Şu gün, 2024-nji ýylyň 17-nji iýunynda, "United for Freedom" guramasy owadan Taunus sebitinde
myhmanlary metbugat konferensiýasyna çagyrdy.
Şu gün ara alnyp maslahatlaşyljak köp mowzuk bar.
Beýleki zatlaryň arasynda Dr Pfeil halkara hukuklarynyň bozulmagy bilen kabul edilen
Halkara Saglyk Kadalary barada gürrüň berýär.
Gowy bilşimiz ýaly, olar iki hepde öň Ženewada Dünýä Saglyk Guramasynyň Baş Assambleýasynda kabul edildi.
Dr Pfeil: Hawa, halkara hukugyny bozmak arkaly IGV-iň kabul edilmegi barada.
Dünýä Saglyk Assambleýasynda bu IGT-leriň kabul edilendigi aýdylýan usul gaty heyecanly boldy.
Elbetde, bu halkara saglyk düzgünleriniň iň çylşyrymly taraplaryny gysgaça beýan etmek we olara nähili
çäreler görüp boljakdygymyzy aýdyp geçmek möhümdir.
Dünýä saglyk guramasy (WHO) barada gysgaça bellik:
Köplenç eşidilýär, munuň hususy gurama bolandygy.
Resmi taýdan, Dünýä saglyk guramasy hökümet guramasy bolup durýar.
Ýagny, bu belli bir maksat üçin döwletleriň klassiki birleşigidir.
Bu ýerde olar resmi taýdan saglygy, jemgyýetçilik saglygyny wagyz edýändiklerini öňe sürýärler.
Şeýle guramalar adatça öz edaralaryny döredýärler.
Bu ýerde Dünýä Saglyk Assambleýasy bar.
Agza döwletleriň wekilleri şol ýere iberilýärler.
Soňra ýerine ýetiriji edara hökmünde Iş dolandyryş geňeşi bar we örän möhüm hem örän güýçli Baş direktor bar,
ol şeýle atlandyrylýan Sekretariat başlygy bolup durýar.
Ilkinji meýilnama iki halkara şertnamany kabul etmekdi.
Ilki bilen, 2005-nji ýylyň konstitusiýasynda eýýäm bar bolan IGV häzir doly gaýtadan işlenildi.
Soňra hem şonuň ýaly-da "pandemiýa şertnamasy" diýlip atlandyrylýan täze halkara
şertnamany kabul etmek boýunça meýilnamalar hem bardy.
Pandemiýa şertnamasynyň kabul edilmegi yza süýşürildi, we ony, mümkin boldugyça geljek ýylyň Dünýä Saglyk Assambleýasyna çenli
kabul etmek üçin uly basyş bar – Tedrosyň isleýän zady hem şol.
Onuň arkasynda duran adamlar munuň şu ýyl kabul ediljekdigine umyt edýärler.
Takyk, wagt çizgisine görä. IGV-niň kabul edilendigi aýdylýardy.
Eger biz häzirlikçe şunuň ýaly çaklasak, olar on iki aýdan soň awtomatik güýje girer.
Deýin degişli döwletler aç-açan çekilmän galjakdyklaryny yglan etmedikçe.
Bu, olaryň munuň on aýyň içinde güýje girmegine garşy durýandyklaryny aňladýar.
Bu 31-nji martyň özüne çenli bolar.
Halkara Saglyk Kadalarynyň kabul edilmegi, men muny sitata alamlarynda ýerleşdirdim, örän geň usulda boldy.
Biziňde 55-nji IGV maddasynyň hökmany prosedura talaby bar.
Ondan soň, soňunda ses berilmäge goýuljak iň soňky wersiýasy, Bütindünýä Saglyk Assambleýasynyň ses berişliginden
azyndan dört aý öň döwletleriň elýeterli bolmalydyr.
Elbetde, maksady ýurtlaryň syýasy, ykdysady, administratiw we maliýe netijeleri barada anyk düşünmegi üpjün etmekdir.
Olar şeýle hem bu IGV üýtgeşmeleriniň, mysal üçin, olaryň milli konstitusiýalaryna ýa-da
halkara hukugyna laýyk gelýändigini barlamaly.
Munuň ýerine biz gaty zähmet çekdik we işi tamamlanmazdan ozal Ženewa gelip, ertirlikde
hukukçylar hökmünde metbugat ýygnagy geçirdik.
Paralel çäräde biz entek bu delilik agşam boljakdygyny, onuň çak edilşi ýaly kabul edilipdir diýleni barada bilmeýärdik.
Ol hakykatdanam nähili boldy?
Bu ses berişigiň wideo ýazgysy henizem bar we ony baş sahypada görmek bolýar.
Elbetde, meniň görüp bilşimçe, bütin otagy göremersiň, diňe öňdäki plenar zolagyny görüp bilersiň.
Soňra Prezident aýdýar: Hemmeňizde bu soňky wersiýa barmy? Men hiç hili garşylyk görmeýärin.
Soňra ol sorady: "Hawa, hemmeler razy bolýarmy?" Soňra ýene: "Men hiç hili garşylyk görmeýärin."
Şonuň üçin gaty geň bir prosedura, esasanam 72-nji düzgün şeýle kesgitleýärkä:
Ses berişlik el götermek arkaly ýa-da isleg boýunça hatda ady-ad bilen ses bermek arkaly geçirilmelidir.
Ormanda sessizlikdi. Şonuň üçin örän-örän şübheli bir hekaýa.
Soňra hemmeleriň ylalaşygy bardygy aýdylýardy, emma häzir bu wideony gören hiç kim munuň hakykatdygyny tassyklap bilmeýär.
Oňyn habar berildi, 37 döwlet bu IGV-leri kabul etmegiň tarapynda aç-açan çykyş etdi.
Bir sanaw bar, oňa tebigy ýagdaýda Germaniýa we birnäçe beýleki Ýewropa ýurtlary, şeýle hem mysal üçin ABŞ ýaly ýurtlar girýär.
Emma ara alyp maslahatlaşykda hem köp garşylyk bardy.
Şonuň üçin Belarus, Eýran, Argentin, Kosta-Rika we beýleki ýurtlar – Slowakiýa örän
möhümdir, indi şu öldürme synanyşygyny pikir et.
Şikaýatlar hem rugsat berildi. Şonuň üçin bu geň hekaýa.
Kworum (karar kabul etmek üçin zerur iň az agza sany) ýetdimi?
99 ýurt eli bilen ses bermek arkaly açyk razy bolmaly bolardy. Gaty şübheli.
Şonuň üçin, diňe 55-nji maddanyň (2)-nji bölegine esaslanyp.
Marianne Grimmenstein muny gaty owadan aýtdy: Dünýä saglyk guramasy öz düzgünlerini bozýar.
Halkara hukugyna ters gelýän ses berişlik, şonuň üçin geçersizdir.
Bu işe garşy çykmaýan islendik döwlet hakykatda özüni ýalňyş ýagdaýda goýýar.
Esasy mazmuna.
Halkara derejesinde aladalandyrýan saglyk krizisine – iňlisçe "fake" diýlip gysgaldylýan, ýagny ýalan diýmekdir – indi
ondan hem has agyr, täze bir görnüşi, pandemiýa krizisi goşuldy.
Meselem, onuň ýokary töwekgelçilik, ýagny diňe saglyk ulgamlarynyň kuwwatynyň aşa geçmegi ýa-da çäkara ýokuşly keseliň
örän howply bolmagy sebäpli sosial we ykdysady durnuksyzlyk döretmek töwekgelçiligi barada bolandygy çaklanylýar.
Hukuki nukdaýnazardan, şonda sorag bermeli bolýar: esasan haklaryň giň gerimde bozulmagyny ahyrsoňy
esaslandyrýan pandemiýa ýagdaýy üçin şeýle kriteriýalar laýykmy?
Çünki bu keseliň özi bilen baglanyşykly däl, eýsem hökümetiň çarçuwaly şertleri bilen baglanyşyklydyr.
Şeýlelikde, bu hakykatdan hem esasy hukuklaryň geljekki bozulmalary üçin gowşak bir sebäp bolup durýar, ony Baş
direktor Tedros bu pandemiýa ýagdaýy esasynda teklip edip biler.
We pandemiýa ýagdaýy sebäpli has-da agyr çäreleriň hem esaslandyryljakdygyndan gorkulýar.
Soňra örän problematik, şonuň ýaly-de degişli hasaplanýan saglyk önümleri we Bütindünýä Saglyk
Guramasynda örän möhüm täze ýörelge – deňlik, paýlaýyş adalaty.
Bu, garyp ýurtlaryň, gür sitata alnan "öserýän ýurtlaryň", häzir hem şol atlandyrylýan sanjymlaryň ähli bereketlerinden – elbetde,
mRNA tehnologiýasy we şolaryň dermanlaryndan – peýdalanýandygyny aňladýar; men muny uly ironiya bilen
aýdýaryn, sebäbi WHO-ny göni ýa-da dolayysy bilen maliýeleşdirýän farmasewtika kompaniýalary.
Bu pursatda, iň soňunda, adam oýlanýar: WHO-ny hakykatdan kim dolandyrýar?
Bu hakykatdan hem döwletlermi, ýa-da sponsorlarmy?
Ähli dünýä saglyk guramasynyň maliýe serişdeleriniň takmynan 85 göterimi öz islegli goşantlara, şol sanda derman
senagatyndan gönüden-göni ýa-da dolayysy bilen gelýän köp sanly hususy goşantlara baglydygy hemmä mälim.
Diňe Bill Gates gaznasy, göni ýa-da dolayysy bilen, Dünýä saglygy goraýyş guramasynyň jemi
býudjetiniň takmynan 20 göterimine goşant goşýar.
Emma, şeýle diýilýän nädogry maglumat we dezinformasiýa garşy göreş indi IGV-de aç-açan özüni tapýar.
Bu kontekstde sanly senagatdaky uly tehnologiýa kompaniýalary – Google, Facebook we ş.m. bilen takmynan 40 sany
hyzmatdaşlyk şertnamasy baglaşyldy; Microsoft bolsa, elbetde, arka planda galýar we olaryň mazmuny hem mälim edilmeýär.
Bu fon boýunça biz, esasan-da erkin metbugatda, ýöne iň esasy zat, geçmişde diskursdan çetleşdirilen abraýly ylmy jemgyýetiň uly
böleginde senzura meselesiniň güýçlenmeginden gorkmaly bolýarys.
Erkin pikir alyşmazdan, bu ýerde gyssagly zerur bolan hakykata elbetde ýetip bilmeris.
Bularyň ählisi, mysal üçin, Mr Tedros galp pandemiýa ýa-da pandemiýa ýagdaýy yglan edende ony barmagynyň ugruna
urup biljek garaşsyz, kanuny taýdan borçly gözegçilik edarasynyň dowamly ýoklugy fonunda bolup geçýär.
Teoriýa taýdan ol maslahat berýän her bir çäräniň töwekgelçiliklerini we peýdalaryny öňünden agramlamaly.
Bu hem liberal konstitusiýalara eýe ýurtlara hem degişlidir.
Emma hiç kim ony gözegçilik etmeýär we hiç hili gözegçilik we deňagramlylyk ýokdugy üçin ol ýalan pandemiýa
çagyryş ýagdaýyny we bu teklipleri islendikçe girizip biler.
Hakyky ahtapot ýaly, Dünýä saglyk guramasy hökümet dolandyryş edaralaryna ýetip barýar.
Indi milli IHR edarasy dörediler we dürli dolandyryş derejesindäki "esasy mümkinçilikler" güýçlendirilmelidir, şol
sanda, elbetde, "infodemiýa" diýlip atlandyrylýan nädogry maglumatlara garşy göreş – ýagny WHO we agza
döwletler hakykat monopoliýasyny özlerine saklaýan ugur.
Garaşsyz gözegçilik edarasynyň ýetmezçiligi bar.
Täklipler esasy hukuklaryň giň gerimli bozulmagyna getirip biler; olar töwekgelçilik we peýda nukdaýnazaryndan
seljerilmezden galan ýagdaýynda, dünýäniň dürli künjeklerinde esasy hukuklaryň iň agyr bozulmagyna sebäp bolup biler.
Sanjymlar we dermanlar boýunça gözlegleriň ösdürilmegi hökmany ýagdaýda funksiýany artdyrmak
gözlegleri diýlip atlandyrylýan iş bilen baglanyşyklydyr.
Bu bolsa biologiki ýaraglar boýunça gözlegler bilen baglanyşyklydyr we möhüm howpsuzlyk töwekgelçiliklerini döredýär.
Bu, bu Dünýä Saglyk Guramasynyň düzgünleriniň ahyrynda Dünýä Saglyk Guramasynyň öňüni almak isleýän howplaryň özi
döreder ýaly has-da uly töwekgelçiligiň bardygyny aňladýar.
Hakykatda, mysal üçin Germaniýa ýaly bir ýurt IHR güýje gireninde Dünýä Saglyk Guramasynyň
derejesinde halkara hukugyň çäginde borçly bolar.
Emma Germaniýa nazari taýdan şeýle diýip biler: "Durnuň, men Tedrosyň maslahat berýän zatlaryny, mysal üçin milli derejede,
durmuşa geçirmejek, sebäbi bu Esasy Kanuna garşy gelýär."
Bu nazari taýdan mümkin we olar muny hakykatdanam etmeli.
Amalda biz döwletleriň jogapkärçiligi Bütindünýä Saglyk Guramasyna geçirmäge syn edýändigini gördük.
Almaniya, näme-de bolsa, Dünýä Saglyk Guramasynyň esasy döwlet goldawçylarynyň biridir.
Almanýa isleg bilen boýun egýär.
Iň bolmanda geçmişde Germaniýa Esasy Kanunyň düzgünlerine eýermek bilen alada etmändi.
Bu bolsa, şol şertlerde daşardan dolandyrylýan we totalitar häsiýetli global saglyk režiminiň döremegi howpy bilen ýüzbe-ýüz
bolýandygymyzy we elbetde ahyrynda uzak möhletli we giň gerimli adam hukuklarynyň bozulmagy
howpy bilen hem ýüzbe-ýüz bolýandygymyzy aňladýar.
Adam mertebesi bozulyp bolmajakdyr.
Fiziki bitewilik we esasy raýat azatlyklaryna päsgel berýän döwlet hemişe şol päsgelçiligi düşündirmeli we esaslandyrmaly.
Ol hemişe töwekgelçilikleri we peýdalary deňeşdirmeli.
2020-nji ýylda Germaniýada ýa-da dünýäniň köp beýleki ýurtlarynda biz bu düşündirişi eşitmedik.
Biz hiç hili delili eşitmedik.
Döwlet bu ýerde borçlydyr we ony ýerine ýetirmedi!
Diňe şu düşündirişi bermezligi bilen ol eýýäm uly göwrümli adam hukuklarynyň
bozulmalaryna ýol berýär. Munuň üçin näme edip bolar?
Elbetde, mümkin boldugyça uzak gitmeli, şonuň üçin jemgyýet pikirini hereketlendirmek maksady bilen möhüm media serişdeleri
hem şu ýerde wekilleşdirilýär. Demonstrasiýalar, broşýuralar we ş.m. Emma ilkinjiden we iň esasy, häzirki
wagtda jogapkär wezipesinde duran, henizem gowy niýetli adamlary hereketlendirmek meselesi durýar.
Hukuki çäreleri görmegiň, çalt işleriň we konstitusiýa şikaýatlarynyň geçirilmegi örän möhümdir.
Meselem, her bir adam öz saýlaw sebitindäki parlament agzasy bilen gepleşige girip biler.
Bu adamlar meselä üns çekmäge synanyşýarlar.
Bu ýerde gatnaşmak üçin köp mümkinçilikler bar.
Hatda diňe dostlar, tanyşlar we goňşular bilen gapy azajyk açyk bolanda gürleşmek hem.
Biz hakykatdanam ähli mümkinçiliklerimizi ulanmaly we ulanyp bileris. Möhüm däl çäre ýok.
Emma men aýdardym, üns hakykatdanam syýasy kararlary kabul edýänleriň arasynda ynandyrmaga, bilim
bermäge, bilim bermäge, bilim bermäge gönükdirilmeli.
Şahsy pikirimçe, federal hökümetde munuň bolmagyna az mümkinçilik bar.
Şonuň üçin biz bu petisiýa arkaly Bundestagy federal hökümete gatnaşmazlygy we munuň üçin berk
çäreleri ulanmagy talap etmäge ynandyrmaga synanyşýarys.
Elbetde, eger hemmesi açyk-açan we kanuna laýyk bolan bolsady, adaty şertler saklanyp duran bolsady, bu doly
kanunsyz kabul edilen IGV-lere garşy konstitusion şikaýat hakykatdanam üstünlikli bolmaly bolardy.
We biz adaty şertlere gaýdyp geljekdigimize umyt edýäris we ynanýarys.
We hemmämiz öz paýymyzy etmäge synanyşarys. Çuňňur sag boluň.