Mō ngā miriona tāngata, i hono ngā tau o te tūraru o te huaketo ki ngā here nui i te herekore, nā ngā
aukatinga ā-rohe, ngā here haerenga pō, me ngā katinga kura.
I whakamana ēnei tikanga i runga i ngā aromatawai a te Kaunihera Mātanga o te RKI.
Heoi, i muri i te whakaputanga o ngā meneti RKI i riro i te maheni Multipolar, kāore e taea te whakakē, kāore te
aromatawai tūraru i hāngai ki ngā raraunga pūtaiao i te wā i piki ai i te taumata mai i te "waenga" ki te "teitei".
Ināianei kua puta ki te mārama i mahia te whakarōpūtanga i runga i ngā tohutohu tōrangapū, kua mukua
e te RKI ngā aromatawai tūraru i tōna paetukutuku.
I mukua rānei i konei ngā taunakitanga o tētahi uiuitanga pono mō ngā pānga tino kino o te kaupapa here mō te huaketo korona?
E whakaatu ana te ataata e whai ake nei i tētahi tātaritanga nā Prof. Dr. Stefan Homburg, te kaiwhakahaere o mua
o te Pokapū Pūtea Tūmatanui i Te Whare Wānanga o Hanover.
Mai i te tīmatanga o te aituā o te huaketo koronā, kua maha ngā wā i kōrero ai ia mō ngā
tikanga tōrangapū, ā, he nui āna whakaaro whai take.
Tēnā tō koutou ahiahi, e ngā wāhine, e ngā tāne, e mihi mahana ana ahau ki a koutou ki tētahi atu wāhanga o
Homburg's Background, ā, e koa ana ahau kua tae mai anō koutou.
Kua kitea e au he mea: kua mukua e te RKI ngā aromatawai tūraru mō te huaketo korona i te ipurangi.
He mea nui tērā? Āe rawa!
Mo ngā tau, i whakawhirinaki ā mātou oranga ki ēnei aromatawai.
I te mea i kī a RKI he waenga te tūraru, ka taea e mātou te noho pēnei i ngā tāngata i ngā rā o mua, mō ngā rau tau.
Engari i te wā i kī ai te RKI he tūraru te taumata, i katia ngā kōhanga reo me ngā kura, i whakatūria ngā aukatinga haere
me ngā here pō, ā, i wehewehea ngā kaumātua ki ngā whare tiaki, kāore hoki i whakaaetia kia whiwhi manuhiri kia mate rā.
I aukatia hoki ngā tangihanga noa me te tokomaha o ngā manuhiri.
Me pēhea taku kitenga i tēnei? Nō reira, ko te tīmatanga he kawa RKI i whakaaturia e au ki a koe i te hōtaka whakamutunga.
E ai ki tēnei kawa, i te raumati o te tau 2020, i tuku tētahi tohutohu te Manatū Hauora
ā-Motu (BMG) kia mau tonu te tūraru kia teitei.
Ko te tikanga, kāore ngā aromatawai tūraru a te RKI i hāngai ki ngā kitenga pūtaiao, engari he aratohu tōrangapū.
Kua kī ngā kaiwhakawā he rā whakaputanga tēnei kawa i te 29 o Hune 2020, ā, me waiho te tūraru kia teitei tae
noa ki te 1 o Hūrae 2020, arā, mō ngā rā e rua anake.
Ka pātai au ki a au anō, kua roa rawa atu te wā kua mau tonu te tūraru i te taumata teitei?
Hei whāinga mō tēnei, i tirotiro au i tētahi o ngā pūrongo whakahaere nō taua wā, ā, kei konei e whakaatu ana au.
Ka kitea e koe i reira he hononga ki tētahi tuhinga motuhake a RKI, Aromatawai Tūraru.
I pāwhiri au ki runga, ā, ka whiwhi au i tēnei karere – arā, kāore kē te kōnae e noho ana.
I muri iho, i rapu au i te tūmau RKI katoa.
Tērā pea kua nekehia ki tētahi atu wāhi. Engari kua mukua.
I tēnei wā, ka mutu te kōrero mēnā kāore he tangata manawanui e tiaki ana i ngā mea katoa e pā ana ki ngā ika i te
pātaka ipurangi, kia kitea tonu ai i ngā tau e heke mai ana.
Nō reira, ka taea e au te whakaatu atu ki a koe ināianei.
He tuhinga i te marama o Aperira 2020 e whai ana i tētahi aromatawai tūraru nā te RKI.
Ka tirohia e mātou āta te āhua o tēnei aromatawai, me te pātai mēnā e tika ana kia mahia he tikanga tino kaha.
Me tirohia te tuhinga wāhanga-wāhanga.
Tuatahi, e kī ana kua whakatauria e te WHO he mate urutā ā-ao.
Āe, he pono tērā, engari kua maha ngā wā i mahia e te WHO tērā.
Whakaarohia te mate pāwera poaka i te tau 2009, me ngā tau e rua ki muri nei, i te wā i whakatauria ai te monkeypox
hei mate urutā ā-ao i te taumata whakatūpato teitei rawa.
Kāore i tino pūrongoia tēnei i ngā pāpāho, ā, kua whakakorehia e Tiamana.
Kāore i puta he here mō te mate monkeypox; engari kāore ngā tāngata i hiahia kia rongo anō mō ēnei momo mate urutā.
Ā, i whakaaro ngā pāpāho me ngā kai-tōrangapū ehara tēnei i te take e angitu ai.
Ko te take tuarua i konei. He āhuatanga tino huringa tēnei.
Āe, he hihiko tonu ngā ngaru makariri, ā me whakaarohia kia tino nui.
I tētahi āhua, e whakahua ana tēnei i te Kāwana Pūtea o mua me tana kī rongonui: "Ka
whakaarohia e au, me whakaarohia hoki e koe."
He kī tūturu noa iho tēnei, ehara i te whakamārama pūtaiao.
Hei whakamutunga, e kī ana i ētahi wā ka tino kino te haere o te mate.
Ka puta hoki ngā take mate e mate ai.
He pono tērā, engari e pā ana ki ngā mate manawa katoa, ā, ehara i te take hei whakapuaki i tētahi aukatinga.
Kei te tino raro ināianei te take matua.
Hei kupu noa iho, ka puta ki tētahi rerenga kotahi: "Kei te whakarārangihia ināianei te tūraru ki
te hauora tūmatanui o Tiamana hei teitei whānui."
Kua tikiake e au ēnei aromatawai tūraru katoa mai i te RKI.
Ā, kaua e pānui takitahi i ēnei, engari ka whakaatu atu au ki a koe i tētahi momo whakairoiro hou i hangaia e au mai i ēnei,
e whakaatu ana i te roa katoa o ngā tau kua pahure ake nei.
Tirohia. I te taha mauī rawa, ka kitea e koe a Hānuere me Pepuere 2020.
I taua wā, i whakaaro ngā kai-tōrangapū me te Robert Koch Institute he iti ki te waenga te tūraru.
Ā, i kīia ko te korona-huaketo he mea i hangaia e ngā kaiwhakatumatuma o te taha matau hei whakamataku i te iwi.
Ka whakahōu te tūraru i te 17 o Poutū-te-rangi 2020, i runga i te tuhinga i pānuitia e au ki a koe i te pāhotanga whakamutunga.
Nā, i Pipiri 2020, ko te tuhinga i whakaatu nei au, ka noho te tūraru hei teitei i
runga i ngā whakahau a te Manatū Hauora ā-Motu.
I whai ake i tēnei he ono marama me te tūraru nui ake. I roto i ēnei ono marama, i puta anō tētahi aukatinga katoa.
Ka whakaitia te tūraru ki te taumata teitei, ka piki anō ki te taumata tino teitei, ā, i muri i te hinga o te pire herekore ārai
mate i te Bundestag i Aperira 2022, ka whakaitia te tūraru mai i te taumata tino teitei ki te taumata teitei – i taua wā tonu.
I te taha matau rawa, kua kitea ināianei te rongoā: kāore i tae ki te Hui-tanguru 2023 kia whakaitia te tūraru
ki te taumata waenga, arā, i muri tata atu i te toru tau.
Kāore rawa he tikanga o te tauira i te rārangi, e kitea ana e koe i konei i tōku taha, ahakoa i roto i te arorau whakamātautau
PCR a te RKI, ā, e tohu ana tēnei i te pānga tōrangapū.
Hei whakataurite, ka whakaatu atu ahau ki a koe i ngā reiti aitua e kīia ana, arā, ngā tatauranga take.
I te taha mauī rawa atu, ka kitea e koe he puke iti i te tīmatanga o te tau 2020. Koinei te take i tika ai te aukatinga tuatahi.
Ka mutu, i te mutunga o te tau 2021, ina kua kapi katoa te taupori i te werohanga, ka piki rawa ngā tatauranga o
ngā keehi, ā, ka noho tonu kia teitei ake i te tau 2020.
Ā, i reira, i Hui-tanguru 2023, ka kitea tonu he nui ngā tatauranga keehi PCR, engari kua
whakaitia ohorere te tūraru ki te taumata waenga.
Ko te pātai whakamere, arā: I tukuna anō e te Manatū Hauora ā-Motu he tohutohu ki te RKI i
Hui-tanguru 2023 kia whakaitia mutunga iho te tūraru?
Aroha mai, ko ngā kawa RKI anake mai i te tau 2020 ki Aperira 2021 i whiwhi mai i Multipolar, ā, i
tino whakakorea ngā wāhanga o ēnei, pērā i tō mōhio.
Kāore i whakakorehia ngā meneti whakamutunga, engari kāore e whakaputaina.
Kua oati a Minita Lauterbach ki te whakaputa wawe i ngā meneti kāore i whakatikatikahia – tērā
pea i muri i ngā pōtitanga, ki taku whakaaro –
Heoi, kāore ia e tuku i ngā pūrongo whai muri, he tino whakamīharo ake ki a mātou, nā te mea e pā
ana ki te werohanga ā-ture, kia wātea ki te marea.
Nō reira, me tatari tonu tātou kia tukuna hoki ngā meneti whakamutunga, ā, he tino pea ka tukuna, ā, tae noa ki taua
wā, e noho ana ahau me ngā mihi mahana, ko Stefan Homburg.
E te hunga mātakitaki o Kla.TV, tēnā whakamōhio atu ki ō hoa me tō whānau mō tēnei parekura huna!
Mā te rangahau hohonu anake i ngā āhuatanga motuhake i huri i te mate urutā o te huaketo korona ka taea e tātou
te aukati i ēnei hara ki te tangata kia kore e puta anō.