Bugun, 2024-yil 17-iyun kuni, United for Freedom tashkiloti go'zal Taunus mintaqasida
mehmonlarni matbuot anjumaniga taklif qildi.
Bugun muhokama qilinadigan mavzular juda ko'p.
Boshqa narsalar qatorida Dr Pfeil xalqaro huquqni buzgan holda qabul qilingan Xalqaro
sog'liqni saqlash qoidalari haqida gapiradi.
Ma'lumki, ularni ikki hafta oldin Jenevada bo'lib o'tgan JSST Bosh Assambleyasida qabul qilgan edilar.
Dr Pfeil: Ha, IGVni xalqaro huquqni buzgan holda qabul qilish bo'yicha.
Jahon sog'liqni saqlash assambleyasida bu IGTlar taxminan qanday qabul qilingani haqiqiy triller bo'ldi.
Va, albatta, men ushbu xalqaro sog'liqni saqlash qoidalarining eng bahsli jihatlarini qisqacha bayon qilishim va
ularga nima qilishimiz mumkinligini ko'rsatishim muhim.
JSST haqida qisqa eslatma:
Ko'pincha bu xususiy tashkilot ekanligi eshitiladi.
Rasmiy ravishda, JSST hukumat tashkilotidir.
Ya'ni, bu ma'lum bir maqsad uchun shtatlarning klassik ittifoqidir.
Bu yerda ular rasmiy ravishda sog'liqni, jamoat sog'ligini targ'ib qilayotganliklarini da'vo qilishadi.
Bunday tashkilotlar odatda o'z organlarini tashkil etadilar.
Mana bu Jahon Sog'liqni Saqlash Assambleyasi.
A'zo davlatlar vakillari u yerga safarviy tayinlanadi.
Keyin ijroiya organi sifatida Ijroiya kengashimiz bor va juda muhim hamda juda qudratli Bosh direktor,
u shunday deyiladigan Kotibiyatga rahbarlik qiladi.
Asl reja ikkita xalqaro shartnomani qabul qilish edi.
Birinchidan, IGV, u allaqachon 2005-yilgi konstitutsiyada mavjud bo'lsa-da, hozirda to'liq qayta ko'rib chiqilgan.
Va keyin shuningdek, yangi xalqaro shartnoma – shunday deyiladigan pandemiya
shartnomasini – qabul qilish g'oyasi ham paydo bo'ldi.
Pandemiya shartnomasini qabul qilish kechiktirildi, ammo uni imkon qadar tezroq, eng kech bo'lsa kelasi yilgi Jahon
Sog'liqni Saqlash Assambleyasigacha qabul qilish uchun katta bosim bor – aynan shuni janob Tedros xohlaydi.
Uning ortida turishi mumkin bo'lgan odamlar umid qilishadiki, bu yil qabul qilinadi.
Aynan, vaqt chizig'iga. IGV qabul qilinganligi da'vo qilindi.
Agar hozircha shuni taxmin qilsak, ular o'n ikki oy o'tgach avtomatik ravishda kuchga kiradi.
Agar tegishli shtatlar o'z chiqishlarini aniq e'lon qilmasa.
Bu shuni anglatadiki, ular uning o'n oy ichida kuchga kirishiga qarshi chiqishmoqda.
Bu 31 martgacha bo'ladi.
Xalqaro Sog'liqni Saqlash Qoidalari, men buni ikki nuqtali qavs ichiga oldim, juda g'alati tarzda qabul qilindi.
Bizda IGVning 55-moddasi bo'yicha majburiy protsessual talab mavjud.
Shundan so'ng, keyinchalik ovozga qo'yiladigan yakuniy versiya Jahon sog'liqni saqlash assambleyasidagi ovoz berishdan
kamida to'rt oy oldin davlatlarga taqdim etilishi kerak.
Albatta, maqsad shundaki, mamlakatlar siyosiy, iqtisodiy, ma'muriy va moliyaviy oqibatlar haqida aniq tasavvurga ega bo'lsinlar.
Ular shuningdek, bu IGV tuzatishlari, masalan, milliy konstitutsiyalari yoki xalqaro
huquq bilan mos kelishini tekshirishlari kerak.
Buning o'rniga biz tinmay ishladik va ishni yakunlashga ozgina qolganda Jenevada bo'lib, ertalab u
yerda advokatlar sifatida matbuot anjumanini o'tkazdik.
Parallel tadbirda biz hali bu aqldan ozish kechqurun sodir bo'lishini, aytilishicha, allaqachon ma'qullanganini bilmas edik.
Aslida qanday bo'ldi?
Bu ovoz berishning video yozuvi hanuzgacha bosh sahifada mavjud.
Albatta, men ko'rganimcha, butun palatani ko'ra olmaysiz, balki faqat oldingi plenar maydonni ko'rishingiz mumkin.
Keyin Prezident shunday dedi: Hamma oxirgi versiyani qo'lga kiritdimi? Qarshi fikr yo'qligini ko'ryapman.
Va keyin u so'raydi: ha, hammangiz rozimisiz? Va yana: Men hech qanday qarshi fikrni
ko'rmayapman. Men hech qanday ziddiyatni ko'rmayapman.
Xo'sh, juda g'alati tartib, ayniqsa 72-qoida shuni belgilaydiki:
Ovoz berish qo'l ko'tarish yo'li bilan yoki so'rov bo'yicha hatto ro'yxat bo'yicha chaqiruv orqali o'tkazilishi kerak.
O'rmon sukut saqladi. Shunday qilib, juda-juda shubhali hikoya.
Keyin hamma rozilik borligi da'vo qilindi, ammo hozir bu videoni tomosha qilayotgan hech kim buni tasdiqlay olmaydi.
Ijobiy xabar berildi: 37 ta shtat ushbu IGTlarni qabul qilishni ochiqchasiga qo'llab-quvvatlagan.
Bir ro'yxat bor, unda tabiiy ravishda Germaniya va bir nechta boshqa Yevropa davlatlari, shuningdek,
masalan, AQSh kabi boshqa mamlakatlar ham kiritilgan.
Ammo muhokamada ham ko'p qarshilik bo'ldi.
Demak, Belarus, Eron, Argentina, Kosta-Rika va boshqa mamlakatlar – Slovakiya juda muhim,
hozir shu suiqast urinishini o'ylab ko'ring.
Shikoyatlar ham ruxsat etilgan edi. Shuning uchun bu g'alati hikoya.
Kvorum (qaror qabul qilish uchun zarur bo'lgan a'zolarning minimal soni) yetkazildimi?
99 ta mamlakat qo'l ko'tarish orqali aniq rozilik bildirishi kerak bo'lardi. Juda shubhali.
Shuning uchun faqatgina 55-moddaning 2-bandiga asosan.
Marianne Grimmenstein buni juda chiroyli aytdi: JSST o'z qoidalarini buzmoqda.
Xalqaro huquqqa zid ovoz berish shuning uchun haqiqiy emas.
Va bunga qarshi chiqmaydigan har qanday davlat aslida o'zini noto'g'ri holatga qo'ymoqda.
Asosiy mazmunga.
Xalqaro miqyosda tashvish uyg'otayotgan sog'liqni saqlash favqulodda holatiga – ingliz tilida "false" deb
qisqartirilgan, ya'ni yolg'on – endi undan ham jiddiyroq yangi shakl, pandemiya favqulodda holati qo'shildi.
Masalan, bu ham g'alati: u faqat sog'liqni saqlash tizimlarining quvvatini oshirib yuborish yoki taxmin qilinayotgan juda xavfli
chegara orti yuqumli kasallik tufayli ijtimoiy va iqtisodiy buzilishlarga olib kelish xavfi haqida deb hisoblanadi.
Huquqiy nuqtai nazardan, shunda savol tug'iladi: bunday mezonlar pandemiya favqulodda holati uchun,
oxir-oqibat asosiy huquqlarga keng ko'lamli cheklovlar kiritishni asoslaydigan holatda, maqbulmi?
Chunki bu kasallikning o'ziga xos emas, balki hukumatning ramka shartlari masalasi.
Demak, bu aslida keyingi asosiy huquqlar buzilishlari uchun yomon sababdir, Bosh direktor Tedros esa pandemiya
favqulodda vaziyati asosida shuni tavsiya qilishi mumkin.
Va pandemiya favquloddaligi asosida yanada qattiqroq chora-tadbirlar ham asoslanishi mumkinligidan xavotir bor.
Keyin juda muammoli, shunday deyiladigan tegishli sog'liqni saqlash mahsulotlari va JSSTda juda
muhim yangi tamoyil – tenglik, taqsimot adolati.
Bu kambag'al, qavs ichida "rivojlanayotgan" deb ataladigan mamlakatlar ham hozirda shu nomdagi vaksinalar, albatta, mRNA
texnologiyasi va dori-darmonlardan foyda ko'rayotganini anglatadi – men buni katta istehzo bilan aytayapman – ularni
to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita Jahon sog'liqni saqlash tashkilotini homiylik qiladigan farmatsevtika kompaniyalari.
Va shu nuqtada, eng so'nggi paytda, odam hayron bo'ladi: aslida JSSTni kim nazorat qiladi?
Bu haqiqatan ham hali ham shtatlarmi, yoki homiylarmi?
Ma'lumki, JSST o'z mablag'larining deyarli 85 foizini ixtiyoriy xayriyalarga, jumladan farmatsevtika sanoatidan to'g'ridan-to'g'ri
yoki bilvosita keladigan ko'plab xususiy xayriyalarga bog'liq.
Faqat Bill Gates jamg'armasi ehtimol to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita JSSTning umumiy byudjetining 20 foiziga hissa qo'shadi.
Biroq, shunday deyiladigan noto'g'ri ma'lumot va dezinformatsiyaga qarshi kurash endi IGVda aniq belgilangan.
Bu kontekstda raqamli sanoatdagi yirik texnologiya kompaniyalari – Google, Facebook va boshqalar bilan, Microsoft esa
albatta orqa planda qolgan holda, taxminan 40 ta hamkorlik kelishuvi imzolandi; ularning mazmuni ham oshkor etilmadi.
Bu fon sharoitida biz, albatta, senzura muammosining kuchayishidan qo'rqishimiz kerak, xususan erkin ommaviy
axborot vositalarida, lekin eng avvalo ilgari diskursdan chetlatilgan obro'li ilmiy hamjamiyatning katta qismida.
Va erkin munozaraga ega bo'lmasdan, bu yerda zudlik bilan zarur bo'lgan haqiqatga albatta yaqinlasha olmaymiz.
Bularning barchasi mustaqil, huquqiy majburiy nazorat organi mavjud emasligi fonida sodir bo'lmoqda; bunday organ, masalan,
janob Tedros soxta pandemiya yoki pandemiya favqulodda holatini e'lon qilganda uning barmog'ini qaqillatishi mumkin bo'lardi.
Nazariy jihatdan, u tavsiya qiladigan har bir choraning xavf va foydalarini oldindan solishtirib ko'rishi kerak.
Bu erkin konstitutsiyalarga ega davlatlarga ham tegishli.
Ammo uni hech kim nazorat qilmayotgani va hech qanday nazorat ham muvozanat bo'lmagani uchun u soxta pandemiya favqulodda
holatini va bu tavsiyalarni xohlagancha joriy qilishi mumkin.
Ahtapot kabi, JSST hukumat idoralariga yetib borishni davom ettirmoqda.
Endi milliy IHR organi tuziladi va turli ma'muriy darajadagi, albatta, "infodemiya" deb ataladigan soxta axborotga qarshi
kurashish kabi asosiy salohiyatlar mustahkamlanadi; bu borada JSST va a'zo davlatlar haqiqat ustidan
tegishli monopoliyani o'zlarida saqlab qoladilar.
Mustaqil nazorat organi yo'q.
Tavsiyalar asosiy huquqlarning keng ko'lamli buzilishlariga olib kelishi mumkin, agar ular xavf va foyda nuqtai
nazaridan baholangan bo'lmasa, butun dunyo bo'ylab asosiy huquqlarning eng jiddiy buzilishlariga sabab bo'lishi mumkin.
Vaksinalar va dorilar bo'yicha tadqiqotlarni rivojlantirish muqarrar ravishda funksiyani oshirish tadqiqotlari bilan bog'liq.
Bu o'z navbatida biologik qurollar bo'yicha tadqiqotlar bilan bog'liq va jiddiy xavfsizlik xatarlarini keltirib chiqaradi.
Bu shuni anglatadiki, bu JSST qoidalari oxir-oqibat JSST oldini olishni istayotgan xavflarni
o'zi keltirib chiqarishi ehtimoli yanada yuqori.
Aslida, masalan, Germaniya kabi davlat Xalqaro sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) darajasida Xalqaro
sog'liqni saqlash tartiblari (IHR) kuchga kirganda xalqaro huquq bo'yicha majburiyatga ega bo'ladi.
Biroq, Germaniya nazariy jihatdan shunday deya oladi: "To'xtang, men janob Tedros tavsiya qilganlarni, masalan, milliy
darajada, Asosiy qonunni buzgani uchun amalga oshirmayman."
Bu nazariy jihatdan mumkin va ular aslida shunday qilishlari kerak.
Amalda biz mamlakatlar mas'uliyatni JSSTga yuklayotganini ko'rdik.
Nemisiya baribir JSSTning asosiy davlat homiylaridan biridir.
Germaniya mamnuniyat bilan bo'ysunadi.
Kamida o'tmishda Germaniya Asosiy qonun normalariga rioya qilishga e'tibor bermagan.
Bu shuni anglatadiki, shu fon sharoitida biz tashqaridan nazorat qilinadigan va totalitar global sog'liqni saqlash tartibining
o'rnatilishi xavfi hamda, albatta, oxir-oqibat uzoq muddatli va ommaviy inson huquqlari buzilishi xavfi bilan yuzlashmoqdamiz.
Inson qadr-qimmati buzilmasdir.
Jismoniy yaxlitlik va asosiy fuqarolik erkinliklariga aralashadigan davlat har
doim bunday aralashuvni asoslashga majbur.
U har doim xavf va foydalarni solishtirib ko'rishi kerak.
Biz bu mantiqni 2020 yilda Germaniyada ham, dunyoning boshqa ko'plab mamlakatlarida ham eshitmaganmiz.
Biz hech qanday dalilni eshitmadik.
Davlat bu yerda majburiyatga ega edi, ammo uni bajarmadi!
Faqat shu asosni keltirmaganligi bois u allaqachon jiddiy inson huquqlari buzilishlarini
sodir etmoqda. Buning uchun nima qilish mumkin?
Albatta, biz imkon qadar oldinga borishimiz kerak, shuning uchun muhim ommaviy axborot vositalari ham jamoatchilikni safarbar
qilish maqsadida bu yerda vakillik qilmoqda. Namoyishlar, varaqalar va hokazo. Ammo eng avvalo, hozirgi
vazifa mas'uliyatli lavozimlardagi, hali ham yaxshi niyatli bo'lganlarni safarbar qilishdan iborat.
Huquqiy choralar ko'rish, shoshilinch ish yuritish, konstitutsiyaviy shikoyatlar juda muhim.
Masalan, har bir kishi o'z saylov okrugidagi parlament a'zosi bilan suhbatlashishi mumkin.
Va bu odamlar muammoga e'tibor qaratishga harakat qilishmoqda.
Bu yerda ishtirok etish uchun ko'plab imkoniyatlar mavjud.
Hatto eshik biroz ochiq holda do'stlar, tanishlar, qo'shnilar bilan oddiygina suhbatlashish ham.
Biz bu yerda haqiqatan ham barcha choralarni ishga solishimiz kerak va bunga haqiqatan ham
qodirmiz. Muhim bo'lmagan hech qanday chora yo'q.
Ammo men aytardimki, e'tibor aslida siyosiy qaror qabul qiluvchilarni ishontirishga, ta'lim berishga,
ta'lim berishga, ta'lim berishga qaratilishi kerak.
Shaxsan men federal hukumat bilan buning sodir bo'lish ehtimolini deyarli ko'rmayapman.
Shu sababli biz ushbu petitsiya orqali Bundestagni federal hukumatni shartnomadan voz kechishga va buni qat'iy amalga
oshirishga chaqirishga ishontirishga harakat qilmoqdamiz.
Va, albatta, agar hammasi halol bo'lganida, bizda odatiy sharoitlar bo'lsa, bu mutlaqo noqonuniy qabul
qilingan IGVlarga qarshi konstitutsiyaviy shikoyat haqiqatan ham muvaffaqiyatli bo'lishi kerak bo'lardi.
Va biz normal sharoitlarga qaytishimizga umid qilamiz va ishonamiz.
Va biz hammamiz bunga erishish uchun o'z hissaimizni qo'shishga harakat qilamiz. Juda katta rahmat.