Komite mpo na Kobukama ya Makoki ya Bomoto na nzela ya Psychiatrie na Allemagne (KVPM) esali mosala makasi mpe kozanga
kopema na boumeli ya mibu ntuku mitano mpo na bato oyo bazokaki na misala ya mabe ya
psychiatrie, oyo mbala mosusu ezalaka ya bonyama.
Commission ekomisi, emonisi polele mpe elongoli na elonga bonyokoli ebele ya makanisi.
Esengi ete básukisa mbala moko misala ya makasi na psychiatrie lokola thérapie ya choc électrique, kokanga nzoto,
mpe kopesa na makasi bankisi oyo ebongolaka makanisi mpe ezali na ba effets secondaires ya likama.
Na mobu 2024, etalaka ya mobembo ya mokili mobimba "Psychiatry: Liwa na esika ya Lisalisi" ya lingomba-ndeko ya
Amerika, Citizens Commission on Human Rights (CCHR), ekolakisanama na mokili mobimba mpe na Eropa.
Bapaneli zomi na minei ya bolakisi elakisi molongo ya ntango ya misala ya mabe ya psychiatrique,
banda na ebandeli na yango kino na mokolo ya lelo.
Na sanza ya minei 2024, etalaka emonanaki na elonga na Stuttgart.
Bapaya bakoki kotala ba documentaires 14 oyo ezuaki mbano, oyo ezali na bato ya mayele
160 mpe bato oyo likambo yango etali bango.
Emonisi polele lolenge industrie ya psychiatrique mpe mombongo ya bamiliare ya ba nkisi ya psychotrope ya
likama bazali kosala marketing ya bokono ya makanisi, oyo ndambo na yango ezali ya lokuta.
Etalaka "Psychiatrie: Liwa na esika ya lisalisi" ezali komonisama sikoyo na Munich kino na mokolo ya 10 sanza ya motoba 2024.
Emonisi mpe ndenge ya komibatela na bonyokoli ya makanisi.
Masolo na bato ya mayele mpe na baye bazali na likambo yango epesi biso lolenge ya komona, na ndenge oyo
emonanaka mingi te, misala ya mabe mpe ya kozanga bomoto oyo basalaka na bato ya maladi ya makanisi.
Na nsima, Kla.TV ekolakisa interview na mokomi, monganga mpe psychothérapeute Dr Josef Zehentbauer, mpe lisusu interview na
Robert, oyo bakotisaki ye na lopitalo ya bato ya maladi ya makanisi ntango azalaki mwana mpe bapesaki ye nkisi ya kolalisa.
Documentaire mobimba "Appearances Can Be Deceptive – A Look Inside Psychiatry" ezali na ba interviews oyo mpe misusu, mpe
okoki kotala yango na site internet ya KVPM na www.kvpm.de.
Nkombo na ngai Josef Zehentbauer. Nazali monganga mpe psychothérapeute, mpe nasalaka lisusu lokola psychothérapeute mpe
mokomi ya babuku ebele, oyo ebongolami na nkota ndenge na ndenge.
Na yango, nakoloba ete système ya psychiatrique ya biteyelo na Allemagne ya lelo oyo ezali na likanisi oyo
ezali kosambisa bato mabe na mozindo mpe kutu kotiola bango.
Mpe yango esimbami na likanisi ete lolenge nyonso ya mpasi, mpasi nyonso ya makanisi,
elobamaka ete ezali bokono. Kasi yango ezali mabe.
Ezali na bampasi ya mozindo ebele ya bomoto oyo ezali na boyokani te na bokono, kasi ezali nde eteni ya bomoto mpe
esengeli te na lisalisi ya monganga ya bongo to na nkisi.
Kasi nde, ezali ya komitya na esika ya moto, na motema ya bolingo mpe ya kosunga mpo na moto oyo azali na
mpasi, ɛɛ, kosolola na ye mpe kosunga ye. Yango wana.
Ndai ya Hippocrate elingi koloba ete mobeko ya liboso ezali ete esengeli te kosala moto mabe.
Mpe likanisi oyo ebukanaka solo mbala na mbala mingi mpenza na psychiatri.
Iyo, soki moto oyo azali na mokakatano monene na bomoi akende epai ya monganga ya makanisi mpo na koluka
lisalisi, ezali na likoki monene akutana na monganga oyo azali na ntango mingi te mpe apesi ye kaka nkisi.
Apesí ye ordonnance sima ya kotala likambo noki-noki.
Nalingaki koloba ete lokumu mabe oyo psychiatrie ezali na yango na Allemagne ezali na ntina, mpo bankisi ya
psychotrope basalelaka yango na pɛtɛɛ mingi, yango ememaka na kolongolama ya bonsomi mpe kobukama ya lokumu ya bomoto.
Bankisi ya konyokwama na makanisi ezalaka na ba effets secondaires, ebele mpenza.
Ya solo mpe, ezalaka na ba effets secondaires oyo moto akoki komona to kokanisa kaka sima ya bambula.
Ba neuroleptiques esalemaki na ebandeli mpo na kosalisa ba psychoses, elingi koloba bokono ya makanisi, kasi ezali na makama
ebele mpenza mpe ba effets secondaires, oyo mosusu etikalaka libela, lokola bokono ya koningana, kosala
bilongi ya mabe mpe bilembo mosusu ya ndenge wana, to kobimisa nsoi mingi, ata mpe epai ya bilenge.
Nalingi koloba ete nkisi yango, oyo babengaka ba neuroleptiques, esengeli bákanga yango makasi;
na mobeko, basengeli kopesa yango na bampaka te.
– Na 'bakolo' nalingi koloba bato ya mibu 70, 75, 80 mpe koleka, mpe esengeli mpe te kopesa yango na bana to bilenge.
Nakanisi te ete ezali na etape moko ya monganga, ata soki olingi kotanga psychiatri lokola monganga, oyo ezwami
na bopusi monene ya industrie ya nkisi koleka psychiatri.
Ya liboso, ba psychiatres bazali na likanisi mosusu te ya ndenge ya kosilisa mpasi oyo ya bato, mpe ya mibale, ezali na industrie
pharmaceutique ya makasi mingi na Eropa mpe na Amerika oyo elingi kotekela bato ba pilili na yango ya
langi-langi na ntalo ya likolo mpo na kozwa matabisi.
Industrie ya nkisi ezali kopesa mingi koleka.
Mpe likambo ya kokamwa ezali ete bankisi ya sika oyo ba kompani ya bankisi bazali
kobimisa na zando ezali talo makasi koleka ndelo.
Bongo, tozali kolobela ba millions te awa, kasi ba milliards ya matabisi, ɛɛ.
Mpe psychiatri ekomaka, na ndenge moko, mosaleli, ata mpe ebonga ya bokambi.
Ya solo, ezali na bato oyo bazali na mpasi ya makasi, oyo makanisi na bango ebongwani, oyo
bazali na mawa makasi, oyo balingi komiboma, ɛɛ.
Kasi yango elingi koloba te kokanga bato oyo, kotondisa bango nkisi ya makanisi, mbala mosusu koloba ete bazangi makoki ya
kosala makambo na miso ya mobeko to kotia bango na nse ya bokɛngɛli ya mibeko, kotinda bango na makasi mpo na kozwa
lisalisi, kokanga bango, elingi koloba, kokanga bango na mbeto. Kasi, esengeli nde topesa bango lisalisi na lolenge ya bomoto.
Bonyokoli ya bato esengeli kotalelama mpe bato basengeli koyanola bango.
Kasi ozali na mposa ya ba tiroirs te mpo na yango, mpe solo mpenza, mpo na yango te ya kobakisa ba tiroirs ebele.
Eza mpe na litomba te kokesenisa kati na mitindo ntuku mibale, ntuku misato to ntuku mitano ekeseni ya depression.
Yango ezali na litomba mpo na moto moko te, longola kaka monganga ya bongo, oyo akoki bongo kokomela
moto nkisi oyo emonani lokola esalemi kaka mpo na ye.
Esengeli na eyano mosusu. Mpe eyano wana mosusu ezali te na makambo ya monganga ya makanisi.
Mpe nalingaki koloba ete psychiatri mpe esengeli kolongolama kozanga ete bakitisa yango na eloko mosusu.
Elembo na ngai ebandaki ntango nazalaki na mibu libwa, mpo na koloba yango na Lingelesi.
Bakɔtisaki ngai kuna nsima ya kotala ngai na lopitalo ya bato ya makanisi na Tübingen.
Monganga ya bɔɔngɔ amonaki ngai lokola nazalaki na bizaleli ya mobulu mpe ya kokamwa, mwana
oyo azalaki ntango nyonso na mposa ya likebi.
Balobaka ete nazali mwana ya mpasi.
Ekozala malamu koleka mpo na ngai na eteyelo mosusu ya bana oyo bazali na bokono ya
makanisi, mpo balobaka ete nakoki koyekola te.
Nazalaki na mikakatano na mathématique, mpo naloba polele: nazalaki zoba mpenza, zoba monene – mpo naloba polele.
Ntango nazalaki mwana moke, bakangaki ngai na mbeto, bapesaki ngai ba beta blockers, ba injections, bapesaki ngai nkisi ya
psychotrope mpo na kolalisa ngai, bapesaki ngai Zyprexa, bapesaki ngai Acanitol – na mokuse, batondisaki nzoto na ngai na
nkisi ya psychotrope mpe ba comprimés, oyo esengelaki nakamata.
Mpe soki namɛ́ki bango te, batunisaki ngai – babendaki motó, monɔkɔ mpe nkingo na ngai
na sima mpe balobaki, "Sikawa milia bango!"
Balobaki ete ekosalisa ngai nakoma na lipanda mingi, na bomoi ya kimya, mpe namitiyela motema mingi.
Kasi, ekeseni na yango nde esalemi.
Na esika ya komitiela motema mingi, nakomi na motema likoló; na esika ya kokita motema, nakomi na nkanda makasi; na esika ya
kokanisa malamu mpe kozala na esengo moke, nazali kaka kolela.
Nayokaki na mbalakaka mingongo mpo na nkisi ya bongo, nazalaki na banyama ya mike ya bosoto na nzoto na
mbalakaka mpe mpo na nkisi ya bongo. Nakanisi yango.
Na mbala moko namonaki banyoka mpe nakamataki lisusu mpiko te ya kosimba telefone.
Na shambre na ngai, na mbala moko namonaki bato oyo bazalaki mpenza te, to nayokaki mingongo
ezali koloba, sala oyo, sala wana, sala oyo...
Bango balingaki kokómisa ngai ligboma. Nazalaki lisusu ngai moko te.
Nazalaki lisusu te mwana oyo azalaki na mitungisi te lokola nazalaki liboso nakoma awa na (esika ya
bato ya maladi ya makanisi) – nazalaki lokola masini.
Nazalaki kotambola lokola robɔ, koloba lokola ordinatɛrɛ, mpe nyonso nazalaki kosala ezalaki lisusu ya ngai te. Ezalaki lokola
nde bazalaki kosalela ngai magie, to lokola nazalaki na ndɔtɔ ya makasi, to mpe lokola nazalaki
na mayele te, mpe nazalaki kaka kotambola bongo.
Okoki kokanisa te.
Epesaki ngai kokakatana na maloba, ndenge na ngai ya koloba ebebaki, nakomaki koyekola
malembe koleka, mpe nabandaki kozwa ba crise.
Nakundoli mwa makambo mosusu oyo fulufulu ezalaki naino kobima na monoko na ngai.
Bongo na butu, ntango nalingaki kolala, nazalaki komona bandoto ya mabe mpe bazalaki kobenda ngai na mbeto.
Elobaki: "Tokende na dose elandi."
Mpe nakokaki lisusu kotiyela mama na ngai motema te, nakokaki lisusu kotiyela baboti na ngai motema te,
nakokaki lisusu kotiyela bandeko na ngai motema te...
Mpe tango nyonso soki nalingaki koloba eloko, bazalaki mbala moko kotuba ngai nkisi mpo na kokanga ngai monoko.
Yango nde psychiatrie: komona lifelo...! Bon, oyo kaka nakoki koloba ezali ete ezali mabe, ekoki te kozala mabe koleka.
Psikiatri ebomaka! Mpe tosengeli kotelema liboso ete eleka ngonga!