WEBVTT

00:04.800 --> 00:12.654
E, dumela, ke nna Günther, ke na le lilemo tse 61 ke dula
Jeremane, mme ke ikutlwa ke tlamehile ho bua ho

00:12.654 --> 00:20.995
hong ka Molao o motjha wa Boikemelo, o
fetisitsweng ke Bundestag ka la 12 Mmesa selemong sena.

00:20.995 --> 00:26.685
Ke tla bala ka bokgutshwanyane dikarolwana tse
mmalwa ho tswa kenyeletsong: Ho kgona ho phela

00:26.685 --> 00:30.016
ka boikemelo ke ntlha ya motheo ho batho bohle.

00:30.016 --> 00:36.087
Ntshetsopele e lokolohileng ya botho, tlhompho
ya sephiri le ho se kgetholoe ke tse ding

00:36.087 --> 00:39.996
tsa ditokelo tse tiisitsweng ke Molao wa Motheo.

00:39.996 --> 00:47.141
Ka lebaka lena, Molao oa Batho ba Fetotseng Bong oa 1980, o seng
o siiloe ke nako ebile karolo e 'ngoe e le khahlanong le

00:47.141 --> 00:54.700
molaotheo, o tla hlakoloa 'me o nkeloe sebaka ke taelo e le 'ngoe
e tšoanang e lumellang batho ho fetola tlaleho ea bong ba bona

00:54.700 --> 00:59.460
kapa lebitso la bona la pele ka boipolelo ofising ea ngoliso.

00:59.460 --> 01:04.749
Mme ka tlase ke phetoho e jwalo, e bolelang hore bana
ba ka tlase ho dilemo ba dilemo tse 14 ho ya hodimo ba

01:04.749 --> 01:09.440
lokela ho kgona ho fana ka polelo e hlokehang ka bobona.

01:09.440 --> 01:16.082
Mme nka rata ho fihla qetellong ea molao ona le ho
fumana hore na ha e le hantle ho ipatile eng ka morao.

01:16.082 --> 01:22.689
Kahoo, hore ke batla ho phela bophelo boo ke bo iketsetsang, hore
ha ke batle ho khetholla kapa hore sena se

01:22.689 --> 01:28.085
se ke sa etsahala, ntshetsopele e
lokolohileng ya botho jwalo-jwalo, tlhompho ya sephiri.

01:28.085 --> 01:31.580
Hantle, ke tshehetsa seo ka botlalo.

01:31.580 --> 01:35.053
Ke nahana hore ke seo motho e mong le e mong ea tloaelehileng
a se batlang, 'me ke sona seo le 'na ke se batlang.

01:35.053 --> 01:43.740
Empa nna ka bonna ke nahana hore ke bohlanya
bo fetisisang hore ngoana ea lilemo li 14 a ka

01:43.740 --> 01:47.120
iketsetsa qeto ka bong ba hae lilemong tseo.

01:47.120 --> 01:54.790
Hobane ngoana ea lilemo li 14 ha a na khōlo ea kelello ho
utloisisa litaba tse pharaletseng le tse nang le

01:54.790 --> 02:04.204
litlamorao tse kholo, se ka mor'a tsona le hore na
litlamorao tsa tsona ke life, ha a ka ke a iketsetsa qeto.

02:04.204 --> 02:10.288
Empa hape nka rata ho le bolella ka
liketsahalo tse peli, ha re bua ka boikemelo.

02:10.288 --> 02:16.490
Kahoo, mora oa rona e monyane joale o
lilemo li 15 mme o kena sekolo se phahameng.

02:16.490 --> 02:23.448
Eaba ho tla tlhokahalo ea hore bohle ba entoe
khahlanong le masoebe kapa ba fane ka bopaki ba ente.

02:23.448 --> 02:29.247
Mme kaha mora wa rona ha a entelwa, re ile ho
bolaodi bo loketseng ba tsa bophelo bo botle.

02:29.247 --> 02:37.900
Ho tloha moo, pitso e ile ea boela ea tla: ebang
re fane ka bopaki kapa re lefe tefiso ea €2,500.

02:37.900 --> 02:46.504
Kahoo re ile ra inkela nako ea ho hlahloba metsoako eohle
le likarolo tsa ente ea maselese, mme ra shebisisa hore na

02:46.504 --> 02:51.371
ha e le hantle ho na le eng ka har'a ente ena ea maselese.

02:51.371 --> 02:56.840
Mme ke a o bolella, ho bala tsohle
tseo feela ho etsa hore o ikutloe o kula.

02:56.840 --> 03:02.809
Ho tlatselletsa ho sena, ho na le dikarolo
tsa ente ya mRNA, tse ha e le hantle di

03:02.809 --> 03:06.885
fihlelang DNA ya ngwana mme di e fetola, jwalo-jwalo.

03:06.885 --> 03:11.012
Mme hape ho na le dipampitshana tse
kenyeleditsweng ka hara sephuthelwana, tse nang le maqephe

03:11.012 --> 03:13.919
a mangata a ditlamorao, ho kenyeletswa le lefu.

03:13.919 --> 03:20.019
Mme ho bolelwa hore haeba o na le aleji ho
motswako o itseng, ha o a lokela ho entwa.

03:20.019 --> 03:25.492
Mme ka nako eo ra ipolella, ho lokile, ha re
tlohleng ngwana wa rona a hlahlojwe bakeng sa

03:25.492 --> 03:28.560
metswako e tswang ente e belaellwang ya masweu.

03:28.560 --> 03:38.060
Ha ho ngaka sebakeng se pharaletseng e dumetseng ho
etsa sena. Ka hoo, ha ho kgonehe ho fana ka bopaki bona.

03:38.060 --> 03:42.753
Re akarelitse tsohle tseo. E ne e le maqephe a
supileng kapa a robeli ka bolelele. E ne e le

03:42.753 --> 03:45.580
halofo ea thesis ea bongaka, e qaqileng haholo.

03:45.580 --> 03:50.680
Mme mora wa rona o sa tswa re bolella hore
Molao o motjha wa Boipuso o se o qala ho sebetsa.

03:50.680 --> 03:57.897
Ha ke le dilemo di 14, ke dumelletswe ho iketsetsa qeto ya
hore na ke batla ho ba moshemane kapa ngwanana, jwalo-jwalo.

03:57.897 --> 04:08.820
O ile a eketsa jwalo. Mme ha a batle ho entwa ka ente
ena ka lebaka la dikotsi tsa chefo le tse ding jwalo.

04:08.820 --> 04:12.080
Eaba o e saena ka boeena, mme rona re le batsoali ra e saena.

04:12.080 --> 04:16.200
Mme jwale re rometse sena ho bolaodi ba tsa bophelo bo botle.

04:16.200 --> 04:22.961
Eaba, kamora nako e batlang e le kgutshwane, e ile ya
kgutla, kahoo taba eo ya boipuso, e ke ke ya etsahala.

04:22.961 --> 04:32.558
E ka ba hore ha o kgone ho fana ka bopaki, kapa o
tlameha ho entoa. Ho seng jwalo, ke tefiso ya €2,500.

04:32.558 --> 04:38.719
Ntho ea pele ke hore, ha se taba ea ente. Ke
amehile feela ka hore na nka iketsetsa qeto

04:38.719 --> 04:41.970
neng le hore na nka se iketsetse qeto neng.

04:41.970 --> 04:44.500
Kahoo ente, ha ho na monyetla.

04:44.500 --> 04:53.435
Ha ke batla ho fetola bong ba ka le ho ba
le lebitso le fapaneng, ha ho na bothata.

04:53.435 --> 05:00.560
Hantle, ka mor'a moo re bile le ketsahalo ea bobeli. O sa
tsoa ea ho ngaka ea meno. O ne a e-na le lesoba leanong.

05:00.560 --> 05:07.174
Mme ka mora moo mora wa rona a re o ka rata hore meno a
hae a kenoe ka tlatsetso e betere le ya boleng bo hodimo.

05:07.174 --> 05:13.193
Eaba ngaka ea meno e re, ho lokile, ha ho na
bothata, empa ha a lumelloa ho iketsetsa qeto eo.

05:13.193 --> 05:19.099
Hobane rona, re le batsoali, re tlameha ho
tla ho saena moo, mme le hoo ho ja chelete.

05:19.099 --> 05:24.357
Eaba re fumana bili e 'ngoe e eketsehileng ea
li-euro tse 100 hobane a ne a batla tlatsetso e fapaneng.

05:24.357 --> 05:32.159
Kahoo, mabapi le kotlo ea leino, a ke ke a
iketsetsa qeto ea hore kotlo ea hae e ntle.

05:32.159 --> 05:37.880
Empa hore na o batla ho ba ngoanana kapa
ntho e 'ngoe, ke eena ea lokelang ho etsa qeto.

05:37.880 --> 05:46.000
Mme ke ipotsa feela hore na ke mang ya etsang qeto ya hore na
ke eng seo o ka iketsetsang sona le seo o sa ka se iketsetsang.

05:46.000 --> 05:51.040
Ha e le hantle, ho bonolo haholo. Ke se
ke na le lilemo ke shebile tsamaiso ena.

05:51.040 --> 05:56.660
Hape, o tlameha feela ho latela mohlala oa chelete. Ho na le
litlhahlobo tse ling tse ntle haholo.

05:56.660 --> 06:02.466
Mohlala: Ke mang ea etsang phaello ho tsoa
phatlalatsong e feteletseng ea batho ba fetotseng bong?

06:02.466 --> 06:11.030
Ho thwe mmaraka o a atleha haholo mme ho na le dimilione
tsa phaello bakeng sa indasteri ya meriana, jwalo-jwalo.

06:11.030 --> 06:17.722
Mme hohle ho na le ditumellano tse patisaneng pakeng
tsa indasteri, dipatlisiso, dipolotiki jwalo-jwalo.

06:17.722 --> 06:25.483
Kahoo ho bonolo hape. Indasteri ea meriana e etsa
phaello ka ho buuoa ho fetola bong. Mme ehlile,

06:25.483 --> 06:30.532
indasteri ea meriana e etsa phaello e kholo ka liente.

06:30.532 --> 06:36.402
Ke ka lebaka leo ke tlamehang ho entoa, mme, ke
le dilemo di 14, ke se ke kgona ho iketsetsa

06:36.402 --> 06:40.800
qeto ya hore na ke batla ho ba le bong bo fapaneng.

06:40.800 --> 06:42.780
Bothoto bofe.

06:42.780 --> 06:50.555
Mme ka nahana, hantle, ditlamorao tsohle tsa
ho buuwa le tse ding jwalo, le mathata a

06:50.555 --> 06:55.175
kelello le a mmele, tsena tsohle di fedile jwale.

06:55.175 --> 06:59.620
Ha ke na ho kena ho seo hona joale. Ho na le
litlhaloso tse ling tse tsoileng matsoho joalo-joalo.

06:59.620 --> 07:04.438
Ha o utlwe letho ka yona ho tswa ho boradipolotiki
kapa mecheng ya phatlalatso. Tsohle di a hatellwa.

07:04.438 --> 07:08.780
Ka tšenyo ea bana ba rona le rona ka borona.

07:08.780 --> 07:12.800
Mme ka lebaka la seo, jwale ke ngotse molao botjha.

07:12.800 --> 07:16.395
E seng kamoo e bonahalang kateng,
empa kamoo e leng kateng kannete.

07:16.395 --> 07:23.200
Mme ho nna, molao ona ha se wa boikemelo, empa ke
seo ke se bitsang Molao wa Katoloso ya Moferefere.

07:23.200 --> 07:26.995
Ke tla o balela kamoo ke nahanang hore ho lokela ho buuoa kateng.

07:26.995 --> 07:31.984
Ho tloha dilemong tse 14, o dumelletswe ho
iketsetsa diqeto tsa hao mabapi le ho intsha

07:31.984 --> 07:35.091
kotsi, ho ikwetseisa le ho eketsa moferefere.

07:35.091 --> 07:39.415
Mme, ehlile, moo indasteri ya meriana e etsang tjhelete e ngata.

07:39.415 --> 07:44.076
U ka etsa qeto ea phetolo ea bong
ba hau ka chelete e ka bang £8,500.

07:44.076 --> 07:46.640
Letlole la inshorense ea bophelo bo botle le tla le lefella sena.

07:46.640 --> 07:50.984
Inshorense ea hau ea bophelo bo botle e boetse e lefella
litšenyehelo tsa hau tsa tlhokomelo e tsoelang pele ea 'mele

07:50.984 --> 07:54.130
le kelello. Kahoo qetellong, ke molefi oa lekhetho ea lefang.

07:54.130 --> 08:00.964
Mohlala, liente, moo o kenteloang ka chefo ea sebele, ha se
ntho eo o ka iketsetsang qeto ka eona. O tlameha ho e etsa.

08:00.964 --> 08:05.372
Ho seng jwalo, batswadi ba hao ba
tla tlameha ho lefa di-euro tse 2,500.

08:05.372 --> 08:10.177
Ntle le liente, indasteri ea meriana e
ne e tla etsa chelete e fokolang haholo.

08:10.177 --> 08:18.640
Le haeba u batla meno a bohlale, ha o ka iketsetsa qeto. Mona
hape, k'hamphani ea inshorense ea bophelo bo botle ha e lefelle.

08:18.640 --> 08:23.026
Jwale batswadi ba hao ba tla tlameha
ho saena bakeng sa hao le ho lefa.

08:23.026 --> 08:28.087
Qetellong, le rona ha re tsotelle batho, ha
feela ditjhelete tsa rona di le ka tseleng.

08:28.087 --> 08:31.680
Empa qetellong re atlehisitse molao ona bakeng sa lona.

08:31.680 --> 08:37.240
Litumeliso tse tsoang ho Big Pharma, ka
tšebelisano 'moho le bo-ralipolotiki le mecha ea litaba.

08:37.240 --> 08:40.300
Seo e ka ba nnete ho 'na.

08:40.300 --> 08:46.543
Mme esale ke ipotsa ka dilemo hore na
ke mang ya etsang melao ena Jeremane.

08:46.543 --> 08:53.518
Li ka tsoaloa feela li-terateng tse ling tse mpe le tse lefifi.

08:53.518 --> 08:55.920
Ha ke nahane ka tsela e nngwe.

08:55.920 --> 09:02.363
Empa seo ke se fumanang se le mpe le ho feta ke hore sena
se patwa ke boradipolotiki, mecha ya phatlalatso esita le

09:02.363 --> 09:07.040
makgotla a molao, mme maemong a mang esita le ho tshehetswa.

09:07.040 --> 09:11.580
Mme ebe o ipotsa hore na ke hobaneng ha
ho se letho le sa sebetseng mona Jeremane?

09:11.580 --> 09:13.247
Ho etsahalang mona?

09:13.247 --> 09:19.431
Empa ha e le hantle, ho a utlwahala, mohlomong ke hore
ha ho na ya itetang sefuba ho bua hobane tsohle di

09:19.431 --> 09:24.628
potoloha tjhelete mme bohle ba ameha ka yona ka tsela e itseng.

09:24.628 --> 09:32.300
E, ke nahana feela hore ho ka ba hotle haeba re ka
fetola maemo mme ra boela tseleng e nepahetseng.

09:32.300 --> 09:39.499
Eo e ne e le maikutlo a ka le kgopolo ya ka e tshepahalang mabapi
le Molao o motjha wa Boikemelo ba Sechaba naheng ya Jeremane.

09:39.499 --> 09:41.992
Ka sena kelellong, ke le lakaletsa mahlohonolo. Sala hantle.
