Mō tēnei rā, te 17 o Pipiri 2024, kua tonoa e te rōpū United for Freedom ngā manuhiri ki tētahi
hui pāpāho i konei i te rohe ataahua o Taunus.
He nui rawa ngā kaupapa hei matapaki i tēnei rā.
I waenga i ētahi atu mea, e kōrero ana a Dr Pfeil mō ngā Ture Hauora ā-Ao, i whakaaetia i runga i te takahi i te ture ā-ao.
E mōhiotia ana, i whakaaetia ēnei i te hui whānui o te WHO i Geneva, i te rua wiki ki muri.
Dr Pfeil: Āe, mō te whakaae ki te IGV e takahi ana i te ture ā-ao.
He tino whakamīharo tērā i te Hui ā-Ao mō te Hauora, ko te āhua i whakamanahia ai ēnei IGT.
Ā, kāore e kore, he mea nui kia whakarāpopoto poto e au ngā āhuatanga tino whakahē o ēnei
ture hauora ā-ao, me ngā mahi ka taea e tātou.
He tuhipoka tere noa mō te WHO:
He maha ngā wā ka rongo koinei he whakahaere tūmataiti.
I te āhua mana, he whakahaere kāwanatanga te WHO.
Arā, he kotahitanga tuku iho o ngā kāwanatanga mō tētahi kaupapa motuhake.
Anei, e kī ana rātou ā-ture kei te whakatairanga i te hauora, te hauora tūmatanui.
Ka whakatūhia e ēnei whakahaere pēnei ā rātou ake rōpū.
Anei te Hui ā-Ao mō te Hauora.
Ka tukuna ngā māngai o ngā whenua mema ki reira.
Kātahi ka whai mātou i tētahi Kaunihera Whakahaere hei tinana whakahaere, ā, he mea tino hira, he tino
kaha hoki te Tumuaki-Mātāmua, ko ia te rangatira o te tari e kīia nei ko te Secretariat.
Ko te mahere taketake kia whakaae ki ngā kirimana ā-ao e rua.
Tuatahi, ko te IGV, kua whai wāhi kē ki te ture matua o te tau 2005, engari kua whakahou whānuitia ināianei.
Ā, i puta anō te whakaaro kia whakaaetia tētahi kirimana ā-ao hou, koia te mea e kīia nei ko te kirimana mate urutā.
Kua whakaroa te whakaaetanga o te kirimana mate urutā, ā, kei konei he nui te pēhanga kia whakaaetia i te Hui ā-Ao Hauora
ā tērā tau, mēnā ka taea – koinei tā Mr Tedros e hiahia ana.
Ko ngā tāngata pea kei muri i a ia e tūmanako ana ka whakamanahia tēnei tau.
Tika tonu ki te rārangi wā. I kīia kua whakamanahia te IGV.
Mēnā ka whakaarohia noa e tātou mō tēnei wā, ka whai mana aunoa ēnei i muri i te tekau mā rua marama.
Ki te kore e whakapuaki ā-tūturu ana ngā kāwanatanga motuhake i tō rātou whakakore.
Nō reira, e whakahē ana rātou kia whai mana tēnei i roto i ngā tekau marama.
Ka tae noa ki te 31 o Poutū-te-rangi.
Ko te whakaaetanga o ngā Ture Hauora ā-Ao, i whakanoho e au ki ngā tohu kōrero, i tū i runga i tētahi huarahi tino rerekē.
He herenga tikanga ā-ture tō mātou i raro i te Tuhinga 55 o te IGV.
Whai muri i tērā, me whakaratohia te putanga whakamutunga, ka tukuna ā muri ake nei ki te pōti, ki ngā
whenua kia whā marama i mua i te pōti i te Hui Hauora ā-Ao.
Ko te whāinga, arā, kia mārama ngā whenua ki ngā hua tōrangapū, ōhanga, whakahaere me ngā hua pūtea.
Me tirotiro hoki rātou mēnā e hāngai ana ēnei whakarerekētanga ki ngā IGV, hei tauira, ki ā
rātou ture matua ā-motu, ki ngā ture ā-ao rānei.
Engari, i mahi mātou kaha tonu, ā, i mua tata i te whakaoti, i tae mātou ki Geneva, ā, i tū
mātou hei rōia i tētahi hui pāpāho i reira i te ata.
I te hui taurite, kāore anō mātou kia mōhio ka puta tēnei pōrangi i te ahiahi, ā, e ai ki ngā kōrero, kua whakamanahia kē.
I pēhea rawa i puta ai?
Kei reira tonu he riipene ataata o tēnei pōti, ā, ka taea tonu te kite i te whārangi kāinga.
Āe mārika, i taku kitenga, kāore e taea e koe te kite i te rūma katoa, engari ko te wāhi matua kei mua anake.
Ka mea te Perehitini: Kua whiwhi katoa koutou i tēnei putanga whakamutunga? Kāore au e kite ana i tētahi whakahē.
Ā, ka pātai ia, 'Āe, kei te whakaae katoa?' Ā, ka mea anō ia, 'Kāore au e kite ana he whakahē.'
Nō reira, he tukanga tino rerekē, ina koa nā te mea e whakaritenga ana e Ture 72:
Me pōti mā te whakaatu ringa, ā, ki te tono, mā te karanga ingoa rānei.
I noho puku te ngahere. Nō reira, he pūrākau tino, tino ruarua.
Nā muri iho ka kīia he kotahitanga, kāore e taea e tētahi e mātakitaki ana i tēnei ataata ināianei te whakamana.
I pūrongo pai i kī ngā kawanatanga e 37 i tautoko mārika i te whakamahi i ēnei IGT.
He rārangi kei reira, ā, kei roto noa iho a Tiamana me ētahi atu whenua o Europi, me ētahi atu
pērā i te United States o Amerika, hei tauira.
Engari i nui hoki te whakahē i roto i te matapaki.
Nō reira, ko Belarusi, ko Īrana, ko Arānetina, ko Kōsta Rīka me ētahi atu whenua – he tino hira a Slovākia;
me whakaaro noa ki tēnei whakamātau patunga ināianei.
I whakaaetia hoki ngā kerēme. Nō reira, ko tēnei kōrero motuhake.
I tae rānei te kōrum (te tau iti rawa o ngā mema e hiahiatia ana kia taea ai te whakatau)
Me whakaae mārama ngā whenua e 99 mā te hiki ringa. He tino ruarua.
Nō reira, nā te wāhanga tuarua anake o te Tuhinga 55.
Nā Marianne Grimmenstein i kī tēnei i tino ātaahua: kei te takahi te WHO i āna ake ture.
He pōti e hē ana ki ngā ture ā-ao, nō reira kāore e whaimana.
Ā, ko tētahi kawanatanga kāore e whakahē i tēnei, kei te whakanoho i a ia anō ki te hē.
Ki te ihirangi matua.
Hei tāpiri atu ki te ohorere hauora ā-ao e āwangawanga ana – kua potoia tika ki te kupu "fake" – ināianei kua puta he
āhua hou, he tino kino ake o tēnei, arā ko te ohorere urutā.
He mea whakamīharo anō hoki, hei tauira, e whakaarohia ana he mea e pā ana ki tētahi tūraru nui, arā, ko te tūraru anake o te
whakawhānui i ngā āheinga o ngā pūnaha hauora, o te whakaputa rānei i ngā raruraru ā-pāpori, ā-ōhanga hoki, nā
tētahi mate pāwera whakawhiti rohe e kīia ana he tino mōrearea.
Mai i te tirohanga ā-ture, me pātai: He tika rānei ēnei paearu mō tētahi ohorere urutā, e
whakamana ana i ngā takahi nui o ngā mana taketake?
Nā te mea ehara tērā i te take o te mate anō, engari he pātai mō ngā tikanga anga a te kāwanatanga.
Nō reira, he take ngoikore tērā mō ngā takahi ā muri ake i ngā mana taketake, ā, ka taea e te Tumuaki-Mātāmua
a Tedros te tūtohu i runga i tēnei ohorere urutā.
Ā, me mataku ka whakamanahia ētahi atu whakaurunga tino kaha ake i runga i te take o te ohotata mate urutā.
He tino raruraru ēnei hua hauora e kīia ana he hāngai, ā, ko tētahi mātāpono hou tino hira
i te WHO ko te ōritetanga, te tika tohatoha.
E pā ana tēnei ki te mea kua riro hoki i ngā whenua rawakore, arā, ngā whenua e whakawhanake ana (i roto i ngā tohu kōrero
matotoru), ngā painga katoa o ēnei tātai e kīia nei he werohanga, tae atu ki te hangarau mRNA me ngā rongoā a aua kamupene
rongoā – ā, e kī ana au i tēnei me te tino whakakatakata – e tautoko tahi ana, ā-tūturu, ā-ara rānei, i te WHO.
Ā tēnei wā, ā te mutunga rawa, ka pātai te tangata: Ko wai rawa e whakahaere ana i te WHO?
He tūturu tonu rānei he kāwanatanga ēnei, he kaiwhakapānga rānei?
E mōhiotia ana he whakawhirinaki te WHO ki ngā koha ā-tūao mō te tata ki te 85 ōrau o āna pūtea, tae atu ki te
tokomaha o ngā koha tūmataiti nō te rāngai rongoā, ahakoa mā te huarahi tika, mā te huarahi kē rānei.
Ko te Pūtea Bill Gates anake pea e tautoko tika ana, e tautoko huna ana rānei i te 20 ōrau o te tahua katoa a te WHO.
Heoi, kua whakaurua mārika ki te IGV te whawhai ki ngā kōrero hē me ngā kōrero teka e kīia nei.
I roto i tēnei horopaki, i oti tata ki te 40 ngā kirimana hononga ki ngā kamupene hangarau nui o te ahumahi matihiko, arā ko
Google, Facebook me ētahi atu, ā, kei muri tonu a Microsoft, ā, kāore hoki ngā ihirangi o ēnei kirimana i whakapuakina.
I raro i tēnei horopaki, me mataku tātou i te whakakaha ake anō o te whakahaere kōrero, otirā i ngā pāpāho koreutu, engari ko
te mea nui rawa atu, i roto i tētahi wāhanga nui o te hapori pūtaiao whai mana, kua whakawāteahia kē i te korerorero i mua.
Ā, mehemea kāore he kōrero noa, kāore rawa e taea e tātou te tata ki te pono e tino hiahiatia ana i konei.
Katoa ēnei i raro i te horopaki o te kore tonu o tētahi mana whakahaere motuhake, ā-ture, e here ana, ā, hei tauira,
hei patu i ngā matimati o Mr Tedros ina ka whakapuaki ia i tētahi mate urutā teka, i tētahi ohorere mate urutā rānei.
I te ariā, me āta whakataurite ia i ngā tūraru me ngā painga o ia tikanga ka tūtohu ia i mua.
Ka pā hoki tēnei ki ngā whenua e whai ture matua herekore ana.
Heoi, i te mea kāore he tangata e aroturuki ana i a ia, ā, kāore he pūnaha tirotiro me te taurite, ka taea noa e
ia te whakatinana i te ohorere mate urutā teka me ēnei taunakitanga i runga noa i tōna ake hiahia.
Pērā i te ōpango, kei te haere tonu te WHO ki te toro atu ki ngā whakahaere kāwanatanga.
Ināianei ka whakatūria he mana ā-motu mō te IHR, ā, me whakakaha ngā pūkenga matua e kīia nei i ngā taumata whakahaere rerekē, tae
atu, arā, ki te whawhai ki ngā kīia nei he 'infodemics' – arā, i te wāhi e whawhai ana ki ngā pārongo hē e kīia nei, ā, ka
pupuri te WHO me ngā Whenua Mema i te mana motuhake mō te pono.
Kāore he mana aroturuki motuhake.
Ka taea e ngā taunakitanga te whakauru i ngā takahi nui o ngā mana taketake, ā, mēnā kāore ēnei e aromatawaihia i
runga i ngā tūraru me ngā painga, ka arahi pea ki ngā takahi tino kino rawa atu o ngā mana taketake puta noa i te ao.
Ko te whakatairanga rangahau mō ngā werohanga me ngā rongoā e hono ana ki ngā rangahau whiwhi āheinga.
He hononga tēnei ki ngā rangahau patu koiora, ā, e hono ana ki ngā tūraru haumarutanga nui.
Ko te tikanga, he tūraru nui ake kei te noho, ā, ka puta pea i ēnei ture a te WHO ngā tūraru
tonu e kī ana te WHO e hiahia ana ia ki te aukati.
Inā hoki, ka whai herenga tētahi whenua pērā i a Tiamana i raro i te ture ā-ao i te taumata o te WHO ina ka whai mana te IHR.
Heoi, i te ariā, ka taea e Tiamana te kī: "Tū, kāore au e whakatinana i ngā taunakitanga a Mr Tedros, hei tauira i
te taumata ā-motu, nā te mea e takahi ana i te Ture Matua."
Ka taea tērā i te ariā, ā, me mahi tūturu rātou i tērā.
I te mahi tūturu, kua kite mātou e whakawhiti ana ngā whenua i te kawenga ki te WHO.
He kotahi a Tiamana i ngā kāwanatanga matua e tautoko ana i te WHO ahakoa pēhea.
Ka whakaae a Tiamana me te ngākau nui.
Ahakoa i ngā rā o mua, kāore a Tiamana i whakapau kaha ki te ū ki ngā tikanga o te Ture Matua.
Ko te tikanga, i raro i tēnei horopaki, kei mua i a tātou te mōrearea o te whakatū i tētahi pūnaha hauora ā-ao e whakahaerehia
ana e ngā mana o waho, he pūnaha kīngitanga katoa, ā, kāore e kore, ko te mōrearea
mutunga o ngā hara ā-tangata nui, ā-roa hoki.
He tapu, kāore e taea te whakakore i te mana tangata.
Me whakamārama tonu e tētahi kāwanatanga e whakararuraru ana i te mana ā-tinana me ngā mana tangata taketake.
Me āta whakataurite tonu ia i ngā tūraru me ngā painga.
Kāore mātou i rongo i tēnei whakaaro i Tiamana, i ngā whenua maha anō huri noa i te ao i te tau 2020.
Kāore anō mātou kia rongo i tētahi taunakitanga.
He haepapa tō te kāwanatanga i konei, ā, kāore ia i tutuki i tēnei haepapa!
Nā te kore anake i whakarato i tēnei whakamārama, kua tino takahi ia i ngā tika tangata. He aha ka taea te mahi mō tēnei?
Āe mārika, me anga whakamua tātou kia tae ki te taumata tiketike rawa, ā, koia hoki te take i whai wāhi ai ngā pāpāho nui ki konei
hei whakaoho i te iwi. Ngā whakahe, ngā puka pānui me ērā atu. Engari, tuatahi rawa atu, ko te whakaoho i te hunga kei
ngā tūranga haepapa, ko te hunga e pai tonu ana te manawa.
He tino hira kia whakahaere i ngā mahi ture, i ngā tukanga ohorere, i ngā amuamu ā-ture matua; he tino hira rawa atu.
Hei tauira, ka taea e ia tangata katoa te whakawhiti kōrero ki tōna mema pāremata i tōna takiwā pōti.
Ā, kei te ngana ēnei tāngata ki te kukume i te aro ki te take.
He maha ngā huarahi hei whai wāhi ki konei.
Ahakoa he kōrero noa ki ngā hoa, ki ngā tangata e mōhiotia ana, ki ngā hoa noho tata, me te kuaha e tuwhera paku ana.
Me tino mahi tātou, ā, ka taea e tātou te whakapau kaha katoa i konei. Kāore he ine kāore e hira ana.
Engari ka mea ahau me aro tūturu ki te whakatenatena, ki te mātauranga, ki te mātauranga, ki te
mātauranga i waenga i ngā kaiwhakatau tōrangapū.
Ki taku ake whakaaro, he iti rawa te tūponotanga ka tutuki tēnei i te kāwanatanga ā-motu.
Koia nei te take e ngana ana mātou, mā tēnei petihana, ki te akiaki i te Bundestag kia karanga ki te
kāwanatanga ā-motu kia wehe, ā, kia kaha ai tēnei karanga.
Ā, kāore e kore, mēnā he mea tika katoa, me angitu tūturu tētahi amuamu ā-ture matua mō ēnei IGV kua
whakaaetia tino hē, mēnā kei te noho tonu ngā āhuatanga noa.
Ā, e tūmanako ana mātou, e whakapono ana hoki ka hoki anō mātou ki ngā āhuatanga noa.
Ā, ka ngana tātou katoa ki te mahi i tā tātou wāhanga. Ngā mihi nui.