WEBVTT

00:00.466 --> 00:04.704
IKhomishini Yeziphazamiso Zamalungelo Abantu Ezenziwa Yisayensi
Yezokwelapha Kwengqondo eJalimane (KVPM) isebenza

00:04.704 --> 00:08.568
ngokungakhathali iminyaka engamashumi amahlanu
egameni labasolwa abahlangabezana nezinqubo ezingezinhle

00:08.568 --> 00:11.643
kwezinye izikhathi zobuchwepheshe bokwelapha kwengqondo.

00:11.643 --> 00:18.260
IKhomishini iye yabhalela phansi, yathola futhi
yasusa ngempumelelo ukuxhatshazwa okungapheli kwengqondo.

00:18.260 --> 00:23.921
Kufuna ukususwa ngokushesha kwezindlela zokwelapha kwengqondo
eziphoqayo ezifana nokwelashwa ngogesi (electroshock

00:23.921 --> 00:31.063
therapy), ukuboshwa ngokomzimba kanye nokuphoqelelwa ukunikezwa
kwamakhambi athinta ingqondo anezingozi ezingezinzile.

00:31.063 --> 00:37.721
Ngo-2024, umbukiso wokuhamba wamazwe ngamazwe othi "Psychiatry:
Ukufa Esikhundleni Sokweseka" ohlelwe yinhlangano

00:37.721 --> 00:45.056
yaseMelika engudadewabo, i-Citizens Commission on Human Rights
(CCHR), uzoboniswa emhlabeni wonke, kuhlanganise neYurophu.

00:45.056 --> 00:50.564
Amaphaneli ayishumi nane wokubonisa abonisa
uchungechunge lweminyaka lwezindlela zokwelapha kwengqondo

00:50.564 --> 00:54.656
eziyingozi kusukela ekuqaleni kwazo kuze kube namuhla.

00:54.656 --> 01:00.070
Ngo-Ephreli 2024, umbukiso wakhombiswa ngempumelelo eStuttgart.

01:00.070 --> 01:04.508
Izivakashi zingabuka amadokhumentari angu-14
awine imiklomelo, aqukethe ochwepheshe

01:04.508 --> 01:07.389
abangu-160 nabantu abathintekile kulesi sihloko.

01:07.389 --> 01:12.319
Kukhanyisa ukumaketha kwezifo zengqondo, ezinye zazo ezenziwe
ngamanga, ngemboni yezokwelapha kwengqondo

01:12.319 --> 01:17.316
kanye ngebhizinisi eliyizigidigidi
zamaphawundi lamakhambi angengozi athinta ingqondo.

01:17.316 --> 01:22.129
Umbukiso "Uchwepheshe Bezokwelapha
Kwengqondo: Ukufa Esikhundleni Sokweseka" wethulwa

01:22.129 --> 01:25.483
okwamanje eMunich kuze kube mhlaka 10 Juni 2024.

01:25.483 --> 01:30.463
Kuphinde kukhombise indlela
yokuzivikela ekuxhatshazweni ngokwengqondo.

01:30.463 --> 01:34.490
Izinkulumo nezingcweti nabathintekayo
zinikeza ukuqonda okungajwayelekile ngezindlela

01:34.490 --> 01:37.463
ezingekho ngobuntu zokwelapha izifo zengqondo.

01:37.463 --> 01:44.686
Kla.TV izosakaza ingxoxo nombhali, udokotela nomelaphi wengqondo
uDkt. Josef Zehentbauer, kanye nengxoxo noRobert,

01:44.686 --> 01:52.190
owamukelwa esigulini sokwelapha izifo zengqondo
esemncane futhi wanikezwa imishanguzo ethinta ingqondo.

01:52.190 --> 02:01.510
Idokhumentari ephelele ethi "Ukubukeka Kungakhohlisa – Ukubuka
Ngaphakathi Kwezokwelapha Kwengqondo" iqukethe lezi nezinye

02:01.510 --> 02:07.976
izingxoxo futhi ingabukwa kuwebhusayithi ye-KVPM ku-www.kvpm.de.

02:10.876 --> 02:18.217
Igama lami nginguJosef Zehentbauer. Ngingudokotela nomelaphi
wengqondo, futhi ngisebenza njengomelaphi wengqondo nombhali

02:18.217 --> 02:22.290
wezincwadi eziningana ezihunyushelwe ezilimini ezahlukene.

02:22.290 --> 02:29.719
Ngakho-ke, ngithi uhlelo lwamanje lwezokwelapha
kwengqondo ezikoleni eJalimane lunezindlela eziphambene

02:29.719 --> 02:34.049
ngokuyisisekelo, ngisho ezibonisa ukudikibaleka kubantu.

02:34.049 --> 02:39.535
Futhi lokhu kusekelwe eqinisweni lokuthi zonke
izinhlobo zokuhlupheka, zonke izinhlobo zokuhlupheka

02:39.535 --> 02:42.256
kwengqondo, zimemezwa njengesifo. Kodwa lokho akulungile.

02:42.256 --> 02:49.502
Kukhona ukubandezeleka okujulile kwabantu okuningi
okungahlangene nezifo, kodwa okuyingxenye yokuba ngumuntu futhi

02:49.502 --> 02:53.954
okungadingi ukuphendula ngokwelashwa kwengqondo noma ngemithi.

02:53.954 --> 03:04.147
Kodwa kunalokho indlela enokuzwela, enomusa
nothando kulowo muntu osesimweni esiphuthumayo,

03:04.147 --> 03:11.023
yebo, ukufinyelela kuye nokumsize. Yilokho nje.

03:13.316 --> 03:22.710
Isifungo sika-Hippocrates sisho ukuthi umgomo
oyisisekelo ukuthi akufanele kwenzeke umonakalo kumuntu.

03:22.710 --> 03:29.709
Futhi lo mthetho uyaphulwa kaningi
kakhulu kwezokwelapha kwengqondo.

03:29.709 --> 03:38.953
Yebo, uma isiguli esinesizinkinga ezinzima empilweni siye
kudokotela wezifo zengqondo sifuna usizo, cishe

03:38.953 --> 03:47.165
bazohlangana nodokotela ongenalo isikhathi
esanele futhi ophendula ngokubhalela imishanguzo.

03:47.165 --> 03:52.250
Ummnika iresiphi ngemva kokuhlola isimo kafushane.

03:52.250 --> 03:59.757
Ngingathi idumela elibi le-psychiatry eJalimane liyafaneleka
ngoba imishanguzo yokwelapha ukucabanga

03:59.757 --> 04:09.140
isetshenziswa kalula kakhulu, okuholela ekulahlekelweni
kwenkululeko nasekuphulweni kwesithunzi somuntu.

04:11.008 --> 04:14.716
Ama-antidepressant aneziphumo eziwohlokayo, eziningi ngempela.

04:14.716 --> 04:21.230
Impela kuneziphumo eziwubungozi umuntu
angazibona noma azisola ngazo kuphela ngemva kweminyaka.

04:21.230 --> 04:27.741
Ama-neuroleptics aqalwe ukuthuthukiswa ukuze alashwe okubizwa
ngokuthi ama-psychoses, okungukuthi izimo zengqondo

04:27.741 --> 04:34.482
eziphuthumayo, kodwa anobungozi obuningi kakhulu nemiphumela
engemihle, eminye yazo ehlala njalo, njengokuphazamiseka

04:34.482 --> 04:40.244
kokunyakaza, ukumamatheka kobuso okungajwayelekile
nezinye izimpawu ezifana nalokho, noma ukukhiqiza

04:40.244 --> 04:44.063
umjuluko omningi, ngisho nasezinganeni ezincane kakhulu.

04:44.063 --> 04:53.754
Ngingathi imishanguzo, ikakhulukazi
ama-neuroleptics adinga iresiphi, kufanele ancishiswe kakhulu;

04:53.754 --> 04:59.296
akufanele anikezwe abantu asebekhulile njengomgomo.

04:59.296 --> 05:09.760
– Ngokuthi 'abadala' ngisho abantu abaneminyaka engu-70, 75, 80
nangaphezulu, futhi akufanele banikezwe izingane noma abasha.

05:11.823 --> 05:19.362
Angicabangi ukuthi kukhona umkhakha wezokwelapha, noma ngabe
ufuna ukubala i-psychiatry njengengxenye yezokwelapha,

05:19.362 --> 05:24.130
othonywe kakhulu yimboni yezidakamizwa njengaleyo ye-psychiatry.

05:24.130 --> 05:33.160
Okokuqala, odokotela bezengqondo abanayo enye indlela yokubhekana
nokuhlupheka kwabantu, futhi okwesibili, kukhona imboni yezemithi

05:33.160 --> 05:39.294
enamandla kakhulu eYurophu naseMelika efuna
ukuthengisa amaphilisi anemibala ayikhiqizayo

05:39.294 --> 05:43.163
kubantu ngentengo ephezulu ukuze yenze inzuzo.

05:43.163 --> 05:47.904
Umkhakha wezokwelapha uyahlinzeka ngokwengeziwe nangokwengeziwe.

05:47.904 --> 05:55.409
Futhi kuyamangaza ukuthi imishanguzo emisha embonini
yezemithi efakwa emakethe ibiza kakhulu ngokungajwayelekile.

05:55.409 --> 06:01.143
Ngakho-ke, asikhulumi ngemamilioni
lapha, kodwa ngezibhiliyoni zenzuzo, yebo.

06:01.143 --> 06:09.663
Futhi i-psychiatry iba, ngendlela ethile,
isisebenzi, ngisho nomzimba ophethe izinqumo.

06:11.296 --> 06:23.310
Impela kukhona abantu abasenkingeni enkulu, abanezinguquko
ekuboneni kwabo, abadangele kakhulu, abafuna ukuzibulala, yebo.

06:23.310 --> 06:32.485
Kodwa lokho akusho ukuvalela laba bantu, ukubafaka imishanguzo
engathinta ingqondo, mhlawumbe ukubamemezela ukuthi abanakho

06:32.485 --> 06:40.541
ikhono lomthetho noma ukusungula uhlobo oluthile lokugcinwa
ngokomthetho, ukuyala ukwelashwa okuphoqelekile,

06:40.541 --> 06:48.430
ukubavimbela, okusho ukubabopha embhedeni.
Esikhundleni salokho, kufanele sinikeze usizo olunobuntu.

06:48.430 --> 06:52.796
Ukulupheka kwabantu kumele
kubhekwe futhi abantu kumele baphendulwe.

06:52.796 --> 06:58.050
Kodwa awudingi izigaba zokubeka izinto ngalokho,
futhi impela awudingi izigaba eziningi kakhulu.

06:58.050 --> 07:06.037
Akusizi futhi ukuhlukanisa phakathi kwezinhlobo ezingama-20,
ezingama-30 noma ezingama-50 ezahlukene zokudangala.

07:06.037 --> 07:15.130
Lokhu akusizi muntu ngaphandle kodokotela wezifo
zengqondo, ongabhalela amaphilisi abonakala egxile ngqo.

07:15.130 --> 07:21.690
Kudingeka impendulo ehlukile. Futhi leyo mpendulo
ehlukile ayikho emkhakheni wezokwelapha kwengqondo.

07:21.690 --> 07:31.490
Futhi ngithi ukuthi umkhakha wezokwelapha
kwengqondo kumele ususwe ngaphandle kokufakwa esikhundleni.

07:43.000 --> 07:46.103
Isiphetho sami saqala ngineminyaka
eyisishiyagalolunye, ukusho ngesiNgisi.

07:46.103 --> 07:52.289
Ngamukelwa lapho ngemuva kokuhlolwa
kwami eklinikhi yezifo zengqondo eTübingen.

07:52.289 --> 08:01.043
Ngabhekwa ngudokotela wezengqondo njengengaziphathi ngendlela
evamile futhi engajwayelekile, ingane ehlala idinga ukunakwa.

08:01.043 --> 08:04.670
Kuthiwa ngingumntwana onzima.

08:04.670 --> 08:11.043
Bengingafaneleka kangcono esikoleni esinye sezinsana
ezinokukhubazeka kwengqondo ngoba kuthiwa angikwazi ukufunda.

08:11.043 --> 08:17.088
Benginobunzima kwezibalo, ngokucacile:
bengisilima ngokuphelele, isilima esiphelele – ngokucacile.

08:17.088 --> 08:27.378
Ngesikhathi ngisemncane, ngaboshwa embhedeni wami, ngathola
ama-beta blocker, izijovo nemithi yengqondo eyayihloselwe

08:27.378 --> 08:33.953
ukungithulisa, ngathola iZyprexa neAcanitol
– noma kunjalo, ngagcwaliswa ngemithi

08:33.953 --> 08:37.956
yengqondo namaphilisi engangidinga ukuwathatha.

08:37.956 --> 08:46.329
Futhi uma bengingazidli, bengiphoqeleka – bashaya ikhanda
lami, umlomo nomhlane wami emuva bathi, "Manje uzigwinye!"

08:46.329 --> 08:53.283
Bathi kuzongisiza ngibe ngizimele kakhulu,
ngizinzile kakhulu, futhi ngizethembe kakhulu.

08:53.283 --> 08:55.643
Esikhundleni salokho, okwahlukile kwenzekile.

08:55.643 --> 09:01.791
Esikhundleni sokuzethemba kakhulu, ngibe nokukhathazeka
okwengeziwe; esikhundleni sokuthula, ngibe nodlame

09:01.791 --> 09:08.230
olwengeziwe; esikhundleni sokuba nomqondo ocabangayo
nokujabula kancane, ngihlale ngikhala izinyembezi.

09:08.230 --> 09:12.277
Ngazizwa ngazumayo amazwi ngenxa yemithi
yokwelapha ingqondo, ngazizwa ngazumayo izinambuzane ngenxa

09:12.277 --> 09:14.629
yemithi yokwelapha ingqondo. Ngiyakhumbula lokho.

09:14.629 --> 09:19.976
Ngazibona izinyoka ngokuzumayo futhi
angisazange ngibe nesibindi sokuthinta ucingo.

09:19.976 --> 09:27.956
Egumbini lami, ngabona ngokuzumayo abantu abangekho ngempela, noma
ngizwa amazwi ethi, yenza lokhu, yenza lokho, yenza lokhu...

09:27.956 --> 09:30.943
Baphantse bangenza ngihlanya. Angisekho mina.

09:30.943 --> 09:36.775
Angisase ngingumntwana ongakhathazeki engangiyena ngaphambi
kokufika kwami e-ward yezokwelapha kwengqondo – ngangiyimishini.

09:36.775 --> 09:43.648
Ngahamba njenge-robot, ngakhuluma njengokhompyutha, futhi zonke
izinyakazo zami zazingisekho zami. Bekungathi

09:43.648 --> 09:50.290
ngiphansi kwe-hypnosis, ngisesimweni sokucabanga okujulile,
ngididekile ngokuphelele, sengathi ngiyahamba kanjalo.

09:50.290 --> 09:52.249
Awukwazi ukucabanga.

09:52.249 --> 10:05.423
Kwangenza ngaqala ukukhubeka, ukukhuluma kwami kwaba kubi kakhulu,
ngafunda kancane kakhulu, futhi ngaqala ukuba nokuhlabeka.

10:05.423 --> 10:10.343
Ngiyakhumbula ezinye izimo lapho
ifoamu yayisaphuma emlonyeni wami.

10:10.343 --> 10:15.543
Bese ebusuku, lapho ngangifuna ukulala,
ngangibona amaphupho amabi futhi ngakhishwa embhedeni.

10:15.543 --> 10:18.056
Kwathi: "Siya emthamo olandelayo."

10:18.056 --> 10:21.638
Angisakwazi ukwethembela kumama wami,
angisakwazi ukwethembela kubazali bami,

10:21.638 --> 10:24.290
angisakwazi ukwethembela kubafowethu nodadewethu...

10:24.290 --> 10:28.143
Futhi noma nini lapho ngangifuna
ukukhuluma, ngangigonywa ngokushesha ukuze ngithule.

10:28.143 --> 10:40.996
Yilokho ukwelashwa kwengqondo: ukubhekana nesihogo...!
Konke engingakusho ukuthi kubi, akukwazi ukuba kubi kakhulu.

10:40.996 --> 10:47.190
Umyalo wokwelapha izifo zengqondo ubulala! Futhi
kumele simi phambili ngaphambi kokuba sekwephuzile!
