Գերմանիայում հոգեբուժության կողմից մարդու իրավունքների խախտումների հանձնաժողովը (KVPM) հինգ տասնամյակ անխոնջորեն
աշխատում է հոգեբուժության երբեմն դաժան պրակտիկաների զոհերի օգտին։
Հանձնաժողովը փաստագրել, բացահայտել և հաջողությամբ վերացրել է անթիվ հոգեբուժական չարաշահումներ։
Այն պահանջում է անհապաղ վերացնել հարկադրական հոգեբուժական պրակտիկաները, ինչպիսիք են էլեկտրշոկային թերապիան, ֆիզիկական
սահմանափակումները և հոգեբանական ազդեցություն ունեցող վտանգավոր կողմնակի ազդեցություններով դեղամիջոցների հարկադրական կիրառումը։
2024 թվականին ամերիկյան քույր կազմակերպության՝ Մարդու իրավունքների քաղաքացիական հանձնաժողովի (CCHR)
«Փսիխիատրիա. Օգնության փոխարեն՝ մահ» միջազգային շրջագայող ցուցահանդեսը ցուցադրվելու է ամբողջ աշխարհում և Եվրոպայում։
Տասնչորս ցուցադրական պանելներ ներկայացնում են վնասակար հոգեբուժական պրակտիկաների
քրոնոլոգիան՝ սկսած դրանց սկզբից մինչև մեր օրերը։
2024 թվականի ապրիլին ցուցահանդեսը հաջողությամբ ցուցադրվեց Շտուտգարտում։
Այցելուները կարող են դիտել 14 մրցանակակիր փաստագրական ֆիլմեր, որոնցում հանդես են գալիս 160 փորձագետներ և խնդրով տուժած մարդիկ։
Այն լուսաբանում է հոգեբուժական արդյունաբերության կողմից որոշ հոգեկան խանգարումների, որոնցից մի քանիսը կեղծ
են, շուկայավարումը և վտանգավոր հոգեներգործուն դեղերի միլիարդավոր ֆունտ ստերլինգների բիզնեսը։
Ցուցահանդեսը «Փսիխիատրիա. Օգնության փոխարեն՝ մահ» ներկայումս ցուցադրվում է Մյունխենում մինչև 2024 թվականի հունիսի 10-ը։
Այն նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես պաշտպանել ինքներդ ձեզ հոգեբուժական չարաշահումներից։
Փորձագետների և տուժածների հետ անցկացված հարցազրույցները հազվագյուտ պատկերացում են տալիս
անմարդկային հոգեբուժական պրակտիկաների մասին։
Kla.TV-ն այնուհետև կհեռարձակ հարցազրույց հեղինակ, բժիշկ և հոգեթերապևտ դոկտոր Յոզեֆ Զեհենթբաուերի հետ, ինչպես նաև
հարցազրույց Ռոբերտի հետ, ով մանկության տարիներին հոսպիտալացվել է հոգեբուժարան և հոգեներգործիչ դեղերով հանգստացվել է։
Ամբողջական «Տպավորությունները կարող են մոլորեցնող լինել – հայացք հոգեբուժությանը» փաստագրական ֆիլմը
պարունակում է այս և այլ հարցազրույցներ և հասանելի է դիտման համար KVPM-ի կայքում՝ www.kvpm.de։
Իմ անունն է Յոզեֆ Զեհենթբաուեր։ Ես բժիշկ և հոգեթերապևտ եմ, և աշխատում եմ նաև որպես հոգեթերապևտ և մի քանի
գրքերի հեղինակ, որոնք թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։
Այսպիսով, ես կասեի, որ Գերմանիայում գործող դպրոցական հոգեբուժական համակարգը մարդկանց նկատմամբ
հիմնովին սխալ, նույնիսկ արհամարհական մոտեցում ունի։
Եվ սա հիմնված է այն փաստի վրա, որ տառապանքի յուրաքանչյուր ձև, հոգեկան տառապանքի յուրաքանչյուր
ձև հայտարարվում է հիվանդություն։ Բայց դա սխալ է։
Կան խորը մարդկային տառապանքներ, որոնք ոչ մի առնչություն չունեն հիվանդության հետ, այլ մարդկային գոյության մի մասն են և
չեն պահանջում հոգեբուժական կամ դեղաբուժական միջամտություն։
Բայց ավելի շուտ՝ կարեկցող մոտեցում, բարեգործական, սիրառատ վերաբերմունք այս անձի նկատմամբ, ով ճգնաժամի մեջ է
ապրում, այո, նրանց հետ կապ հաստատելն ու օգնելը։ Ահա։
Հիպոկրատական երդումը նշանակում է, որ հիմնական սկզբունքն այն է, որ մարդուն չպետք է վնաս հասցվի։
Եվ այս սկզբունքը հոգեբուժության մեջ անշուշտ շատ, շատ հաճախ խախտվում է։
Այո, եթե լուրջ կյանքի խնդիրներ ունեցող հիվանդը դիմի հոգեբույժի օգնություն ստանալու համար, նա մեծ հավանականությամբ կհանդիպի
բժշկի, ով քիչ ժամանակ ունի և ով պատասխանում է դեղորայքով։
Նա կարճ ժամանակում իրավիճակը գնահատելուց հետո նրան դեղատոմս է տալիս։
Ես կասեի, որ Գերմանիայում հոգեբուժության վատ համբավը արդարացված է, քանի որ հոգեներգործուն դեղերը չափազանց
թեթևամտորեն են կիրառվում, ինչն հանգեցնում է ազատության սահմանափակման և մարդկային արժանապատվության ոտնձգությունների։
Անտիդեպրեսանտները ունեն կողմնակի ազդեցություններ, բավականին շատ, այո։
Իհարկե, կան նաև կողմնակի ազդեցություններ, որոնք մարդը կարող է նկատել կամ կասկածել միայն տարիներ անց։
Նեյրոլեպտիկները սկզբնականում մշակվել են այնպես կոչված հոգեկան խանգարումներ՝ հոգեբանական խանգարումներ բուժելու համար, սակայն
դրանք ունեն բազմաթիվ ռիսկեր և կողմնակի ազդեցություններ, որոնց մի մասը մշտական է՝ շարժողական խանգարումներ, դեմքի
մկանների կծկումներ և նմանատիպ ախտանիշներ կամ թքարտադրության ավելացում, նույնիսկ շատ երիտասարդների մոտ։
Ես կասեի, որ դեղորայքը՝ նեյրոլեպտիկների դեղատոմսային տեսակը, պետք է զգալիորեն սահմանափակվի;
սկզբունքորեն դրանք չպետք է տրվեն տարեց մարդկանց։
– «Հին» ասելով նկատի ունեմ 70, 75, 80 և ավելի տարիք ունեցողներին, և դրանք նույնպես չպետք է տրվեն երեխաներին կամ դեռահասներին։
Ես չեմ կարծում, որ գոյություն ունի որևէ բժշկական ոլորտ, եթե անգամ ուզում ես հոգեբուժությունը համարել բժշկություն, որը
ֆարմացևտիկական արդյունաբերության կողմից այնքան ուժգին ազդեցության տակ լինի, որքան հոգեբուժությունն է։
Առաջին հերթին, հոգեբույժները այլ գաղափար չունեն, թե ինչպես դիմակայել այս մարդկային տառապանքին, և երկրորդ՝ Եվրոպայում և
Ամերիկայում գործում է ամենազորեղ դեղագործական արդյունաբերությունը, որը ցանկանում է մարդկանց շատ գումարով
վաճառել իր արտադրած գունավոր դեղահաբերն ու շահույթ ստանալ։
Ֆարմացևտիկական արդյունաբերությունը առաջարկում է ավելի ու ավելի շատ։
Եվ զարմանալի է, որ դեղագործական արդյունաբերության շուկայում ներկայացվող նոր դեղերը անսովորաբար թանկ են։
Այսինքն՝ այստեղ խոսքը միլիոնների մասին չէ, այլ միլիարդների շահույթի մասին, այո։
Եվ հոգեբուժությունը, որոշ իմաստով, դառնում է ծառա, նույնիսկ գործադիր մարմին։
Իհարկե կան մարդիկ, որոնք ծանր վիճակում են, որոնց ընկալումը փոխվում է, որոնք ծանր դեպրեսիայի
մեջ են, որոնք ուզում են ինքնասպան լինել, այո։
Բայց դա չի նշանակում, որ պետք է բանտարկենք այս մարդկանց, լցնենք նրանց հոգեմետ դեղերով, հնարավոր է՝ ճանաչենք նրանց իրավական
անգործունակ կամ սահմանենք որևէ տեսակի օրինական խնամակալություն, հրամայենք պարտադիր բուժում, սահմանափակենք նրանց
ազատությունը, օրինակ՝ կապենք նրանց մահճակալի հետ։ Փոխարենը մենք պետք է նրանց առաջարկենք մարդասիրական օգնություն։
Մարդկային տառապանքը պետք է անդրադարձվի, և մարդկանց պետք է արձագանքել։
Բայց դրա համար ձեզ թռչնաբուծարաններ պետք չեն, և, անշուշտ, ոչ էլ ավելի ու ավելի շատ թռչնաբուծարաններ։
Նաև օգտակար չէ տարբերակել դեպրեսիայի 20, 30 կամ 50 տարբեր ձևերը։
Սա ոչ ոքի չի ծառայում, բացի հոգեբույժից, ով կարող է այնուհետև նշանակել թվացյալ հատուկ նպատակային դեղեր։
Պետք է այլ պատասխան։ Եվ այդ այլ պատասխանը հոգեբուժության ոլորտում չէ։
Ես կասեի, որ հոգեբուժությունը նույնպես պետք է վերացվի առանց փոխարինման։
Իմ ճակատագիրը սկսվեց, երբ ինձ ինը տարեկան էր, ասած անգլերենով։
Ես այնտեղ ընդունվեցի Տյուբինգենի հոգեբուժական կլինիկայում զննություն անցնելուց հետո։
Հոգեբույժը ինձ վարքային խանգարումներով և վարքային անոմալիաներով տառապող, միշտ ուշադրության կարիք ունեցող երեխա էր համարում։
Ինձ, ասում են, դժվար երեխա եմ։
Ինձ ավելի հարմար կլիներ մտավոր հաշմանդամ երեխաների համար նախատեսված մեկ այլ դպրոց, քանի
որ, ինչպես են ասում, ես չեմ կարող սովորել։
Ես մաթեմատիկայում դժվարություններ ունեի, ուղղակի ասած՝ ես լրիվ հիմար էի, լրիվ իդիոտ՝ ուղղակի ասած։
Երբ փոքր երեխա էի, ինձ կապեցին մահճակալիս, տվեցին բետա-արգելակիչներ, ներարկումներ, հոգեներգործուն դեղեր
հանգստացնելու համար, տվեցին Զիպրեքսա, Ականիտոլ՝ ընդհանրապես լցրին ինձ հոգեներգործուն
դեղերով ու հաբերով, որոնք ստիպված էի ընդունել։
Եվ եթե ես դրանք չէի կուլ տա, ինձ ստիպեցին՝ բռնեցին գլուխս, բերանս ու վիզս հետ քաշեցին և ասացին. «Հիմա կուլ տուր դրանք!»
Նրանք ասացին, որ դա կօգնի ինձ դառնալ ավելի անկախ, ավելի կայուն և ավելի ինքնավստահ։
Փոխարենը տեղի է ունեցել հակառակը։
Ինքնավստահություն ձեռք բերելու փոխարեն ես դարձել եմ ավելի անհանգիստ; հանգստանալու փոխարեն՝ ավելի ագրեսիվ; մտածող և մի
փոքր ավելի երջանիկ դառնալու փոխարեն՝ անընդհատ արցունքոտ եմ եղել։
Ես հանկարծ լսեցի ձայներ հոգեներգործուն դեղերի պատճառով, հանկարծ ունեցա վնասատուներ
հոգեներգործուն դեղերի պատճառով։ Ես դա հիշում եմ։
Հանկարծ ես օձեր տեսա և այլևս չհամարձակվեցի հեռախոսին դիպչել։
Իմ սենյակում հանկարծ տեսա մարդկանց, որոնք իրականում այնտեղ չէին, կամ լսեցի ձայներ, որոնք ասում էին՝ արա սա, արա դա, արա սա…
Նրանք գրեթե խելագարեցին ինձ։ Ես այլևս ինքս ինձ չէի։
Ես այլևս այն անհոգ երեխան չէի, ինչպիսին էի մինչև հոգեբուժական բաժանմունք գալը – ես մեքենա էի։
Ես քայլում էի ռոբոտի պես, խոսում էի համակարգչի պես, և իմ բոլոր շարժումները այլևս իմը չէին։ Դա կարծես հիպնոզի տակ լինեի,
տրանսի մեջ, ամբողջովին խելագարված, կարծես այդպես էլ քայլեի։
Դու չես կարող պատկերացնել։
Դա ստիպեց ինձ սկսել թրթռալ, իմ խոսքը վատթարացավ, ես սկսեցի սովորել ավելի դանդաղ, և սկսեցի ունենալ կծկումներ։
Ես կարող եմ հիշել մի քանի դեպքեր, երբ փրփուրը դեռ դուրս էր գալիս իմ բերանից։
Այնուհետև գիշերը, երբ ուզում էի քնել, սարսափելի երազներ էի տեսնում և ինձ քաշեցին անկողնուց։
Այն ասաց՝ «Անցնել հաջորդ չափաբաժնին»։
Ես այլևս չէի կարող վստահել մորս, չէի կարող վստահել ծնողներիս, չէի կարող վստահել եղբայրներիս ու քույրերիս…
Եվ երբեք, երբ ուզում էի ինչ-որ բան ասել, ինձ անմիջապես ներարկում էին, որպեսզի լուռ մնայի։
Սա հոգեբուժությունն է՝ դժոխք ապրելը…! Լավ, ինչ կարող եմ ասել՝ վատ է, ավելի վատ չի կարող լինել։
Փսիխիատրիան սպանում է! Եվ մենք պետք է ոտքի կանգնենք, մինչև չուշ լինի!