WEBVTT

00:00.466 --> 00:05.345
IKhomishoni yokuPhulwa kweLungelo loLuntu yiPsychiatry eJamani
(KVPM) isebenze ngokungadinwayo

00:05.345 --> 00:11.643
kangangamashumi amahlanu eminyaka isemele amaxhoba ezenzo
ze-psychiatry ezithi maxa wambi zibe nenzala.

00:11.643 --> 00:18.260
IKhomishoni iye yarekhoda, yatyhila kwaye yachitha
ngempumelelo ukuxhatshazwa okungenakubalwa ngokwengqondo.

00:18.260 --> 00:23.863
Ifuna ukupheliswa kwangoko kweenkqubo zonyango lwengqondo
ezinyanzelisayo ezifana nonyango lwe-electroshock, ukubotshelelwa

00:23.863 --> 00:27.780
ngokwasemzimbeni kunye nokunyanzeliswa
kokusetyenziswa kwamachiza achaphazela ingqondo

00:27.780 --> 00:31.063
aneziphumo ebezingalindelekanga eziyingozi.

00:31.063 --> 00:38.108
Ngo-2024, umboniso ohambahambayo wamazwe ngamazwe "Psychiatry:
Ukufa Endaweni Yoncedo" ovela kumbutho ongudade

00:38.108 --> 00:45.056
waseMelika i-Citizens Commission on Human Rights
(CCHR) uza kuboniswa kwihlabathi jikelele nakwiiYurophu.

00:45.056 --> 00:50.423
Iiphaneli zokubonisa ezilishumi elinesine zibonisa
ulandelelwano lwexesha lezinto zonyango lwengqondo

00:50.423 --> 00:54.656
eziyingozi, ukusukela ekuqaleni kwazo kude kube namhlanje.

00:54.656 --> 01:00.070
Ngo-Epreli ka-2024, umboniso
wabonakaliswa ngempumelelo eStuttgart.

01:00.070 --> 01:04.459
Abakhenkethi banokubukela iidocumentary ezili-14
eziphumelele amabhaso, ezibonisa iingcali

01:04.459 --> 01:07.389
ezili-160 kunye nabantu abachaphazelekayo yile ngxaki.

01:07.389 --> 01:13.040
Ikhanyisa ngentengiso yezifo zengqondo
nezingamanyala, kunye neshishini leebhiliyoni zeeponti

01:13.040 --> 01:17.316
elibandakanya amachiza anobungozi achaphazela ingqondo.

01:17.316 --> 01:25.483
Umboniso "Psychiatry: Ukufa Endaweni Yoncedo" uboniswa
okwangoku eMunich kude kube ngomhla we-10 kuJuni 2024.

01:25.483 --> 01:30.463
Ikwabonisa nendlela yokuzikhusela
kulwaphulo lwezempilo yengqondo.

01:30.463 --> 01:34.504
Iingxoxo neengcali kunye nabo bachaphazelekileyo
zinika ukuqonda okunqabileyo malunga neendlela

01:34.504 --> 01:37.463
zonyango lwengqondo ezingalunganga ngokwasemntwini.

01:37.463 --> 01:44.370
I-Kla.TV iya kuthi ke isasaze udliwano-ndlebe nombhali, ugqirha
kunye nomnyangi wengqondo uGqr. Josef Zehentbauer, kunye

01:44.370 --> 01:52.190
nodliwano-ndlebe noRobert, owangeniswa kwigumbi labagula
ngengqondo esengumntwana waza wathanjiswa ngamachiza angqondo.

01:52.190 --> 02:01.969
Idocumentary epheleleyo ethi "Appearances Can Be Deceptive – A
Look Inside Psychiatry" iqulathe olu dliwano-ndlebe kunye nolunye

02:01.969 --> 02:07.976
kwaye inokubukelwa kwiwebhusayithi ye-KVPM ku-www.kvpm.de.

02:10.876 --> 02:16.688
Igama lam ndinguJosef Zehentbauer. Ndingugqirha nomnyangi
wengqondo, kwaye ndisebenza njengomnyangi

02:16.688 --> 02:22.290
wengqondo nombhali weencwadi ezininzi,
eziye zangcanyathiselwa kwiilwimi ezahlukeneyo.

02:22.290 --> 02:29.959
Ngoko ke, ndingatsho ukuba inkqubo yangoku
yezonyango lwengqondo esikolweni eJamani inendlela esisiseko

02:29.959 --> 02:34.049
engalunganga, kwanenjikalankala, yokuphatha abantu.

02:34.049 --> 02:39.459
Kwaye oku kusekelwe kwinyaniso yokuba zonke iindlela
zokubandezeleka, zonke iindlela zokubandezeleka

02:39.459 --> 02:42.256
kwengqondo, zibhengezwa njengesigulo. Kodwa oko akulunganga.

02:42.256 --> 02:49.690
Kukho intlungu enzulu yomntu eninzi kakhulu engenanto
yakwenza nesigulo, kodwa iyinxalenye yokuba ngumntu kwaye

02:49.690 --> 02:53.954
ayifuni mpendulo yezonyango lwengqondo okanye yamachiza.

02:53.954 --> 03:03.518
Kodwa endaweni yoko, indlela enovelwano,
nesisa, enothando ngakulo mntu ophila kwimeko

03:03.518 --> 03:11.023
kaxakeka, ewe, ukusondela kuye nokumnceda. Yiyo leyo.

03:13.316 --> 03:22.710
Isifungo sikaHippocrates sithetha ukuba umgaqo
osisiseko kukuba akufuneki kwenziwe monakalo kumntu.

03:22.710 --> 03:29.709
Kwaye lo mgaqo ngokuqinisekileyo waphulwa
rhoqo kakhulu kwimfundiso yezifo zengqondo.

03:29.709 --> 03:41.021
Ewe, ukuba isigulana esinengxaki enzima ebomini siya kugqirha
wengqondo sifuna uncedo, kunokwenzeka kakhulu ukuba sidibane

03:41.021 --> 03:47.165
nogqirha ongenalo ixesha elaneleyo aze asabele ngokunika amayeza.

03:47.165 --> 03:52.250
Ummnika incwadi yamayeza emva kokuhlola imeko ngokufutshane.

03:52.250 --> 03:59.910
Ndingathi isidima esibi esinabo ubugqirha bengqondo eJamani
sisengqiqweni, kuba amayeza engqondo asetyenziswa

03:59.910 --> 04:09.140
ngokungakhathali kakhulu, nto leyo ekhokelela
ekurhwaphakweni kwenkululeko nasekunyhashweni kwesidima somntu.

04:11.008 --> 04:14.716
Iipilisi zokuthomalalisa uxinzelelo lwengqondo
zinempawu ezingathandekiyo, ezininzi kakhulu, eneneni.

04:14.716 --> 04:21.230
Ngokuqinisekileyo kukwakho neziphumo ebezingalindelekanga umntu
anokuthi aziqaphele okanye azirhanele kuphela emva kweminyaka.

04:21.230 --> 04:29.450
Ii-Neuroleptics ekuqaleni zayilelwa ukunyanga oko kubizwa ngokuba
yi-psychoses, oko kukuthi, iimeko zengqondo ezingxamisekileyo,

04:29.450 --> 04:35.872
kodwa zineengozi ezininzi kakhulu kunye neziphumo
ebezingalindelekanga, ezinye zazo zihlala zihleli,

04:35.872 --> 04:44.063
ezifana neengxaki zokushukuma, ukugweba kobuso neempawu
ezifanayo, okanye ukukhenkca, nkqu nakubantu abaselula kakhulu.

04:44.063 --> 04:53.634
Ndingathi amayeza, ingakumbi ohlobo
lwe-neuroleptics, kufuneka kunqongophiswe kakhulu ukunikezelwa

04:53.634 --> 04:59.296
kwawo; akufanelanga anikwe abantu abadala ngokomgaqo.

04:59.296 --> 05:09.760
– Xa ndisithi zindala, ndithetha i-70, i-75, i-80 nangaphezulu,
kwaye akufuneki zinikwe abantwana okanye abakwishumi elivisayo.

05:11.823 --> 05:19.754
Andicingi ukuba ikhona enye inkalo yezonyango, nokuba ungathanda
ukubala i-psychiatry njengezonyango, echatshazelwe kakhulu

05:19.754 --> 05:24.130
lishishini lamachiza njengoko i-psychiatry ichatshazelweyo.

05:24.130 --> 05:32.580
Okokuqala, oogqirha bezifo zengqondo abanaso esinye isisombululo
sokujongana nolu xinzelelo lwabantu, kwaye okwesibini, kukho eli

05:32.580 --> 05:38.935
shishini lamachiza elinamandla onke eYurophu
naseMelika elifuna ukuthengisa la mapilisi anemibala

05:38.935 --> 05:43.163
alivelisayo kubantu ngemali eninzi ukuze lenze inzuzo.

05:43.163 --> 05:47.904
Ishishini lamachiza liya lisenza okuninzi ngakumbi.

05:47.904 --> 05:55.409
Kwaye kuyamangalisa ukuba amayeza amatsha ashiye lishishini
lamayeza kwimarike abiza imali eninzi ngokungaqhelekanga.

05:55.409 --> 06:01.143
Ngoko ke, asithethi ngezigidi apha,
kodwa sithi ngeebhiliyoni zenzuzo, ewe.

06:01.143 --> 06:09.663
Kwaye unyango lwezifo zengqondo luyaba,
ngandlel' ithile, ngumkhonzi, lube lixesha elilawulayo.

06:11.296 --> 06:18.715
Ewe kona, kukho abantu abakwimeko enzima kakhulu,
abaneenguqulelo zendlela abaqonda ngayo izinto,

06:18.715 --> 06:23.310
abatyhafileyo kakhulu, abafuna ukuzibulala, ewe.

06:23.310 --> 06:33.277
Kodwa oko akuthethi kuthi mabavalelwe la bantu, bagalelwe iyeza
lokunyanga ingqondo, mhlawumbi bathiwe abakwazi ukwenza izigqibo

06:33.277 --> 06:43.244
ngokusemthethweni okanye kwamiselwe umgcini wabo osemthethweni,
kwaye kunyanzelwe unyango, ukubatsibela, oko kukuthi, ukubabopha

06:43.244 --> 06:48.430
ebhedini. Endaweni yoko, kufuneka sibanike uncedo olunobuntu.

06:48.430 --> 06:52.796
Ukuhlupheka kwabantu kufuneka
kujongwe kwaye abantu kufuneka banyanyelwe.

06:52.796 --> 06:58.050
Kodwa awudingi iibhokisi zokuhlela oko, kwaye
ngokuqinisekileyo awudingi iibhokisi ezininzi nangakumbi.

06:58.050 --> 07:06.037
Akuncedi kananjalo ukwahlula phakathi kweentlobo ezingama-20,
ezingama-30, okanye ezingama-50 ezahlukeneyo zokudandatheka.

07:06.037 --> 07:11.566
Oku akuncedi mntu ngaphandle kwegqirha lwezifo
zengqondo, othe ke angakwazi ukumisela iipilisi

07:11.566 --> 07:15.130
ezibonakala ngathi zenzelwe isigulana ngokukodwa.

07:15.130 --> 07:21.690
Kufuneka impendulo eyahlukileyo. Kwaye loo
mpendulo yahlukileyo ayikho kwicandelo lezifo zengqondo.

07:21.690 --> 07:31.490
Ndingathi nengcali yezifo zengqondo
nayo kufuneka ipheliswe ingabuyiswa.

07:43.000 --> 07:46.103
Isiphelo sam saqala ndineminyaka
elithoba ubudala, ukuyibeka ngesiNgesi.

07:46.103 --> 07:52.289
Ndangeniswa apho emva kokuba ndiye
ndaxilongwa kwikliniki yezifo zengqondo eTübingen.

07:52.289 --> 07:57.298
Ngangithathwa ngugqirha wezifo zengqondo
njengomntwana onengxaki yokuziphatha nongalunganga

07:57.298 --> 08:01.043
ngokuziphatha, umntwana osoloko efuna ingqwalasela.

08:01.043 --> 08:04.670
Kuthiwa ndingumntwana onzima.

08:04.670 --> 08:08.247
Ndingafaneleka ngakumbi kwesinye isikolo
sabantwana abakhubazekileyo

08:08.247 --> 08:11.043
ngokwasengqondweni kuba kuthiwa andikwazi ukufunda.

08:11.043 --> 08:17.088
Bendinobunzima kwizibalo, okanye ukuthetha icacile: bendisisidenge
ngokupheleleyo, isidenge esipheleleyo – ukuthetha icacile.

08:17.088 --> 08:26.687
Ndisengumntwana omncinci, ndandibotshelelwe ebhedini yam,
ndanikwa ii-beta blockers, iijekisi, amachiza engqondo

08:26.687 --> 08:33.449
okundithomalalisa, ndanikwa iZyprexa, ndanikwa
iAcanitol – ngamafutshane, ndagcwaliswa

08:33.449 --> 08:37.956
ngamachiza engqondo namapilisi ekwakufuneka ndiwagqome.

08:37.956 --> 08:46.329
Kwaye ukuba bendingazityanga, bendinyanzeliswa – banditsalela
umphakamo, umlomo nentamo ngasemva baza bathi, "Ngoku zigulube!"

08:46.329 --> 08:53.283
Bathi kungandinceda ndizimele ngakumbi,
ndizinzile ngakumbi, ndibe nesibindi ngakumbi.

08:53.283 --> 08:55.643
Endaweni yoko, kwenzeke okwahlukileyo.

08:55.643 --> 09:02.106
Endaweni yokuba ndizithembe ngakumbi, ndiye ndaba nexhala
ngakumbi; endaweni yokuba ndizole, ndiye ndaba

09:02.106 --> 09:08.230
nomsindo ngakumbi; endaweni yokuba
ndicingisise kwaye ndonwabe kancinci, ndisoloko ndilila.

09:08.230 --> 09:12.277
Ngequbuliso ndeva amazwi ngenxa yamachiza
engqondo, ngequbuliso ndaba nezilwanyana ezincinci

09:12.277 --> 09:14.629
ngenxa yamachiza engqondo. Ndiyakhumbula oko.

09:14.629 --> 09:19.976
Ngequbuliso ndabona iinyoka ndaza
andisaba nesibindi sokuchukumisa umnxeba.

09:19.976 --> 09:23.938
Egumbini lam, ndiye ndabona ngequbuliso
abantu ababengekho nyani, okanye ndeva amazwi

09:23.938 --> 09:27.956
esithi, yenza oku, yenza oko, yenza nalokuya...

09:27.956 --> 09:30.943
Baphantse bandenza ndaphambana. Andisengomntu wam.

09:30.943 --> 09:34.394
Bendingasengomntwana owayengakhathali
endandikhe ndaba nguye phambi kokuba ndize apha

09:34.394 --> 09:36.775
kwigumbi labagula ngengqondo – ndandiyimatshini.

09:36.775 --> 09:43.868
Ndahamba okwerobhothi, ndathetha okwekhompyutha, kwaye yonke
indlela endandishukuma ngayo yayingasengoyam. Kwakungathi

09:43.868 --> 09:50.290
ndiphantsi kwe-hypnosis, ndikwimeko yokuphelelwa zingqondo,
ndiphuphe ngokupheleleyo, ngathi ndiyahamba ngolo hlobo.

09:50.290 --> 09:52.249
Akunakucinga.

09:52.249 --> 10:05.423
Kwabangela ukuba ndiqalise ukukhubeka, intetho yam yaba
mandundu, ndafunda kancinci nangakumbi, ndaza ndaqalisa ukugula.

10:05.423 --> 10:10.343
Ndiyakhumbula ezinye iimeko apho ifoam ibisaphuma emlonyeni wam.

10:10.343 --> 10:15.543
Emva koko ebusuku, xa bendifuna ukulala, ndandibona
amaphupha amabi ndize nditsalelwe ngaphandle kwebhedi.

10:15.543 --> 10:18.056
Kwathiwa: "Siya kwiseso elilandelayo."

10:18.056 --> 10:24.290
Kwaye andisakwazi ukuthembela kumama wam, andisakwazi ukuthembela
kubazali bam, andisakwazi ukuthembela kubantakwethu...

10:24.290 --> 10:28.143
Kwaye nanini na bendifuna ukuthetha,
bendifumana isitofu ngoko nangoko ukuze ndithe cwaka.

10:28.143 --> 10:40.996
Yileyo i-psychiatry: ukufumana isihogo...! Kaloku, into
endinokuyithetha yile, imbi, ayinakuba mbi ngaphezu koku.

10:40.996 --> 10:47.190
Unyango lwezifo zengqondo lubulala! Kwaye
kufuneka simi phambili kungekabikho kade!
