
nto ithetha ukuba inzuzo nenkxaso-mali zenziwa

03:19.644 --> 03:25.967
zibe zezabucala zabambalwa, ngelixa iindleko
neengozi zabelwana nguluntu olupheleleyo oluseleyo.

03:25.967 --> 03:30.800
– Ngokutsho koMbutho wabaHambisi boMbane base-Aargau.

03:30.800 --> 03:38.091
Iikomiti ezahlukeneyo ze-NO nazo ziye zayigxeka i-Act entsha
yombane, phakathi kwezinye izinto, ngokubuza imibuzo ngemigaqo

03:38.091 --> 03:44.018
esisiseko yokulondolozwa kwendalo kunye nemihlaba,
le migaqo ibe yinxalenye yoMgaqo-siseko weFederal

03:44.018 --> 03:47.860
ngabavoti baseSwitzerland kule minyaka ingamashumi.

03:47.860 --> 03:54.105
Umzekelo, amahlathi ngoku anokusicinywa ukuze kwakhiwe iiturbines
zomoya, kwaye iipaki ezinkulu zomoya nelanga

03:54.105 --> 04:01.840
zinokwakhiwa kwiindawo ezikhuselweyo – nokuba oku kutshabalalisa
iindawo zokuhlala zezinto eziphilayo ezixabisekileyo.

04:01.840 --> 04:06.932
Akukho nto ingathintela ukwakhiwa kweepaki
zelanga ezinkulu kwii-Alps zaseSwitzerland.

04:06.932 --> 04:14.211
Iinkxweme ezininzi eziphakamileyo
zinokugqunywa zizakhiwo zentsimbi neepaneli zelanga.

04:14.211 --> 04:21.248
U-Elias Vogt, uMongameli wombutho i-"Freie Landschaft Schweiz"
(iLizwe elikhululekileyo laseSwitzerland), ucacisa kudliwanondlebe

04:21.248 --> 04:28.347
nesitishi sikamabonakude ezimeleyo i-HOCH2.TV ukuba lo
mthetho uthetha ntoni nokuba kutheni ecebisa ukuba akamkelwe.

04:28.347 --> 04:36.903
Isihloko senkqubo yencoko yezopolitiko sithi:
"Umthetho we-coat yinkxaso-mali yokutshabalalisa indalo".

04:36.903 --> 04:43.270
Kudliwano-ndlebe, uVogt uphendula kwezi ngongoma zilandelayo
zokugxekwa malunga noMthetho omtsha wuMbane, phakathi kwezinye:

04:43.270 --> 04:47.791
- Ukuthatha inxaxheba kwabantu
kunye nelungelo lokuchasa kusengozini

04:47.791 --> 04:52.423
- Ukuveliswa kombane kubekwe phambili
kunolondolozo lwendalo kuMthetho oMtsha waMbane

04:52.423 --> 04:55.743
- Umonakalo wendalo "ngokomthetho" uyenzeka

04:55.743 --> 05:01.221
- Ukugqwethwa kwee-Alps: ukuveliswa
kombane kubekwe phambili kunokhenketho

05:01.221 --> 05:07.521
U-Elias Vogt ubhekisa kwisigxeko esivela kengcali
yezomthetho uNjing. Gqr. Alain Griffel esithi ummiselo jikelele

05:07.521 --> 05:12.401
ophikisanwayo waphula uMgaqo-siseko weRiphabliki yaseSwitzerland.

05:12.401 --> 05:19.680
Imveliso yamandla kufuneka yanele, ikhuselekile,
ingabizi kakhulu kwaye ingonakalisi indalo, umzekelo.

05:19.680 --> 05:24.071
Nangona kunjalo, iindlela zokulinganisela
ukungangcolisi kokusingqongileyo nokhuseleko

05:24.071 --> 05:28.120
lonikezelo lombane kufuneka ziphathwe ngokulinganayo.

05:28.120 --> 05:32.192
Akisayi kuphinda kube njalo ngoku kuvele uMthetho oMtsha waMbane.

05:32.192 --> 05:38.195
Kuyacaca ukuba, phantsi koxinzelelo olukhulu,
iPalamente yaseSwitzerland ipasise umthetho ongahambisaniyo

05:38.195 --> 05:42.140
nomgaqo-siseko kwaye ucinezela amalungelo edemokhrasi.

05:42.140 --> 05:49.429
Uloyiko lokunqongophala kombane ekuthiwa kuya kubakho
ebusika lwenza iPhalamende isuke yenze ngokungxama.

05:49.429 --> 05:56.037
Bantu abavotayo baseSwitzerland: Ingaba nani nifuna ukuthintela
ukupheliswa kwamalungelo esiseko edemokhrasi

05:56.037 --> 06:02.703
kunye nokonakaliswa komhlaba waseSwitzerland phantsi
kwesigqubuthelo sokukhuthaza amandla ahlaziyekayo?

06:02.703 --> 06:08.134
Ke ngomhla we-9 kuJuni, faka ivoti ethi HAYI
nxamnye ne-"Mantelerlass" ebhokisini yevoti.

06:08.134 --> 06:13.634
Bukela udliwano-ndlebe lwexesha elingamashumi amabini anesihlanu
emzuzwini noGqr. Philipp Gut kunye no-Elias Vogt, uMongameli

06:13.634 --> 06:17.946
wombutho i-"Freie Landschaft Schweiz" (Free
Landscape Switzerland), kwinkqubo yencoko yezopolitiko

06:17.946 --> 06:20.170
yesitishi sikamabonakude esizimeleyo i-HOCH2.TV.

06:20.170 --> 06:22.935
Udliwano-ndlebe

06:30.315 --> 06:35.358
Ababukeli abathandekayo, ndiyanibulisa
ngobushushu kwinkqubo yencoko yezopolitiko kwi-HOCH2.TV.

06:35.358 --> 06:41.062
Uyayazi, uyayibona: le nkqubo isoloko ithe ngqo,
inyanisekile, izibophelele kwinyani, kwaye isoloko

06:41.062 --> 06:45.157
ibandakanya iindwendwe ezichulumancisayo ezinento yokuthetha.

06:45.157 --> 06:51.959
Namhlanje, ndamkela u-Elias Vogt, umongameli wombutho i-"Freie
Landschaft Schweiz" (iLizwe elikhululekileyo laseSwitzerland),

06:51.959 --> 06:56.693
ongumntu wezopolitiko omtsha eSwitzerland,
ukuba ndingatsho, osele enempembelelo enkulu

06:56.693 --> 06:59.384
kwaye ngokuqinisekileyo ofuna ukwenza ngakumbi.

06:59.384 --> 07:00.832
Kuhle kakhulu ukuba nawe kule nkqubo.

07:00.832 --> 07:02.837
Enkosi kakhulu, Mnu Gut, ngomemo.

07:02.837 --> 07:05.240
Ndimvuyiswe kakhulu nokuba lapha.

07:05.240 --> 07:10.253
Kutshanje uququzelele ngempumelelo
ireferendamu kunye neminye imibutho.

07:10.253 --> 07:16.183
Ngoko ke, kubabukeli baseJamani nase-Austria:
eSwitzerland, kunokwenzeka ukucela umngeni kwimithetho

07:16.183 --> 07:19.820
epasisiweyo yipalamente kwaye kufunyanwe ireferendamu ngayo.

07:19.820 --> 07:23.989
Baphumelele; ubuncinci kufuneka
iisayini ezingama-50,000 ukuze oku kwenzeke.

07:23.989 --> 07:30.146
Imalunga nomthetho obanzi ekuthiwa
ujolise ekukhuthazeni amandla ahlaziyekayo.

07:30.146 --> 07:35.803
Phambi kokuba sigxeke lo msebenzi, ungatsho na ukuba
lo mthetho wenzelwe ukufezekisa ntoni kanye kanye?

07:35.803 --> 07:39.040
Yintoni kanye kanye le myalelo ithi yeyokubanzi?

07:39.040 --> 07:47.670
Umthetho-sisonke sisihlaziyo semithetho
eyahlukeneyo esidibene ndawonye, masithi, ngoko ke le gama.

07:47.670 --> 07:55.548
Kwelinye icala, kuza kuphuculwa uMthetho wamaMandla, kwelinye
icala, uMthetho wokuNikezelwa kumbane, kwaye

07:55.548 --> 08:04.022
okwesithathu, uMthetho woCwangciso lweNdawo, kwaye
ngokuphuculwa okubandakanya yonke le mithetho mithathu.

08:04.022 --> 08:09.911
Eyona njongo iphambili kukwandiswa
okukhulu kwamandla omoya nelanga eSwitzerland.

08:09.911 --> 08:16.969
Kodwa kwakhona ukwakhiwa
kwezikhululo zombane zamanzi ezinkulu ezili-16.

08:16.969 --> 08:25.825
Zonke ezi nkalo zinxulumene namandla ahlaziyekayo
kunye nokwandiswa kwawo zilawulwa kweli phakheji libanzi.

08:25.825 --> 08:29.888
Nantsi into efihlakeleyo ngasemva
kwesigama esithi 'umthetho wemantle'.

08:29.888 --> 08:35.715
Ngoko ke lo mthetho unguhlobo lomthetho ophakamileyo
oqulethe uhlengahlengiso lwemithetho eyahlukeneyo, akunjalo?

08:35.715 --> 08:39.829
Kanye. Kwaye ikwabandakanya nemibuzo emininzi evulekileyo.

08:39.829 --> 08:48.932
Oku kuthetha ukuba iBhunga leFederal, eliyurhulumente
wethu, lingalawula iinkcukacha ezithile kwinqanaba lomyalelo.

08:48.932 --> 08:54.408
Zininzi iinkcukacha apho izinto ziqala ukuba nzulu.

08:54.408 --> 08:59.089
INgqungquthela yeFederal ingakwazi,
umzekelo, ukunciphisa iinkqubo zokunika imvume.

08:59.089 --> 09:05.460
Kwaye ngenxa yokuba iSwitzerland ikwasebenzisa umgaqo wozimiso
lwamasipala, nto leyo ethetha ukuba abemi

09:05.460 --> 09:11.062
baseSwitzerland banokugqiba ngokuthe ngqo
ngocwangciso lwengingqi kwindawo yabo, kummasipala wabo.

09:11.062 --> 09:19.540
Ukuba iBhunga leFederal liyifutshane le nto, lingatsho nje
ukuba ezi masipala azisathathi nxaxheba, kwaye liyakuphelisa

09:19.540 --> 09:23.200
nodemokhrasi ngqo kunye neereferendamu kwezi masipala.

09:23.200 --> 09:24.891
Ewe, siza kubuyela kumanqaku ogxeko kamva.

09:24.891 --> 09:27.296
Mhlawumbi kuqala, nantsi inkcazelo
emfutshane ngolungiselelo lwe-boom.

09:27.296 --> 09:29.057
Umbuzo wam olandelayo kulo mxholo.

09:29.057 --> 09:30.980
Awuzange uqalise ireferendamu ngokwakho.

09:30.980 --> 09:32.098
Ngubani omnye owayengumlingane?

09:32.098 --> 09:34.546
Zeziphi iintlangano ezisemva koku?

09:34.546 --> 09:38.403
Ngoko ke kuqala, umntu oyimfihlo uqalise ireferendamu.

09:38.403 --> 09:45.405
UPierre-Alain Bruchez, owayesakuba yingcali yezemali
nomqeshwa karhulumente womdibaniso ngoku othathe umhlalaphantsi,

09:45.405 --> 09:49.200
wazibuza ukuba yintoni na eyayiqulethwe kulo myalelo jikelele.

09:49.200 --> 09:54.695
Wabona ukuba lo mthetho uza kuvumela ukuba kwakhiwe
iipaki zelanga ezinkulu kakhulu kwiintaba zeAlps.

09:54.695 --> 10:02.242
Waza ke wavela phambi kwamajelo eendaba ngomhla we-10 ku-Okthobha
kunyaka ophelileyo waza wathi, ndibiza ireferendamu ngale nto.

10:02.242 --> 10:09.577
Kwaye ke loo "Fondation Franz Weber" eyaziwayo nayo yavela
kumajelo eendaba kwiintsuku ezimbalwa kamva

10:09.577 --> 10:16.016
yaza yathi nathi siququzelela
ireferendamu, sixhasa amanyathelo okuphikisa, masithi.

10:16.016 --> 10:18.221
Kwaye ke kwenzeka ngokukhawuleza.

10:18.221 --> 10:23.767
Emva koko nathi apha eFreie Landschaft Schweiz
safuna ukuthatha inxaxheba kwiphulo elichasene nayo,

10:23.767 --> 10:26.099
ngoko ke sadibana namandla noMnu. Bruchez, masithi.

10:26.099 --> 10:31.006
Sikhuthaze imibutho yethu elilungu ukuba nayo iqokelele iisayini.

10:31.006 --> 10:38.433
Kwaye ekugqibeleni, ngeKrisimesi noNyaka oMtsha,
kwaqokelelwa iisayini ezingama-63,000 kwinani elikhulu lemibutho

10:38.433 --> 10:42.700
emincinci nemikhulu yokukhusela indalo nokhuseleko lwempilo.

10:42.700 --> 10:46.445
Ngoku mhlawumbi intetho malunga nombutho wenu,
"Freie Landschaft Schweiz" (Free Landscape Switzerland).

10:46.445 --> 10:49.621
Yintoni kanye kanye leyo? Ziziphi iinjongo zakho?

10:49.621 --> 10:55.416
"Freie Landschaft Schweiz" (Free Landscape Switzerland) eneneni
ngumbutho ongumhlanganisi wabagxeki bamandla omoya eSwitzerland.

10:55.416 --> 11:01.076
Sinamaklabhu amalungu amalunga nama-50
kunye nezahlulo zesithili ezisibhozo.

11:01.076 --> 11:06.952
Oku kunokuba eThurgau, kunokuba eVaud,
ngamanye amazwi, naphi na eSwitzerland.

11:06.952 --> 11:14.409
Kwaye wonke umntu uzimisele ekuqinisekiseni ulondolozo
lwendalo eSwitzerland ngokubhekiselele kwiiturbine zomoya.

11:14.409 --> 11:21.098
Kodwa idemokhrasi ethe ngqo, njengoko bendichazile ngaphambili,
ikwangundoqo kwisigqibo esibanzi, yiyo loo nto

11:21.098 --> 11:27.212
sizibophelele ngamandla onke ekulondolozeni
ulondolozo lwendalo kunye nedemokhrasi ethe ngqo.

11:27.212 --> 11:32.148
Ewe, masizame ukuyahlula le ngxaki
kancinci size siyisondele ngokucwangcisiweyo.

11:32.148 --> 11:37.809
Enye ingongoma kulo myalelo obanzi, kulo mthetho
ongaphezulu, kulo mthetho obandakanya konke, kukuba umisela

11:37.809 --> 11:40.720
iinjongo ezithile zokwandiswa kwamandla ahlaziyekayo.

11:40.720 --> 11:45.665
Ngoko ke, ngokwenene, oosopolitiki bathi isabelo
samandla elanga okanye amandla omoya kufuneka

11:45.665 --> 11:48.600
sibe ngolu hlobo okanye ngolo hlobo ngomhla othile.

11:48.600 --> 11:52.880
Uwavavanya njani la magqabantshintshi omgaqo-nkqubo? Ayenzeka na?

11:52.880 --> 11:57.240
Ingaba kunengqiqo ukuba oosopolitiki benze
imithetho enjalo? Luthini uluvo lwakho ngale nto?

11:57.240 --> 12:07.042
Ngoko ke, ummiselo weMantelerlass utsho ngamazwi angacacanga ukuba
kufuneka ivelise i-45 terawatt hours yombane eyongezelelweyo

12:07.042 --> 12:11.698
evela kumandla elanga nawomoya phakathi enyaka ngo-2050.

12:11.698 --> 12:15.916
ISwitzerland okwangoku isebenzisa
malunga nee-terawatt hours ezingama-60.

12:15.916 --> 12:19.808
Ngoko ke, yimali eninzi kakhulu ekufuneka yakhiwe.

12:19.808 --> 12:28.259
Kwaye njengoko benditshilo ngaphambili, kusaza kubonakala
ukuba yeyiphi iteknoloji eza kuvelisa umbane ongakanani.

12:28.259 --> 12:33.484
Oku kuthetha ukuba iBhunga leFederal ngoku
lingatsho ukuba sidinga ezi paneli zelanga

12:33.484 --> 12:36.620
zininzi kunye nezi turbayini zomoya zininzi.

12:36.620 --> 12:43.783
Mna ngokwam, ndikrokrela ukuba konke oku kuthathuka ekubeni efuna
ukufaka iiturbine zomoya ezimalunga ne-1,500 kunye neepaneli

12:43.783 --> 12:47.883
zelanga ezigubungela amakhulu aliqela eekhilomitha ezisikwere.

12:47.883 --> 12:52.403
Indawo eza kubekwa kuyo ezi, nokuba
kusezindlwini okanye kwithafa elivulekileyo,

12:52.403 --> 12:55.916
kuxhomekeke kwiBhunga leFederal; loo nto ayikagqitywa.

12:55.916 --> 13:01.880
Kwaye oku kubeka isisongelo sokuchaphazela kakhulu
indalo eSwitzerland, elizwe esele linabantu abaninzi.

13:01.880 --> 13:13.680
Kwaye yimali enkulu kakhulu yombane eveliswa
emini, eveliswa ngokungangqalanga xa kunomoya.

13:13.680 --> 13:19.916
Kwaye yonke le nkqubo, lo mthetho
mkhulu, ayilawuli iinkcukacha ngokwaneleyo.

13:19.916 --> 13:27.920
Kwaye yiyo loo nto kulungile ukuzibekela iinjongo;
sifuna ukuvelisa i-45 terawatt hours eyongezelelweyo.

13:27.920 --> 13:31.672
Kodwa ukuba oko kunokwenzeka,
zizithixo zodwa ezaziyo; akukho mntu waziyo.

13:31.672 --> 13:35.600
Kwaye yiyo loo nto nathi siwugxeka umthetho.

13:35.600 --> 13:41.865
Enye ingongoma – sisajonge uluhlu lweendawo
ezahlukeneyo ezibandakanyekayo – zizibonelelo-mali.

13:41.865 --> 13:44.580
Amandla ahlaziyekayo kufuneka akhuthazwe kakhulu.

13:44.580 --> 13:46.453
Kunjani oko?

13:46.453 --> 13:50.400
Sele sipasise umthetho omtsha wamandla ngo-2017.

13:50.400 --> 13:54.760
Le ngoku, masithi, yisigaba sesibini, lo myalelo ubanzi.

13:54.760 --> 14:00.867
Kwaye ngelo xesha, kwathiwa ukususela ngo-2022
ukuza phambili, akusayi kubakho zinkxaso-mali

14:00.867 --> 14:04.660
eziya kunikwa izikhululo zombane zelanga nomoya.

14:04.660 --> 14:06.302
Kwaye ngoku kuyaphulwa.

14:06.302 --> 14:13.589
Okwesibini, le phakheji igqwesileyo, ummiselo
jikelele, inika iBhunga leFederal inkululeko epheleleyo.

14:13.589 --> 14:20.881
Unako ukugqiba ukuba zingakanani na iinkxaso-mali
ezifunyanwa ziiphaneli zelanga neeturbines zomoya.

14:20.881 --> 14:24.979
Naphaya, asazi ukuba zizakuba zingaphi na izibonelelo.

14:24.979 --> 14:31.399
Kodwa kunokucingelwa ukuba ingaphezulu
kwama-50 ekhulwini yeendleko zotyalo-mali.

14:31.399 --> 14:37.024
Ngoko ke, umthetho ubonakala usitsho ukuba ukuya kuthi ga
kuma-60 ekhulwini eendleko zotyalo-mali unokuxhaswa ngemali.

14:37.024 --> 14:38.310
Ewe, zimbini iimodeli.

14:38.310 --> 14:43.500
Nokuba umtyali-mali uthi, Ndifuna i-60
pesenti yotyalo-mali oluvela kurhulumente.

14:43.500 --> 14:47.978
Emva koko uyayifumana loo nto, kwaye
kusafuneka alungiselele i-40 pesenti ebhankini.

14:47.978 --> 14:54.242
Okanye uthi urhulumente uza kunika
isiqinisekiso nge-kilowatt hour nganye ayivelisayo.

14:54.242 --> 14:56.181
Akukho mntu waziyo nokuba iphezulu kangakanani na.

14:56.181 --> 14:59.825
Loo nto mhlawumbi nayo iya kulingana nama-60 ekhulwini.

14:59.825 --> 15:04.800
Ngoko ke uyabona, olu lutshatyalaliswa kwendalo oluxhaswayo.

15:04.800 --> 15:11.877
Kwaye kuba kungenzeki ngokwezoqoqosho – ingakumbi izikhululo
zamandla omoya, kuba iimeko zomoya eSwitzerland

15:11.877 --> 15:18.660
zibi kakhulu – kwaye ngoku kufuneka sincede
ngenkxaso-mali enkulu kakhulu ukuze kwenzeke konke.

15:18.660 --> 15:23.257
Ingxaki enye, njengoko ukhankanyile
ngokufutshane kwisivakalisi esingaphantsi, yamandla

15:23.257 --> 15:25.977
aqhelekileyo, amandla ebandla, afuneka ngokwenene.

15:25.977 --> 15:30.885
Ngoku kuyavakala ukuba xa lina okanye
kuxinene, amandla elanga awasebenzi.

15:30.885 --> 15:33.540
Ukuba akukho moya, amandla omoya akasebenzi.

15:33.540 --> 15:35.232
Le ngxaki ingasonjululwa njani?

15:35.232 --> 15:40.783
Ngokuhlonipheka, ayisiyongxaki intsha na loo nto
ukuba utyala imali eninzi kakhulu kubavelisi

15:40.783 --> 15:44.640
bamandla abangathembekanga nabaguquguqukayo kangaka?

15:44.640 --> 15:52.259
Yiyo kanye leyo ingxaki enkulu kumyalelo
jikelele ongacacanga kwaye obangela iingxaki ezintsha.

15:52.259 --> 15:58.321
Ucwangciso lonke lwenethiwekhi alufakwanga, ugcino alufakwanga.

15:58.321 --> 16:03.456
Oku kuthetha ukuba isixa esikhulu
samandla elanga namandla omoya siyongezwa.

16:03.456 --> 16:08.730
Kodwa ukuba kufanele kugcinwe njani, akukho mntu waziyo.

16:08.730 --> 16:14.189
Mna ngokwam, ndicinga ukuba amandla elanga
afakwe ezindlini lukhetho olulungileyo kuba

16:14.189 --> 16:18.376
ungawasebenzisa uze uwagcine la mandla kwindawo yakho.

16:18.376 --> 16:26.081
Kodwa loo nto ayilawulwa kwiMantelerlass, ukuba
kufuneka ikhuthazwe, ukuba kufuneka kwenziwe

16:26.081 --> 16:31.320
uphando ngayo, ukuba zikho iindlela zokugcina ezingcono.

16:31.320 --> 16:37.322
Kwaye oko kuthetha ukuba kukho umngcipheko wokuba siza
kuthatha indlela efanayo neJamani, apho amandla omoya

16:37.322 --> 16:40.777
amakhulu avela ngequbuliso aze anyamalale ngequbuliso.

16:40.777 --> 16:46.560
Emini emaqanda, kukho amandla elanga amaninzi,
uze ngequbuliso ebusuku kungabikho nto kwaphela.

16:46.560 --> 16:50.613
Kwaye ke ngequbuliso uba neengxaki ezinkulu zenethiwekhi.

16:50.613 --> 16:54.680
Kwaye oko kubangela iindleko nokungaqiniseki.

16:54.680 --> 17:00.972
Kwaye ke ngoku leyo yindawo enkulu
yokugxekwa kwesi sigqibo sibanzi.

17:00.972 --> 17:05.540
Enye ingongoma, osele uyikhankanyile izihlandlo
eziliqela, kukuthatha inxaxheba kwidemokhrasi.

17:05.540 --> 17:10.940
Kuyabonakala ukuba lo mthetho ukwathintela amathuba okuphikisa.

17:10.940 --> 17:14.773
ISwitzerland idume kakhulu ngomgaqo wayo wobuncedisi.

17:14.773 --> 17:19.013
Oku kuthetha ukuba izigqibo zenziwa kwinqanaba
eliphantsi kakhulu, ngqo ngabo bachaphazelekayo.

17:19.013 --> 17:21.002
Ngoku ngokwenene iyabekwa esizikithini.

17:21.002 --> 17:26.648
IBhunga leFederal, urhulumente wefederal, oko
kukuthi urhulumente wesizwe, ufumana amandla angakumbi.

17:26.648 --> 17:32.934
Le nqobo kumathuba okuphikisa, amathuba okuthatha
inxaxheba, kunye nokuzimisa ngokubambisana ngendlela

17:32.934 --> 17:36.630
yedemokhrasi ngabemi, ibonakalisa njani kanye kanye?

17:36.630 --> 17:42.368
ESwitzerland, sineendlela ezimbini
zokuba negalelo kwiiprojekthi zamandla omoya.

17:42.368 --> 17:45.691
Enye yeyokuba sivotela iiprojekthi.

17:45.691 --> 17:54.522
Okwangoku kunjalo kwii-canton ezingama-24
kwezingama-26, apho abemi balapho bavotayo.

17:54.522 --> 18:02.218
Emva koko abantu ngabanye, abemi abaqhelekileyo kunye nemibutho
yokusingqongileyo banokufaka iziphikiso

18:02.218 --> 18:11.571
kwiiprojekthi, nokuba sele zivunyiwe, ukuze bavuse imiba efana
nokulondolozwa kwendalo okanye iingxaki zobuhinga bomntu.

18:11.571 --> 18:19.601
Kwaye zombini ezi nkethho ngoku ziza kupheliswa
ngokubanzi okanye zithintelwe ngalo myalelo ubanzi.

18:19.601 --> 18:28.200
Njengoko senditshilo, ummiselo weMantel ujolise ekwenzeni
ukuba iBhunga leFederal likwazi ukuphelisa iireferendamu.

18:28.200 --> 18:34.328
Kwelinye icala, ummiselo weMantelerlass umisela
ukuba ukuveliswa kombane kufuneka kuhlale kubekwa

18:34.328 --> 18:37.705
phambili ngaphezu kwayo yonke eminye iminqweno.

18:37.705 --> 18:43.859
Oku kuthetha ukuba ukuba ungenisa inkcaso uze uthi le
farm yomoya iza kubangela ungcoliseko lwengxolo

18:43.859 --> 18:47.759
olugqithisileyo kubantu abaninzi kakhulu, ayizukuvunyelwa.

18:47.759 --> 18:53.292
Okanye kuxhelwa imithi, nto leyo
engamkelekanga; ayilingani nenzuzo.

18:53.292 --> 18:58.632
Ngoko ke inkundla kufuneka isavume ifama
yomoya, kuba ukuveliswa kombane kuhlala

18:58.632 --> 19:01.460
kubaluleke ngaphezu kwayo yonke eminye iminqweno.

19:01.460 --> 19:07.620
Ngoko ke usenokungabi usakwazi ukuvota, kodwa
usenokufaka inkcaso, nangona ngokuqinisekileyo iza kwaliwa.

19:07.620 --> 19:11.720
Ngoko ke, koku kunciphisa kakhulu idemokhrasi yethu ebonakalayo.

19:11.720 --> 19:18.261
Oko kusizisa ngqo kwingongoma elandelayo. Oku kuphima iimfuno
zamaqela ngokwezomthethosisekelo nako ngumba wemigaqo-siseko.

19:18.261 --> 19:25.641
Igqwetha elaziwayo, uNjingalwazi Alain Griffel, uligxekile oku,
esithi lo myalelo jikelele ukwaphula umgaqo-siseko,

19:25.641 --> 19:33.868
waphula uMgaqo-siseko weManyano yaseSwitzerland, kuba awunakuthi
iimfuno ezithile ngequbuliso zibaluleke ngaphezu kwezinye.

19:33.868 --> 19:39.380
Ungacacisa ukuba yeyiphi kanye inkxamleko
yale profesa ngesi sigqibo sitsha esibanzi?

19:39.380 --> 19:47.035
ESwitzerland, sinenqaku kumgaqo-siseko malunga
nomgaqo-nkqubo wamandla oluneenqobo ezintlanu.

19:47.035 --> 19:53.691
Andazi nokuba ndingazidwelisa zonke na, kodwa ngokuqinisekileyo
umthombo wamandla okanye ukuveliswa kwamandla kufuneka kwanele,

19:53.691 --> 19:57.106
kukhuselekile, kungabizi kakhulu kwaye kungonakalisi indalo.

19:57.106 --> 19:59.918
Andikwazi ukukhumbula ingongoma yesihlanu ngoku.

19:59.918 --> 20:03.520
Kodwa kunjalo, onke la manqaku zibaluleke ngokulinganayo.

20:03.520 --> 20:06.420
Oku kuthetha ukuba kufuneka zifezekiswe ngaxeshanye.

20:06.420 --> 20:13.178
Ngamanye amazwi, ukungangcoliseki kwemeko-bume nokhuseleko
lonikezelo lombane kufuneka ziphathwe ngokulinganayo.

20:13.178 --> 20:18.771
Kwaye ngoku iPalamente ithi ukuveliswa
kombane kubaluleke ngaphezu kolondolozo lwendalo.

20:18.771 --> 20:23.659
Le yipasi yasimahla evumela iiprojekthi
eziyingozi kokusingqongileyo ukuba

20:23.659 --> 20:26.986
zingajongwanga naphi na. Oko akukho semthethweni.

20:26.986 --> 20:30.752
Asikokuya abantu baseSwitzerland ababekufuna.

20:30.752 --> 20:35.040
Kwaye oko konakalisa indalo yethu, isiseko sokubakho kwethu.

20:35.040 --> 20:39.440
Kwaye oko kunokuba neziphumo ezikhulu nezimbi kakhulu.

20:39.440 --> 20:43.821
Inyaniso yeyokuba, kumashumi eminyaka, abemi
baseSwitzerland baye bahlala beqinisekisa

20:43.821 --> 20:46.139
ukhuseleko lokusingqongileyo kumgaqo-siseko.

20:46.139 --> 20:48.500
Ngoko ke, ngokusebenzayo, ngumthetho.

20:48.500 --> 20:54.095
Kwaye ngoku loo nto iphantse yatshaywa
ngokuphela ngentshukumo nje yepeni evela phezulu.

20:54.095 --> 20:57.888
Yintoni uluvo lwakho ngale nto? Le meko iqale njani?

20:57.888 --> 21:01.919
Kuyamangalisa kakhulu. Nama-mmeli
anyuliweyo nawo bayayazi le nto.

21:01.919 --> 21:07.768
Ngoko ke yeyiphi imeko yexesha okanye
ingxaki ekhethekileyo enokuba ikhokelele ekubeni

21:07.768 --> 21:11.300
kubekho umthetho ongenalwazi kangaka ngoku?

21:11.300 --> 21:16.261
Ewe, eneneni kwaqala kwekwindla lowama-2022.

21:16.261 --> 21:21.480
Ngaphambili, iPhalamende ibingazange
ijongane nomgaqo-nkqubo wamandla iminyaka.

21:21.480 --> 21:28.242
Kwaye ehlotyeni lowama-2022, kanye xa ubhubhane we-coronavirus
wayesele uphela, iKomishoni yombane yenza

21:28.242 --> 21:35.668
isibhengezo esikhulu kumajelo eendaba sokuba iizikhululo
ezininzi zombane wenyukliya eFrance zazilungiswa.

21:35.668 --> 21:43.271
Kwaye kunokwenzeka ukuba thina eSwitzerland sifumane
ukunqongophala kombane ngequbuliso ebusika obuzayo.

21:43.271 --> 21:50.426
Kwaye ke, kwisithuba seeveki ezintathu, iPhalamende yagqitha
ngokungxama umthetho oyilwayo i-Solar Express yaza yathi, "Ngoku

21:50.426 --> 21:53.885
siza kwakha izikhululo zombane zelanga ezikhulu kwii-Alps."

21:53.885 --> 21:58.816
Ngoko ke sigquma iindawo ezinkulu zeAlps ngeepaneli zelanga.

21:58.816 --> 22:02.179
Kwaye oko kwakusele kungekho mthethweni ngelo xesha.

22:02.179 --> 22:06.295
Kwaye kwanyibilika kwiveki ezintathu.

22:06.295 --> 22:08.880
Ewe ke, yayiyinto engacwangciswanga kwaphela.

22:08.880 --> 22:18.281
Kwaye ke, ngenxa yokuba bekuchasene nomgaqo-siseko, iPhalamende
bekufanele ukuba ngokuzenzekelayo ibe dliwano-ndlebe nabemi.

22:18.281 --> 22:20.351
Umgaqo-siseko wethu uyayibonelela le nto.

22:20.351 --> 22:25.920
Ukuba wenza umthetho ongahambisaniyo
nomgaqo-siseko, kufuneka uvumele abemi bawuvotele.

22:25.920 --> 22:28.982
Kwaye iPhalamende yasilela nje ukwenza oko.

22:28.982 --> 22:36.920
Emva koko ndaya kwiNkundla yeManyano ndaza ndafaka
isikhalazo, ndisithi oku kufanele kubekwe kubavoti.

22:36.920 --> 22:41.620
Kwaye ke iNkundla yeManyano yathi, ewe,
iPalamente inamandla onke eSwitzerland.

22:41.620 --> 22:50.031
Kwaye kulo moya wobugunya obungaphezulu kwako konke,
kolu luqonda, kwapasiswa umthetho omnye emva komnye.

22:50.031 --> 22:53.226
Kufike umoya okhawulezayo, kwaye ngoku lo myalelo wekoti.

22:53.226 --> 23:01.228
Kwaye iPalamente ayibonakali ikhathala nokuba
umgaqo-siseko uyaphunyezwa okanye akunjalo.

23:01.228 --> 23:04.744
Baya kwenza nantoni na ukuze kuveliswe umbane.

23:04.744 --> 23:11.432
Ndingathanda ukungena nzulu kancinci kumonakalo
onokubakho kwindalo nakwimbonakalo yomhlaba owoyikayo.

23:11.432 --> 23:16.785
Yintoni kanye kanye enokwenzeka ngalo
mthetho, okanye mandithi, woyika ntoni?

23:16.785 --> 23:21.596
Zeziphi iindlela zongenelelo ezithile ezinokwenzeka kwindalo?

23:21.596 --> 23:28.742
Kulungile, okokuqala nokuphambili, kucwangciswe iipaki
zelanga ezinkulu kakhulu kwaye zinokwenzeka nakwiintaba zeAlps.

23:28.742 --> 23:37.170
Enyanisweni, le ibiyindlela yokwethutyana kuphela
eyagqitywa ngexesha lasekwindla lowama-2022 njengenyathelo

23:37.170 --> 23:41.891
lexesha elifutshane lokulungisa ukunqongophala kombane.

23:41.891 --> 23:45.160
Kwaye oko ngoku kufanele ukuba kube
yinto enokwenzeka kwixesha elide.

23:45.160 --> 23:52.738
Oku kuthetha ukuba amadlelo amakhulu asentabeni
anokugutyungelwa zizakhiwo zentsimbi kunye neepaneli zelanga.

23:52.738 --> 23:58.941
Enye into yeyokuba iiturbine zomoya nazo kufuneka
zivunyelwe ngokucacileyo kumahlathi aseSwitzerland.

23:58.941 --> 24:05.484
Oku kuthetha ukuba, ukuze kukhuselwe imozulu, abantu
bangena emahlathini, bacocele umhlaba olingana nebala

24:05.484 --> 24:09.521
le-football ukuze bafake iturbine yomoya, baze bayifake apho ...

24:09.521 --> 24:12.600
Ingaba oko sele kuchaziwe ngokucacileyo
emthethweni, okanye kusafuna ukutolikwa?

24:12.600 --> 24:16.146
Ingaba oko kuthetha ukuba ufuna ukukwenza
kube lula, okanye kuthetha ukuba kunjalo nje?

24:16.146 --> 24:21.739
Ngoko ke, ngokomthetho, iiturbine zomoya
kumahlathi zibotshelelwe kwindawo ethile.

24:21.739 --> 24:29.379
Kwaye oko kukhululo olukhulu, ukuba
asikokuvunywa kweefama zomoya ezihlathini.

24:29.379 --> 24:36.347
Kubalulekile ukukhumbula ukuba ikhantoni yaseZurich, eyona
khantoni inabantu abaninzi eSwitzerland, likhaya labantu

24:36.347 --> 24:43.738
abangaphezu kwesigidi. Ngoku kukho izicwangciso zeeturbine
zomoya ezili-120, apho i-110 kuzo ziza kwakhiwa ehlathini, kuba

24:43.738 --> 24:48.352
akukho ndawo ingaphezulu ngaphandle kwezindulini nasemahlathini.

24:48.352 --> 24:52.060
Kwaye ezi ziimpembelelo zokusingqongileyo ezimbi kakhulu.

24:52.060 --> 24:57.431
Ewe kona, kukwakho nezikhululo zombane wamanzi
abantu abafuna ukuzakha kwiindawo zendalo

24:57.431 --> 25:00.705
ezibalulekileyo kwiphondo, kwaye nako oko kuyenzeka.

25:00.705 --> 25:03.080
Indalo ayisathethi nto.

25:03.080 --> 25:04.972
Kubonakala kungavakali kancinci, akunjalo?

25:04.972 --> 25:09.960
Abantu bafuna ukusindisa imozulu, yiyo loo nto kukho
le ngxokozelo yonke malunga namandla ahlaziyekayo.

25:09.960 --> 25:13.111
Kwangaxeshanye, amahlathi
ayagawulwa kwaye indalo iyatshatyalaliswa.

25:13.111 --> 25:15.166
Isebenza njani loo nto?

25:15.166 --> 25:17.440
Yiloo nto kanye engavakaliyo.

25:17.440 --> 25:25.780
Akunakuba yinto elungileyo ukuba sitshabalalise
amahlathi ngenxa yamandla ekuthiwa ayalondoloza indalo.

25:25.780 --> 25:29.923
Kulula nje, akukho ndawo ingako
eSwitzerland, kufuneka uqonde loo nto.

25:29.923 --> 25:35.384
ISwitzerland inabantu abaninzi kakhulu, ukusuka
entshona ukuya empuma, ukusuka emantla ukuya emazantsi.

25:35.384 --> 25:42.842
Kwaye ukuba ufuna ukwandisa amandla omoya kwinqanaba elikhulu
kakhulu, kufuneka uqaphele ukuba ezi ziiturbine eziphakame

25:42.842 --> 25:47.319
kangangeemitha ezingama-250 kule mihla, ezifuna indawo ethile.

25:47.319 --> 25:51.778
Kwaye eSwitzerland, amahlathi asenzi
ziiziqithi zohlwahlwano lwezinto eziphilayo, kodwa

25:51.778 --> 25:55.312
kwangaxeshanye ziziqithi zokuzonwabisa zabemi.

25:55.312 --> 25:58.583
Zikwanazo nemida yehlathi esikwe kakhulu rhoqo.

25:58.583 --> 26:04.267
Kwakuvuleleke kakhulu ngaphambili, kwaye
kwakukho nemithi emininzi kakhulu esihlahleni.

26:04.267 --> 26:06.587
Namhlanje, amahlathi aye acociwa.

26:06.587 --> 26:10.985
Kwaye ngoku bafuna ukungena ehlathini, bakhe iindlela
ezibanzi ngeemitha ezilishumi, kwaye bacocwe indawo

26:10.985 --> 26:13.943
yomhlaba wehlathi elingangobala lomdlalo webhola ekhatywayo.

26:13.943 --> 26:17.342
Kwaye yiyo kanye ingongoma yethu ephambili.

26:17.342 --> 26:21.140
Akunakutshabalalisa imithi ukuze ukhusele imozulu.

26:21.140 --> 26:24.914
Uvela kwimvelaphi egxeka amandla omoya.

26:24.914 --> 26:30.085
Ngoku, ukuba uthatha inyathelo elinye emva uze uhlolisise
imeko, uloyika ukuba owona monakalo mkhulu uza kwenzeka phi?

26:30.085 --> 26:36.724
Ingaba zezi iiturbine zomoya, izikhululo zombane ezinkulu
zamanzi, okanye mhlawumbi izikhululo zombane zelanga eziseAlps?

26:36.724 --> 26:41.180
Ungayilinganisa na apho ucinga ukuba
isoyikiso esibi kakhulu kwindalo sifumaneka khona?

26:41.180 --> 26:49.457
Ngombane wamanzi, ngokuqinisekileyo
ufumana inzuzo eninzi ngotyalo-mali oluncinci.

26:49.457 --> 26:52.787
Kukho umonakalo nalapho, yinto eqinisekileyo leyo.

26:52.787 --> 27:02.826
Kodwa ngeenkqubo zamandla elanga, umntu angathi
ngenene iindawo ezinkulu zeAlps ziya kwakhiwa phezu kwazo.

27:02.826 --> 27:08.688
Kum, oku kuyonakalisa kakhulu kuba
iSwitzerland iphumelela ngemihlaba yayo.

27:08.688 --> 27:15.586
Imbonakalo yomhlaba ibaluleke
kakhulu kwilizwe lethu – ngokwembali.

27:15.586 --> 27:24.271
Sineehotele ezininzi ezintle kakhulu ezakhiwe
kwiindawo ezinembonakalo emangalisayo yeentaba zeAlps.

27:24.271 --> 27:27.456
Kwaye kanye la maAlps ngawona aza kuthi ngoku akhiwe phezu kwawo.

27:27.456 --> 27:30.802
Oko kuthetha ukuba ikwanentsingiselo yembali.

27:30.802 --> 27:37.618
Ewe, into yesibini ziihlathi, apho ndibona olu lonakalo.

27:37.618 --> 27:40.954
Kuyathakazelisa, into oyithethayo
ngemimandla yezokhenketho, malunga neeAlps.

27:40.954 --> 27:43.704
Ikhantoni yaseGraubünden ifuna ukuba yinkokeli kule ndawo.

27:43.704 --> 27:45.663
Ndivuya ukuthatha elo nqaku.

27:45.663 --> 27:52.040
Bafuna ngenene ukuqhubela phambili baze babe neendawo ezithile,
ndicinga ukuba zingama-30, kwaye – ndilungise ukuba ndiphazama

27:52.040 --> 27:58.573
– ngaphezu kwamashumi amabini anesine ngokuqinisekileyo ziye
zatshatyalaliswa kwiindawo eziphambili, kwiithambeka leentaba.

27:58.573 --> 28:02.792
Ngoko ke, ngaphandle kweSt. Moritz, ndicinga ukuba uza
kubona ezi turbines zomoya zinkulu kakhulu phambi kwazo

28:02.792 --> 28:05.253
zonke iindawo eziphambili zokhenketho kwixesha elizayo.

28:05.253 --> 28:13.103
Uyivavanya njani le nto ngokubhekiselele
kubaluleko lukhenketho kunye noqoqosho lwaseSwitzerland?

28:13.103 --> 28:16.548
Kanye, iiturbine zomoya zinkulu kakhulu, zikwafuna indawo.

28:16.548 --> 28:21.702
Kufuneka zakhiwe kwiindawo eziveleleyo apho kunomoya.

28:21.702 --> 28:29.182
Kwaye xa urhulumente womdibaniso uyalela ikhantoni
yaseGraubünden, enye yezona ndawo zokhenketho zidumileyo

28:29.182 --> 28:36.662
ehlabathini, ukuba ifake iiturbine zomoya ezili-100,
akunakuphepheka ukuba ezi turbine zomoya ziya kwakhiwa

28:36.662 --> 28:46.160
eDavos, eLenzerheide, eArosa, kufutshane neSwiss National Park –
ngamanye amazwi, kuzo zonke iindawo zokhenketho ezidumileyo.

28:46.160 --> 28:57.872
Kwaye njengoko benditshilo, ngokwembali oku kubaluleke kakhulu
kuba ukhenketho neentaba i-Alps ziyinxalenye yesazisi sethu.

28:57.872 --> 29:02.059
Ekupheleni kwenkulungwane yeshumi
elinesithoba, iSwitzerland yakhula kakhulu yaza yaba

29:02.059 --> 29:05.246
yenye yeelizwe ezizizityebi kakhulu ehlabathini.

29:05.246 --> 29:13.257
Kwaye kungenxa kanye yala mazwe anomtsalane abantu
abaninzi abavela phesheya beze kuthi ukuze bawancome.

29:13.257 --> 29:18.861
Kwaye mna ngokwam ndikufumana kulusizi kakhulu ukuba
iiAlps azisaxatyiswanga, kwaye ndicinga ukuba olu

29:18.861 --> 29:22.780
luhlengahlengiso olubi kakhulu oluvela kwiPalamente.

29:22.780 --> 29:31.329
Ngoku, zonke ezi myalelo, lo myalelo jikelele, ezi zindululo
zahlukeneyo nezicacileyo ozikhankanyileyo, iSolarexpress,

29:31.329 --> 29:36.136
iWindexpress, zikwimeko yolu tshintsho lwamandla kuthiwa lukhona.

29:36.136 --> 29:41.362
Kukho umnqweno wokushiya amafutha efosili, kodwa kwangaxeshanye
kukho ukuthandabuza ngamandla enyukliya, kwaye akukho

29:41.362 --> 29:46.837
zikhululo zombane zenyukliya zintsha ezakhiwayo eSwitzerland
ngoku – kukho uhlobo lokwalelwa kobuchwepheshe olusebenzayo.

29:46.837 --> 29:51.064
IGermany sele izisusile kancinci kancinci, kodwa
kwezinye iindawo zehlabathi, imeko yahluke kakhulu.

29:51.064 --> 29:53.377
Yeyiphi imbono yakho esisiseko ngale tshintsho lamandla?

29:53.377 --> 29:55.681
Ngaba oko kuyimfuneko? Ngaba urhulumente kufuneka atyhalele oko?

29:55.681 --> 30:01.252
Ingaba uqoqosho lungakwazi ukwenza loo nto?
Ingaba lungazilawula? Yintoni uluvo lwakho ngale nto?

30:01.252 --> 30:04.855
Utshintsho lwamandla ngumba onzima kakhulu ngokwawo.

30:04.855 --> 30:11.363
Into endiyibona ngokucacileyo yeyokuba amafutha efosili abangela
utshintsho lwemozulu, kwaye utshintsho lwemozulu lunobungozi.

30:11.363 --> 30:14.549
Kufuneka sifumane izisombululo.

30:14.549 --> 30:16.995
Ingxaki yindlela abasopolitiki abajongana ngayo nale ngxaki.

30:16.995 --> 30:21.252
Ubuze abemi, nifuna na ukuyiyeka
kancinci kancinci amandla enyukliya?

30:21.252 --> 30:24.440
Abemi bathe ewe, nto leyo ingothusiyo.

30:24.440 --> 30:27.665
Abemi baye babuzwa, nifuna na
ukuphelisa amafutha efosili ngokuthe ngcembe?

30:27.665 --> 30:29.525
Abemi bathe ewe.

30:29.525 --> 30:37.384
Kuzo zombini iivoti, akukho mntu wachaza ukuba oku kuza kuthetha
ntoni, kuza kubiza malini, okanye kuza kusebenza njani kanye

30:37.384 --> 30:44.740
kanye. Endaweni yoko, kwamiselwa iinjongo, uluntu lwazamkela,
kwaza ke kwavela iziphumo. Abantu baphazamiseka ngokuba

30:44.740 --> 30:50.524
ayisebenzi, ngokuba uluntu aluyamkeli, ngokuba
kwakukho umonakalo kwindalo, ngokuba yayisiba

30:50.524 --> 30:54.567
nexabiso eliphezulu, kwaye yayidala ukungaqiniseki.

30:54.567 --> 30:58.148
Ndithatha oku njengokuziphatha okungekho sikweni.

30:58.148 --> 31:06.612
Ndingakhetha kakhulu ukubona uluntu luxelelwa inyaniso kwaye
luxelelwa ukuba zikho iindlela ezintathu zokuvelisa umbane.

31:06.612 --> 31:10.880
Ngeepaneli zelanga eziphahleni, oko kufuna oku noku.

31:10.880 --> 31:15.494
Kwizikhululo zombane ezisebenzisa
igesi, oko kuthetha oku nokuya kwimozulu.

31:15.494 --> 31:23.521
Kwiizikhululo zombane zenukliya, oko kuthetha oku noku
malunga nenkunkuma, ukugcinwa kwayo, nokufunyanwa kwe-uranium.

31:23.521 --> 31:25.800
Ngoko ke uyazi ukuba uthetha ngantoni.

31:25.800 --> 31:32.440
Kodwa ngoku wena uzibekela nje iinjongo ezivakala
zilungile, uze ucinge ngendlela yokuziphumeza kamva.

31:32.440 --> 31:35.270
Kwaye ndinamathandabuzo anzulu ngaloo nto.

31:35.270 --> 31:42.117
Luhlobo lomgaqo-nkqubo ongenakwenzeka kwaye ongenanyaniso
ngokwenene, ukuba ndingawushwankathela ngolo hlobo.

31:42.117 --> 31:48.956
Xa sijonga abaxhasi balo myalelo jikelele, kuvela
nombuzo wokuba ngubani kanye kanye obandakanyekileyo.

31:48.956 --> 31:52.473
Kwaye njengomhloli ongathathi cala, ndimangalisiwe kancinci.

31:52.473 --> 31:59.660
Oku kusuka kwabaphambili ukuya kwabamva, ukusuka
kwiinkosi zombane nemibutho yorhwebo enamandla ukuya kwiGreen

31:59.660 --> 32:03.514
Party neminye imibutho yokusingqongileyo, hayi eyakho.

32:03.514 --> 32:10.762
Kwenzeka njani ukuba iimbangi ezininzi
zezopolitiko zisebenzisane ngequbuliso? Oku kusixelela ntoni?

32:10.762 --> 32:19.564
Ngoko ke ingxaki kukuba abadlali abaninzi abaxhasa ngoku
ummiselo jikelele bakwimeko efanayo kwi-Climate Alliance.

32:19.564 --> 32:27.025
Oku kuthetha ukuba kwi-Climate Alliance, iqela elimela
umbane welanga likwimeko efanayo nemibutho yokusingqongileyo.

32:27.025 --> 32:32.259
Kwaye oko, ewe kona, yinto
echaseneyo xa kuziwa kulondolozo lwendalo.

32:32.259 --> 32:35.528
Xa kuziwa ekukhuseleni imozulu,
bobabini ngokuqinisekileyo bayavumelana.

32:35.528 --> 32:38.680
Kukho iingxabano xa kuziwa kulondolozo lwendalo.

32:38.680 --> 32:44.886
Kwaye ndiqaphela ukuba amaxesha amaninzi kusilela isigqibo
esiqinileyo, abantu ke bathi, ewe, thina njengemibutho

32:44.886 --> 32:51.576
yokusingqongileyo asisekelwanga nje kukhuseleko lwemozulu,
kodwa sikwaxhasa ngokungaguquguqukiyo ulondolozo lwendalo.

32:51.576 --> 32:58.360
Kwaye kulapho kufuneka kucace gca, kunye nesibindi sokujongana
neenkosi zombane kwaye sithi, ewe, sobabini

32:58.360 --> 33:06.110
siyayixhasa inkcamiseko yokukhusela imozulu, kodwa xa kuziwa
kulondolozo lwendalo, kulapho ubuhlobo buphela khona.

33:06.110 --> 33:08.906
Kwaye oko kufuna isibindi, esingabonakaliyo.

33:08.906 --> 33:15.616
Ngoko ke ngoku, ngomyalelo kaMantel, omabini la macala akwimeko
enye: imibutho yokusingqongileyo, mhlawumbi isiluma amazinyo,

33:15.616 --> 33:21.253
kunye noosozigidigidi bombane, abavuyiswe kakhulu kuba
belindele inkxaso-mali eza kuvela ukuba bavunyelwe

33:21.253 --> 33:25.210
ukwakha kuyo yonke indawo, nkqu naphandle ngokupheleleyo.

33:25.210 --> 33:29.031
Iphephandaba i-Neue Zürcher Zeitung lipapashe
isihloko esikunxulumene nawe esithi,

33:29.031 --> 33:31.804
"Umgcini wemihlaba Albert Rösti kufuneka amxwayele."

33:31.804 --> 33:36.443
UAlbert Rösti nguMcebisi weFederal onoxanduva lwale fayile.

33:36.443 --> 33:38.616
Uceba ukubacenga njani abavoti?

33:38.616 --> 33:42.302
Ireferendamu ke iza kubanjwa ngoJuni walo nyaka.

33:42.302 --> 33:45.138
Lelo cwangciso-maxesha licinezeleke kakhulu.

33:45.138 --> 33:47.970
Loo nto isenokuba ikhethwe ngabom.

33:47.970 --> 33:54.253
Ndikholelwa ukuba uluntu alunayo iinkcukacha malunga nokuba
kungathetha ntoni ukuba lo myalelo jikelele

33:54.253 --> 33:59.901
ungamkelwa, kunye neenjongo zawo, ezi
zithintelo kunye nezi ngxaki zingasonjululwanga.

33:59.901 --> 34:02.893
Kwaye ndikholelwa ukuba uluntu kufuneka
lwaziswe ngendlela enyanisekileyo ngokupheleleyo.

34:02.893 --> 34:07.956
Kuthetha ntoni ukwakha iturbine yomoya?
Kuthetha ntoni ukwakha enye ehlathini?

34:07.956 --> 34:14.520
Kuthetha ukuthini ukwakha isikhululo samandla elanga
e-Alps esilingana neebala zebhola ekhatywayo ezili-100?

34:14.520 --> 34:17.200
Kwenzeka ntoni ebusika xa kukho ikhephu?

34:17.200 --> 34:25.433
Kwaye ndikholelwa ukuba kufuneka nje
usondele ebantwini ngeemifanekiso nolwazi, kwaye

34:25.433 --> 34:30.000
wenze ulwazi kumajelo ahlukeneyo amaninzi.

34:30.000 --> 34:39.081
Kwaye ngokuqinisekileyo yiyo leyo indlela yokuqinisekisa
uluntu ukuba la ngawona njongo sivotela kuwo kunye neziphumo.

34:39.081 --> 34:46.019
Ukongeza kule vothi yerferendamu, leyo, njengoko benditshilo,
icwangciselwe uJuni, usandula kwakhona ukwazisa ngeziphakamiso

34:46.019 --> 34:49.257
ezimbini ezitsha nezithandwayo ezihamba ngendlela efanayo.

34:49.257 --> 34:52.394
Ungakuchaza ngokufutshane ukuba oku kuquka ntoni?

34:52.394 --> 34:57.634
Kumbutho wethu, iFreie Landschaft Schweiz (iMvelo yasimahla
yaseSwitzerland), ulondolozo lwendalo kunye nentando

34:57.634 --> 35:03.576
yesininzi ethe ngqo ngemiba emibini esisondeleyo
ezintliziyweni zethu kwaye siyibona ibaluleke ngokukodwa.

35:03.576 --> 35:09.560
Inkululeko yobuzwe kunye nokulondolozwa kwendalo
ngoku zombini zisongelwa sesi sigqibo sikubanzi.

35:09.560 --> 35:16.727
Kodwa sesiyabona ePalamente ukuba kude nezimvo eziphambene
nangakumbi ezibekwa phambili zokuphelisa

35:16.727 --> 35:23.267
iireferendamu ngokwazo emthethweni, ukuze
kuqhubekwe nokuthintela ukulondolozwa kwendalo.

35:23.267 --> 35:25.977
Kwaye kulapho ke esifuna ukuthatha amanyathelo okuphikisa khona.

35:25.977 --> 35:32.798
Siye sasungula amaphulo amabini adumileyo: iPhulo
loKhuselo lweHlathi kunye nePhulo loKhuselo loLuntu.

35:32.798 --> 35:36.991
I-Forest Protection Initiative ifuna ukuba
iiturbine zomoya zingaphindi zivunyelwe

35:36.991 --> 35:39.615
emahlathini nakwiindawo ezingaphandle kwawo.

35:39.615 --> 35:48.507
Kwaye iphulo lokukhusela uluntu lifuna ukuba iiturbine zomoya,
ukuba zakhiwa, zihlale zifuna imvume yabantu abachaphazelekayo.

35:48.507 --> 35:51.193
Kwaye ingqokelela yophawu ngoku iqhuba.

35:51.193 --> 35:58.937
Kwaye kufuneka siqokelele iisayini
ezisemthethweni ezili-100,000 phambi kukaJulayi 2025.

35:58.937 --> 36:00.821
Ngoku sinomdla wokubona ukuba uza kuphumelela na.

36:00.821 --> 36:04.122
Kwaye ke ngokuqinisekileyo kuza
kubakho amaphulo eereferendamu alandelayo.

36:04.122 --> 36:07.706
Yinto enye ekufuneka sijonge phambili
kuyo. Mhlawumbi ngumbuzo wobuqu wokugqibela.

36:07.706 --> 36:14.138
Basenabancinci kwaye sele bezinikele kakhulu kule
micimbi yokulondolozwa kokusingqongileyo kunye nemihlaba.

36:14.138 --> 36:17.556
Uqale wangena njani kule projekthi?

36:17.556 --> 36:19.753
Oko kusenokuba yinto yosapho kancinci.

36:19.753 --> 36:26.726
Umama sele ezibandakanye kakhulu okanye
ukhe wadibana nokulondolozwa kwemihlaba.

36:26.726 --> 36:34.022
Wakhulela ngeminyaka yoo-1970 eWangen am Zürichsee
kwicantoni yaseSchwyz, apho umgwaqo omkhulu i-A3

36:34.022 --> 36:38.986
wakhiwa wawela kanye embindini welali ngeminyaka yoo-1970.

36:38.986 --> 36:44.580
Kwiminyaka yoo-1980, wafudukela
kwikanton yaseZurich, eBonstetten.

36:44.580 --> 36:48.868
Apho, babefuna ukwakha umgwaqo omkhulu i-A4
bedlula kwimihlaba evulekileyo yasemaphandleni.

36:48.868 --> 36:54.820
Kwaye ngeminyaka yoo-1990, umama wam wafudukela
notata wam eGrenchen, kwicantoni yaseSolothurn.

36:54.820 --> 37:00.769
Apho, ngamabona-ndenzile, bafuna ukwakha umgwaqo
omkhulu i-A5 bedlula kwimihlaba evulekileyo yasemaphandleni.

37:00.769 --> 37:07.185
Kwaye olu zinikelo lwabazali bam bobabini lwandichaphazela nam.

37:07.185 --> 37:11.809
Ndihlala kwindawo entle kakhulu
eGrenchen, phakathi kweJura neSwiss Plateau.

37:11.809 --> 37:16.926
Ungabona neeAlps, ngoko ke ngokwenene zonke
iintlobo ezintathu eziphambili zemihlaba yaseSwitzerland.

37:16.926 --> 37:23.500
Kwaye ke ndisoloko ndicinga ndithi,
ndizakube ndineminyaka engama-54 kuphela ngo-2050.

37:23.500 --> 37:33.160
Ndingathanda ukushiya abantwana bam
kwimeko yomhlaba exabisekileyo ngokwendalo.

37:33.160 --> 37:41.420
Kwaye ukulondoloza nokugcina lo mmandla kangangoko
kunokwenzeka, ngendlela efanayo esinjalo ngayo namhlanje.

37:41.420 --> 37:46.420
Enkosi kakhulu. Sikunqwenelela impumelelo
yonke kulo msebenzi mkhulu, osele ujonge ikamva.

37:46.420 --> 37:49.577
Enkosi ngokuba nathi kule nkqubo. Elias Vogt, enkosi.

37:49.577 --> 37:53.560
Kwaye kuni, babukeli abathandekayo,
ndiyanibulela ngokunikela ingqalelo yenu.

37:53.560 --> 38:01.560
Ndinqwenela ukunibona kwakhona kwiveki ezayo xa sithi,
namkelekile kwinkqubo yencoko yezopolitiko kwi-HOCH2.TV.
