WEBVTT

00:00.000 --> 00:12.760
Бүген, 2024 елның 17 июнендә, «Ирек өчен бердәм» оешмасы матур
Таунус төбәгендә кунакларны матбугат конференциясенә чакырды.

00:12.760 --> 00:16.800
Бүген сөйләшү өчен бик күп темалар бар.

00:16.800 --> 00:21.677
Башка әйберләр арасында доктор Файль
Халыкара сәламәтлек кагыйдәләре турында сөйли,

00:21.677 --> 00:24.840
алар халыкара хокукны бозып кабул ителгән.

00:24.840 --> 00:32.060
Белүебезчә, алар ике атна элек Женевадагы Дөнья
сәламәтлек оешмасы Генераль Ассамблеясында кабул ителде.

00:32.060 --> 00:35.220
Доктор Файль: Әйе, IGVны халыкара
хокукны бозып кабул итү турында.

00:35.220 --> 00:45.460
Дөнья сәламәтлек җыелышында бу IGTларның ничек кабул
ителүе турында әйтелгән хәл чыннан да шактый триллер булды.

00:45.460 --> 00:52.793
Һәм, әлбәттә, мин бу халыкара сәламәтлек саклау
кагыйдәләренең иң бәхәсле якларын кыскача тасвирлап,

00:52.793 --> 00:57.240
аларны ничек хәл итәргә мөмкин булуыбызны күрсәтүем мөһим.

00:57.240 --> 00:59.800
Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO) турында кыскача искәрмә:

00:59.800 --> 01:02.600
Күп очракта аны шәхси оешма дип ишетәләр.

01:02.600 --> 01:05.800
Рәсми рәвештә, Бөтендөнья сәламәтлек
оешмасы дәүләт оешмасы булып тора.

01:05.800 --> 01:12.280
Ягъни, бу билгеле бер максат өчен дәүләтләрнең классик берлеге.

01:12.280 --> 01:18.040
Биредә алар рәсми рәвештә сәламәтлекне,
җәмәгать сәламәтлеген алга сөрүләрен белдерәләр.

01:18.040 --> 01:23.780
Андый оешмалар гадәттә үз органнарын булдыралар.

01:23.780 --> 01:25.680
Менә бу — Дөнья сәламәтлек җыелышы.

01:25.680 --> 01:30.460
Әгъза дәүләтләрнең вәкилләре анда җибәрелә.

01:30.460 --> 01:37.257
Аннары бездә башкарма орган буларак Башкарма шура
бар, һәм бик мөһим һәм бик көчле Генераль

01:37.257 --> 01:41.856
директор, ул «Секретариат» дип аталган бүлекне җитәкли.

01:41.856 --> 01:45.740
Баштагы план ике халыкара килешүне кабул итү иде.

01:45.740 --> 01:57.660
Беренчедән, IGV, ул инде 2005 елгы
конституциядә бар, ләкин хәзер ул тулысынча яңартылды.

01:57.660 --> 02:06.740
Аннан соң шулай ук яңа халыкара килешүне, шул исәптән
«пандемия килешүе» дип аталганны кабул итү идеясе дә бар иде.

02:06.740 --> 02:16.628
Пандемия килешүен кабул итү кичектерелде, һәм аны мөмкин
булса киләсе елгы Дөнья сәламәтлек җыелышында кабул итү

02:16.628 --> 02:22.120
өчен монда зур басым бар – менә шуны Тедрос әфәнде тели.

02:22.120 --> 02:31.136
Аның артында торырга мөмкин кешеләр бу
елны ул кабул ителер дип өметләнәләр.

02:31.136 --> 02:38.340
Төгәл, вакыйгалар хронологиясенә. IGV кабул ителгән дип әйтелде.

02:38.340 --> 02:44.700
Әгәр без хәзергә шуны гына фараз итсәк, алар ун
ике ай узгач автоматик рәвештә гамәлгә керәчәкләр.

02:44.700 --> 02:52.384
Әгәр тиешле дәүләтләр үзләренең
катнашмауларын ачык рәвештә белдермәсәләр.

02:52.384 --> 02:57.220
Димәк, алар моның ун ай эчендә көчкә керүенә каршы киләләр.

02:57.220 --> 03:02.624
Бу 31 мартка кадәр булыр иде.

03:02.624 --> 03:11.920
Халыкара сәламәтлек кагыйдәләрен кабул итү, мин
аны кавычкаларга алдым, бик сәер рәвештә булды.

03:11.920 --> 03:17.500
Бездә IGVның 55-нче маддәсе буенча мәҗбүри процедура таләбе бар.

03:17.500 --> 03:25.354
Аннан соң, соңрак тавышка куелачак соңгы вариант
Дөнья сәламәтлек җыелышында тавыш бирүгә кимендә

03:25.354 --> 03:29.536
дүрт ай кала дәүләтләргә тәкъдим ителергә тиеш.

03:29.536 --> 03:36.740
Әлбәттә, максат – илләрнең сәяси, икътисади,
идарә һәм финанс нәтиҗәләре турында ачык аңлаулары.

03:36.740 --> 03:42.557
Алар шулай ук бу IGV үзгәрешләренең, мәсәлән,
үзләренең милли конституцияләре яки халыкара

03:42.557 --> 03:46.400
хокук белән туры килү-килмәвен тикшерергә тиеш.

03:46.400 --> 03:51.939
Аның урынына без бөтен көчебезне куеп эшләдек, һәм
эш тәмамланыр алдыннан Женевада булып, иртән анда

03:51.939 --> 03:55.040
адвокатлар буларак матбугат конференциясе уздырдык.

03:55.040 --> 04:05.320
Параллель чарада без әле бу акылдан язуның кичкә
булачагын, аны, диләр, инде кабул иткәннәрен белми идек.

04:05.320 --> 04:07.160
Чынлап та ничек булды?

04:07.160 --> 04:13.460
Бу тавыш бирүнең видеоязмасы әле дә
саклана, аны төп биттә карарга мөмкин.

04:13.460 --> 04:19.500
Әлбәттә, мин күргәнчә, сез бөтен залны күрә алмыйсыз, ә
чынлыкта бары тик алгы планер мәйданны гына күрә аласыз.

04:19.500 --> 04:27.760
Аннары Президент әйтә: Һәркемдә бу соңгы
версия бармы? Мин каршылыклар юклыгын күрәм.

04:27.760 --> 04:37.380
Аннары ул сорый: «Һәммәгез дә ризамы?»
Аннары тагын: «Мин каршы килүче юк дип күрәм.»

04:37.380 --> 04:44.500
Шулай итеп, бик гаҗәеп бер тәртип,
бигрәк тә 72-нче кагыйдә болай дип билгели:

04:44.500 --> 04:49.600
Тавыш бирү кул күтәреп яки сорау
буенча хәтта исемләп үткәрелергә тиеш.

04:49.600 --> 04:54.820
Урманда тынлык иде. Шулай итеп, бик-бик шикле хикәя.

04:54.820 --> 05:02.496
Аннары бертавышлылык булуы турында әйтелде, ләкин
хәзер бу видеоны караучы беркем дә моны раслый алмый.

05:02.496 --> 05:10.580
37 штатның бу IGVларны кабул итүне
ачыктан-ачык яклавы уңай бәяләнде.

05:10.580 --> 05:19.424
Бер исемлек бар, ул, әлбәттә, Германияне һәм берничә
башка Европа илен, шулай ук, мәсәлән, АКШны да үз эченә ала.

05:19.424 --> 05:23.648
Ләкин фикер алышуда да шактый каршылык булды.

05:23.648 --> 05:37.280
Шулай итеп, Беларусь, Иран, Аргентина, Коста-Рика һәм башка илләр
– Словакия бик мөһим, хәзер бу үтерү омтылышын гына уйлап кара.

05:37.280 --> 05:41.500
Шикаятьләр дә рөхсәт ителде. Шуңа күрә бу гаҗәеп хикәя.

05:41.500 --> 05:44.704
Кворум (карарлар кабул итү өчен
кирәкле әгъзаларның минималь саны) җыелдымы?

05:44.704 --> 05:51.260
99 ил кулларын күтәреп ачык рәвештә
ризалык белдерергә тиеш булыр иде. Бик шикле.

05:51.260 --> 05:56.280
Шуңа күрә, һичшиксез, бары тик 55-нче
маддәнең (2)-нче пункты нигезендә генә.

05:56.280 --> 06:03.260
Марианне Гриммэнштейн моны бик матур әйтте:
Дөнья сәламәтлек оешмасы үз кагыйдәләрен боза.

06:03.260 --> 06:06.000
Халыкара хокукка каршы тавыш бирү, шуңа күрә ул яраксыз.

06:06.000 --> 06:13.660
Һәм моңа каршы чыкмаган һәр дәүләт
чынлыкта үз-үзен ялгыш хәлгә куя.

06:13.660 --> 06:15.780
Төп эчтәлеккә.

06:15.780 --> 06:26.118
Халыкара дәрәҗәдә борчу тудырган сәламәтлек кискен
хәленә – урынлы рәвештә «fake» дип кыскартылган – хәзер аның

06:26.118 --> 06:32.672
тагын да җитдирәк яңа формасы – пандемия кискен хәле бар.

06:32.672 --> 06:43.351
Мәсәлән, бу шулай ук гаҗәп: ул, диләр, югары куркыныч турында
гына – ягъни сәламәтлек саклау системаларының мөмкинлекләрен

06:43.351 --> 06:51.491
арттыру яки социаль-икътисади бозылуларга китерү
куркынычы турында гына дип фаразлана, чөнки,

06:51.491 --> 06:57.440
диләр, бик куркыныч чик аша таралган йогышлы авыру бар.

06:57.440 --> 07:06.116
Юридик яктан караганда, шуннан соң сорарга кирәк: ниһаять
төп хокукларга зур күләмле чикләүләр кертүне нигезләүче

07:06.116 --> 07:11.000
пандемия гадәттән тыш хәле өчен мондый критерийлар яраклымы?

07:11.000 --> 07:18.300
Чөнки бу авыруның үзеннән түгел, ә
хөкүмәтнең кыса шартлары мәсьәләсе.

07:18.300 --> 07:26.923
Димәк, бу чыннан да төп хокукларны соңрак бозулар
өчен начар сәбәп, һәм Генераль директор Тедрос моны бу

07:26.923 --> 07:31.120
пандемия гадәттән тыш хәле нигезендә тәкъдим итә ала.

07:31.120 --> 07:39.424
Һәм куркыныч бар: пандемия гадәттән тыш хәле нигезендә
тагын да катгыйрак чикләүләрне нигезләүләре ихтимал.

07:39.424 --> 07:47.408
Аннары бик проблемалы, шулай аталган тиешле сәламәтлек
продуктлары һәм Дөнья сәламәтлек оешмасында бик мөһим

07:47.408 --> 07:51.260
яңа принцип – шулай аталган тигезлек, бүлү гаделлеге.

07:51.260 --> 08:00.218
Бу хәл ярлы илләр, кавычкәләр эчендәге «үсеп килүче илләр», хәзер
шулай ук «вакциналар» дип аталган барлык бу изгелекләрдән –

08:00.218 --> 08:08.460
әлбәттә, мРНК технологиясеннән һәм шул фармацевтика
компанияләренең даруларыннан – файдаланалар дигәнне аңлата; мин

08:08.460 --> 08:14.480
моны махсус зур ирония белән әйтәм, чөнки
алар Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасын

08:14.480 --> 08:18.112
турыдан-туры яки арадаш рәвештә финанслыйлар.

08:18.112 --> 08:24.240
Һәм менә бу мизгелдә, иң соңгы чиктә, кеше сорый: чынлап та
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасын кем контрольдә тота?

08:24.240 --> 08:28.700
Чынлап та әле дә штатлармы, әллә спонсорлармы?

08:28.700 --> 08:35.614
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасының финанслауның якынча 85
проценты ирекле иганәләргә бәйле, шул исәптән

08:35.614 --> 08:41.620
фармацевтика сәнәгатеннән турыдан-туры яки
арадаш рәвештә күпсанлы шәхси иганәләр дә керә.

08:41.620 --> 08:46.378
Билл Гейтс фонды гына, мөгаен, Бөтендөнья
сәламәтлек саклау оешмасының гомуми бюджетының 20 процентын

08:46.378 --> 08:50.240
турыдан-туры яки туры булмаган рәвештә тәэмин итә.

08:50.240 --> 08:58.640
Ләкин шулай аталган ялгыш мәгълүмат һәм
дезинформациягә каршы көрәш хәзер IGVда ачык рәвештә теркәлгән.

08:58.640 --> 09:08.720
Бу контекстта санлы индустриянең эре технология компанияләре –
Google, Facebook һәм Co. – белән якынча 40

09:08.720 --> 09:18.100
партнерлык килешүе төзелде, Microsoft табигый рәвештә
фонда калды, ә аларның эчтәлекләре дә ачыкланмады.

09:18.100 --> 09:30.119
Бу шартларда без, әлбәттә, цензураның тагын да кырыслаячагыннан
куркабыз, бигрәк тә ирекле матбугатта, әмма

09:30.119 --> 09:40.500
иң мөһиме — элек үк сөйләшүдән читләштерелгән
абруйлы фәнни җәмәгатьчелекнең зур өлешендә.

09:40.500 --> 09:49.240
Һәм ирекле фикер алышу булмаганда, без монда ашыгыч
рәвештә кирәк булган хакыйкатькә һич тә якынлаша алмыйбыз.

09:49.240 --> 09:59.751
Бу барысы да бәйсез, хокукый яктан мәҗбүри күзәтү органы булмавы
фонында бара, ул, мәсәлән, Тедрос әфәнде

09:59.751 --> 10:09.200
ялган пандемия яки пандемия гадәттән тыш хәле
игълан иткәндә аның бармакларын шапылдатыр иде.

10:09.200 --> 10:16.980
Теориядә ул тәкъдим иткән һәр чараның
куркынычлары һәм файдаларын алдан бәяләп чыгарга тиеш.

10:16.980 --> 10:22.060
Бу шулай ук либераль конституцияле илләргә дә кагыла.

10:22.060 --> 10:31.165
Ләкин аны беркем дә күзәтми һәм тикшерү-тигезләү
механизмнары юк, шуңа күрә ул ялган пандемия гадәттән

10:31.165 --> 10:35.808
тыш хәлен һәм бу тәкъдимнәрне теләсә ничек кертә ала.

10:35.808 --> 10:40.880
Акула кебек, Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы
хөкүмәт идарәләренә үзен җиткерүен дәвам итә.

10:40.880 --> 10:49.314
Хәзер милли IHR вәкаләтле органы булдыру каралган, һәм төрле
идарәчелек дәрәҗәләрендәге «төп мөмкинлекләр» ныгытылачак,

10:49.314 --> 10:57.676
әлбәттә, шул исәптән «инфодемия» дип аталган күренешкә каршы
көрәш – ягъни фараз ителгән ялгыш мәгълүматка каршы көрәш

10:57.676 --> 11:06.976
өлкәсендә, анда Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы һәм
әгъза-дәүләтләр хакыйкатькә монополияне үзләренә калдыралар.

11:06.976 --> 11:10.360
Мөстәкыйль күзәтү органы юк.

11:10.360 --> 11:18.975
Тәкъдимнәр төп хокукларны киң күләмдә бозуларга китерергә
мөмкин, әгәр аларны куркыныч һәм файда ягыннан бәяләмәсәләр, бу

11:18.975 --> 11:23.660
бөтендөньяда төп хокукларның иң җитди бозылуларына китерә ала.

11:23.660 --> 11:30.806
Вакциналар һәм дарулар буенча тикшеренүләрне
алга этәрү мәҗбүри рәвештә функцияне арттыру

11:30.806 --> 11:35.340
тикшеренүләре дип аталган эшчәнлек белән бәйле.

11:35.340 --> 11:42.380
Бу үз чиратында биологик коралларны өйрәнү белән
бәйле һәм зур куркынычсызлык куркынычлары тудыра.

11:42.380 --> 11:50.178
Бу Дөнья сәламәтлек оешмасының бу кагыйдәләре ахыр
чиктә нәкъ менә оешма булдырмакчы булган куркынычларны

11:50.178 --> 11:55.040
тудырыр дигән тагын да зуррак куркыныч бар дигәнне аңлата.

11:55.040 --> 12:02.853
Чынлыкта, мәсәлән, Германия кебек ил Бөтендөнья сәламәтлек
оешмасы (WHO) дәрәҗәсендә Халыкара сәламәтлек кагыйдәләре (IHR)

12:02.853 --> 12:07.040
гамәлгә кергән вакытта халыкара хокук буенча бурычлы булачак.

12:07.040 --> 12:14.250
Ләкин Германия теоретик яктан болай ди ала: «Туктагыз,
мин Тедрос әфәнде тәкъдим иткәнне, мәсәлән, үз

12:14.250 --> 12:18.640
илемдә гамәлгә ашырмаячакмын, чөнки бу конституцияне боза».

12:18.640 --> 12:23.800
Бу теоретик яктан мөмкин, һәм алар чыннан да шулай эшләргә тиеш.

12:23.800 --> 12:28.460
Гамәлдә без күрдек, илләр җаваплылыкны
Бөтендөнья сәламәтлек оешмасына күчерәләр.

12:28.460 --> 12:34.800
Германия, ни булса да, Дөнья сәламәтлек
саклау оешмасының төп дәүләт спонсорларының берсе.

12:34.800 --> 12:36.864
Германия теләп буйсыначак.

12:36.864 --> 12:42.360
Кимендә үткәндә Германия Төп канунның
нормаларын үтәү белән кызыксынмады.

12:42.360 --> 12:50.721
Бу исә шушы шартларда безне тыштан контрольдә тотылган һәм
тоталитар глобаль сәламәтлек режимы булдыру

12:50.721 --> 12:59.072
куркынычы, һәм, әлбәттә, ахыр чиктә озак вакытлы һәм
массакүләм кеше хокукларын бозу куркынычы көтә.

12:59.072 --> 13:01.580
Кешенең кадере бозылмас.

13:01.580 --> 13:13.320
Физик бөтенлеккә һәм төп ирекләргә тыкшынучы
дәүләт һәрвакыт мондый тыкшынуны нигезләргә тиеш.

13:13.320 --> 13:17.680
Ул һәрвакыт куркынычларны һәм файдаларны үлчәргә тиеш.

13:17.680 --> 13:23.800
Без бу дәлилне 2020 елда Германиядә дә,
дөньяның күп кенә башка илләрендә дә ишетмәдек.

13:23.800 --> 13:25.980
Без бернинди дәлил дә ишетмәдек.

13:25.980 --> 13:30.560
Дәүләт монда бурычлы, һәм ул аны үтәмәде!

13:30.560 --> 13:39.400
Бу нигезләүне генә дә бирмәү аркасында ул инде зур күләмле
кеше хокукларын бозулар кыла. Моны ничек хәл итәргә була?

13:39.400 --> 13:48.722
Әлбәттә, без мөмкин кадәр еракка барырга тиешбез, шуңа күрә монда
җәмәгатьчелекне хәрәкәткә китерү өчен мөһим матбугат чаралары да

13:48.722 --> 13:57.111
тәкъдим ителә. Демонстрацияләр, листовкалар һ.б. Ләкин иң
беренче чиратта хәзер җаваплылык йөкләнгән һәм әле дә гамәл

13:57.111 --> 14:01.840
кылырга әзер торган кешеләрне хәрәкәткә китерү мәсьәләсе тора.

14:01.840 --> 14:11.080
Хокукый чаралар күрү, ашыгыч эшләр алып
бару, конституцион шикаятьләр бик мөһим.

14:11.080 --> 14:18.300
Мәсәлән, һәр кеше үз сайлау округындагы
парламент депутаты белән аралаша ала.

14:18.300 --> 14:25.140
Һәм бу кешеләр мәсьәләгә игътибарны җәлеп итәргә тырышалар.

14:25.140 --> 14:29.800
Биредә катнашырга күп мөмкинлекләр бар.

14:29.800 --> 14:36.620
Һәтта дуслар, танышлар, күршеләр белән
генә ишекне бераз ачык калдырып сөйләшү дә.

14:36.620 --> 14:45.600
Без монда чыннан да бар көчебезне куярга тиешбез һәм
чыннан да моны эшли алабыз. Мөһим булмаган чара юк.

14:45.600 --> 14:51.860
Ләкин мин әйтер идем, игътибар чынлап та сәяси
карарлар кабул итүчеләр арасында ышандыруга, белем

14:51.860 --> 14:55.420
бирүгә, белем бирүгә, белем бирүгә юнәлтелергә тиеш.

14:55.420 --> 14:59.200
Шәхсән минемчә, федераль хөкүмәттә моның булу ихтималы бик аз.

14:59.200 --> 15:05.498
Шуңа күрә без бу петиция аша Бундестагны
федераль хөкүмәткә чыгып китәргә һәм моны кыю

15:05.498 --> 15:08.940
рәвештә эшләргә өндәүгә ышандырырга тырышабыз.

15:08.940 --> 15:18.263
Һәм, әлбәттә, әгәр барысы да гадел булса, бездә гадәти
шартлар булса, бу бөтенләй законсыз кабул ителгән

15:18.263 --> 15:24.200
IGVларга каршы конституцион шикаять чыннан да уңышлы булыр иде.

15:24.200 --> 15:28.920
Һәм без гадәти шартларга кире
кайтачагыбызга өметләнәбез һәм ышанабыз.

15:28.920 --> 15:46.220
Һәм без барыбыз да моңа ирешү өчен үз
өлешебезне кертергә тырышачакбыз. Зур рәхмәт.