WEBVTT

00:00.117 --> 00:07.343
Kla.TV e phatlalatsa mofuta o khutsufalitsoeng oa
polelo ea Moprofesa Walach mabapi le lifaele tsa RKI.

00:07.343 --> 00:13.265
Ho fihlela ka Phuptjane 2021, Prof. Walach e ne e le moprofesa
Univesithing ea Mahlale a Bongaka ea Poznań

00:13.265 --> 00:19.380
naheng ea Poland le moprofesa oa moeti
Univesithing ea Witten/Herdecke naheng ea Jeremane.

00:19.380 --> 00:24.422
O ithutetse thuto ea kelello le filosofi ka
nako e le 'ngoe, 'me o sebetsa e le moeletsi ea

00:24.422 --> 00:27.736
ikemetseng, mofuputsi, mongoli le mokoetlisi.

00:27.736 --> 00:35.351
Mofuta o feletseng oa sengoloa sa hae o fumaneha e le PDF le
sehokelo sa inthanete ka tlase ho lenaneo. Mona, ke bitsa

00:35.351 --> 00:41.418
litokomane tse tsoang ho Robert Koch Institute
(RKI) tse lokollotsoeng ke Monghali Schreyer le

00:41.418 --> 00:45.200
Makasine oa hae oa Multipolar e le "lifaili tsa RKI".

00:45.200 --> 00:51.709
Tsena haholo-holo ke metsotso ea liboka e qaqisang liketsahalo
tse lebisitseng phatlalatsong ea boemo ba tšohanyetso naheng ka

00:51.709 --> 00:58.166
bophara le litlamorao tsohle tsa eona: mefuta ea lihora tsa ho
qeta, ho koaloa ha lireschorente, matlo a boithabiso, lihlopha

00:58.166 --> 01:04.055
tsa lipapali le libaka tse ling, tse atisang ho bitsoa
"mekhoa ea tšireletso". Li fumaneha ka botlalo 'me li se li

01:04.055 --> 01:07.656
hlalositsoe ka botlalo ke Multipolar Magazine le ba bang.

01:07.656 --> 01:14.581
Nka rata ho supa dintlha tse mmalwa tsa bohlokwa, mme karolong ya
bobedi ya sengolwa sena, ke tlotle ka phuputso

01:14.581 --> 01:20.720
eo ke e thusitseng hanyenyane, e leng e seng e
fumaneha ho seva sa Zenodo sa dingolwa tsa pele.

01:20.720 --> 01:28.731
Sena se bontsha hore ke 13.5% feela ya batho bohle ba kileng ba
fumaneha ba na le SARS-CoV-2 ka teko ya PCR, ba neng ba

01:28.731 --> 01:36.679
hlile ba tshwaeditswe kapa ba bile le karabelo ya mmele ya
ho itwanela, jwalo ka ha ho paka ka di-antibody tsa IgG.

01:36.679 --> 01:41.320
RKI e ne e tseba sena kapele
haholo, kapa e ne e ka be e ile ea tseba.

01:41.320 --> 01:47.800
Kahoo, moferefere oa liteko le mehato ena li ka be li emisitsoe
kapele haholo, haeba ho ne ho e-na le takatso ea ho etsa joalo.

01:47.800 --> 01:50.880
Kahoo taba eohle e tsamaya joaloka terene
e tsamaeang holim'a litselana tse peli.

01:50.880 --> 01:53.320
Mekgwa ena ka bobedi e bitswa "thato ya dipolotiki".

01:53.320 --> 01:59.328
Mme terene ka nnete ha e lebisitse nqa ya "ho
hlokomela baahi". Ha ke tsebe hore e ya kae.

01:59.328 --> 02:03.923
Empa kea tseba hore ha ho letho la tsena le
neng le amana le tlhokomelo le bonyetso, empa ho

02:03.923 --> 02:07.120
e-na le hoo le ne le amana le matla a lipolotiki.

02:07.120 --> 02:12.524
Lifaele tsa RKI li bontša ka ho hlaka
hore ho ne ho se lebaka la ho tšoenyeha.

02:12.524 --> 02:19.678
Basebetsi ba RKI ba ile ba bona ka ho hlaka hore qalong
ya Hlakubele 2020, dipalo tsa tshwaetso le matshwao a

02:19.678 --> 02:23.919
mang ka bobedi di ne di sa fane ka lebaka la ho tshwenyeha.

02:23.919 --> 02:30.163
U bontšitse hore datha ya bahlokomedi ba mokgohlane ha e
bontše tshwaetso e feteletseng ya SARS-CoV-2 le hore ha

02:30.163 --> 02:33.450
ho na lebaka la ho tshwenyeha ka boemo ba tshohanyetso.

02:33.450 --> 02:40.115
Li-blogong tsa ka tse fetileng, ke ne ke atisa ho supa hore
datha tsa sentinel tsa influenza tse phatlalalitsoeng ke

02:40.115 --> 02:44.164
RKI li bonts'itse phatlallo e fokolang haholo ea SARS-CoV-2.

02:44.164 --> 02:45.660
E le kgopotso:

02:45.660 --> 02:51.380
Flu Sentinel ke marangrang a litleliniki tsa
bongaka tse hasaneng ho pholletsa le naha kaofela.

02:51.380 --> 02:56.253
Ba romela disampole ho tswa ho bakudi ba nang le matshwao a
tshwanang le a feberu ho RKI kapa

02:56.253 --> 03:01.520
dilaboratoring tse amehang e le hore dibaktheria tse
bakang mafu tse potolohang di ka tsebahatswa.

03:01.520 --> 03:06.620
Hobane tsamaiso ena e pharaletse naheng ka bophara
ebile e emetse sechaba ka nepo, datha ena e ka

03:06.620 --> 03:10.020
sebediswa ho latela ho ata ha ditshwaetso ka katleho e kgolo.

03:10.020 --> 03:16.382
Ke ne ke se ke shebile datha ena ya Sentinel makgetlo a mmalwa
mme ka e phatlalatsa makgetlo a mmalwa di-blogong tsa ka, ke

03:16.382 --> 03:22.664
bontsha hore le ka nako eo ho neng ho thwe ho na le boemo ba
tshohanyetso, lockdown, le curfew, ha ho mohla ho bileng le palo

03:22.664 --> 03:25.889
e tshwenyang haholo ya ditshwaetso tsa SARS-CoV-2 hara bona.

03:25.889 --> 03:28.163
Ho e-na le hoo, mefuta eohle ea likokoana-hloko tse ling.

03:28.163 --> 03:33.345
Kaha datha ena e ile ya bokellwa le ho
phatlalatswa ke RKI, mmuso o ne o tseba sena

03:33.345 --> 03:36.440
kapa o ka be a ile a tseba haeba o ne o batla.

03:36.440 --> 03:39.776
Lintlha tsena ha lia ka tsa phatlalatsoa.

03:39.776 --> 03:42.731
Melaetsa ea tšabo e ile ea hasoa.

03:42.731 --> 03:44.041
Jwale re a tseba:

03:44.041 --> 03:50.065
Tsena di ile tsa romelwa ho RKI ka ditaelo
tsa mmuso mme tsa phatlalatswa ho tloha moo.

03:50.065 --> 03:58.452
Polelo ea hore RKI e sebelitse ho latela lintlha tsa
saense le ntle le ho kena-kenana ha mmuso ke leshano.

03:58.452 --> 04:05.190
Karabelo ea mmuso oa Borithane sefuteng sa SARS-CoV-2
e ne e se na kamano le saense, lintlha kapa

04:05.190 --> 04:09.646
litšokelo tsa 'nete, empa e ne e susumelitsoe ke lipolotiki.

04:09.646 --> 04:17.460
Ho belaetsa hore na sepheo sena se ne se na le boiketlo ba baahi
kelellong, ha ho shejoa mashano a mangata a phatlalalitsoeng.

04:17.460 --> 04:22.340
Ka hona, RKI e tlameha ho bonwa ka seo e leng sona kannete:

04:22.340 --> 04:30.000
Bolaodi bo ka tlasa bo tlamehang ho latela ditaelo tsa Letona
la Bophelo bo Botle, mme ha bo sebetse ho latela diphuputso

04:30.000 --> 04:33.962
tsa bona ka bo bona, ho ya ka maemo le mehopolo ya saense.

04:33.962 --> 04:37.314
Batho ba bangata esale ba belaela
hore ho joalo, ho kenyeleditswe le nna.

04:37.314 --> 04:41.280
Jwale re a tseba, mme ho ngotswe fatshe.

04:41.280 --> 04:44.421
Phuputso ea rona e senola sekhobo se seng:

04:44.421 --> 04:51.669
RKI e ne e lokela ho hlokomela kapele hore liteko tsa PCR ha li
fumane batho ba tšoaelitsoeng, empa ho e-na le hoo li hlahisa

04:51.669 --> 04:59.040
liphetho tse ngata tsa bohata tsa hore ba tšoaelitsoe ka lebaka
la ho ba le kutlo e phahameng le ho se nepahale ka botlalo.

04:59.040 --> 05:04.457
Leha ho le jwalo, ho itshetlehilwe ditekong
tsena tsa PCR, bolaodi bo ile ba kena-kenana

05:04.457 --> 05:07.260
haholo le ditokelo tsa botho tsa rona, baahi:

05:07.260 --> 05:11.971
Ba fumanweng ba na le tshwaetso ba ne ba
hanelwa ho kena diketsahalong tsa mefuta yohle.

05:11.971 --> 05:16.830
O ne o se o sa dumellwa ho tsamaya-tsamaya ka
bolokolohi, hangata o ne o bile o sa kgone ho tswa

05:16.830 --> 05:20.344
foleteng ya hao kapa ho ya etsa mesebetsi ya semmuso, jj.

05:20.344 --> 05:23.335
Mme ho na le ntho e nngwe e hlahellang ho tswa datha ena:

05:23.335 --> 05:26.888
Letsholo la ente ha le siee mohlala datha-ng.

05:26.888 --> 05:32.499
Letsholo la ente le qalilwe qetellong ya
2020 ho matlafatsa boitshireletso ba mmele ba

05:32.499 --> 05:35.706
setjhaba kgahlanong le vaerase ya SARS-CoV-2.

05:35.706 --> 05:43.271
Kaha datha ya IgG e ne e fumaneha feela ho fihlela bekeng ya bo
20 ya khalendara ka 2021, empa datha ya diteko tsa PCR e ne e

05:43.271 --> 05:50.533
fumaneha bakeng sa nako yohle, phetoho e kgolo boitshireletsong e
lokela ho be e bonahaletse ka hore IgG le diphetho tse

05:50.533 --> 05:57.560
ntle tsa PCR di arohane ka matla ka nako e nngwe mme tsa
tswela pele ka ditsela tse fapaneng kapa tse kgahlanong.

05:57.560 --> 06:02.240
Ha se seo ba se etsang. Ho e-na le
hoo, ba haufi haholo le e mong le e mong.

06:02.240 --> 06:05.997
Bapisa mekoloko ea turquoise le e tšehla e kaholimo.

06:05.997 --> 06:07.357
Ka mantsoe a mang:

06:07.357 --> 06:13.340
Ha ho na sesupo datha-ng ka hore letsholo la ente
le bile le kgahlamelo efe kapa efe hodima kabo

06:13.340 --> 06:16.864
ya karolo ya ba nang le masole a mmele setjhabeng.

06:16.864 --> 06:18.500
Ka mantsoe a mang:

06:18.500 --> 06:23.793
Mang kapa mang ea nang le masole a 'mele a loantšang SARS-CoV-2,
ho ka etsahala hore sena se bakoa ke ho tšoaetsoa ke

06:23.793 --> 06:29.024
lefu leo ka tlhaho. Sena joale e ne e se e le phehisano
e rarahaneng bakeng sa ntlha e seng e tsebahala hantle:

06:29.024 --> 06:36.302
Mehatso e thibelang ea boenjiniere ba liphatsa tsa
lefutso ea "mekento" ea mRNA ha ea thibela tšoaetso.

06:36.302 --> 06:37.700
Ha re akaretseng:

06:37.700 --> 06:46.894
Mmuso o thepetse setjhaba ka ho bolela hore "mekgwa" ya ho
laola "sewa" sa SARS-CoV-2 e ne e thehilwe hodima mahlale.

06:46.894 --> 06:50.800
Litekanyo le litekanyetso tsa sena li
ile tsa hlakisoa ke boradipolotiki.

06:50.800 --> 06:54.284
Hobaneng, ka sepheo sefe, ka khothatso efe,

06:54.284 --> 06:58.240
Lekala la phethahatso le ne le tla
ikarabella ho setjhaba bakeng sa sena.

06:58.240 --> 07:02.611
Mme ke nako ya hore baqolotsi ba ditaba tsa
mahlale ba nang le bokgoni ba batle sena ho

07:02.611 --> 07:05.399
mmuso, le hore babuelli ba molao ba latele taba ena.

07:05.399 --> 07:10.085
RKI e thepetse sechaba, mohlomong e buella mmuso.

07:10.085 --> 07:13.967
Hobane liteko tsa PCR li ne li sa lokela ho paka letho.

07:13.967 --> 07:18.099
mme tshekatsheko ya kgatelopele ya batho ba nang le maemo
a hodimo a masole a mmele a IgG , e qalilweng ke RKI ka

07:18.099 --> 07:20.440
boyona, e bontshitse sena kapele haholo le ka nepo e kgolo.

07:20.440 --> 07:21.457
Jwale re a tseba hore:

07:21.457 --> 07:26.690
Ke 13.5% feela ea ba fumanoeng ba na le
tšoaetso e bileng ba bontšitse matšoao a eona le

07:26.690 --> 07:29.567
bopaki ba sesole sa 'mele khahlanong le eona.

07:29.567 --> 07:33.789
Ba bang kaofela ba ile ba fola tshwaetsong ena ntle
le ditlamorao, kapa diteko tsa bona tsa PCR di ne di

07:33.789 --> 07:36.992
bontshitse hore ba na le tshwaetso athe ha ho jwalo.

07:36.992 --> 07:41.907
Likhohlano tsena li tlameha ho sebetsanwa le
tsona phatlalatsa, ka ponaletso le ka botshepehi.

07:41.907 --> 07:45.680
Ke sona feela se thusang demokerasi naheng ena.

07:45.680 --> 07:48.539
Ha ho mekoloko e tšehetsang kapa e khahlanong le letho.

07:48.539 --> 07:54.500
Ha ho thibelo e potlakileng ea tlhahisoleseding eo ho
nahanoang hore ha e na nnete, empa ho etsoa tlhahlobo bocha.

07:54.500 --> 07:58.694
Mme ho ya ka kutlwisiso ya ka, sena
se kenyeletsa: Ho dumela diphoso,

07:58.694 --> 08:03.241
Ho bolela phatlalatsa mabitso a ba
molato, mohlomong khato ea molao

08:03.241 --> 08:06.114
le tsosoloso ya ba ahlotsweng ka leeme

08:06.114 --> 08:10.637
le ho kenya tshebetsong ha mekgwa e ka thibelang ho ipheta hape.

08:10.637 --> 08:15.335
Bonyane seo re ka se etsang ke ho hana seoa
sa WHO le litumellano tsa bophelo bo botle.
