Özüniň iň soňky programmasynda Kla.TV-niň esaslandyryjysy Ivo Sasek Şweýsariýada hökmany media lisenziýa
tölegi bolan Serafe tölemeýändiginiň 40 sebäbini beýan etdi.
Ýokary derejeli hünärmenler D-A-CH ýurtlarynda döwlet tarapyndan dolandyrylýan metbugatyň habar berişini
jenaýat hasaplap, jemgyýetçilik bähbitleri üçin örän howply diýip häsiýetlendirdiler.
Bu iki uclukly gylyçy açyp görkezýär:
Aýdyň tarap şundan ybaratdyr: tölemegi ret edýänler jenaýat jogapkärçiligine çekilerler.
Emma gizlin tarapy şunda: adamlaryň jenaýat işlerine maliýe taýdan gatnaşmagy kanuna garşy.
Awstriyada 2024-nji ýyldan bäri täze ORF öý lisenziýa tölegi öňki GIS töleginiň ornuny tutdy we ol
ORF-Beitrags Service GmbH (OBS) tarapyndan ýygnalýar.
Kla.TV eýýäm "ORF faýly – giň gerimli korrupsiýa we özara baglylyk" hem-de "ORF faýly – gizlin täsir" dokumental
filmlerinde görkezşi ýaly, "jenaýat guramasynyň" maliýeleşdirilmegine gatnaşmakdan gaça durmak üçin ORF
lisenziýa tölegini tölemän galmak üçin hem sebäpler bar:
● ORF-de iň ýokary aýlyklar jemgyýetde gahary döredýär
● Korporasiýalara garaşlylyk ORF-iň garaşsyzlygyny gowşadýar
● Giň gerimli syýasy özara baglylyk gözegçilik funksiýasyny gowşadýar
● Syýasat bähbidine habar berilişiniň manipýasiýa edilmegi: ORF2 baş redaktorynyň we
ORF sebit direktorynyň wezipesinden çekilmegi
Indi, 2023-nji ýylyň oktýabrynda, hatda Awstriýanyň Konstitusiýa sudy hem ORF-iň komitetleriniň rugsatsyz syýasy
bellenmegi sebäpli konstitusiýa garşy işleýändigini yglan etdi.
Mundan başga-da, ORF 2023-nji ýylyň oktýabrynda göni efiri senzura edýän mahaly ele düşdi.
Howa şertleri baradaky meseleler boýunça geçirilen interwýu wagtynda, meşhur lyžaçy Benni Raich ORF
direktory tarapyndan has gürrüň etmezlige buýruldy.
Şeýle hem deňleýişi görüň: . Biz Awstriyada takmynan 10 muzlukda lyžalaýarys, ýöne ähtimal 500 ýa-da
ondan hem köp muzluk bar, şonuň üçin bu örän uly san.
We muzluklar her ýerde çekilýär, we bu suratlary göreniňizde
"Durn!" diýdiler. Näme durmaly? Men mundan beýläk hiç zat aýtmak islemeýärin.
Ähli derňew işlerine we konspirasiýa nazaryýetleri hökmünde görkezilen skandalaryň dowamly ýüze
çykarylmagyna garamazdan, ORF habar berişini HAKYKY bolmak üçin düzgünleşdirmäge isleg bildirmeýär.
Jogapkärler ýalňyşlyklaryny boýun almaga we netijelerini kabul etmäge batyrçylyk
ýetmeýärmi, ýa-da bu hereketiň başga sebäpleri barmy?
ORF-niň RKI skandaly baradaky iň soňky habary öý salgyny töläp bermezlik üçin başga bir sebäp berýär.
Germaniýanyň onlaýn žurnaly Multipolar tarapyndan jemgyýetçilige mälim edilen RKI
protokollary ilat arasynda uly gaharlanma döretdi.
Indi nemes metbugaty munuň barada habar bermäge mejbur boldy.
ORF hem bu meseläni gijikdirip habar berdi – ýöne 25-nji martdaky ZIB 2 habary, esasan-da Armin Wolf tarapyndan berlen görnüşi,
tarapçylykly, manipulyatiw we hiç hili derejede obýektiw däldi.
Emma özüň gör.
Armin Wolf: "Indi Germaniýa, pandemiýanyň ilkinji aýlarynyň ozal gizlin saklanan ýazgylary häzir uly gyzyklanma döredýär."
Bu, Germaniýa hökümetine maslahat berýän Robert Koch Instituty (RKI)-den alnan transkriptler barada.
Sag kanatdaky onlaýn žurnal bu protokollaryň sud arkaly neşir edilmegine mejbur etdi we şol wagt çäreleriň garşydaşlary, mysal
üçin FFP2 maskalarynyň peýdalydygy ýa-da lockdown-laryň täsirliligi barada edilen tankytçy teswirler
sebäpli, häzir özlerini hakly çykandygyny duýýarlar.
Şeýle atlandyrylýan lateral pikir edijiler sosial mediýada şatlanýarlar – ýöne RKI we
Germaniýa hökümeti muny esasly däldigini aýdýarlar.
Sitatlar kontekstden aýry kabul edilmez.
ZIB 2-de berlen bu üç ýarym minutlyk habardan başga, ORF-de RKI protokollary barada başga hiç hili habar berilmändi.
Bu ORF hasabaty sebäpli, WIR EMU-lary 7-nji maýda Linsde metbugat ýygnagy geçirdi. EMU hakyky, batyr we ylgarçy diýmekdir.
Jemgyýeti we abadançylygy ösdürmek assosiasiýasy tarapsyz şahslardan ybarat tor bolup, olar
biri-birine özara goldaw we kömek berýärler.
Emu-lar KommAustria-da ORF-iň RKI protokollary baradaky habar berişine garşy şikaýat etdiler.
Hormatly tomaşaçylar, bu metbugat ýygnagy RKI protokollary boýunça ORF-iň garaýşyndan has köp zady öz içine aldy.
Çykyş edenler ORF tarapyndan koronawirus meselesi boýunça jemgyýetçilik diskussiýasynyň ýa-da tarapsyz
habar bermegiň basyş astynda galýandygyny nygtadylar.
Olar şu wagta çenli metbugat wekilleri we hökümet resmileri bilen hiç hili mazmunly
gepleşikleriň geçirilmändiginden şikaýat etdiler.
Bu peýdaly konferensiýanyň bölümlerini tomaşa ediň.
Biz Sabin Spögler-Dinse bilen başlaýarys. Ol ORF-nyň Seitenblicke programmasynda köp ýyllar işledi.
Emma 2G düzgünine görä, ol 2021-nji ýylyň tomsundan başlap kompaniýa girmäge rugsat
berilmedi we 25 ýyldan soň işini ýitirdi.
Indi şol wagt ORF-iň öz guramasynda girizen çäreleri bilen nähili manipulyatiw bolandygyny diňläň.
Sabine Spögler-Dinse: Maňa 2021-nji ýylyň tomsuna çenli işlemäge rugsat berildi, şol wagt maňa wagtlaýyn galmak
rugsady berildi. Soňra ORF işgärler üçin de-fakto sanjym talaby girizende, men işden gitmeli boldum.
Emma şol pursata çenli düşüriliş we görkeziliş döwründe kabul edilen çäreler, aýtsak, hemişe akylly ýa-da düşünjeli däldi.
Bu ýerde size iş şertleriniň nähili bolup biljekdigi barada düşünje berýän simwolik surat bar.
Biz iki metr uzynlykdaky balyk tutmak çubuklary bilen interwýu geçirmeli boldyk, ýöne soňra surat
düşürmek üçin ýany-ýana durmaga rugsat berdiler.
Hemişe iň möhüm zat tomaşaçynyň ähli çäreleriň örän akyllydygyny we olaryň her ýerde hemmeler
tarapyndan berjaý ediljekdigini duýmagy boldy.
Elbetde, ýagdaý şeýle däldi. Fon arkasynda her zat hemişe başgaça bolýardy.
Olar bilelikde durdular, ýöne kameranyň öňünde iki metr aralyk sakladylar.
Arka planda maskasyz gezmäge hiç kime rugsat berilmän; olar derrew kesilip aýrylýardy. Maksat hemmeleriň hökümetiň kesgitläp beren
ähli düzgünlerine eýerýändigi baradaky illýuziýany döretmekdi.
Açar söz maskasy: Görşüňizde interwýu alýan adamyň maskany dakmaly bolandygyny, interwýu
berýän adamyň bolsa dakmanandygyny görüp bilersiňiz.
Hemmesi düýbünden islendikçe boldy. Görkezmeler gelýärdi: şu gün hemmeler maska dakmaly, ertir diňe
interwýu alýanlar, soňra daşarda, soňra ýene-de däl.
Şonuň üçin, aýdalyň, ol hakykatdanam peýdaly däldi.
Şeýle hem, eger munuň üstünde sorag goýsaňyz, başyndan şübhe bilen garalyp, gysga wagtda sizi maverik diýip atlandyrýardylar.
We käbir adamlar, ýan pikirleýjiler diýlip atlandyrylýanlar, şu günem bu hekaýa berk ýapyşýarlar. Kritik
soraglar berýän, fasadyň arkasyna biraz seretmek isleýän her kim ýan pikirleýji hasaplanýar.
We şonuň üçin biz şu gün şu ýerde, şu ýerde oturýarys.
Indi EMU-laryň metbugat wekili Bernhard Costany diňläň. Ol köp toparlaryň, başlangyçlaryň we kompaniýalaryň ýüreginden gürleýär:
Bernhard Costa: Men ähtimal, kanun boýunça mejbury litsenziýa tölegini töläp, kanagatlanmadyk ýüzlerçe müň
töleg töläýjiler we ORF ulanyjylarynyň adyndan gürleýärin.
Şonuň üçin bu şikaýatyň arkasynda hakyky güýç bar.
Uzyn we gymmatly hukuk göreşinde žurnalist Paul Schreyer RKI-ni protokollary çap etmäge mejbur etmäge üstünlik gazandy.
Ýene biri, ZDF-iň tejribeli žurnalisti Peter Hahne, RKI faýllarynyň ähli konspirasiýa
nazaryýetleriniň doly hakykatdygyny görkezýändigini aýtdy.
Şonuň üçin bir zat boldy.
Alman mediasynda ýaýran bu ýel ORF-iň gapylarynda togtady.
Basit adam, salgyt töleýji we üç çagasynyň aladaly kakasy hökmünde, bu mowzuk barada
birnäçe umumy söz aýtmagyma rugsat beriň.
Men muny gaýtalap-gaýtalap aýdýaryn we çyndan aýdýaryn: men, esasan-da kyn döwürlerde, güýçli, garaşsyz
ORF-e mätäçdigimize ynanýaryn we onuň üçin lisenziýa töleglerini tölemäge-de şat bolardym.
Meniň üçin bu arzyardy. Emma ORF häzirki wagtda, diňe häzir däl-de, dört ýyldan bäri
geçmiş bilen ylalaşmaga päsgelçilik döredýär.
Men muny häzir açyk-aýdyň aýdýaryn: meniň pikirimçe, bu jemgyýetimiz üçin hakyky howp, gizlin we
bir taraplaýyn habar berilişinden dörän howpdyr.
Ol muny ýene-de bir gezek subut edýär, adamzat taryhyndaky ähtimal iň uly lukmançylyk-syýasy
skandaly örtmekde düýbünden şöhratsyz rol oýnaýar.
Men pikirimçe, häzirki wagtda masada goýlan faktlar munuň aýdyň subutnamasydyr.
Çünki ORF täzeden baha bermek diýmek däldigini soňky günler we hepdeler içinde aýdyň boldy, men duýgy we
raýat jemgyýetçilik mümkinçiliklerim çäginde täzeden baha bermäge goşant goşmaga çalyşýaryn.
Men şahsy taýdan ynanýaryn, geçmiş bilen ylalaşmak diňe jemgyýetçilik hakykatdanam bu ýerde näme bolup geçenini we
häzir hem näme bolup geçýändigini düşünenden soň başlap biler.
Şu sebäpli indi sözler az, ýöne men öz-özüni düşündirýän suratlara söz berýärin.
Men muny Telegram usulynda, çalt öňe sürme görnüşinde edýärin. Emma bularyň ählisi ulgam
mediasyndan alnan suratlar, sebäbi ulgam mediasy ynamdar.
Ol 2021-nji ýylyň ortalarynda Ýewropa futbol çempionatynda başlandy, ol ýerde diňe futbol
azarkeşleri täze wakany ilkinji gezek başdan geçirdiler.
Meselem, telewizorda bir zady tomaşa edýärsiňiz we birden bir sportçy ýykylýar. Emma bu ýeke-täk hadysa.
Bu ýagdaý 2024-nji ýylda hem dowam edýär; diňe birnäçe gün ozal Şweýsariýanyň iň çalt marafon
ýörişiçisi birden ýykylyp, ýürek tutmasyndan ölüp galdy.
Şükürler bolsun, biz hemişe daşalýarys, we şeýle wakalar şükürler bolsun seýrek we aýry-aýry ýagdaýlardyr.
Sorag şundan ybarat: Bu hakykatdan hem izolýasiýa edilen ýagdaýlarmy?
Gowy, mende munuň üçin anyk jogap bar, ýöne belki-de bu diňe meniň bozulýan duýgymdyr. Men siziň duýgyňyzy meniň bilen
paýlaşmaga çagyrýaryn we häzir sizi ýadyrtmak islemeýärin.
Gözlegimde soňky üç ýyldan takmynan 180 sany surat bar, ýöne men diňe soňky birnäçe hepde bilen çäklenýärin.
(!): 16-njy ýanwarda, 43 ýaşynda, garaşylmadyk we duýdansyz öldi.
22-nji ýanwarda, 23 ýaşly ýeňil atletika sportçysy aradan çykdy.
26-njy ýanwarda, direk bilen sekmek boýunça dünýä çempiony, 29 ýaşly, birden we garaşylmadyk ýagdaýda.
29-njy ýanwarda, 41 gol bilen Panamanyň rekord golçysy düýbünden garaşylmadyk ýagdaýda
ýürek tutmasyndan aradan çykdy. Şeýle we ş.m.
Men häzirki wagtda hemişe seneni aýdyp durmaýan. Bu takmynan her gün bolýan zat:
39 ýaşynda ýürek durmagy, gyssagly we garaşylmadyk.
Şok ediji diagnoz: 28 ýaşly milli oýunçy ömrüniň ugrunda göreşýär.
Bir sagatlap ýürek urşy ýok, Müsürli futbolçy agyr ýagdaýda.
Argentinaly professional oýunçy oýun wagtynda ýykyldy, gan pıhtysy.
Öňki topar oýunçysy ýürek tutmasyndan soň 44 ýaşynda aradan çykdy.
Arsenalyň ýyldyzy meýdanda ýykylýar; bu hem zenanlar futbolyndan alnan surat, bu özboluşly
wakanyň şol ýerde-de ýüze çykandygyny görkezýär.
Şol bir gün, 1-nji aprelde, 24 ýaşynda ikinji başlyk: milli oýunçy insult geçirdi.
Styria'da futbolçy 24 ýaşynda garaşylmadyk we täsin ýagdaýda öldi.
Italiýada oýun togtadyldy, sebäbi Roma ýyldyzy meýdanda ýykyldy.
26 ýaşly futbolçy gol urandan soň ýürek durmasyndan öldi.
43 ýaşly öňki boks boýunça dünýä çempiony garaşylmadyk ýagdaýda aradan çykdy.
Argentinanyň öňki hüjümçisi döş agyry bilen hassahana ýerleşdirildi.
Ýakynda Germaniýada, meniň pikirimçe sebit ligasynda, bir darbagçy oýun wagtynda ýykyldy we soňra hassahanada öldi.
29 ýaşly aýal mRNA sanjymyň netijesinde kardiolog tarapyndan ýürek tutmasy diagnozy goýuldy.
Soňky birnäçe günde ýene-de birnäçe boldy, ýöne soň men togtadym.
2-nji maýda ýaş kriket ýyldyzy diňe 20 ýaşynda aradan çykdy.
Adamlar ahyrynda nokatlary birleşdirip düşünende: "Ýok, bu diňe futbolda ýa-da diňe sportçylarda bolýan ýeke-täk ýagdaý däl."
Bularyň hemmesi diňe esasy metbugatda ýüze çykýan zatlardyr. Görnüşiň astynda
müňlerçe, on müňlerçe şeýle hadysalar bolup geçýär.
Hasabat berilmedik ýagdaýlaryň çaklanylýan sanyny hem aýtmak islemeýärin, hatda sesim bilen aýtmak hem islemeýärin.
Diňe gorkunç zatlary göz öňüne getirmek bolýar, we bu diňe şu gün düşünip galan zat däl, eýsem biz
ony uzak wagtdan bäri göz öňüne getirip bilýärdik.
Biz muny hemişe eşidýäris: "Sen muny has gowy bilip bilmezdin." Hawa, hawa, hawa!
We abraýly lukmançylyk hünärmenleri hem abraýly žurnalistler munuňy bilýärdiler we hemişe nygtaýardylar.
Meniň arkamda gysgaça görkezýänim, batyr wekilimiz Dr. Wolfgang Schmidauer tarapyndan biziň EMU-larymyzyň adyndan tabşyrylan
jenaýat şikaýatydyr. Ol 2022-nji ýylyň fewral aýyndan.
Bu jenaýat şikaýaty Saglyk ministri Mücksteiniň we tutuş sanjym komitetiniň garşysyna gönükdirilendir.
Häzirki pursatda size ähli jikme-jiklikleri aýtmak islemeýärin. Emma bu jenaýat şikaýatynyň esasy üns nokatlarynyň
biri miokardit, tromboz meselesi hem-de howplar, esasan-da çalt ýürek ölümü baradaky duýduryşlar boldy.
Bu hem Paul Ehrlich Institutynyň resminamalary bilen tassyklanyldy. Şonuň üçin bu diňe näbelli bir çeşme
däl-de, hökümetiň maslahat beriji edarasyndan gelýär.
Olar bu jenaýat baradaky arzany ähtimal gaty çynlakaý almandylar, bolmasa ondan bir zat çykyp gelerdi.
Ýöne diňe kimdir biri şony bilip bilmejekdiňi aýtsa.
Biz pul maýa goýduk, APA-OTS metbugat beýanatyny çap etdik we bu APA beýanaty Awstriýada sekiz günlap iň köp okalan başlyk boldy.
Şonuň üçin, elbetde, köp adam ony okaýar, ýöne esasy media serişdelerinden, aýratyn-da ORF-den hiç bir
žurnalist ony okaýanok, sebäbi bu hiç haçan habar berilmändir.
Emma ORF eýýäm şeýle etdi: on aý soň hem aç-açan ýalan habarlary ýaýratmagy dowam etdirýär.
Şol wagt sanjymlaryň ýan täsirleri barada meseläni kiçeltmäge synanyşýan bir programma taýýarlanyldy. Miyokardit we tromboz
ýeňil bejerilip bilinjek howpsuz alamatlar hökmünde görkezildi.
Bu faktlaryň ýönekeýleşdirilmegidir.
Muny gaýtalap aýdýaryn, bu ýalan ýa-da bir taraplaýyn habar berilişinden döreýän jemgyýetimiz üçin howpdur.
Çünki bu töwekgelçilikleri ýeňilleşdirip görkezmek bilen adamlar iynaga çekilmegine dowam etdiler.
Gelin Günther Mayr bilen başlalyň.
Günther Mayr ORF-de ylmy redaksiýa bölüminiň başlygy.
Birnäçe çeşmelere görä, ol esasan prezentatorlaryň hem beýan edýän hekaýa we dini ynançlaryny üpjün edýär.
Onuň ýaly adamlar soňky dört ýylyň dowamynda dünýä derejesinde ykrar edilen lukmanlaryň, mysal üçin Andreas
Sönnichsen ýaly, olaryň abraýyny göçürip, lukmançylygyň täze görnüşini kesgitlediklerine karar berdiler.
Prinsip taýdan muny sorag astyna almak gerek, ýöne men bu adamyň näme üçin yzygiderli howply ýalan
habarlary ýaýratýandygynyň mysalyny bermek isleýärin.
Howply ýalan habarlar!
Men häzir hemmeleriň dilinde täzeden aýdylýan AstraZeneca mysalyny almagy isleýärin.
Meniň bilen bilelikde 2021-nji ýyla gysgaça seredeliň.
15-nji martda Germaniýanyň saglyk ministri Spahn metbugata ýüzlenýär.
Basym şonça güýçli boldy, meniň bilşimçe, şol wagt takmynan 15 ölüm boldy.
- we ol aýtdy: Biz AstraZeneca-ny bazardan aýyrýarys we ony ilatymyza bermekden ýüz öwürýäris; ol indi jogapkär däl.
Bäş gün soň, 20-nji martda, Awstriyada bir hamala hem öldi, görünüşe görä bu AstraZeneca
sanjymyň subut edilen netijesi bolup durýar.
Bir gün soň, 21-nji martda, ylym redaksiýa bölüminiň müdiri irden gije çenli ORF-iň ähli programmalaryna çykyp, şeýle
diýýär, men sitata alýaryn: "AstraZeneca örän, örän howpsuz."
Wirus bilen tromboz ösmeginiň ähtimallygy sanjymdakydan ep-esli ýokarydyr.
Men oýlandym: ol kimiň bähbitlerini gorap çykyş edýär? Ol aýdýan zatlaryna ynanýarmy? Bu jogapkärçilikli mi?
Ol ylyma hyzmat edýärmi? Ol derman lobbisine hyzmat edýärmi?
Ol hökümet üçin işleýärmi, häzir hem berilmeli birnäçe million doza galýan? Men bilmeýärin.
Muny soramak meniň işim däl.
Men diňe şol wagtda eýýäm masada goýlan bu faktlar bilen şeýle beýanatlary bermegiň jogapsyzlykdygyny bilýärin.
We şu gün, häzirki wagtda RKI protokollaryna görä, bu adamyň testler, maskalar ýa-da karantinler barada aýdan bu we
başga-da köp zatlaryň hemmesi galp habar bolandygyny bilýäris.
Ol nädogry bolup biljek ähli zatlarda nädogry çykdy.
Adatça hususy pudakda, iň bolmanda Ýaponiýada, ýalňyşlyklaryňyz üçin ötünç soramak ýa-da iň
bolmanda işden kowulmak medeniýetiň bir bölegi diýilýär.
Eger şeýle diýsem, Günther Mayr we onuň ORF-däki şägirtleriniň, şeýle hem RKI protokollaryny çynlakaý gaýtadan gözden geçirmek
isleýänleriň bähbidine bolýarmy diýip pikir edýärsiňizmi?
Şonuň üçin meniň jogabym aýdyň: ýok, sebäbi bu adamyň öz şowsuzlygyny açyp görkezjek. Adam
ýüzüni gaharlandyrmak üçin burnuny kesip alýar.
Şonuň üçin geçmiş bilen daşardan ylalaşmak prosesini başlatmak we, şeýle diýsek, raýat
derejesinden basyş etmek biziň üstümize düşýär.
Men galan ähli media serişdelerine, žurnalistik ideallerine eýerip, ORF bilen baglanyşykly bu meseläni öňe
sürmäge kömek edýändikleri üçin minnetdarlyk bildirýärin.
Advokat Aleksandr Todor-Kostiç ORF-iň KommAustria-a edilen şikaýatyny taýýarlady.
Ol başyndan bäri koronawirus çärelerine gaty tankytçy boldy, ýöne şol bir wagtyň özünde, esasanam bu döwürde
adalatsyzlyga sezewar bolan adamlara örän goldaw berdi.
Ol hem koronawirus inkärçisi, konspirasiýa nazariýasynyň tarapdary we sag-kanat ekstremisti diýip atlandyryldy.
Aleksandr Todor-Kostiç: Men şeýle çaknyşykly terminleriň üstünde durýaryn.
Men islendik wagt media wekilleri we hökümet resmileri bilen obýektiw gepleşiklere gatnaşmaga şat bolardym, ýöne bu bolmady,
sebäbi, hemmä belli bolşy ýaly, şeýle gepleşikler gadagan edildi.
Bu ýagdaý şonça çenli ýetdi: 2020-nji ýylda biz "Asyl Hukuklar üçin Advokatlar" platformasynda jemlenip, Andreas Sönnichsen,
Martin Haditsch we beýleki abraýly lukmanlar bilen aragatnaşyk guranymyzdan soň, pikirimizi
metbugat arkaly ýetirmek mümkinçiligini ýitirdik.
Ol öçürilipdi.
Birmeňzeş pikir bar eken, media serişdeleriniň ählisi bir kitaptan aýdýardy, alternatiw media serişdeleri
bolsa barha güýçlenip, esasy media serişdeleriniň bermeli zatlaryny hakykatdanam üpjün etmäge girişdi.
Meniň üçin bu hakykatdanam demokratiýanyň iň pes nokady boldy, sebäbi hemmämiz bilýäris, demokratik
konstitusion döwlet gepleşik we söz azatlygy bilen gülläp ösýär.
Ýagdaýyň has-da erbetleşen pursady şundan ybarat boldy: 2021-nji ýylda hatda şol döwürde alnyp barlan çäreler we Germaniýa
hökümetiniň koronawirus syýasaty barada tezalarymyzy, tankytlarymyzy we şübhelerimizi
jemgyýete ýetirmek üçin reklamany ýerleşdirmeli boldyk.
Biz pul maýa goýduk – şol wagt bu işe goldaw berýän sponsorlar hem bardy.
– we biz parlamentden daşarky Korona derňew komiteti arkaly bir reklamany ýerleşdirdik,
ol birnäçe media serişdelerinde çap edildi.
Birnäçe adam ret etdiler. Olar pul öwezine reklama çap etmegi hem ret etdiler.
Şol gaty ýakyn boldy – men hakykatdan aýdyp bilýärin, olar totalitar häsiýetlerdir.
Şeýlelikde, biz bu reklamany ýerleşdirdik we refleks ýaly, esasy media serişdeleri, aýratyn-da örän abraýly žurnalistler – men
soňra gaýdyp geljek Armin Wolfi we Florian Klenki mysal getirip bilerin – bizi bu meseleleri ara alyp maslahatlaşmak teklibi
bilen däl-de, koronawirus inkärçileri hökmünde garşyladylar. Armin Wolfyň asyl ses ýazgysy we ýalan
habar ýaýradýan. Florian Klenkiň asyl ses ýazgysy.
Bu reklamada biz näme diýip öňe sürduk?
Biz maska talabynyň, girizilen ýaly, peýdasyndan has köp zyýan getirýändigini öňe sürüp ýa-da soraga tutdyk.
Biz PCR testlerini soraga tutdyk we şol wagt hem berk inkär edilýän hökmany sanjymyň garşysyna çykdyk, şeýle hem goşmaça
zyýan barada duýduryş berdik; iň soňky statistikalara görä, eger hemmesini goşsaň, onuň möçberi häzirki wagtda
700 milliarddan ýokary baha berilýär diýip pikir edýärin.
Bu biziň günämizdi, bu mertebeden düşmekdi, şeýle diýsek, bize koronawirus inkärçileri diýlip atlandyryldy.
Biz lukmanlar we hukukçylardan ybarat topar bolup munuň garşysyna göreşdik we Armin Wolf hem-de Florian Klenk-e
garşy sud işi we gadaganlama karary üçin ýüz tutduk, ýöne ýokary suduň iki işi-de ýitirdik.
Bu meniň üçin advokat, wekil we respublikada, demokratiýada esasy hukuklaryň goragçysy hökmünde iň pes pursat boldy.
Şonuň üçin men hemmämiziň dymaly, alada etmezligimiz gerekdigini, ýöne özümizi howpsuzlyk bilen Awstriya Respublikasynyň — her
gün bize näme pikir etmelidigimizi we näme etmelidigimizi aýdýan döwlet — ellerine tabşyryp biljekdigimizi belläp geçdim.
Bu, şeýle diýsek, girişdi.
Bu işiň ironiyasy şunda: şu gün Polar onlaýn žurnaly tarapyndan mynasyp baha berilip alnan RKI
faýllarynda biz ýene-de Armin Wolf bilen ýüzbe-ýüz bolýarys.
Ýene-de bir gezek, Armin Wolf baş akyl bolup, öň biz öňe süren faktlaryň takyk bolup biljekdigini tankyt eden bolsa-da, häzir
täzeden üns merkezine gaýdyp gelýär we çäreleriň garşydaşlary, ýana pikir edijiler hem-de nirede bolsa-da üstünlik
gazanandyklary üçin şatlanýan adamlar barada gürlemäge dowam edýär, hatda meseläni žurnalistik
nukdaýnazardan ele almak üçin hem synanyşmaýar.
Bu bolsa, elbetde, meni derrew öňe çykardy, sebäbi men muny ýene-de şol ýagdaýda goýup bilmejekdigimizi pikir etdim.
Indi täzeden synanyşmak üçin hakykatdanam gowy pursat bolar.
Çünki bu käbir kiçi mesele ýa-da kiçi jikme-jiklik däl, ýa-da ORF-iň bir ýerde obýektiwlik ýörelgesini bozandygyny aýyplamak
däl – mesele şunda: jemgyýetçilik hyzmaty efir berişi şeýle skandaly derňäp bilermi, munuň üçin güýji barmy we bu ýerde çäre
görmäge özüni arassalamak güýjüne eýemimi. Ýa-da biz 25-nji martdaky ZIB 2-de görkezilen iň soňky hasabat ýaly
syýasy narratiwde galýan ORF bilen ýüzbe-ýüz bolýarys.
Dogrusyny aýtsam, ony synlanyňda hiç zat üýtgemedi diýmeli.
Emma men ORF-iň häzirki ýagdaýda şeýle hereket etmeginiň gowy sebäbi bardygyna ynanýaryn,
sebäbi ol öz hereketlerini düşündirmäge mejbur bolar.
Şol wagt hökümet we ORF bizi bu ýagdaýa mejbur edendigini göz öňüne getirmeli.
Bu tutuş koronawirus işi hiç haçan adamlaryň saglygyny goramak hakda däldi. Maksat asla şol däldi.
Bu, ahyrynda mümkin boldugyça köp adamy bu Covid-19 sanjymyny aldyryp, adamlary dolandyrmak we ilaty
çäklendirmek barada boldy. Şonuň üçin maksat şol eken.
Hormatly tomaşaçylar, ORF-niň teleýaýlymçysy Armin Wolfyň metbugat ýygnagy wideosyndaky nädogry hereketleri barada Aleksandr
Todor-Kostiçiň goşmaça teswirlerini diňlemäge arzyýar. Onuň ORF-e bildiren tankydy beýleki gatnaşan adamlara hem degişlidir:
Ilki saýlanan ähli sebit häkimleri bilen hyzmatdaşlyk edýän sebit direktorlary barada näme diýip bilersiňiz?
Bu hasabat üçin jogapkär bolan beýleki redaktorlar barada näme diýsek, olar bu umumy pikirde ylalaşyga gelipdiler?
ORF gözegçilik edarasy bolmaly, ýöne bu roly ýerine ýetirmekde gaty uzak. Ol diňe federal hökümetiň däl,
eýsem derman senagatynyň hem agenti. Muny togtatmaly.
Eger biz mejbury ORF lisenziýa töleglerini tölemäge mejbur edilsek, biz tarapsyz
habar berilmegini garaşmak hukugyna eýediris.
Emma ORF bu zatdan şonça uzakda durýar welin, geljek birnäçe ýylyň içinde munuň bolmagyna garaşylmaýar.
Menem ORF lisenziýa tölegine garşy bolan ilaty goldaýan bir platformada wekilleşdirilýärin.
Men diňe şunu aýdyp bilerin: ORF doly redaksiýa we gurluş reformasyndan geçmedikçe,
jemgyýetçilik hyzmaty wezipesini ýerine ýetirip bilmez.
Başlar kesilmeli. Bir zat esasy derejede üýtgemeli. Kosmetiki çäreler munuň üçin ýeterlik däl.
Awtor, alym we lukman Dr. Andreas Sönnichsen çäreleri başyndan bäri tankyt etdi, soňra hem
sanjym hem-de adamlaryň bejergisini tankyt etdi.
Dr Andreas Sönnichsen: Hanymlar we jenaplar, RKI protokollary arkaly häzir ýüze çykarylan zat hakykatdanam haýran galdyryjy.
Men 2020-nji ýylyň 20-nji martyny ýatda saklaýaryn. Awistriýada karantin diňe dört gün bäri girizilipdi. Germaniýada
karantin karary kabul edilipdi, ýöne heniz durmuşa geçirilipdi.
Meniň ýolbaşçylygymda, Germaniýanyň subutnamalara esaslanan medisina toru hökmünde biz ilkinji beýanatymyzy
çap etdik. Başlyk bilen çap edildi: Subutnama nirede?
Hem-de bu soraglar hakykatdan hem RKI-nyň içinde soraldy.
Men muny örän haýran galdyryjy diýip bilýärin.
Men biraz razylaşmaýaryn, sebäbi RKI hakykatdanam – Lauterbach doly hakly – iň aşaky bölümlerde ajaýyp ylmy işler geçirdi.
Olar hemmesini dogry etdiler, ýöne hemmämiziň bilşimiz ýaly, balyk başyndan ýaman ys edýär.
Ony, aýdylyşy ýaly, RKI ýolbaşçylygy we RKI-niň işine hakyky gözegçilik edýän syýasy gurama ünsden gaçyrdy;
ýagny RKI-niň aşaky derejeli bölümleriniň hakykatdan aýdanlarynyň düýbünden tersine hereket etdiler.
Markus Haintz advokatdyr we başyndan bäri koronawirus çäreleriniň işjeň tankytçysy bolup gelýär.
Ol belli bir wagt bäri žurnalist hökmünde işleýär we Haintz.Media onlaýn portalyny üstünlikli dolandyrýar. Markus
Haintz: Ilki bilen men Aleksandr bilen ylalaşmaly.
RKI özü esasan gowy iş alyp barýar. Sorag şundan ybarat: bu syýasy taýdan nähili durmuşa geçirilýär?
Şonuň üçin RKI-de berlen sanlaryň, maglumatlaryň we faktlaryň köpüsi häzirki wagtda dogry.
Mesele diňe syýasy täsirde, sebäbi RKI iň ýokary federal häkimýetdir.
We ORF soňra RKI we Federal Saglyk Ministrliginiň hem şol bir zat diýýändigini aýdanda
– Federal Saglyk ministrligi we Federal Saglyk ministri RKI-e görkezme berip bilerler.
Şonuň üçin federal hökümet ahyrsoňy RKI arkaly gürleýär ýa-da gürläpdir. Muny bellemek örän möhümdir.
Muny anyklamakda gyzyklanma bolmazlygynyň sebäbi düýbünden düşnükli: sebäbi hemmeler gatnaşdy –
metbugatda, syýasatda, kazyýetde we ykdysadyýetde.
Köp adam bu koronawirus krizisine, ýalňyşlyk bilen koronawirus pandemisi diýlip atlandyrylýan waka bilen
ylalaşdy, şonuň üçin bu ýerde düşündiriş umyt etmek örän kyn.
Sen munuň barada pikir etmeli: ony nähili ýerine ýetirersiň?
Ilki bilen, men köplenç aýdyşym ýaly, habarlylygy ýokarlandyrmak wezipesini jogapkär adamlara goýmaly däldiris.
Her zatdan öň, biz olary jenaýatçylaryň eline goýmaly däldiris. Bu jenaýatçylaryň köpüsi henizem wezipesinde galýar.
Sud ulgamy bilen hem ýagdaý şoňa meňzeýär; olar hemmesi hem goşulyp oýnadylar we eger azat metbugat we raýat
jemgyýeti ýeterlik ses çykarmasa we ahyrynda gürlemese, indiki gezek hem goşulyp oýnap bilerler.
Men henizem şony ýatlaýaryn. Köp adamlar üçin diňe: "Hawa, men hem muny şeýle görip bilerin, ýöne men
gürlemäge gaýrat edip bilmeýärin" diýmek ýeterlik däl.
Men soňky wagtlarda bu ýagdaýy ýene-de hukukçylaryň arasynda gördüm.
Köp adamlar aýdýarlar: "Hawa, men pikir edýärin, käbir adamlaryň we meniň edýän işimiz ajaýyp. Biz hemmämiz siziň arkasynda
durýarys." Emma bu kömek etmeýär. Biz siziň ýanyňyzda durmaly.
Hakykatdanam uly mesele, henizem gaty az adamlar ses çykaryp çykyş edýär.
We biz geljek üçin muny öwrenmeli.
Elbetde, erkin metbugaty hem goldamak möhümdir, sebäbi ahyrynda olar ses salgyjydyr.
Biz bilen işleşýän adamlara, şol sanda däp bolan metbugatda, döwrebap metbugatda we jemgyýetçilik hyzmaty efir
berişinde işleýänlere ýene bir gezek düşnükli görkezmeli: siziň işiňiz habar bermekdir, adamlary täzeden terbiýelemek däl.
Syýasat bilen meşgullanmak siziň işiňiz däl.
Adamlara habar bermek we olara öz pikirlerini emele getirmek mümkinçiligini döretmek siziň wezipiňizdir.
Bu metbugatyň işi.
Diňe syýasy kömekçi bolmak we häzirki pursatda syýasy taýdan islenýändigi üçin zatlary ýola goýmak däl.
Demokratiýada aç-açanlyk gerek.
Eger biziň adymyzdan çykyş edýän döwlet biziň hukuklarymyzy elden almak isleýän bolsa, onda ol öz hereketlerini esaslandyrmaly.
Soňra men munuň üçin açyk-aýdyň esaslandyryşyny görmek isleýärin, we bu gapylar ýapyk ýagdaýda bolup bilmez, redaktirlenen
protokollar bilen hem bolup bilmez, bu açyk diskussiýada bolmaly.
Munuň üçin bize media gerek, bize döwlet mediasy gerek we bize garaşsyz media hem gerek.
Hormatly tomaşaçylar, garaşylan ýaly, bu WIR EMU metbugat ýygnagy ORF we beýleki esasy media
serişdeleri tarapyndan düýbünden ünsden düşürildi.
Bu, iň bolmanda, hususy Servus TV kanalında gysgaça agzalmaga mynasypdy.
Emma AUF1, RTV we Info-DIREKT ýaly täze media serişdeleri habar bermek borjyny ýerine ýetirdiler.
Olar bu barada çalt we ýerlikli habar berdiler, Kla.TV häzir hem şeýle edýär.
Bu efiriň aşagynda doly metbugat ýygnagyna girip bilersiňiz.
Doly aýlaňy tamamlamak üçin öňde agzalýan iki uclukly gylyç henizem üstümizde asylýar.
Bu: EITHER ORF-lisensiýa tölegleriniň hökmany bolmagyny ýok etmek – tölemegi ret edýänler
barada jenaýat işiniň açylmagyna getirip biler.
Ýa-da tölegi tölemegi dowam etdirmek – özüňi sud jogapkärçiligine çekilmäge duçar edýärsiň, sebäbi jenaýat
işlerine maliýe gatnaşmagy kanun bilen gadagan edilendir.
ORF bilen nähili başa çykýarsyňyz?