WEBVTT

00:00.980 --> 00:07.952
Ngo-29 Septhemba 2023, iPhalamende laseSwitzerland lamukela
i-'Uniform Amendment Decree for a Secure

00:07.952 --> 00:16.620
Electricity Supply from Renewable Energies' ngenhloso yokuthi
kuqiniswe ukuphepha kokuhlinzekwa kukagesi ebusika.

00:16.620 --> 00:20.312
Lo mthetho ubizwa ngokuthi
"Mantelerlass" noma "uMthetho kagesi" ngokufingqiwe.

00:20.312 --> 00:29.316
Lokhu kufanele kuvule indlela yokukhiqiza ugesi omningi kusuka
ezitsheni zamandla elanga, zomoya nezamandla amanzi ezweni.

00:29.316 --> 00:35.033
Ngomthetho omusha, iKhonsili Kazwelonke yaseSwitzerland
izokwazi ukunquma ukuthi kuzokwakhiwa nini, kuphi

00:35.033 --> 00:39.215
nokuthi zingaki izitshalo zokukhiqiza amandla avuselelekayo.

00:39.215 --> 00:48.103
Izinhlangano ezahlukahlukene ezifana ne-Alliance for Nature and
Landscape Switzerland, i-Free Landscape Switzerland association

00:48.103 --> 00:54.821
kanye ne-Fondation Franz Weber zavula
i-referendamu yokuphikisa umthetho omusha kazwelonke futhi

00:54.821 --> 00:59.049
zangenisa iziginesha eziyi-63,184 ngoJanuwari 2024.

00:59.049 --> 01:08.100
Ngakho-ke isiphakamiso esiphikisanayo sizobekwa
kubavoti baseSwitzerland ukuze bavote ngomhlaka 9 Juni 2024.

01:08.100 --> 01:13.675
Isizathu esiyinhloko esibekwa ngabaxhasi ukuthi
uMthetho omusha kagesi uyadingeka ukuze

01:13.675 --> 01:17.800
kugwenywe ukushoda kukagesi okusondelayo eSwitzerland.

01:17.800 --> 01:23.443
Inhlangano "Aufrecht Schweiz" ibiza lokhu
njengokuntuleka kwamandla okwenziwe ngobuqili.

01:23.443 --> 01:28.191
"Aufrecht Schweiz" iyinhlangano yabantu
abafuna ukuba nethuba lokukhuluma kwezombusazwe

01:28.191 --> 01:31.282
zaseSwitzerland ngokumela izikhethwa ezizimele.

01:31.282 --> 01:38.262
Esitatimendeni sabo sezindaba esithi "Ukushoda kwamandla
eSwitzerland? Cha nhlobo!" kusukela ekwindla ka-2022, isazi

01:38.262 --> 01:43.257
sekhompyutha esivela emsebenzini wamandla
kagesi kanye nonjiniyela kagesi, bobabili

01:43.257 --> 01:46.638
asebethathe umhlalaphansi, babhale okulandelayo:

01:46.638 --> 01:52.795
Ngokulandela isu lokwesaba elikhuthazwa yi-lobby, iHhovisi
Likazwelonke Lezamandla linikeza izinzuzo ezisheshayo

01:52.795 --> 01:56.283
nezangqozi ezinkampanini zegesi kawoyela nabathengisi kagesi.

01:56.283 --> 02:02.350
(…) Lapho uhulumeni esikhuthaza ukuthi sigcine
ugesi, akusikho ukuthi sinayo encane, kodwa kungenxa

02:02.350 --> 02:05.595
yokuthi asibizi ngokwanele ekuthengisweni kukagesi.

02:05.595 --> 02:12.642
Ikhilowathi ngayinye esiyigcinayo iwusizo
ezinkampanini zamandla, ngoba zingayidayisa ngaphandle

02:12.642 --> 02:18.903
kweSwitzerland ugesi ogciniwe ngentengo ephakeme kakhulu.

02:18.903 --> 02:27.313
Esitatimendeni, Inhlangano Yabahlinzeki Bagesi Yase-Aargau
(VAS) yaphawula ukuthi umyalo jikelele uzodinga ukuvuselelwa

02:27.313 --> 02:31.973
ngokuphelele kwengqalasizinda kagesi kazwelonke yonke.

02:31.973 --> 02:37.385
Kuze kube manje, ugesi ube ulethwa kubathengi
bokugcina ngokususelwa emgomeni oqinisekisiwe wokuthi

02:37.385 --> 02:41.173
izitshalo zamandla ezinkulu ezimaphakathi ziyakhiwa kakhulu.

02:41.173 --> 02:48.247
Nokho, ingqalasizinda yokusabalalisa kumele ilawulwe ngendlela
engabekwa phakathi, okufanele futhi ibe ebanzi, ingenamaphutha

02:48.247 --> 02:52.612
futhi ivumele wonke umuntu ukuxhumana nomunye nomunye.

02:52.612 --> 02:59.169
Ngokwe-VAS, izibikezelo ezifanelekayo zilinganisa ukuthi
ukuguqulwa nokwandiswa okudingekayo kwenethiwekhi eSwitzerland

02:59.169 --> 03:02.830
kuphela kuzobiza cishe ama-CHF ayizigidigidi ezingama-100.

03:02.830 --> 03:08.724
Ikakhulu abathengi abangenaso isibonelelo
kanye nabaqashi abangenamali yokuzihlinzeka,

03:08.724 --> 03:12.700
yibo okumele bakhokhe le nkonzo eyengeziwe.

03:12.700 --> 03:21.187
Njengoba kuvame ukwenzeka ngemithetho emisha, konke kugcina
sekuyindaba yokuthi inzuzo nezibonelelo zihanjiswe ezandleni

03:21.187 --> 03:25.967
zabambalwa, kanti izindleko nezingozi zabelwa umphakathi osele.

03:25.967 --> 03:30.800
– NgokweNhlangano Yabahlinzeki Bagesi base-Aargau.

03:30.800 --> 03:39.310
Ikomidi ezahlukene ze-NO nazo ziye zagxeka uMthetho omusha kagesi
ngokuthi, phakathi kwezinye izinto, kubuzwa imigomo eyisisekelo

03:39.310 --> 03:47.860
yokulondolozwa kwemvelo nemihlaba eyagcinwa kuMthethosisekelo
weFederal ngabavoti baseSwitzerland emashumini eminyaka.

03:47.860 --> 03:54.712
Isibonelo, amahlathi manje angasuswa ukuze kwakhiwe amathurbine
omoya, futhi amapaki amakhulu omoya nelanga

03:54.712 --> 04:01.840
angakhiwa ezindaweni ezivikelwe – noma ngabe
lokhu kubhubhisa izindawo zokuhlala ezibalulekile.

04:01.840 --> 04:06.932
Akukho okungavimba ukwakhiwa
kwamapaki amakhulu elanga eSwiss Alps.

04:06.932 --> 04:14.211
Izinkundla eziningi zokugaya ezintabeni eziphakeme
zingagqokwa izakhiwo zensimbi namaphaneli elanga.

04:14.211 --> 04:20.861
U-Elias Vogt, uMongameli wenhlangano "Freie Landschaft Schweiz"
(Free Landscape Switzerland), uchaza engxoxweni

04:20.861 --> 04:28.347
nesiteshi sikamabonakude ezimele i-HOCH2.TV ukuthi lo
mthetho uhlanganisa ini nokuthi kungani encoma ukuwuphika.

04:28.347 --> 04:36.903
Isihloko sohlelo lwezingxoxo zezombusazwe sithi:
"Umthetho wokugqoka uyisibhidlizo semvelo esixhaswayo."

04:36.903 --> 04:43.270
Engxoxweni, uVogt uphendula lezi zinsolo ezilandelayo
mayelana noMthetho omusha kagesi, phakathi kokunye:

04:43.270 --> 04:47.791
- Ukubamba iqhaza kwabantu kanye
nelungelo lokuphikisa kusengozini

04:47.791 --> 04:52.423
- Ukukhiqizwa kukagesi kubaluleke kakhulu
kunokuvikelwa kwemvelo kuMthetho omusha kagesi

04:52.423 --> 04:55.743
- Izinhlekelele zemvelo "ngokomthetho" kungenzeka

04:55.743 --> 05:01.221
- Ukwephulwa kobuhle bama-Alps: ukukhiqizwa
kukagesi kubaluleke kakhulu kunokuvakasha

05:01.221 --> 05:07.985
U-Elias Vogt ubhekisela ekugxekweni kochwepheshe bezomthetho
uProfesa Dr. Alain Griffel othi umyalo jikelele ophikisanwayo

05:07.985 --> 05:12.401
waphula uMthethosisekelo weRiphabhulikhi yaseSwitzerland.

05:12.401 --> 05:19.680
Ukukhiqizwa kwamandla kumele kube okwanele, okuphephile,
okonga izindleko futhi okungonakalisi imvelo, isibonelo.

05:19.680 --> 05:28.120
Nokho, izimfuneko zokuhambisana nemvelo nokuphepha
kokuhlinzekwa kukagesi kumele ziphathwe ngokulinganayo.

05:28.120 --> 05:32.192
Lokhu ngeke kube njalo ngomthetho omusha kagesi.

05:32.192 --> 05:38.291
Kuyabonakala ukuthi, ngaphansi kokucindezeleka okukhulu,
iPhalamende laseSwitzerland lidlule umthetho ongavumelani

05:38.291 --> 05:42.140
noMthethosisekelo futhi uvimbela amalungelo edemokhrasi.

05:42.140 --> 05:49.429
Ukwesaba ukuntuleka kukagesi okucatshangwayo ebusika
kubangela iPhalamende ukuthi lenze izinqumo ngokushesha.

05:49.429 --> 05:56.070
Bahloli bezwe baseSwitzerland abathandekayo: Nifuna yini futhi
ukuvimbela ukususwa kwamalungelo ayisisekelo

05:56.070 --> 06:02.703
edemokhrasi nokonakala komhlaba waseSwitzerland
ngaphansi kwegama lokukhuthaza amandla avuselelekayo?

06:02.703 --> 06:08.134
Khona-ke ngomhlaka 9 Juni, faka ivoti elithi cha
ngokumelene ne-"Mantelerlass" ebhokisini lokuvota.

06:08.134 --> 06:13.956
Bukela ingxoxo yemizuzu engamashumi amathathu no-Elias Vogt,
uMongameli we-Swiss Free Landscape

06:13.956 --> 06:20.170
Association, eyenziwe nguDkt Philipp Gut ohlelweni
lwezepolitiki lwethelevishini ezimele i-HOCH2.TV.

06:20.170 --> 06:22.935
Ingxoxo

06:30.315 --> 06:35.358
Babukeli abathandekayo, ngiyanibingelela
ngokufudumele ohlelweni lwezingxoxo zezepolitiki ku-HOCH2.TV.

06:35.358 --> 06:41.474
Uyazi, uyayibona: lolu hlelo luhlale luthereqana, luhlale
lwethembekile, luhlale lizibophezele eqinisweni, futhi luhlale

06:41.474 --> 06:45.157
lubonisa izivakashi ezijabulisayo ezinento okufanele ziyisho.

06:45.157 --> 06:52.146
Namuhla ngiyamemukela u-Elias Vogt, umongameli wenhlangano "Freie
Landschaft Schweiz" (Free Landscape Switzerland), ongumuntu

06:52.146 --> 06:59.384
wezepolitiki omusha eSwitzerland, uma ngingasho kanjalo, osevele
wenze umehluko futhi ngokuqinisekile ofuna ukwenza okwengeziwe.

06:59.384 --> 07:00.832
Kuhle kakhulu ukuba nawe ohlelweni.

07:00.832 --> 07:02.837
Ngiyabonga kakhulu, Mnu. Gut, ngomemo.

07:02.837 --> 07:05.240
Ngiphinde ngijabule ukuba lapha.

07:05.240 --> 07:10.253
Muva nje niphumelele ukuhlela
i-referendamu ngokubambisana nezinye izinhlangano.

07:10.253 --> 07:16.317
Ngakho-ke, kubabukeli baseJalimane nase-Austria:
eSwitzerland, kungenzeka ukuphikisa imithetho

07:16.317 --> 07:19.820
edlulisiwe yiphalamende ngokubiza ireferendamu ngayo.

07:19.820 --> 07:23.989
Baphumelele; okungenani izimpawu
ezingu-50 000 ziyadingeka ngalokhu.

07:23.989 --> 07:30.146
Kuphathelene nomyalelo obanzi okuthiwa
wenzelwe ukukhuthaza amandla avuselelekayo.

07:30.146 --> 07:35.803
Ngaphambi kokuthi sigxeke lo msebenzi, ungatshela
ukuthi lo mthetho empeleni uhloselwe ukufeza ini?

07:35.803 --> 07:39.040
Yini ngempela lo myalo obanzi okuthiwa kanjalo?

07:39.040 --> 07:47.670
Umthetho ovulekile uyisichibiyelo semithetho ehlukahlukene
esihlanganisiwe, ngokuthi, ngakho-ke kusetshenziswa leli gama.

07:47.670 --> 07:55.620
Ngakolunye uhlangothi, uMthetho Wamandla uzobuyekezwa, ngakolunye
uhlangothi, uMthetho Wokuhlinzekwa Kagesi, kanti

07:55.620 --> 08:04.022
ngokwesithathu, uMthetho Wokuhlela Isikhala, futhi konke
lokhu kuzobuyekezwa ngokubanzi kule mithetho emithathu.

08:04.022 --> 08:09.911
Inhloso enkulu empeleni ukwandiswa okukhulu
kwamandla omoya namandla elanga eSwitzerland.

08:09.911 --> 08:16.969
Kodwa futhi ukwakhiwa kweziteshi
zamandla kagesi amanzi ezinkulu eziyi-16.

08:16.969 --> 08:25.825
Zonke lezi zici eziphathelene namandla
avuselelekayo nokwandiswa kwawo zilawulwa kule phakethe ebanzi.

08:25.825 --> 08:29.888
Lokhu yilokho okusemva kwegama elithi 'umyalelo womantela'.

08:29.888 --> 08:35.715
Ngakho-ke le koti empeleni iyi-super law oqukethe
izinguquko zomthetho ezahlukahlukene, akunjalo?

08:35.715 --> 08:39.829
Ngempela. Futhi iqukethe nezinkinga eziningi ezingaxazululiwe.

08:39.829 --> 08:48.932
Lokhu kusho ukuthi iKhonsili Kazwelonke, okuyihulumeni
wethu, ingalawula imininingwane ngayinye ezingeni lomyalelo.

08:48.932 --> 08:54.408
Kunezincazelo eziningi lapho izinto
ziqala ukuba ngempela zisebenza ngempumelelo.

08:54.408 --> 08:59.089
IKhonsili Kazwelonke inganciphisa,
isibonelo, izinqubo zokugunyaza.

08:59.089 --> 09:07.257
Futhi ngoba iSwitzerland nayo isebenzisa umgomo wokuzimela
kukamasipala, okusho ukuthi izakhamuzi zaseSwitzerland zinganquma

09:07.257 --> 09:11.062
ngqo ngokuhlelwa kwendawo endaweni yazo, kummasipala wabo.

09:11.062 --> 09:19.340
Uma iKhonsili Kazwelonke ikunciphisa lokhu, ingasho nje
ukuthi le miphakathi ayisakwazi ukukhuluma, bese iphinde isuse

09:19.340 --> 09:23.200
idemokhrasi eqondile kanye nezivoti zabantu emiphakathini.

09:23.200 --> 09:24.891
Yebo, sizobuyela emaphuzwini okugxekwa kamuva.

09:24.891 --> 09:27.296
Mhlawumbe kuqala kancane mayelana nokuhlelwa kwe-boom.

09:27.296 --> 09:29.057
Umbuzo wami olandelayo kulesi simo.

09:29.057 --> 09:30.980
Awuzange uqale i-referendamu ngokwakho.

09:30.980 --> 09:32.098
Ubani omunye owayengumlingani?

09:32.098 --> 09:34.546
Yiziphi izinhlangano ezisekela lokhu?

09:34.546 --> 09:38.403
Ngakho-ke kuqala, umuntu ozimele waqala i-referendamu.

09:38.403 --> 09:45.005
Pierre-Alain Bruchez, owayenguchwepheshe wezezimali
nomsebenzi kahulumeni kazwelonke osephumile

09:45.005 --> 09:49.200
emsebenzini, wazibuza ukuthi kuyini okukulo myalo jikelele.

09:49.200 --> 09:54.695
Wabona ukuthi lo mthetho wawuvumela ukuthi
kwakhiwe amapaki elanga amakhulu e-Alps.

09:54.695 --> 10:02.242
Wabe esevela phambi kwezindaba ngomhlaka 10 Okthoba
ngonyaka odlule wathi, "Ngibiza i-referendamu ngalokhu."

10:02.242 --> 10:09.532
Kwathi-ke i-Fondation Franz Weber eyaziwayo yavela nakuyona
emithonjeni yezindaba ezinsukwini ezimbalwa

10:09.532 --> 10:16.016
kamuva yathi nathi siyobamba ireferendamu;
sisekela izinyathelo zokuphikisa, ngokuthi.

10:16.016 --> 10:18.221
Kwabe sekwenzeka ngokushesha okuthile.

10:18.221 --> 10:23.618
Khona-ke thina kwa-Freie Landschaft Schweiz sifuna
futhi ukuzibandakanya emkhankasweni wokumelana nakho,

10:23.618 --> 10:26.099
ngakho-ke sahlanganyela namandla noMnu. Bruchez, ngokuthi.

10:26.099 --> 10:31.006
Sikhuthaze izinhlangano ezingamalungu
ethu ukuthi nazo ziqoqe iziginesha.

10:31.006 --> 10:38.635
Ekugcineni, ngesikhathi seKhisimusi noNyaka Omusha,
kwaqoqwa iziginesha ezingama-63 000 ezivela ezinhlanganweni

10:38.635 --> 10:42.700
eziningi ezincane nezinkulu zokuvikela imvelo nempilo.

10:42.700 --> 10:46.445
Manje mhlawumbe isisho mayelana nenhlangano yenu,
"Freie Landschaft Schweiz" (Indawo Yemvelo YaseSwitzerland).

10:46.445 --> 10:49.621
Yini ngempela lokho? Yiziphi izinhloso zakho?

10:49.621 --> 10:52.963
"Freie Landschaft Schweiz" (Isimo Semvelo
Esikhululekile eSwitzerland) empeleni iyinhlangano

10:52.963 --> 10:55.416
ehlanganisa bonke abagxeki bamandla omoya eSwitzerland.

10:55.416 --> 11:01.076
Sineziklabhu zamalungu cishe ezingama-50
nezigaba zesifunda eziyisishiyagalombili.

11:01.076 --> 11:06.952
Lokhu kungaba eThurgau, kungaba eVaud,
ngamanye amazwi, noma kuphi eSwitzerland.

11:06.952 --> 11:14.409
Futhi wonke umuntu uzibophezele ekuqinisekiseni ukuvikelwa
kwemvelo eSwitzerland maqondana namathrayibhini omoya.

11:14.409 --> 11:20.732
Kodwa i-demokhrasi eqondile, njengoba ngichaze ngaphambilini,
nayo ingumgomo oyinhloko wesiyalo seMantel,

11:20.732 --> 11:27.212
yingakho sizibophezele ngokuqinile ekuvikelweni
kokulondolozwa kwemvelo nasemademokhrasini eqondile.

11:27.212 --> 11:32.148
Yebo, masizame ukuhlukanisa le nkinga
kancane futhi siyisondele ngendlela ehlelekile.

11:32.148 --> 11:37.599
Enye iphuzu kulesi sinqumo esibanzi, kulo mthetho
omkhulu, kulo mthetho obanzi, ukuthi simisela

11:37.599 --> 11:40.720
izinhloso ezithile zokwandisa amandla avuselelekayo.

11:40.720 --> 11:48.600
Ngakho-ke, abezepolitiki bathi ingxenye yamandla elanga noma
amandla omoya kumele ibe kanje noma kanjalo ngosuku oluthile.

11:48.600 --> 11:52.880
Uwahlola kanjani lezi zinhloso zenqubomgomo? Ziyafezeka?

11:52.880 --> 11:57.240
Ingabe kunengqondo ukuthi abezepolitiki benze
imithetho enjalo? Yini umbono wakho ngalokhu?

11:57.240 --> 12:04.596
Ngakho-ke umyalo we-Mantelerlass uthi, ngamazwi angacacile
kakhulu, ukuthi kufanele sikhiqize amahora

12:04.596 --> 12:11.698
angu-45 ama-terawatt engeziwe kagesi kusuka
kumandla elanga nomoya phakathi nonyaka ngo-2050.

12:11.698 --> 12:15.916
ISwitzerland njengamanje isebenzisa
cishe amahora angu-60 e-terawatt.

12:15.916 --> 12:19.808
Ngakho-ke yinkimbinkimbi enkulu okufanele yakhiwe.

12:19.808 --> 12:28.259
Futhi njengoba ngishilo ngaphambilini, kusamele sibone
ukuthi ubuchwepheshe obuthile buzokhiqiza kangakanani ugesi.

12:28.259 --> 12:33.548
Lokhu kusho ukuthi iKhonsili Kazwelonke manje
ingasho ukuthi sidinga lezi zibalo zamaphaneli

12:33.548 --> 12:36.620
elanga kanye nalezi zibalo zamathurbine omoya.

12:36.620 --> 12:42.481
Ngokwami, ngicabanga ukuthi konke kuyafingqa ekutheni ufuna
ukufaka cishe ama-turbine omoya angu-1,500

12:42.481 --> 12:47.883
kanye namaphaneli elanga abalelwa
ezinkulungwaneni eziningana zamakhilomitha-skwele.

12:47.883 --> 12:52.767
Indawo lapho lezi zizobekwa khona, noma phezu kophahla
lwezindlu noma ezindaweni zasemakhaya ezivulekile,

12:52.767 --> 12:55.916
empeleni isesandleni seKhonsili Yezwe; lokho kusavulekile.

12:55.916 --> 13:01.880
Futhi lokhu kubeka ingozi enkulu yemiphumela
yemvelo eSwitzerland, esivele igcwele abantu.

13:01.880 --> 13:13.680
Futhi kuyinani elikhulu kakhulu kagesi elikhiqizwa
phakathi nosuku, elikhiqizwa ngokungazinzile lapho kuvungama.

13:13.680 --> 13:19.916
Futhi lonke uhlelo, lo mthetho omkhulu,
ulawula imininingwane kancane kakhulu.

13:19.916 --> 13:27.920
Futhi yingakho kuhle futhi kulungile ukubeka imigomo;
sifuna ukukhiqiza amahora angu-45 e-terawatt eyengeziwe.

13:27.920 --> 13:31.672
Kodwa ukuthi lokho kungenzeka ngempela, kuphela
onkulunkulu abayaziyo; akekho omunye oyaziyo.

13:31.672 --> 13:35.600
Futhi yingakho nathi siphikisa lo mthetho.

13:35.600 --> 13:41.865
Enye iphuzu – sisabheka uhla lwezindawo
ezahlukene ezibandakanyekayo – yizibonelelo.

13:41.865 --> 13:44.580
Amandla avuselelekayo kufanele akhuthazwe kakhulu.

13:44.580 --> 13:46.453
Kubukeka kanjani?

13:46.453 --> 13:50.400
Sesidlule umthetho wamandla omusha ngo-2017.

13:50.400 --> 13:54.760
Lokhu manje, singathi, isigaba sesibili, lo myalo jikelele.

13:54.760 --> 14:00.979
Futhi ngaleso sikhathi kwathiwa ukuthi kusukela
ngo-2022 kuqhubeke, ngeke kusabekhona izibonelelo

14:00.979 --> 14:04.660
ezizokunikwa izitshalo zamandla elanga nezomoya.

14:04.660 --> 14:06.302
Futhi manje sekuphukile.

14:06.302 --> 14:13.589
Okwesibili, leli phakheji elikhulu, umyalo
jikelele, linika iKhonsili Kazwelonke inkululeko ephelele.

14:13.589 --> 14:20.881
Anganquma ukuthi amapaneli elanga
namaturbine omoya athola isibonelelo esingakanani.

14:20.881 --> 14:24.979
Ngisho nalapho, asazi ukuthi kuzoba nezibonelelo ezingaki.

14:24.979 --> 14:31.399
Kodwa kungaqagelwa ukuthi kungaphezu
kwamaphesenti angama-50 wezindleko zotshalomali.

14:31.399 --> 14:37.024
Ngakho-ke, umthetho kubonakala usho ukuthi izindleko
zokutshalwa kwezimali ezingafika ku-60% zingaxhaswa.

14:37.024 --> 14:38.310
Yebo, kunezimodeli ezimbili.

14:38.310 --> 14:43.500
Noma umtshali-zimali uthi, ngifuna amaphesenti
angama-60 okutshalwa kwezimali okuvela kuhulumeni.

14:43.500 --> 14:47.978
Futhi-ke uthola lokho, kodwa kusamele
ahlele amaphesenti angama-40 ebhange.

14:47.978 --> 14:54.242
Noma uthi uhulumeni uzohlinzeka isiqinisekiso
ngakunye kwamahora we-kilowathi akhiqizayo.

14:54.242 --> 14:56.181
Akekho owaziyo ukuthi liphakeme kangakanani.

14:56.181 --> 14:59.825
Lokho cishe nakho kuzoba amaphesenti angamashumi ayisithupha.

14:59.825 --> 15:04.800
Ngakho-ke uyabona, lokhu kuwubhidlizo wemvelo oxhaswayo.

15:04.800 --> 15:11.580
Futhi ngoba akukwazi ukuziphilisa ngokwezimali – ikakhulukazi
izitshalo zamandla omoya, ngoba izimo zomoya

15:11.580 --> 15:18.660
eSwitzerland zimbi kakhulu – manje kudingeka
izibonelelo ezinkulu kakhulu ukuze lokhu kwenzeke nhlobo.

15:18.660 --> 15:22.990
Inkinga eyodwa, njengoba usho kafushane
esigabeni esincane somusho, wamandla

15:22.990 --> 15:25.977
ajwayelekile, amandla ebhande, adingekayo ngempela.

15:25.977 --> 15:30.885
Manje kuyiqiniso ukuthi lapho lina noma
lapho kuba mnyama, amandla elanga awasebenzi.

15:30.885 --> 15:33.540
Uma kungekho moya, amandla omoya awasebenzi.

15:33.540 --> 15:35.232
Le nkinga ingaxazululwa kanjani?

15:35.232 --> 15:40.712
Ngokuhlonipha, akuyona yini inkinga entsha
uma utshalomali kakhulu kulezi zikhiqizi

15:40.712 --> 15:44.640
zamandla ezingathembekile futhi eziguquguqukayo?

15:44.640 --> 15:52.259
Yilokho ngqo inkinga enkulu kumyalelo jikelele
ongacacisiwe futhi okudala izinkinga ezintsha.

15:52.259 --> 15:58.321
Ukuhlela konke kwenethiwekhi akufakiwe, ukugcinwa akufakiwe.

15:58.321 --> 16:03.456
Lokhu kusho ukuthi inani elikhulu
lamandla elanga namandla omoya liyengezwa.

16:03.456 --> 16:08.730
Kodwa ukuthi kuzogcinwa kanjani, akekho owaziyo.

16:08.730 --> 16:14.675
Ngokwami, ngicabanga ukuthi amandla elanga
ophahleni kuyisinqumo esihle ngoba ungawasebenzisa

16:14.675 --> 16:18.376
futhi uwagcine amandla elanga endaweni yakini.

16:18.376 --> 16:26.409
Kodwa lokho akulawulwa ku-Mantelerlass, ukuthi
kufanele kukhuthazwe, ukuthi kufanele kwenziwe ucwaningo

16:26.409 --> 16:31.320
ngakho, nokuthi kunezinye izindlela ezingcono zokugcina.

16:31.320 --> 16:37.305
Futhi lokho kusho ukuthi kunengozi yokuthi sizohamba
ngendlela efanayo neJalimane, lapho amandla omoya amakhulu

16:37.305 --> 16:40.777
evela ngokuzumayo bese ephindeka anyamalale ngokuzumayo.

16:40.777 --> 16:46.560
Ngosuku emini emaphakathi, kunamandla elanga
amaningi, kodwa ngokuzumayo ebusuku akukho nhlobo.

16:46.560 --> 16:50.613
Futhi-ke ngokuzumayo uba nezinkinga ezinkulu zenethiwekhi.

16:50.613 --> 16:54.680
Futhi lokho kubangela izindleko nokungaqiniseki.

16:54.680 --> 17:00.972
Futhi manje lokho sekuyiphuzu elikhulu
lokugxekwa kwalesi sinqumo esibanzi.

17:00.972 --> 17:05.540
Enye iphuzu, osevele ulikhulume
kaningi, wukubamba iqhaza kwedemokhrasi.

17:05.540 --> 17:10.940
Kubonakala sengathi lo mthetho
uphinde unciphise amathuba okuphikisa.

17:10.940 --> 17:14.773
ISwitzerland yaziwa kakhulu ngomgomo
wayo wokusekela ezingeni eliphansi.

17:14.773 --> 17:19.013
Lokhu kusho ukuthi izinqumo zenziwa ezingeni
eliphansi kakhulu elingaba khona, ngqo yilabo abathintekayo.

17:19.013 --> 17:21.002
Manje empeleni kuyabekwa phakathi.

17:21.002 --> 17:26.648
IKhonsili Kazwelonke, uhulumeni kazwelonke,
okungukuthi uhulumeni wesizwe, ithola amandla amaningi.

17:26.648 --> 17:32.495
Lesi sithiyo emathubeni okuphikisa, emathubeni okubamba
iqhaza, nasekubambisaneni kokuthatha izinqumo

17:32.495 --> 17:36.630
ngendlela yedemokhrasi kwabantu sibonakala kanjani ngokucacile?

17:36.630 --> 17:42.368
eSwitzerland, sinenketho ezimbili zokuba nendima
ekuthathweni kwezinqumo emaphrojekthini wamandla omoya.

17:42.368 --> 17:45.691
Okokuqala ukuthi sivota emaphrojekthini.

17:45.691 --> 17:54.522
Lokhu njengamanje kuyenzeka ema-kantonini angu-24
kwezingu-26, lapho izakhamuzi zendawo ezivota khona.

17:54.522 --> 18:03.004
Bese abantu ngabanye, izakhamuzi ezizimele kanye nezinhlangano
zemvelo bangafaka izikhalazo emaphrojekthini, noma

18:03.004 --> 18:11.571
ngabe sekuvunywe, ukuze bavuse izindaba ezifana
nokulondolozwa kwemvelo noma izinkinga zomuntu siqu zomsindo.

18:11.571 --> 18:19.601
Futhi lezi zinketho zombili manje kuzosuswa
ngobuningi noma zinciphiswe ngomyalelo ovamile.

18:19.601 --> 18:28.200
Njengoba sengivele ngishilo, umyalo kaMantel uhlose
ukuvumela uMkhandlu Wefederal ukuba ususe ama-referendamu.

18:28.200 --> 18:34.145
Ngakolunye uhlangothi, umyalo we-Mantelerlass
uyalela ukuthi ukukhiqizwa kukagesi kufanele kuhlale

18:34.145 --> 18:37.705
kubekwa phambili kunazo zonke ezinye izintshisekelo.

18:37.705 --> 18:44.204
Lokhu kusho ukuthi uma ufaka ukuphikisa uthi le ndawo
yokukhiqiza ugesi ngomoya izodala ukungcola komsindo

18:44.204 --> 18:47.759
okweqile kubantu abaningi kakhulu, ngeke kuvunyelwe.

18:47.759 --> 18:53.292
Noma izihlahla zisikwa, okungamukeleki; akulingani nenzuzo.

18:53.292 --> 18:58.486
Khona-ke inkantolo kumele isavuma ifamu
yomoya, ngoba ukukhiqizwa kukagesi kuhlale

18:58.486 --> 19:01.460
kubaluleke kakhulu kunazo zonke ezinye izintshisekelo.

19:01.460 --> 19:07.620
Ngakho-ke kungenzeka ukuthi awusakwazi ukuvota, kodwa usengakwazi
ukufaka ukuphikisa, nakuba ngokuqinisekile kuzonqatshwa.

19:07.620 --> 19:11.720
Ngakho-ke kuyancipha kakhulu idemokhrasi yethu eqondile.

19:11.720 --> 19:18.261
Lokho kusiholela ngqo emqondweni olandelayo. Lokulinganisela
izintshisekelo nakho kuyindaba yomthethosisekelo.

19:18.261 --> 19:25.781
Ummeli odumile, uProfesa Alain Griffel, ugxeke lokhu, ethi lo
myalelo jikelele uphula umthethosisekelo, uphula uMthethosisekelo

19:25.781 --> 19:30.696
weRiphabhulikhi yaseSwitzerland, ngoba
awukwazi ukusho ukuthi ezinye izintshisekelo

19:30.696 --> 19:33.868
ngokuzumayo zithola indawo ephambili kunezinye.

19:33.868 --> 19:39.380
Ungachaza ngokuningiliziwe ukuthi yini ngempela
ukugxekwa kwalo mphrofesa ngomyalelo omusha jikelele?

19:39.380 --> 19:47.035
eSwitzerland, sinenqopholomo emthethosisekelo
mayelana nenqubomgomo yamandla equkethe izimiso ezinhlanu.

19:47.035 --> 19:53.250
Angazi noma ngingawabala wonke, kodwa ngokuqinisekile
umthombo wamandla noma ukukhiqizwa kwamandla kumele kube

19:53.250 --> 19:57.106
okwanele, okuphephile, okonga izindleko futhi okulungele imvelo.

19:57.106 --> 19:59.918
Angikwazi ukukhumbula iphuzu lesihlanu okwamanje.

19:59.918 --> 20:03.520
Kodwa noma kunjalo, lezi zinto zonke zibalulekile ngokulinganayo.

20:03.520 --> 20:06.420
Lokhu kusho ukuthi kumele zifezekiswe ngasikhathi sinye.

20:06.420 --> 20:13.178
Ngamanye amazwi, ukuhambisana nemvelo nokuphepha
kokuhlinzekwa kukagesi kumele kuphathwe ngokulinganayo.

20:13.178 --> 20:18.771
Futhi manje iPhalamende lithi ukukhiqizwa
kukagesi kubaluleke kakhulu kunokuvikelwa kwemvelo.

20:18.771 --> 20:24.148
Lena iphasi elikhululekile elivumela
amaphrojekthi abhubhisa imvelo ukuthi adlule noma

20:24.148 --> 20:26.986
kuphi. Lokho akuhambisani noMthethosisekelo.

20:26.986 --> 20:30.752
Lokho akuyona into abantu baseSwitzerland ababeyifuna.

20:30.752 --> 20:35.040
Futhi lokho kwonakalisa imvelo yethu
yemvelo, okuyisisekelo sokuba khona kwethu.

20:35.040 --> 20:39.440
Futhi lokho kungaba nemiphumela emikhulu, ebucayi.

20:39.440 --> 20:46.139
Iqiniso liwukuthi, emashumini eminyaka, abantu baseSwitzerland
baphinde bafaka ukuvikelwa kwemvelo emthethosisekelo kaningi.

20:46.139 --> 20:48.500
Ngakho-ke yilokho ngempela umthetho.

20:48.500 --> 20:54.095
Futhi manje sekususiwe cishe
ngokuphelele ngokushaya kwepeni okuvela phezulu.

20:54.095 --> 20:57.888
Yini umbono wakho ngalokhu? Lesi simo saqala kanjani ekuqaleni?

20:57.888 --> 21:01.919
Kuyamangaza kakhulu. Abamele
abakhethiwe bayazi ngempela ngalokhu futhi.

21:01.919 --> 21:11.300
Yini umoya wesikhathi noma isimo esiphuthumayo esingaba
ngempela esiholele ekwethulweni komthetho ononya kangaka manje?

21:11.300 --> 21:16.261
Empeleni kwaqala ngesikhathi sekwindla sango-2022.

21:16.261 --> 21:21.480
Phambilini iPhalamende bekungakaze
libhekane nenqubomgomo yamandla iminyaka.

21:21.480 --> 21:28.176
Futhi ehlobo lika-2022, ngesikhathi ubhubhane we-coronavirus
usuqala ukuphela, iKomishana Yogesi yenza

21:28.176 --> 21:35.668
isimemezelo esikhulu emithonjeni yezindaba sokuthi
izitshalo eziningi zamandla enuzi eFrance zazilungiswa.

21:35.668 --> 21:43.271
Futhi kungenzeka ukuthi thina eSwitzerland
singase sibhekane nokushoda kukagesi ebusika elizayo.

21:43.271 --> 21:49.998
Kwathi-ke, phakathi kwamaviki amathathu, iPhalamende
lasheshisa ukudlulisela umthetho i-Solar Express wathi,

21:49.998 --> 21:53.885
"Manje sizokwakha izitshalo zamandla elanga ezinkulu e-Alps."

21:53.885 --> 21:58.816
Ngakho-ke sigubuzela izindawo ezinkulu
zezintaba ze-Alps ngamaphaneli elanga.

21:58.816 --> 22:02.179
Futhi lokho kwakungekho emthethosisekelo ngaleso sikhathi.

22:02.179 --> 22:06.295
Kwafezeka emasontweni amathathu.

22:06.295 --> 22:08.880
Hhayi-ke, lokho kwakungokungacabangi nhlobo.

22:08.880 --> 22:18.281
Futhi-ke, ngoba kwakungeyinhle ngokomthethosisekelo,
iPhalamende bekufanele lixhumane ngokuzenzakalelayo nabantu.

22:18.281 --> 22:20.351
Umthethosisekelo wethu uhlinzeka ngalokhu.

22:20.351 --> 22:25.920
Uma wenza umthetho ongavumelani noMthethosisekelo,
khona-ke kumele uvumele abantu ukuthi bavote ngawo.

22:25.920 --> 22:28.982
Futhi iPhalamende yahluleka nje ukwenza lokho.

22:28.982 --> 22:36.920
Kwathi-ke ngaya eNkantolo Kazwelonke ngafaka
isikhalazo, ngithi lokhu kufanele ngempela kubekwe kubavoti.

22:36.920 --> 22:41.620
Kwathi-ke iNkantolo Kazwelonke yathi, yebo,
iPhalamende linegunya lonke eSwitzerland.

22:41.620 --> 22:50.031
Futhi kulo moya wamandla onke, kulesi qwashiso,
umthetho owodwa ngemuva komunye wawudluliswa.

22:50.031 --> 22:53.226
Ushayabhuqe womoya usufikile, manje-ke lo myalo wekoti.

22:53.226 --> 23:01.228
Futhi iPhalamende libonakala lingakhathali
ukuthi umthethosisekelo uyafezeka noma cha.

23:01.228 --> 23:04.744
Bazokwenza noma yini ukuze bakhiqize ugesi.

23:04.744 --> 23:11.432
Ngithanda ukungena kancane ngokujulile
ekulimazeni okungenzeka kwemvelo nendawo okwesabayo.

23:11.432 --> 23:16.785
Yini ngempela engaba nokwenzeka
ngalo mthetho, noma-ke, wena wesaba ini?

23:16.785 --> 23:21.596
Yiziphi izinyathelo ezithile ezingaba khona ngokwemvelo?

23:21.596 --> 23:28.742
Ngakho-ke, okokuqala futhi okubaluleke kakhulu, amapaki
elanga amakhulu kakhulu ahlelwe futhi angaba nokwenzeka e-Alps.

23:28.742 --> 23:36.254
Eqinisweni, lokhu kwakuyinketho yesikhashana
kuphela eyayinqumwe ekwindla ka-2022

23:36.254 --> 23:41.891
njengendlela yesikhashana yokulungisa ukushoda kukagesi.

23:41.891 --> 23:45.160
Futhi lokho manje kufanele kube nokwenzeka esikhathini eside.

23:45.160 --> 23:52.738
Lokhu kusho ukuthi izinkundla ezinkulu zokufuya ezintabeni
eziphakeme zingagcwaliswa ngezakhiwo zensimbi namaphaneli elanga.

23:52.738 --> 23:58.941
Enye into wukuthi ama-turbine omoya nawo kufanele
avunyelwe ngokusobala emahlathini eSwitzerland.

23:58.941 --> 24:05.784
Lokhu kusho ukuthi, egameni lokuvikela isimo sezulu, abantu
bangena emahlathini, basusa izihlahla ezilingana nenkundla

24:05.784 --> 24:09.521
yebhola lombhoxo ukuze bafake i-turbine yomoya, bese befaka ...

24:09.521 --> 24:12.600
Ingabe lokho sekushiwo ngokusobala
emthethweni, noma kusavulekile ukuchazwa?

24:12.600 --> 24:16.146
Ingabe lokho kusho ukuthi ufuna ukukwenza
kube lula, noma kusho ukuthi kunjalo nje?

24:16.146 --> 24:21.739
Ngakho-ke, ngokomthetho, ama-turbine
omoya emahlathini abophekile endaweni ethile.

24:21.739 --> 24:29.379
Futhi lokho kuwukukhululeka okukhulu, noma
kungekho ukuvunywa kwezifama zomoya emahlathini.

24:29.379 --> 24:36.501
Kubalulekile ukukhumbula ukuthi ikhantoni yaseZurich,
okuyikhantoni enabantu abaningi kakhulu eSwitzerland, inabantu

24:36.501 --> 24:44.053
abangaphezu kwesigidi. Manje sekunezinhlelo zokwakha amathurbine
wokuvunguza umoya angu-120, angu-110 azozakhiwa ehlathini,

24:44.053 --> 24:48.352
ngoba akusekho ndawo ngaphandle kwezintaba nasemahlathini.

24:48.352 --> 24:52.060
Futhi lezi empeleni yiziphumo ezimbi kakhulu zemvelo.

24:52.060 --> 24:57.244
Impela, kukhona futhi iziteshi zamandla kagesi amanzi
abantu abafuna ukuzakha ezindaweni zemvelo

24:57.244 --> 25:00.705
ezibalulekile ezingeni lesifunda, futhi lokho nakho kungenzeka.

25:00.705 --> 25:03.080
Imvelo ayisabali nhlobo manje.

25:03.080 --> 25:04.972
Kubonakala kuyihlanya kancane, akunjalo?

25:04.972 --> 25:09.960
Abantu bafuna ukusindisa isimo sezulu,
yingakho kunokuduma okukhulu ngamandla avuselelekayo.

25:09.960 --> 25:13.111
Ngasikhathi sinye, amahlathi ayagawulwa futhi imvelo iyabhujiswa.

25:13.111 --> 25:15.166
Kusebenza kanjani lokho?

25:15.166 --> 25:17.440
Yilokho ngempela okungenangqondo.

25:17.440 --> 25:25.780
Akulungile ukuthi sihlambulule amahlathi
ngenxa yamandla abizwa ngokuthi aluhlaza.

25:25.780 --> 25:29.923
E-Switzerland akukho ndawo enkulu nje, kufanele uqaphele lokho.

25:29.923 --> 25:35.384
ISwitzerland igcwele abantu kakhulu, kusuka entshonalanga
kuya empumalanga, kusuka enyakatho kuya eningizimu.

25:35.384 --> 25:42.511
Futhi uma ufuna ukwandisa kakhulu amandla omoya,
kufanele ubheke ukuthi lawa ama-turbine manje

25:42.511 --> 25:47.319
asebude obungamitha angu-250, adinga isikhala esithile.

25:47.319 --> 25:51.781
Futhi eSwitzerland, amahlathi asenqanyuliwe
ehlukahlukano lwezinhlobo zezinto eziphilayo,

25:51.781 --> 25:55.312
kodwa futhi ayiziqhingi zokuzijabulisa kubantu.

25:55.312 --> 25:58.583
Baphinde babe ngaso sonke isikhathi
imiphetho yehlathi ecwengekile kakhulu.

25:58.583 --> 26:04.267
Bekuvame ukuvuleka kakhulu, futhi
kwakukhona nezihlahla eziningi kakhulu ensimini.

26:04.267 --> 26:06.587
Namuhla, amahlathi asusiwe.

26:06.587 --> 26:11.237
Manje sebengena emahlathini, befuna ukwakha
imigwaqo ebanzi ngamamitha ayishumi nokususa ingxenye yehlu

26:11.237 --> 26:13.943
lezihlahla elilingana nenkundla yebhola lezinyawo.

26:13.943 --> 26:17.342
Futhi yilokho empeleni isizathu sethu esiyinhloko.

26:17.342 --> 26:21.140
Awukwazi ukusika izihlahla ukuze uvikele isimo sezulu.

26:21.140 --> 26:24.914
Uvela emvelweni ogxeka amandla omoya.

26:24.914 --> 26:30.085
Manje, uma uthatha isinyathelo esincane emuva futhi uhlole isimo,
usabela ukuthi umonakalo omkhulu kakhulu uzokwenzeka kuphi?

26:30.085 --> 26:36.724
Ingabe lezi izinjini zomoya, izitshalo zamandla kagesi amanzi
amakhulu, noma mhlawumbe izitshalo zamandla elanga e-Alps?

26:36.724 --> 26:41.180
Ungachaza ngenombolo ukuthi ucabanga ukuthi
isongo esibi kakhulu kwemvelo sitholakala kuphi?

26:41.180 --> 26:49.457
Ngogesi oluvela emanzini, ngempela uthola
izinzuzo eziningi ngokutshalwa kwezimali okuncane.

26:49.457 --> 26:52.787
Kukhona umonakalo lapho futhi, lokho kuqinisekile.

26:52.787 --> 27:02.826
Kodwa ngamasistimu wamandla elanga, umuntu angathi
ngempela izindawo ezinkulu ze-Alps zizokwakhiwa ngempela.

27:02.826 --> 27:08.688
Kimina, lokhu kuyilimaza kakhulu, ngoba
iSwitzerland iphumelela ngemvelo yayo.

27:08.688 --> 27:15.586
Izindawo zemvelo zibaluleke kakhulu ezweni lethu – ngokomlando.

27:15.586 --> 27:24.271
Sinezihotele ezinkulu eziningi ezakhiwe ezindaweni
ezinikeza ukubuka okumangalisayo kwezintaba ze-Alps.

27:24.271 --> 27:27.456
Futhi yilezi Alps ngqo ezizokwakhiwa phezu kwazo manje.

27:27.456 --> 27:30.802
Lokho kusho ukuthi futhi inokubaluleka komlando.

27:30.802 --> 27:37.618
Yebo, into yesibili yizihlathi lapho ngibona khona umonakalo.

27:37.618 --> 27:40.954
Lena iphuzu elithakazelisayo oluveze
mayelana nezifunda zokuvakasha, mayelana ne-Alps.

27:40.954 --> 27:43.704
Ikhantoni yaseGraubünden ifuna ukuba umholi kule ndawo.

27:43.704 --> 27:45.663
Ngiyajabula ukuthatha inkomba.

27:45.663 --> 27:51.805
Bafuna ngempela ukuqhubeka nokuba nezindawo eziyi-x, ngicabanga
ukuthi zingama-30, futhi – ngilungise uma ngiphutha –

27:51.805 --> 27:58.573
ezingaphezu kwamashumi amabili nane sezisusiwe ngokuqinisekile
ezindaweni eziphambili, ezindaweni ezisezintabeni, ngokuthi.

27:58.573 --> 28:02.672
Ngakho-ke ngaphandle kweSt. Moritz, ngicabanga ukuthi
uzobona lezi zinjini zomoya ezinkulu phambi kwazo

28:02.672 --> 28:05.253
zonke izindawo ezinkulu zokuvakasha esikhathini esizayo.

28:05.253 --> 28:13.103
Ungayilinganisa kanjani lokhu maqondana
nokubaluleka kokuvakasha kanye nomnotho waseSwitzerland?

28:13.103 --> 28:16.548
Ngempela, ama-turbine omoya
makhulu kakhulu, futhi adinga isikhala.

28:16.548 --> 28:21.702
Kufanele zakhiwe ezindaweni ezivulekile lapho kunomoya.

28:21.702 --> 28:29.330
Futhi lapho uhulumeni kazwelonke e-ayinela ikhantoni
yase-Graubünden, enye yezindawo ezidume kakhulu zokuvakasha

28:29.330 --> 28:37.435
emhlabeni, ukuthi ifake amathurbine omoya ayi-100, akukho
okungasiziyo ukuthi lawa mathurbine omoya azokwakhiwa eDavos,

28:37.435 --> 28:46.160
eLenzerheide, eArosa, eduze neSwiss National Park – ngamanye
amazwi, kuzo zonke izindawo ezidume kakhulu zokuvakasha.

28:46.160 --> 28:57.872
Futhi njengoba ngishilo, ngokomlando lokhu kubaluleke kakhulu
ngoba ukuzulazula kanye ne-Alps ziyingxenye yobunikazi bethu.

28:57.872 --> 29:05.246
Ekupheleni kwekhulu le-19, iSwitzerland yathola ukukhula
okukhulu futhi yaba ngelinye lamazwe acebile kakhulu emhlabeni.

29:05.246 --> 29:13.257
Futhi kungenxa yalezi zindawo ezinhle ukuthi abantu
abaningi abavela kwamanye amazwe beze kithi ukuze bazibukele.

29:13.257 --> 29:18.884
Futhi mina mathupha ngiyazizwa kudabukisa kakhulu ukuthi
abantu abasayihloniphi i-Alps, futhi ngicabanga ukuthi

29:18.884 --> 29:22.780
lokhu kuyintuthuko embi kakhulu eNhlanganweni yoMthetho.

29:22.780 --> 29:32.050
Manje, yonke le migomo, lo myalelo ovulekile, lezi ziphakamiso
ezahlukahlukene ozisho ngazo, iSolarexpress, iWindexpress,

29:32.050 --> 29:36.136
empeleni zisebumbeni bokuguqulwa kwamandla okuthiwa.

29:36.136 --> 29:41.666
Kukhona isifiso sokushiya amafutha e-fossil, kodwa ngasikhathi
sinye kunokungabaza ngamandla enuzi, futhi okwamanje

29:41.666 --> 29:46.837
akukho izitshalo zamandla enuzi ezintsha ezakhiwayo
eSwitzerland – kunokuvinjelwa kobuchwepheshe okuthile.

29:46.837 --> 29:51.064
IGermany isivele yazisusa, kodwa kwezinye
izingxenye zomhlaba isimo sihlukile kakhulu.

29:51.064 --> 29:53.377
Iyini isikhundla sakho
esiyisisekelo ngalokhu kuguqulwa kwamandla?

29:53.377 --> 29:55.681
Ingabe lokho kuyadingeka? Ingabe umbuso kumele ukhuthaze lokho?

29:55.681 --> 30:01.252
Ingabe umnotho ungakwenza lokho? Ingabe
ungazilawula yona? Yini umbono wakho ngalokhu?

30:01.252 --> 30:04.855
Ukuguqulwa kwamandla kuyindaba eyinkimbinkimbi kakhulu ngokwayo.

30:04.855 --> 30:08.847
Engikubona ngokusobala wukuthi amafutha
e-fossil aholela ekushintsheni kwesimo sezulu,

30:08.847 --> 30:11.363
futhi ukushintsha kwesimo sezulu kuyingozi.

30:11.363 --> 30:14.549
Sidinga ukuthola izixazululo.

30:14.549 --> 30:16.995
Inkinga ukuthi abezepolitiki bayibhekana kanjani nayo.

30:16.995 --> 30:21.252
Wabuza umphakathi, nifuna yini
ukuqeda kancane kancane amandla enuzi?

30:21.252 --> 30:24.440
Abantu bathi yebo, okungeyona into emangazayo.

30:24.440 --> 30:27.665
Kwabuzwa umphakathi, nifuna yini ukuqeda
kancane kancane ukusetshenziswa kwamafutha e-fossil?

30:27.665 --> 30:29.525
Abantu bathi yebo.

30:29.525 --> 30:37.274
Kuzo zombili izivoti, akekho owachaza ukuthi lokhu kuzoba
nantoni, kuzobiza malini, noma ukuthi kuzosebenza kanjani

30:37.274 --> 30:45.091
ngempela. Esikhundleni salokho, kwamiswa imigomo, abantu
bayamukela, kwabe sekuphuma imiphumela. Abantu bathukuthele

30:45.091 --> 30:54.567
ngoba kwakungasebenzi, abantu bebephikisa, kwakukhona umonakalo
kwemvelo, kwakuba kubiza kakhulu, futhi kwakudala ukungaqiniseki.

30:54.567 --> 30:58.148
Ngibheka lokhu njengokuziphatha okungafanele.

30:58.148 --> 31:06.612
Ngithanda kakhulu ukubona umphakathi etshezwa iqiniso
nokutshelwa ukuthi kunezinketho ezintathu zokukhiqiza ugesi.

31:06.612 --> 31:10.880
Ngephaneli zelanga ophahleni, lokho kudinga lokhu nalokho.

31:10.880 --> 31:15.494
Eziteshini zikagesi ezisebenzisa igesi,
lokho kusho lokhu nalokho esimweni sezulu.

31:15.494 --> 31:23.521
Ngezitshalo zamandla enuzi, lokho kusho lokhu nalokho
mayelana nomfucumfucu, ukugcinwa kwawo, nokuthengwa kwe-uranium.

31:23.521 --> 31:25.800
Khona-ke uyazi ukuthi ukhuluma ngani.

31:25.800 --> 31:32.440
Kodwa manje ususetha imigomo ezizwakala kahle
bese uzama ukuthola indlela yokuyifeza kamuva.

31:32.440 --> 31:35.270
Futhi nginokungabaza okukhulu ngalokho.

31:35.270 --> 31:42.117
Kuyohlobo lwenqubomgomo ye-utopia futhi empeleni
ayiqiniso ngempela, uma ngingayifingqa kanjalo.

31:42.117 --> 31:48.956
Uma sibheka abaxhasi balomyalelo jikelele, kuphinde
kuvele umbuzo wokuthi ngubani empeleni obambe iqhaza.

31:48.956 --> 31:52.473
Futhi njengombukeli ongathathi hlangothi, ngimangele kancane.

31:52.473 --> 31:59.499
Lokhu kusuka kwesobunxele kuya kwesokudla, kusuka kubaholi
bezikagesi kuya ezinhlanganweni zamabhizinisi ezinamandla

31:59.499 --> 32:03.514
kuya eGreen Party nezinye izinhlangano zemvelo, hhayi ezakho.

32:03.514 --> 32:10.762
Kungenzeka kanjani ukuthi izimbangi zezombusazwe
eziningi zisebenzisana ngokuzumayo? Lokhu kusitshela ukuthini?

32:10.762 --> 32:19.564
Inkinga lapho wukuthi abaningi abadlali abasekela umyalo
jikelele manje basebhothini elifanayo e-Climate Alliance.

32:19.564 --> 32:24.007
Lokhu kusho ukuthi e-Climate Alliance,
iqembu elimela izintshisekelo zamandla elanga

32:24.007 --> 32:27.025
lisebhothini elifanayo nezinhlangano zemvelo.

32:27.025 --> 32:32.259
Futhi lokho, ngempela, kuwuphikiso
uma kuziwa ekuvikelweni kwemvelo.

32:32.259 --> 32:35.528
Uma kukhulunywa ngokuvikelwa kwesimo
sezulu, bobabili ngempela bayavumelana.

32:35.528 --> 32:38.680
Kunezingxabano uma kukhulunywa ngokulondolozwa kwemvelo.

32:38.680 --> 32:45.107
Futhi yilapho ngiqaphela ukuthi kaningi isinqamuleli asikho,
abantu bese besho ukuthi yebo, thina njengeminhlangano

32:45.107 --> 32:51.576
yezemvelo asisekeli nje kuphela ukuvikelwa kwesimo
sezulu, kodwa futhi sihlale sisekela ukulondolozwa kwemvelo.

32:51.576 --> 32:58.314
Futhi lapho kudingeka ukucaca okwengeziwe kakhulu, kanye
nesibindi sokumelana namabharoni kagesi nokusho ukuthi

32:58.314 --> 33:06.110
yebo, sobabili siyavuma ekuvikelweni kwesimo sezulu, kodwa uma
kuziwa ekuvikelweni kwemvelo, lapho ubungane buqeda khona.

33:06.110 --> 33:08.906
Futhi lokho kudinga isibindi, okucacile ukuthi asikho.

33:08.906 --> 33:16.488
Ngakho-ke manje, ngomyalelo kaMantel, womabili amacala asesimweni
esifanayo: izinhlangano zemvelo, mhlawumbe zicindezela amazinyo,

33:16.488 --> 33:21.446
kanye nababusi kagesi, abajabule ngoba
belindele izibonelelo ezizovela uma bevunyelwa

33:21.446 --> 33:25.210
ukwakha yonke indawo, ngisho nangaphandle enkulu.

33:25.210 --> 33:31.804
Iphephandaba i-Neue Zürcher Zeitung lathumela isihloko
ngawe esithi, "Umgcini wemvelo Albert Rösti kumele asabe."

33:31.804 --> 33:36.443
U-Albert Rösti ungumeluleki kazwelonke ophethe leli dossier.

33:36.443 --> 33:38.616
Uhlosile kanjani ukukholisa abavoti?

33:38.616 --> 33:42.302
Ireferendamu izobanjwa ngoJuni kulo nyaka.

33:42.302 --> 33:45.138
Lelo yihlelo eliqinile kakhulu.

33:45.138 --> 33:47.970
Lokho kungenzeka ukuthi bekukhethwe ngenhloso.

33:47.970 --> 33:55.934
Ngikholelwa ukuthi umphakathi awunalo ulwazi ngokwanele ngalokho
okuzoba nalo uma lo myalo jikelele wamukelwa, kunezinhloso

33:55.934 --> 33:59.901
ezinjalo, imikhawulo enjalo nezindaba ezingaxazululiwe.

33:59.901 --> 34:02.893
Futhi ngikholelwa ukuthi umphakathi kumele
waziswe ngendlela engakhethi uhlangothi nhlobo.

34:02.893 --> 34:07.956
Kusho ukuthini ukwakha i-turbine yomoya?
Kusho ukuthini ukwakha eyodwa ehlathini?

34:07.956 --> 34:14.520
Kusho ukuthini ukwakha isitshalo samandla elanga
e-Alps esilingana nezinkundla zebhola lezinyawo eziyi-100?

34:14.520 --> 34:17.200
Kwenzekani ebusika lapho kuneqhwa?

34:17.200 --> 34:30.000
Futhi ngikholelwa ukuthi kufanele nje usondele kubantu
ngezithombe nolwazi, futhi udale ulwazi eziteshini eziningi.

34:30.000 --> 34:39.081
Futhi yilokho ngempela indlela yokuqinisekisa umphakathi
ukuthi lezi yizinhloso esivota ngazo nemiphumela yazo.

34:39.081 --> 34:45.718
Ngaphezu kwalokhu kukhethwa kwe-referendamu, okuthi, njengoba
ngishilo, kuhlelwe ngoJuni, usanda kumemezela nezinhlelo

34:45.718 --> 34:49.257
ezimbili ezintsha ezidume kakhulu ezihambisana nendlela efanayo.

34:49.257 --> 34:52.394
Ungachaza kafushane ukuthi lokhu kuhilela ini?

34:52.394 --> 34:57.469
Ezinhlanganweni zethu, i-Freie Landschaft Schweiz (Indawo Yemvelo
YaseSwitzerland), ukulondolozwa kwemvelo

34:57.469 --> 35:03.576
nodemokhrasi eqondile yizindaba ezimbili eziseduze
nezinhliziyo zethu, esizinika ukubaluleka okukhethekile.

35:03.576 --> 35:09.560
Umdemokhrasi wangqo nokulondolozwa kwemvelo
manje bobabili basongelwa yilesi sinqumo esibanzi.

35:09.560 --> 35:16.472
Kodwa sesivele sibona ePhalamende ukuthi ngisho nemibono
ephambene kakhulu isethulwa ukuze kususwe

35:16.472 --> 35:23.267
ngokuphelele ama-referendamu emthethweni,
ngenhloso yokuvimbela kakhulu ukulondolozwa kwemvelo.

35:23.267 --> 35:25.977
Futhi yilapho esifuna ukuthatha izinyathelo zokuphendula.

35:25.977 --> 35:32.798
Sethule izinhlelo ezimbili ezidume kakhulu: Uhlelo
Lokuvikela Ihlathi kanye noHlelo Lokuvikela Umphakathi.

35:32.798 --> 35:39.615
I-Inisiative Yokuvikela Ihlathi ifuna ukuthi ama-turbine
omoya angasavunyelwa emahlathini nasemiphethweni yawo.

35:39.615 --> 35:48.507
Futhi umkhankaso wokuvikela umphakathi ufuna ukuthi uma iziturbine
zomoya zakhiwa, zihlale zidinga imvume yabantu abathintekayo.

35:48.507 --> 35:51.193
Futhi ukuqoqwa kwezimpawu sekuyaqhubeka.

35:51.193 --> 35:58.937
Futhi kumele siqoqe iziginesha
eziyi-100,000 ezivumelekile ngoJulayi 2025.

35:58.937 --> 36:00.821
Manje sesilangazelela ukubona ukuthi uzophumelela.

36:00.821 --> 36:04.122
Futhi-ke ngokuqinisekile kuzoba
nemikhankaso elandelayo yokuvota kabusha.

36:04.122 --> 36:07.706
Yilokho okunye okufanele ukulindela.
Mhlawumbe kukhona umbuzo wokugcina siqu ukuze siqede.

36:07.706 --> 36:14.138
Basenemncane futhi sebezinikele kakhulu kulezi
zindaba zokuvikelwa kwemvelo nokulondolozwa komhlaba.

36:14.138 --> 36:17.556
Ube nendima kanjani kulo msebenzi ekuqaleni?

36:17.556 --> 36:19.753
Kungaba into egijima emndenini.

36:19.753 --> 36:26.726
Umama wami usebambe iqhaza elikhulu
ekulondolozweni kwemvelo yomhlaba noma useke wahlangana nakho.

36:26.726 --> 36:34.143
Wakhulela ngeminyaka yama-1970 eWangen am Zürichsee,
e-canton yaseSchwyz, lapho umgwaqo omkhulu i-A3

36:34.143 --> 36:38.986
wakhiwa khona ngqo phakathi komuzi ngeminyaka yama-1970.

36:38.986 --> 36:44.580
Ngeminyaka yama-1980, wathuthela
esifundeni saseZurich, eBonstetten.

36:44.580 --> 36:48.868
Lapho babefuna ukwakha umgwaqo omkhulu i-A4
phakathi kwezindawo zasemakhaya ezivulekile.

36:48.868 --> 36:54.820
Futhi ngeminyaka yama-1990, umama wami
wathuthela nomyeni wami eGrenchen, eSolothurn.

36:54.820 --> 37:00.769
Lapho-ke, ngenhlanhla, babefuna ukwakha umgwaqo
omkhulu i-A5 bedlula ezindaweni zasemakhaya ezivulekile.

37:00.769 --> 37:07.185
Futhi lokhu ukuzibophezela
kwabazali bami bobabili kwangithinta nami.

37:07.185 --> 37:11.809
Ngihlala endaweni enhle kakhulu eGrenchen,
phakathi kweJura nePlatophu yaseSwitzerland.

37:11.809 --> 37:16.926
Ungabona futhi ama-Alps, ngakho-ke zonke
izindawo ezintathu ezinkulu zaseSwitzerland.

37:16.926 --> 37:23.500
Bese ngihlala ngizicabanga ukuthi
ngizoba neminyaka engu-54 kuphela ngo-2050.

37:23.500 --> 37:33.160
Ngifuna ukushiya izingane zami
endaweni enenani elikhulu kwemvelo.

37:33.160 --> 37:37.141
Futhi ukuze kugcinwe futhi kulondolozwe lo
mbono wendawo isikhathi eside

37:37.141 --> 37:41.420
ngangokunokwenzeka, ngendlela efanayo esinayo ngayo namuhla.

37:41.420 --> 37:46.420
Ngiyabonga kakhulu. Sikufisela impumelelo
yonke kulo msebenzi omkhulu, osubheke ikusasa.

37:46.420 --> 37:49.577
Siyabonga ngokuba nathi kulo hlelo. Elias Vogt, siyabonga.

37:49.577 --> 37:53.560
Futhi kini, babukeli abathandekayo, ngiyabonga ngokunaka kwenu.

37:53.560 --> 38:01.560
Ngibheke ngabomvu ukukubona futhi ngesonto elizayo lapho sizothi,
"Siyakwamukela ohlelweni lwezingxoxo zezepolitiki ku-HOCH2.TV."
