WEBVTT

00:00.203 --> 00:07.999
Еллар буе кешелекне 2021 елда Ахр үзәнендә булган су басу
бәласе кебек күп кенә кискен һава торышы афәтләре кыйный.

00:07.999 --> 00:13.396
яки 2023 елда Төркия белән Сүрия чигендәге җир тетрәве.

00:13.396 --> 00:18.347
Бу һава торышы вакыйгалары кеше эшчәнлеге
нәтиҗәсендә барлыкка килгән климат үзгәреше белән бәйле.

00:18.347 --> 00:23.138
Бу өчен без, гади гражданнар һәм сәнәгать, нигездә гаепле.

00:23.138 --> 00:26.808
Ләкин монда тагын бер мөһим сәбәпкә игътибар юнәлтергә кирәк:

00:26.808 --> 00:31.120
Безнең атмосферада куркыныч химик матдәләр бар.

00:31.120 --> 00:35.373
Ләкин алар анда ничек барып җитәләр һәм
безнең тормышка ничек йогынты ясыйлар?

00:35.373 --> 00:41.250
Без рәсми рәвештә глобаль җылынуга каршы
торучы геоинженерлык чаралары турында сөйләшәбез.

00:41.250 --> 00:44.815
Ләкин моны эшләгәндә алар безнең
климат системасына зур йогынты ясыйлар.

00:44.815 --> 00:53.197
Түбәндә без «Solar Geoengineering – The Secret War»
документаль фильмыннан мөһим аспектларны йомгаклап бирәбез.

00:53.197 --> 00:59.740
Чын зур климат бозучылар турында
яңа аңлау тудыра торган аспектлар:

00:59.740 --> 01:03.650
Хемтрейлслар нәрсә ул һәм алар кайдан килеп чыга?

01:03.650 --> 01:08.184
Геоинженерлык чараларының бер өлеше шулай аталган «хемтрейллар»

01:08.184 --> 01:13.020
ялган контрейллар, алар еш кына күкне кисеп-кисеп узалар.

01:13.020 --> 01:18.511
«Хемтрейлс» (химик контрейлс) термины
башта хәрби сектордан килеп чыккан.

01:18.511 --> 01:23.438
Ул Космик мохитне саклау турындагы законда кулланыла.

01:23.438 --> 01:28.284
бу шулай ук заманча һава торышын үзгәртү
программалары өчен тәкъдимнәрне дә үз эченә ала.

01:28.284 --> 01:31.626
Бу контекстта шулай ук комиссия турында да сүз бара.

01:31.626 --> 01:39.695
хөкүмәтнең җимергеч геоинженерлык чараларын хакимият
органнары, университетлар һәм фрилансерлар белән координацияли.

01:39.695 --> 01:46.461
Документаль фильм шулай ук болай ди: «1995 елда
АКШ диңгез флоты киңкүләмле тикшеренү үткәрде,

01:46.461 --> 01:53.053
глобаль контроль урнаштыруның конкрет
ысуллары турында дистәләгән документны үз эченә ала.

01:53.053 --> 02:01.736
Документ «2025 елда һава торышын үз итү» дип
атала, ягъни 2025 елга һава торышын контрольдә тоту.

02:01.736 --> 02:04.812
Диаграммаларны һәм рәсемнәрне карап
чыккач, без шундый нәтиҗәгә килдек

02:04.812 --> 02:13.245
1995 елда климат һәм һава торышын контрольдә тоту
операцияләре инде гамәлгә ашыруның алгарышлы этабында иде.

02:13.245 --> 02:20.878
Чынлыкта, безнең күк ким дигәндә 1995
елдан бирле сызыклы, үтә күренмәс һәм томанлы.

02:20.878 --> 02:24.464
Самолетлар хемтрейллар сипкәндә нәкъ менә нәрсә була?

02:24.464 --> 02:31.200
Хемтрейллар гади авиация ягулыгы
(керосин) һәм өстәмә дип аталган кушылмадан тора.

02:31.200 --> 02:38.480
Гидроген бомбасын уйлап табучы Эдвард Теллер 1997 елда
Сицилиядә узган климат үзгәреше конференциясендә тәкъдим итте ки

02:38.480 --> 02:42.882
Гражданнар авиациясендә дә ягулыкка өстәмәләр өстәргә.

02:42.882 --> 02:49.900
Шуннан бирле бу химикатларны хәрби очкычлар
гына түгел, пассажир очкычлары да куллана.

02:49.900 --> 02:55.198
Итальян физигы Коррадо Пенна аңлата:
сезгә катлаулы исәпләүләр ясарга кирәкми.

02:55.198 --> 02:59.260
Химтрейллар белән контрейллар арасындагы аерманы тикшерү.

02:59.260 --> 03:04.656
Киң билгеле, контрейл күренешләре фәкать ким
дигәндә 8000 метр биеклектә генә барлыкка килә.

03:04.656 --> 03:12.177
Иң кимендә -40°C температурада һәм 60% дымлылыкта була.

03:12.177 --> 03:18.436
Ләкин урта һәм түбән биеклектә очучы
очкычларда һаман да эзләр ни өчен барлыкка килә?

03:18.436 --> 03:21.172
Алар ясалма рәвештә барлыкка китерелгәнлектән күренәләр!

03:21.172 --> 03:27.543
Бу конденсация түгел, ә авиация
ягулыгындагы өстәмәләрнең яна башлавы.

03:27.543 --> 03:34.900
Бу ясалма контрейллар барлыкка килүгә һәм
полимерларның нечкә җепчекләр рәвешендә утыруына китерә.

03:34.900 --> 03:42.016
Бу матдәләрне тикшерү барышында барий,
алюминий, марганец һәм башка берничә элемент ачыкланды.

03:42.016 --> 03:47.200
Биологлар ачык әйтәләр: болар
атмосфераның гадәти элементлары түгел.

03:47.200 --> 03:53.540
Сез раслыйсыз, «хемтрейлс» дип аталганлар
табигый күренеш түгел, ә ясалма күренеш.

03:53.540 --> 03:57.785
Химтрейлдагы матдәләр безнең сәламәтлеккә ничек тәэсир итә?

03:57.785 --> 04:04.969
Баррий мускулларның яңаруында зур проблемалар
тудыра һәм йөрәкне, эчке органнарны зарарлый.

04:04.969 --> 04:10.760
Алюминий — нерв системасына тискәре
йогынты ясаучы нейротоксик металл.

04:10.760 --> 04:15.885
Ул деменциягә өлеш кертә һәм Альцгеймер
белән Паркинсон кебек авыруларны кузгата.

04:15.885 --> 04:23.612
Этилен дибромид та табылды, аны Экологияне
саклау агентлыгы зыянлы пестицид дип классификацияли.

04:23.612 --> 04:29.410
2012 елда хемтрейллардан алынган җепселләр
Франциядәге расланган лабораториядә тикшерелде.

04:29.410 --> 04:35.960
һәм синтетик химикатларга нигезләнеп катлаулы
полимерлы организмнар буларак анализланган.

04:35.960 --> 04:44.527
Синтетик полимерлар яки «микропластик»лар җәмәгать сәламәтлегенә
куркыныч тудыра һәм зур әйләнә-тирә мохит йөкләнеше булып тора.

04:44.527 --> 04:49.288
Үрнәкләрдә шулай ук башка агулы синтетик матдәләр дә булган.

04:49.288 --> 04:58.862
Дүрт үрнәктән өчесендә эндокрин системасына тәэсир итә һәм үрчүгә
зыян китерә ала торган билгеле пластификатор DEHP табылды.

04:58.862 --> 05:03.002
Законсыз геоинженерлыкның нәтиҗәләре ачык.

05:03.002 --> 05:11.506
чөнки нейродегенератив авырулар, инсультлар
һәм шешләр соңгы 10 елда сизелерлек артты.

05:11.506 --> 05:15.788
Ләкин геоинженерлык дип аталган бу
«һава торышы коралы»ннан кем файда күрә?

05:15.788 --> 05:22.761
Чөнки кислород һәм су буасы сымсыз
элемтә өчен күп кенә алгы шартлар булып тора

05:22.761 --> 05:25.758
Радио элемтә өчен дә геоинженерлык монда ярдәм итәргә тиеш.

05:25.758 --> 05:28.904
Геоинженерлык чаралары атмосфера тудыра ала,

05:28.904 --> 05:35.558
Сымсыз элемтә өчен хәрби һәм
гражданлык таләпләренә туры китереп эшләнгән.

05:35.558 --> 05:42.262
Моннан тыш, һава торышын контрольдә тоту
икътисадны һәм ресурсларны контрольдә тоту дигән сүз.

05:42.262 --> 05:49.283
Мәсәлән, озакка сузылган корылык яки көчле
яңгырлар уңышны зыянга дучар итә яки юк итә ала.

05:49.283 --> 05:53.347
Күпмилләтле азык-төлек корпорацияләре, икенче
яктан, корылыктан зыян күргән төбәкләрдә дә яши

05:53.347 --> 05:57.163
алырлык генетик яктан үзгәртелгән орлыклар үстерәләр.

05:57.163 --> 06:01.685
Зур табышлар шулай ук финанс
базарларындагы спекуляцияләр аша да алына.

06:01.685 --> 06:05.553
Күпчелек компанияләр көтелмәгән
кризислар белән көрәшергә мәҗбүр булганда,

06:05.553 --> 06:09.799
Мондый кризислардан зур табыш алучылар күп.

06:09.799 --> 06:14.803
Мисал өчен, Катрина давылы Луизиананы
җимереп бетергәннән соң, миллионерлар алдылар

06:14.803 --> 06:20.873
Буш кече түгәрәгенә керүчеләр аукционнарда
заводларны яңадан төзү өчен контрактны оталар.

06:20.873 --> 06:27.111
Хөрмәтле тамашачылар, массакүләм мәгълүмат чаралары,
псевдогалимнәр һәм сәясәтчеләр кеше ясаган климат үзгәрешен гади

06:27.111 --> 06:30.603
халыкның файдасына карамастан берьяклы рәвештә аңлатканда,

06:30.603 --> 06:35.277
Климатны үзгәртү чараларын куллану нык яшерелә.

06:35.277 --> 06:40.413
Алданырга тукталыйк һәм аларны барысын да күләгәдән чыгарыйк.

06:40.413 --> 06:45.699
бу табигый булмаган климат үзгәрешенә китерә
һәм шуның белән кешеләрнең сәламәтлеген боза

06:45.699 --> 06:48.764
һәм безнең матур Җиребезне юк итә.

06:48.764 --> 06:54.683
Без моңа бары тик бергә генә ирешә алабыз –
челтәрләшеп һәм мондый программаларны тапшыру аша.
