Доктор Файл, мо мешунавем, ки кишварҳо таҳти фишор қарор гирифтаанд, то бо Қоидаҳои нави
байналмилалии тандурустӣ (IHR) розӣ шаванд.
Дар бораи ин чӣ метавонед бигӯед? Оё ягон далел ё исбот вуҷуд дорад?
Хуб, ман ягон далели мушаххас надорам, аммо он зан, ки инро хабар дод, ҳадди ақал дар конфронси
матбуотии онлайн бо вакилони мо дар Женева ширкат карда буд.
Ӯ як вакили ҷавони хеле боэътимод ва содиқ аз Африқои Ҷанубӣ аст.
Ва як вакили голландии ҳуқуқӣ дар Женева ҳузур дошт ва ӯ низ ба ман тасдиқ кард, ки воқеан фишор оварда шуд,
яъне таҳдид ба таҳримҳо ва чораҳои гуногуни дигар карданд.
Оё рӯйхате ҳаст, ки нишон медиҳад, ҳар як кишвар чӣ гуна раъй додааст, ё ин чӣ гуна баррасӣ шудааст?
Бале, ин раванди хеле аҷиб буд, агар ба раъйдиҳӣ рабт дошт.
Дар асл он танҳо гуфт: Оё ҳоло ҳама нусхаи ниҳоиро доранд?
Нусхаи ниҳоии IGV, ки гӯё қабул шуда буд, дар асл бояд чор моҳ пештар, мувофиқи моддаи 55, банди 2, дастрас мешуд.
Ва сипас раиси ҷаласа танҳо мегӯяд, кӯтоҳ ба атроф назар карда мегӯяд: Ман ягон эътироз намебинам.
Пас: ман дар ин ҷо ҳеҷ эътирозе намебинам. Ва ҳамин аст.
Ва баъдтар хабар дода шуд, ки дар асл танҳо 37 давлат воқеан ба таври возеҳ тасдиқи худро иброз
карда буданд, ва рӯйхати ҳамин 37 давлат вуҷуд дорад.
Хуб, оё раъйдиҳӣ бо боло бардоштани дастҳо гузаронида шуд?
Не, дар ҳар сурат, шумо метавонед дар сабти видеоӣ, ки ман боз тамошо кардам, бубинед, ки дар асл ягон ишораҳои дастӣ дида
намешаванд, гарчанде ки барои Ассамблеяи Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ дар ҷаласаи пленарӣ қоидаи тартиботӣ вуҷуд
дорад. Қоидаи 72 мегӯяд, ки раъйдиҳӣ бояд ё бо боло бардоштани дастҳо ва ё, бо дархост, бо раъйдиҳии ном ба ном сурат гирад.
Ҳеҷ кадоме аз ин ду ҳодиса рӯй надод. Ин маънои онро дорад, ки дар ин ҷо низ саволи калон вуҷуд дорад, ки оё
раъйдиҳӣ воқеан мувофиқи қоидаҳо гузаронида шудааст ё не.
Ба назари мо, ин бешубҳа бар хилофи қонунҳои байналмилалӣ буд.
Хуб, ин қоидаҳои нави тандурустӣ, масалан, агар пандемияи гриппи парранда эълон шавад, чӣ маъно доранд?
Бале, гӯё гриппи парранда аллакай дар ҳоли омодагӣ аст, метавон гуфт.
Ин маънои онро дорад, ки, масалан, азбаски IGV ҳоло ба маҳсулоти саломатии ба ном «алоқаманд» таъкиди хеле қавӣ
медиҳад, ваксинҳоро ҳоло метавон хеле зудтар омода кард.
Ҳамчунин аз соли 2022 тартиби сабти истифодаи фавқулодда низ вуҷуд дорад.
Ва чизи ҷолиб он аст, ки ширкатҳои дорусозӣ аллакай метавонанд барои баъзе маҳсулотҳо ариза пешниҳод кунанд.
Ҳамчунин коршиносони расман мустақил ҳастанд, ки бояд инро арзёбӣ кунанд.
Аммо чизи ҳайратангез он аст, ки Созмони ҷаҳонии тандурустӣ ҳуқуқ дорад, ки қарор гирад, оё ин гузоришҳоро нашр кунад ё не.
Ин маъно дорад, ки дар ниҳоят ман метавонам маҳсулоте дошта бошам, ки возеҳан аз сабаби нигарониҳои ҷиддии амниятӣ ё аз он ки
самаранок нест, ё ҳарду, тавсия нашудааст, ва Созмони ҷаҳонии тандурустӣ бо ихтиёри худ тасмим мегирад, ки онро ба кишварҳо,
масалан дар доираи барномаи ҳатмии эмгузаронӣ, тавсия диҳад.
Хуб, ин як скандали бесобиқа аст.
Шумо кадомҳоро мебинед ё кадом тағйиротҳоро дар Қоидаҳои байналмилалии тандурустӣ ба назари шумо баҳсбарангезтаринанд?
Бале, ман танҳо як нуқтаи баҳсбарангезро зикр кардам, ки он ҳамин тамаркузи нав ва возеҳи доруҳо ва
ваксинҳост, ки дар забони пропаганда бо эвфемизм «маҳсулоти дахлдори саломатӣ» номида мешаванд.
Албатта, мо бояд ҳамаи инро дар заминаи вобастагии бузурги Созмони ҷаҳонии тандурустӣ ба лоббиҳои
фармасевтӣ баррасӣ кунем. Аввалан, мушкили зиддиятҳои манфиатҳо вуҷуд дорад, яъне назорати беруна.
Сипас, чунон ки ҳоло медонем, Созмони ҷаҳонии тандурустӣ дорои як қатор комиссияҳои коршиносон аст.
Ин кумитаҳо вазифадоранд, ки изҳорот дар бораи зиддиятҳои манфиат пешниҳод кунанд, аммо ин изҳорот низ махфӣ мемонанд.
Ва мо инчунин медонем, ки дар асл байни Созмони ҷаҳонии тандурустӣ ва созмонҳои марбут ба дорусозӣ ва
созмонҳои хусусӣ як гардиши доимии кадрҳо вуҷуд дорад.
Яъне, ин хеле мушкил аст.
Яке аз масъалаҳои хеле мушкил ин аст, ки мо ҳоло мубориза бо он чизеро, ки онро «иттилооти бардурӯғ» ва «дизинформатсия»
меноманд, дар IHR ба таври возеҳ дохил кардаем, ки маънои онро дорад, ки касе монополия бар иттилоот ва монополия бар ҳақиқатро
даъво мекунад, ки ин равшан моддаи 5-и Қонуни асосиро вайрон мекунад, яъне озодии баён, озодии
иттилоот, озодии ВАО ва, пеш аз ҳама, озодии академиро.
Пас мо имкони эскалация дорем, ки на танҳо ҳолати фавқулоддаи саломатӣ эълон карда шавад, ки онро «сохта» меноманд, балки
варианти шадидтар — яъне ҳолати фавқулоддаи пандемиявӣ — низ вуҷуд дорад, ки дар он бояд тарсид, ки мо боз ҳам бо чораҳои
сахттар ва маҳдудиятҳои сахттар ва шояд дарозмуддаттар оид ба ҳуқуқҳои асосӣ рӯбарӯ хоҳем шуд, яъне нақзи ҳуқуқҳои асосӣ.
Кадоме аз чизҳое, ки шумо ҳозир зикр кардед, ба назари шумо муҳимтарин аст, ки ба таваҷҷуҳи омма расонида шавад?
Дар асл ин як омезиши ҳама чизҳост.
Пас, дар ниҳоят, ин маҳсулоти эҳтимолан санҷиданашуда таҳдиди ҷиддӣ ба ҷони одамон ва осеби ҷисмонӣ эҷод мекунанд. Илова
бар ин, таҳқиқот ва рушди онҳо, истеҳсол, маблағгузорӣ ва паҳнкунии ин маҳсулот ҳоло бояд маблағгузории иловагӣ гиранд.
Ин қоидаҳо зуд аз созишномаи пандемия, ки муваққатан ба таъхир афтод, ба IGV интиқол дода шуданд.
Ва сипас, бо таблиғ ва ташвиқи таҳқиқот дар бораи ин маҳсулотҳо, мо бо мушкилот рӯ ба рӯ мешавем – яъне он ки мо наметавонем онро
аз он чизе, ки онро «тадқиқоти бозии функсионалӣ» меноманд, ҷудо кунем, ки воситаи хеле хатарнок аст ва дар ниҳоят метавонад ба он
оварда расонад, ки мо аллакай бо Ковид-19 аз сар гузаронидем, яъне он ки инҳо метавонанд вирусҳои лабораторӣ бошанд, ки сипас,
бештар ё камтар тасодуфан – зеро чораҳои бехатарӣ ҳеҷ гоҳ кофӣ буда наметавонанд – аз лаборатория берун оянд ва ҳамон пандемияеро
ба вуҷуд оранд, ки гӯё ин IGVҳо бояд бо он мубориза баранд.
Ва ин, албатта, боз як ҳайратангези комил аст.
Хонум Файл, ба назари шумо мо бояд кадом қадамҳоро бардорем, то ин давраи 10-моҳаро, ки ҳукуматҳо ҳоло доранд, истифода
барем – бигӯем – барои баланд бардоштани огоҳӣ дар бораи ин масъалаҳо ва ҳамчунин барои амал кардан дар ин замина?
Пас, албатта, сатҳи қабулкунандагони қарор ҳоло хеле, хеле муҳим аст.
Ҳоло, вақте ки ман ба Олмон менигарам, мо, албатта, нисбатан умеди каме дорем, ки ҳукумати федералӣ қадам бардорад ва
эълон кунад, ки мо Қоидаҳои байналмилалии тандурустиро (IHR) қабул нахоҳем кард. Ин ҳамон чизест, ки бояд рӯй диҳад.
Аммо он чизе, ки мо, масалан, ҳамчун вакилони дифоъ ё ҳамчун гурӯҳи васеътар карда метавонем ва мехоҳем санҷем, ин аст, ки як
муроҷиатнома ба Парлумони Олмон пешниҳод кунем. Мо мехоҳем ин масъаларо ба диққати Парлумони Олмон расонем
ва аз он даъват кунем, ки ҳукуматро водор созад, IHR-ро рад кунад ва онро қабул накунад.
Пас, ин аввалин чиз хоҳад буд.
Петисияҳои минбаъда муҳиманд; сиёсатмадорон табиатан ба раъйдиҳандагон посух медиҳанд, ки маънои онро дорад, ки
вақте мардум ба кӯчаҳо мебароянд, ин паёми возеҳ мефиристад.
Масалан, ҳар як шахс метавонад бо сиёсатмадоре, ки ноҳияи интихоботии ӯро намояндагӣ мекунад, вохӯрӣ ташкил кунад.
Ҳамчунин маводи хуби иттилоотӣ ва ғайра мавҷуд аст. Ва аз ҳама муҳим, таълим диҳед.
Пас, ҳафтаи гузашта ман бо як хонуме сӯҳбат мекардам, ки хеле содиқ ва хеле ҳушёр аст, узви Ҳизби демократии християнӣ (CDU)
мебошад ва мегӯяд, ки дар Бундестаг бисёр, бисёр ҳамкасбон ҳастанд, ки ҳанӯз, ҳарчанд ин ғайриимкон ба
назар расад, намедонанд, ки дар ин ҷо чӣ дар миён аст.
Ва ин потенсиали мост, ки мо ба он такя мекунем.
Ин саволи ояндаи ман мебуд:
Мо чӣ далелҳо дорем бар зидди ин сиёсатмадорон, вақте ки мо ба онҳо меравем ва кӯшиш мекунем бо
онҳо сӯҳбат кунем ва – бигӯем – онҳоро ба ҳуш орем?
Аввалан ва пеш аз ҳама, агар ин IGVҳо ба иҷро дароянд, тамоми низоми арзишҳои мо, ки дар Қонуни
асосӣ сабт шудааст, дар ниҳоят дар хатар хоҳад монд.
Аввалан ва пеш аз ҳама, ҳуқуқҳои бунёдӣ.
Дар ҳақиқат ҳамин тавр аст – ва ин низ муҳим аст, ки донист – ҳукумати федералӣ масъул хоҳад буд, ки алайҳи IGV шикоят кунад.
Аммо IGV дар Олмон танҳо пас аз қабул шудани қонуни розигӣ ва қонуни татбиқӣ ба иҷро медарояд.
Ин ҷо Бундестаги Олмон ва Бундесрати Олмон ба кор меоянд.
Ин маънои онро дорад, ки мо боз як бор имконият дорем ба онҳо бигӯем: «Ҳамкорони муҳтарам, агар шумо инро қабул
кунед, шумо принсипҳои асосии Қонуни асосиро вайрон хоҳед кард.»
Ва ин имконият мебуд, ки дар ин ҷо мавқеамонро бозпас гирем.
Пас, бешубҳа арзанда аст, ки дар ин бора бо сиёсатмадорони маҳаллӣ, хусусан вакилони мо дар Бундестаг, сӯҳбат кунем?
Албатта. Пас мо бояд ҳама чизро санҷем, ва сипас, албатта, мардуми васеъро низ ба ин кор ҷалб кунем, ва
пас мо метавонем ба сиёсатмадорон ҳам мактуб навишем.
Бисёриҳо мегӯянд, ки онҳо аллакай кӯшиш кардаанд, аммо ҳеҷ посух набуд.
Аммо ман фикр мекунам, ки ҳатто агар ҳеҷ вокунише набошад ҳам, ин одамон ба ҳар сурат
мефаҳманд, ки дар ин ҷо чизе рӯй дода истодааст.
Як саволи охирин: Шумо кадом созмонҳоро мешиносед, ки ҳоло низ ба ин самт ҳаракат мекунанд ва мегӯянд, ки мо бояд дар ин бора чорае
андешем? Ва дар ин замина мо бо кӣ метавонем шабакавӣ кунем?
Бале, хуб, масалан, дар Швейтсария низ чанд ташаббуси воқеан аълои шаҳрвандӣ бар зидди Созмони ҷаҳонии тандурустӣ ҳастанд.
Албатта, инчунин як ташаббуси бузурги мутахассисон бо номи «Амнияти глобалии тандурустӣ» вуҷуд дорад.
Дар кишварҳои немисзабон он фаромиллӣ аст – ин аъло аст.
Чанд вақт пеш ман ба як иттиҳоди амалӣ дар Олмон бо номи Иттиҳоди Ҷаҳонии Тандурустӣ ҳамроҳ шудам.
Пас, албатта, мо ҳоло аввалин қадам ё қадами иловагӣ ба сӯи шабакасозии байналмилалӣ байни ҳуқуқшиносон дар
Женева гузоштаем ва муайян кардем, ки мо табиатан дар қариб ҳамаи кишварҳо бо мушкилоти якхела рӯ ба рӯ ҳастем.
Ва ин маънои онро дорад, ки ҳамбастагии байналмилалӣ ҳоло воқеан шакл гирифтанро оғоз мекунад. Идея дар он аст, ки мо низ –
дар як кӯшиши ҳамоҳангшуда дар давлатҳои алоҳида – тамоми чораҳоро андешем, то пешгирӣ кунем, ки ин IGO ба иҷро дарояд.
Ва ин, албатта, низ таъсири махсус хоҳад дошт.
Бале. Хонум Файл, барои мусоҳиба бисёр ташаккур.
Мо ба шумо тамоми муваффақиятҳо ва беҳтаринҳоро таманно мекунем!
Бисёр ташаккур. Ҳеҷ гап нест.