Na tango oyo baguvernema na mokili mobimba bazali se kokota na mombongo ya solo ya bibongiseli mpo na kobatela klima mpe zinga
zinga, televizyo ya Autriche LT1 elakisaki lisusu, na sanza ya mibale 2024, eloko moko ya sika ya
kokamwa mpenza oyo ewuti na Autriche ya Likolo:
Ingénieur Magister Dr. h. c. Ulrich Kubinger, mobandisi ya kompani VTA ya bopetoli mai ya
bosoto, alakisaki eloko ya liboso na mokili mobimba.
Prototype na ye ya énergie hydroélectrique ebimisaka hydrogène vert ya 100%.
Na litre libwa ya mai ya bosoto, ekoki kotambwisa motuka na boumeli ya kilomɛtrɛ nkama mibale –
kozanga kobimisa milinga ya mabe! Mpe ezali naino ebele:
Toyebi ete usine ya katikati ya kopetola mai ya bosoto ekoki kopesa mai na mboka moke –
yango elingi koloba ete tozali na énergie ebele.
Kubinger abimisi nanoteknoloji moko oyo ezangi lolenge na mokili mobimba, oyo epesaka nzela ya kokabola mai na
hidrojene na oksijene kozanga kosalela nguya ya lolenge nyonso.
Kino sikoyo, yango ezalaki kosalema kaka na nzela ya processus ya électrolyse oyo eliyaka courant mingi mpenza.
Sikawa, na production ya hydrogène oyo ezali 100% sans polluant, kaka oxygène ya pɛto nde
ebimaka na mopɛpɛ – elingi koloba ete CO2 ebimaka te!
Kubinger, oyo apetolaka mai mpo na bato milio 250 mokolo na mokolo na VTA na ye, sikoyo alobi ete ba usines ya kopetola
mai nde ekozala ba centrales énergétiques vertes ya lobi.
Soki okanisi ete ba usines ya bopetoli mai ya bosoto ya Autriche moko ekoki kopesa engumba 1 900 nguya ya pɛto mpe
ya pene ya ofele, yango etindi sango ya makasi na bato oyo bazali konyokwama na mopepe mabe ya CO2.
Kasi ezali mpe sango ya makasi mpo na bango nyonso oyo batekaka elikya ya lokuta, oyo basalelaka bapanzi-nsango na
bango ya kobangisa bato mpo na kobimisa na biso, "basumuki ya zinga-zinga", bamiliare ya matabisi.
Mpe ezali mpenza awa nde ekomi lisusu likama monene.
Moto nyonso oyo akanisi ete likambo oyo ya sika mpe ya kokamwa esengeli mpenza kobima na pole kaka mpo balobeli yango na miso
ya bato, ayoká naino te to asili kobosana ndenge mbala ebele elikia ya ndenge wana ezalaki kokokisama te na mikolo eleki.
Lelo, nalingi kokundolela bino mwa makambo ya liboso na mokili mobimba oyo bayebisaki na
esengo mingi kasi na sima mabungi kozanga elembo.
Nazali kosala yango na libiangi ya makasi ete lisanga ya bikolo ya mokili mobimba esengeli mbala oyo
komindimisa ete makama nyonso ya kala mazonga lisusu te mpo na Dr. Kubinger mpe eloko na ye ya sika.
Likambo ya mawa, banda na ekeke ya 18, likambo moko ya nsomo ezongelaka komonana na mbala
nyonso oyo invention ya sika ya boye ebimaka.
Na ngambo mosusu, pembeni ya biloko nyonso ya sika oyo bazali kolakisa na media, mafia moko ya climat ekoti
na kati ya bakonzi na biso ya makambo ya zinga zinga mpe ezali se kobebisa mosala na bango.
Banda na ekeke ya 18, bakeli ebele lokola Tesla, John Kanzius, Daniel Dingel, mpe bongo na bongo, balakisaki
na bato mayele na bango ya mayele mingi mpe oyo ebatelaka mpe environnema. Ezalaka kaka bongo.
Ba aparɛyi na bango, ba centrales na bango ya kura, ba motɛrɛ na bango, mpe bongo na bongo, esalelaki ba énergies alternatives
na esika ya ba combustibles fossiles; kasi, ata moko te na kati na yango eyokanaki na mibeko ya guvɛnɛmá na biso.
Bango nyonso banyokolamaki na nguya ya bilili, ba services secrets, mafia ya énergie mpe kutu ba
gouvernements moko. Yango nde likambo tozali kolobela lelo.
Sikawa nakopesa mwa bandakisa. Stanley Meyer asalelaki NASA na programme ya likoló ya Gemini.
Azalaki mobɔngisi. Azwaki brevet ya biloko ya sika 42 mpo na ye moko.
Na mobu 1975, mwa moke sima ya crise ya mafuta oyo ebimisamaki na mayele, abimisaki moteur
ya mayi, moteur moko oyo esalaka malamu mpenza.
Mpe amonisaki yango na documentaire moko ya Amerika. Meyer asalaki yango na Ohio.
Alakisaki motuka na ye, oyo etambolaki kaka na mayi.
Système oyo esalemaki na mayele mingi boye ete ata mai oyo ezalaki kobima na esika ya kobimisa mopepe,
bakokaki kosalela yango lisusu kozanga kotondisa yango.
Meyer alakisi invention na ye liboso ya commission ya likolo ya ba ingénieurs scientifiques.
Na suka, asengelaki kondima ete: "Oyo ezali moko ya biloko ya sika ya ntina mingi koleka ya ekeke oyo."
Na lokumu na ye oyo ezalaki se kokola, Meyer abendaki bato ya mosolo, kasi mpe bitumba ya mibeko.
Meyer akufaki na 1998 na mibu 57, mwa moke sima ya kolia bilei ya mpokwa elongo na bato mibale ya mombongo ya Belgique.
Ndeko na ye ya mobali Stefan Meyer apesaki litatoli:
Stanley amɛkaki mwa jus ya cranberry mpe na mbala moko atiaki lobɔkɔ na mongongo na ye, abimaki libanda na
kopota mbangu, akweyaki na mabolongo mpe abimisaki makasi.
Napotaki libanda mpe natunaki nini ezalaki koleka.
Eyano ya kokamwa ya Stanley: "Batié ngai pwazɔ!"
Mwa moke na sima, bayibaki ndako ya Meyer mpe motuka na ye oyo esalaka na hydrogène. Bapanzi sango
balobaki ete Meyer akufaki na anévrisme na bɔɔngɔ.
Mpe na yango, projet ya lipanda na makala ya mabele mpe ekufaki.
Carburateur Ogle: Lisusu na bambula ya 1970, na katikati ya crise ya mafuta ya lokuta, mécanicien ya mituka Tom
Ogle, moto ya El Paso na Texas, abimisaki carburateur Ogle.
Kasi, alingaki ye moko komemela bato ebele mbongwana na ye ya sika na makambo ya esansi.
Mwa moke sima Ogle, oyo azalaki na mibu 24 mpamba, aboyaki koteka brevet na ye na dolare milio 25 ya
Amerika, akufaki na ndenge ya kokamwa na mobu 1981.
Ata soki ba brevets oyo ezali naino, industrie mobimba ya mituka etyolaka invention na ye.
Motɛ́rɛ ya magnɛ́ti, ndakisa mosusu.
Na kati ya zulunalo ya sango ya pɔsɔ na pɔsɔ, ZDF elakisaki motɛ́rɛ ya aimant na 1962 mpe Audi 100 na 1989.
Wana bafilme oyo ezalaki kozwa putulu na ba archives ya Leta, nguya oyo eyebani te etikaki mpe ba brevets ebosanama.
Mpe yango atako Audi 100 emekamaki na mozindo na nse ya bokɛngi ya TÜV.
Na nzela ya komeka oyo ezali koleka 4 600 km na Eropa, emonanaki ete eliyaka kaka litre 1,76 ya mazuti na kilomɛtrɛ 100.
Litre 1,76 na nguya mobimba.
Kasi, ba gouvernements na biso balingaka mingi kotya ba impôts ya likolo mpenza likolo ya ba carburants
nyonso na kombo ya kobatela environnement mpe climat.
Na mwa molunge nyonso oyo ebimisami mpe pene na biloko nyonso oyo ebimisaka CO2.
Tokomi na réacteur ya thorium.
Mpo na likambo ya énergie nucléaire oyo ezali kobimisa ntembe makasi, réacteur ya thorium emekamaki na elonga koleka
ngonga 15 000 na eleko ya 1965–1969 na nkombo ya réacteur MSRE.
Réacteur ya lolenge oyo ezali monene koleka minibus te, kasi énergie na yango ya peto
ekoki kozwa esika ya usine monene ya nucléaire.
Kasi ata lelo, ata bato ya mayele koleka na physique nucléaire mpe ba spécialistes oyo bazwi ba doctorats na
physique nucléaire to na technologie ya réacteur, bakamwe.
Baninga na bango mingi, lokola biso nyonso, bayebi kaka sika boye ete teknoloji ya ndenge wana
ekoki ata kosalema mpe, koleka wana, ete ezali.
Chine ayebisi kala te ete ekobanda kobimisa na ebele ba réacteurs ya mike oyo eyebisaki liboso, oyo
ekopesa kura ya pɛto, oyo ezangi CO2, na mobu 2030.
Tókómi na "fusion ya malili".
Kasi, mokili ya siansi eyebi likoki ya fusion ya malili banda ata mibu 35.
Ba chimistes Martin Fleischmann na Stanley Pons bakangisaki mokili mobimba ya siansi na mobu 1989.
Mpo na nini? Mpo balobi ete basali réaction nucléaire na température ya ordinaire.
Kino ntango wana, fusion nucléaire ekokaki kaka kokanisa yango na nse ya mabele na nse ya bopusi oyo
ekoki kokoma te, to na molunge ya ata degré milio 150.
Okoki komona bokeseni?
Na lolenge na bango ya sika ya mosala, oyo babengaki fusion ya malili, bachemici yango mibale bamonisaki bongo
avenire moko epai wapi énergie ekokaki kobimisama na ntalo moke, na pɛto mpe na ebele kozanga mikakatano.
Kasi, sima ya kokoma bato mibale oyo bato mingi bazalaki kolobela na siansi ya mikolo oyo, babandaki konyokwama
makasi koleka kino mbongo na bango esilaki, lokumu na bango ebebaki mpe makasi na bango nyonso ebukanaki.
Kaka likanisi ya fusion ya malili nde etikali. Kasi na maboko ya mabe.
Na diskur ya lelo, nakolobela kaka mwa ndambo ya moke ya ba inventions wana oyo ebungaki.
Kasi nakoloba boye na monene: na esika ya kofutela ba inventions oyo nyonso ya minene oyo eyebani na bato nyonso, lisanga ya bikolo
ya liboso na likita ya Banque Mondiale ezali sikoyo kobongisa projet ya sika. Mpe balingi kotyela biso mokumba na yango.
Na likita ya 2025 mpo na climat, bakozwa ekateli na ntina na mpako ya mokili mobimba mpo na climat, oyo
bakanisi ekobimisa bamiliare mpo na kobatela climat.
Mboka ya Sudi ya mokili mobimba yango moko ekosengela na dolare triliyo moko mbula na mbula kobanda na mobu
2025 mpo na kokitisa CO₂ mpe mpo na misala ya komimesenisa.
Mpo na kobatela ba records ya sika ya molunge, bakonzi ya lokuta babebisaka ba données ya ba stations ya komeka.
Biyaka oyo ezwamaka pene na pene kaka na bingumba, kati na bitumba ya sima, esika oyo molunge ya solo
ebebisami na ndenge ya nsɔmɔ – yango ezali likambo ya sika te.
Kasi, sikoyo Etats-Unis ezali kosala likambo na lolendo koleka. Bazali kolobela agence ya météo oyo eyebani banda kala, NOAA.
Kasi, sikoyo emonani polele ete 30% ya ba gares oyo (!) ezali lisusu te.
Kasi, batyaki kaka ba données na bango oyo bakanisaki na kati ya statistique.
Ndenge nini yango esalaka lisusu?
Na bopete mpenza, na kozala na motuya.
Wana ezali na lokuta boni?
Canada mpe eponi komatisa mpako na yango ya carbone na 23% kobanda na mokolo ya 1 Aprili 2024, na esika ya kotya
makanisi mpe kolendisa biloko nyonso ya mayele ya sika mpe ba technologies ya malamu mpo na zinga zinga oyo ezali banda kala.
Omoní mokakatano?
Na mokolo yango moko, Ministre ya liboso Trudeau mpe ba députés bazwaki matabisi na bango emati na 4,4%.
Na oyo etali Allemagne, zulunalo Cicero elongaki na tribinale mpo na kozwa mikanda ya kati ya ministere ya Habeck.
Nini ebimi polele? Bokosi ya minene.
Sikawa tomoni polele ndenge ministères mibale oyo ekambamaki na parti vert ekosaki bato na ndenge ya mayele mpe na kolandana.
Yango ezali lokuta. Mpo na nini? Mpo na kopekisa ba centrales nucléaires etikala kosala.
Na mwa makambo mosusu, batálisaki na nko bikateli ya bato ya mayele ya ministere yango moko.
Mpo na nini? Mpo na kopesa bato sango ya lokuta na nko.
Yango babengaka sango ya lokuta. Babengaka yango nsango ya kobungisa.
Likambo oyo esengelaki kobombama.
Kasi, mbula moko sima ya kokatisa mosala ya ba centrales nucléaires, Habeck azali kaka kotondisa Allemagne mpe
mokili mobimba na ba sango ya lokuta ya ndenge na ndenge, mingi mingi na ntina ya talo ya kura mpe ba bilans ya CO2:
Ata soki Habeck alakaki ete bokengi ya biloko ya ntina ekozala ntango nyonso garanti, alobaki na nko te
ete yango ekosalema kaka na ntalo oyo ezali se komata.
Ntango Habeck azalaki kosala lokola nde kobima ya CO2 ekitaki na 20%, na nko alobelaki te ete ezalaki kaka production
industrielle nde ekweaki, yango nde esalaki ete kobima ya CO2 ekita mpe bosaleli ya kura ekita na pene ya 10%.
Kasi lisusu mpo Allemagne ezalaki kokɔtisa kura oyo ebimisami na makala uta na mikili misusu, mpo na kokokisa posa na ndenge
ya tina malamu kozanga ete yango emonana na bilembo ya carbone.
Kasi, Prof. Dr. Peter Seppelfricke ya Iniversite ya Siansi ya Application ya Osnabrück asali sikoyo bakalkile ya motango
ya kura oyo ebakisami oyo esengelaki ebimisama uta na makala.
Yango ekokani na pene ya milio ntuku mibale na motoba ya batone ya ba émissions ya kobakisa.
Bómonisa botondi mpo na ndenge bakonzi na biso ya likolo bazali kosalela biso na bosembo, boboto mpe bolingo!
Longola makama ebele ya ndenge moko na tekiniki ya nguya, kobombama ya biloko ya mayele ya
likolo ezali mpe kosalema na biteni mosusu nyonso.
Na ntango yango, biloko mosusu ya sika oyo ebombamaki banda kala ezali kobombama na mokili mobimba, mpe
ezalaka likambo ya kokamwa te ete babomaka bakeli na yango.
Tótala lisusu mwa makama mosusu:
Na suka ya ekeke ya 19, Victor Grebennikov abimisaki diske ya kotelema ya kopumbwa oyo elɛngaka na
mabele te, oyo ezalaki mwa monene koleka tabure.
Na yango, azalaki na likoki ya kopumbwa koleka mɛtrɛ 300 na likoló mpe na lombangu ya makasi mpenza.
Bato bayebaki ye na likama, mpe bongo nde nkombo na ye etangamaki na bapanzi sango.
Mpe ezalaki lokola nde tozalaki na kati ya libumbu, kozanga ata moko ya ba effets physiques ya momeseno, lokola
aérodynamique, mopepe ya liboso, nguya ya gravité to eloko mosusu nyonso. Mpe nyonso wana kozanga moteur.
Sima ya kopesa bilembetele oyo, bobangi ekangi ye.
Mpo na nini? Ya liboso, mpo biro ya ba brevet epesaki ye mpasi banda na ebandeli mpe na mbala
moko bato ya ndenge na ndenge babundisaki ye.
Sima ya kolakisa diske na ye ya kopumbwa na likolo na buku moko oyo ezalaki na bililingi ebele ya sikisiki
mpe bandimbola ya mozindo, bakonzi bakotaki na likambo.
Na mbala moko, bakonzi batindaki mobimisi na ye na makasi asala mbongwana ya makasi mpenza na buku.
Bapanzi sango batalelaki ye lokola likama ya bapaya.
Grebennikov akufaki lokola moto oyo andimaki makambo nyonso.
Bóyeba mayele ya mabe ya baguvernema! Yango wana tozali kosolola likambo oyo lelo.
Thomas T. Brown mpe asalaki esaleli moko ya anti-gravité na ebandeli ya ekeke ya 20.
Nsima ya bambula ebele ya ntembe, oyo ebimisaki bato na mposa ya koyeba mpe na ntembe, bango mpe batindamaki na bomoko.
Batatoli balobi ndenge CIA ezuaki ba résultats ya bolukiluki na ye mpe elongolaki
biloko nyonso oyo ebimisamaki mpo na bato nyonso.
Lokola basalaki na bakeli mosusu ebele.
Nazali na mposa te ya kozongela lisolo ya mawa ya Nikola Tesla awa; eyebani malamu mingi.
Ata bongo, Tesla akufaki na bobola makasi, asɛkwamaki na bato ya siansi oyo bazalaki na nguya, mpe
akokaki ata mokolo moko te kokokisa bandoto na ye.
Mikanda na ye mpe makanisi na ye nyonso bakangamaki na guvɛnɛmá ya Amerika, mpe eloko moko ya ntina ebimisamaki te mpo na bato.
Ozali komona ndenge lisano ezali kosalema? Bóyeba makanisi ya solo oyo bakonzi ya leta bazali kobomba. Nini ezali koleka awa!
Tókende sikoyo na masini ya Rife:
Royal Raimund Rife asalaki masini na ye ya Rife na ebandeli ya ekeke ya 20.
Invention moko oyo ekoki kosala diagnostic ya malamu mpenza ya ba virus, ba bactéries mpe ba cellules ya
kanser ya mitindo nyonso, mpe kobikisa bilembo na yango.
Ba rapports ya laboratoire na ye mpe matatoli ya bato oyo bamonaki na miso emonisi ete abikisaki banyama mpe na sima bato
na bokono ya kanser kozanga kobebisa misuni ya nzoto ya moto.
Rife atɛlɛmaki ngwi ete lisalisi na ye mpo na kanser elonga 100%.
Bato ebele ya maladi ya kanser oyo biki balobaka likambo moko.
Kasi, atako bongo, bato ya monganga mpe ba kompani ya nkisi babundisaki ye makasi mpe balandaki ye nsima.
Na lolenge ya kokamwa, na nzela ya ba kompani minene ya nkisi, oyo banda kala ebomaka bato mingi koleka kobikisa bango.
Lisanga ya Minganga ya Amerika, to AMA na mokuse, mpe efundaki Rife na tribinale mpo na
kosala mosala ya monganga kozanga ndingisa.
Sima ya matata ya mibeko oyo eumelaki, bakɔtaki na ba laboratoires ya Rife mpe babebisaki mikanda na ye ya bolukiluki.
Basungi na ye batatolaki ete ebongiseli ya monganga esalaki makasi na mayele mpo na kobebisa lokumu mpe kokanga mosala na ye.
Omoni, mpo na matomba ya mbongo mpe lokola bamonaki ete esika na bango ezali na likama, makambo oyo nyonso esalemaki.
Bomoi ya Rife nsima ya likambo ya tribinale ezalaki ya mawa. Afandaki na komibomba mpe nzoto na ye ekobaki kobeba.
Akufaki na 1971, azangaki mbongo, bato mingi babosanaki ye mpe babebisaki lokumu na ye na ndenge ya mabe.
Bóyeba lobɔkɔ ya moindo oyo emonanaka te, oyo ezali kosimba biso na nzela ya bakonzi na biso ya bokolongono oyo babengami bongo!
Tókómi na géneratɛrɛ ya orgone.
Wilhelm Reich abimisaki jeneratɛrɛ ya orgone.
Esaleli oyo ezalaki moko ya biloko ya kokamwa mpe ya ntembe koleka na domaine ya nkisi ya lolenge mosusu.
Reich amonaki ebele ya kobikisama ya maladi ya ndenge na ndenge, ata mpe kanser.
Bato nyonso ya maladi oyo basalelaki jeneratɛrɛ oyo batatolaki ete jeneratɛrɛ ya Reich ebikisaki bango.
Kasi, ntembe uta na bato ya siansi mpe, solo, ba kompani minene ya nkisi, eyaki noki.
Biro ya Amerika mpo na biloko ya kolia mpe nkisi (FDA) ebandaki bolukiluki na misala ya Reich, mingi mpenza na makambo oyo
azalaki koloba etali matomba ya monganga ya "orgone generator".
Na mobu 1954, FDA ezwaki etinda ya bokangisi ya ntango mokuse mpo na Reich, mpe etindaki ye atika
kokabola makomi na ye mpe ba-générateur ya orgone.
Ntango Reich aboyaki botosi na mobeko oyo, bakangaki ye mpe batiaki ye na boloko.
Bitumba ebele ya mibeko ezalaki kotungisa mingi mpenza mpo Reich azalaki kosala mosala ofele.
Azalaki te kofutisa bato oyo azalaki kobikisa.
Laboratware na ye ezikaki mobimba. Akufaki na boloko na mobu 1957, na motema mpasi.
Bandakisa nyonso oyo tolobeli tii sikoyo, na ebandeli, bapanzi sango ya Leta bakumisaki yango polele, lokola Hydropower ya Dr.
Kubinger, oyo lelo oyo epesaka nzela na motuka moko etambola bakilomɛtrɛ 200 na lolenge ya kobatela environnema, na kosaleláká
balitɛrɛ 9 ya mayi ya bosɔtɔ. Ezalaka ntango nyonso boye!
Nakopesa bandakisa mosusu ya bisika oyo likambo oyo esalemaki.
Eleki sikoyo mbula ntuku misato na motoba, ba chaines ya television ya Suisse na Allemagne bazalaki kosepela
na brevet moko ya Ciba-Geigy, oyo lelo ezali Novartis.
Na kosaleláká lolenge moko ya kura ya ntalo moke mpenza, kompani oyo ya monene ya nkisi ebimisaki
ba prototypes ya minene mpenza ya masangu na mbisi.
Mokomoko ya bitape oyo ya masangu ezalaki na bitunga sambo ya minene, mpe lisusu masangu
yango ezalaki koboya banyama ya mabe mobimba.
Ba truite na ba saumon ezalaki pene na moko ya misato monene koleka mbisi ya lelo.
Kasi kompani oyo ya monene ya nkisi elingaka nde kozwa matabisi na biloko na yango ya engrais oyo ezali na pwazɔ makasi, mpe
bakompani ya minene ya mboto balingaka mingi kozwa matabisi na bango ya minene koleka na nzela ya
mboto na bango ya hybride oyo ebongolami na siansi.
Oyo ezali mboto oyo ebotaka mbuma mbala moko mpamba, sima ekufaka. Bakoki te kobimisa yango lisusu.
Na yango, mosali bilanga nyonso asengeli kosomba mboto epai na bango lisusu mbula na mbula.
Ata ba documentaires oyo balakisaki na 1992, oyo esepelisaki mingi bapresentateurs mpe batalani nyonso ya Allemand, ebunganaki
na ba archives ya SRF na SWR mpe lelo oyo ezali lisusu te.
Oyo emonisi lisusu ndenge nini ba kompani minene ya nkisi batalelaka bato banso na bososoli mpe na motema
makasi. Kasi baguvernema mpe basalaka lolenge moko.
Na yango, tokokaki kolekisa mokolo mobimba na kotanga biloko mosusu ya kokamwa oyo bato bakelaki, oyo bomoi na yango, elongo
na bakeli na yango, bazali kobebisa lokumu na bango na makasi:
Sikawa, kaka mwa bandakisa na mokuse:
Esalemi kala ete ekoki kolonama bilanga ya masangu na bolai koleka mɛtrɛ mitano mpe bitape
ya tomati na mbuma nkama mitano na etape moko.
Ekozala likambo te. Likambo ya nzala na mokili mobimba ekoki kosilisama na pɛtɛɛ mbala ebele na mbula moko.
Esalemi kala mingi ete elektreсите ekoki kotindama na mopɛpɛ na ntaka nyonso.
Motɛ́rɛ ya Chrysler esalaka banda kala na cycle ya kokanga na dioxyde de carbone.
Ba-moteur oyo ekoki kosala na nguya ya lolenge nyonso ya usine ezali banda kala.
Kasi ezali te Agence ya Amerika mpo na kobatela Environnement (EPA) to mpe boyangeli moko oyo etali
likambo oyo, atako pene na bato nyonso bayebi yango.
Balingi nde kotia na mosala mbongwana na bango ya mboto. Yango ezali nini?
Yango ezali na kati, na kati ya makambo mosusu, kofungola nzela mpo na biotechnologie ya sika, kotombola ba
brevets ya mboto, mpe kotia mibeko mosusu ya kokanga bokaboli mpe bokoli ya ofele ya mboto ya bonkoko.
Okoki lisusu koteka eloko nyonso te oyo ekoki kosalema ebele.
Oyo epekisaka to mpe elongolaka nzela nyonso mosusu mpo na mbuma ya industrie.
Ba gouvernements na biso balingi makasi kokangama na mibeko na bango ya sika ya kobatela climat:
Banda na mobu 2027, balingi nde kosala zando na bango moko ya carbone mpo na ba carburants nyonso na kati ya Union Européenne.
Na maloba ya elilingi, kobanda na mobu 2027, balingi kotonga kaka feti moko monene ya UE oyo ekozala na
mitindo nyonso ya carburant mpe biloko nyonso oyo epelaka.
Moto nyonso oyo alingi koteka ba combustibles fossiles oyo akosengela na nsima kosɛnga lotomo na
nzela ya esika moko ya mombongo ya Lisanga ya Mpoto.
Emonani polele ete misala misusu ya Lisanga ya Mpoto ekokitisa mpe bokonzi ya bikolo.
Yango wana, esengeli bato mingi koleka báyeba likambo oyo mpe básangana mpo na kobunda na dictature oyo ya Union Européenne.
Botángi ya émission oyo ezali etámboli mosusu na nzela oyo.
Bóyebisa bato ete ezali mpe na kamera moko ya ntina mingi oyo ekoki komonisa polele mpe na bokeseni biteni nyonso ya kati
ya nzoto ya moto, bakisa mpe ndenge misala ya kati ezali kosalema, na lolenge ya bomoi na écran, kozanga banzube ya mabe.
Ba mayi ya kokamwa ezali. Soki opakoli liki na moko na yango, okoki kosimba yango mbala moko likolo ya mɔ́tɔ ya
2000°C na boumeli ya miniti misato, na nsima obukabuka yango mpe ekozala naino ya mayi-mayi na kati.
Na £100, okoki kokomisa ndako na yo mobimba ekangaka mɔ́tɔ.
Kasi bakompanyi ya assurance ya mɔ́tɔ baboyi kosala yango, atako 80% ya mɔ́tɔ nyonso ya
bandako ebandaka na kuku mpe bakokaki kopekisa yango.
Kasi bongo, 80% ya bato bakokita kosomba assurance ya mɔ́tɔ – yango nde likambo. Mbongo nde eyangelaka ntango nyonso!
Ezali mpe na bapɛnti ya kobatela na molunge, ya pɛtɛɛ lokola pɛnti ya ordinaire, oyo esalaka ete kobatela
bifelo na nsamba na biloko mosusu ezala na ntina te.
Ndenge nini? Mpo ete batikaka biso na molili kaka mpo na mibeko mingi ya naturel ya lolenge mosusu ya kobatela na malili.
Ezali na construction ya mailles oyo epasukaka te na explosion, oyo bakoki kotia na
tanki nyonso ya mpepo to na eloko mosusu nyonso.
Ata soki batuti yango na masasi ebele, petrole, gaz to biloko mosusu nyonso oyo ezalaki na kati
na yango ekopanzana te. Biloko wana nyonso ezali.
Okoki kozwa bandako ya plastiki oyo ebɛbaka te, bamema yango na remorque na ntalo ya na se ya €20 000.
Esobe nyonso na mokili mobimba ekoki kozwa mayi ya sika pene na ofele. Ba technologies nyonso oyo esengeli ezali déjà.
Kasi baguvernema na biso balingaka nde kosalela biso bibundeli ya sekele ya mopɛpɛ, oyo ezali se kokɔtisa biso na
mopɛpɛ ya pwazɔ, mbula ya ntango nyonso mpe malili, ndenge tozali komona yango ntango nyonso.
Bampɛpɔ ya jet elingaki kosalela mai banda kala.
Kaka na mobu 1996, ba membres ya Chambre des Représentants ya Etats-Unis bazalaki na libaku ya komona na miso
ndenge bazalaki kolakisa moteur ya aimant permanent, lolenge moko ya moteur oyo esalaka malamu mpenza.
Kasi, bapesaki eyano na likambo oyo ya ntina na nkanda mpe bafundaki bakeli na tribinale, mpo bamonaki yango
lokola likama mpo na bango moko mpe mpo na Etats-Unis. Ndenge wana nde makambo esalemaka na nkuku.
Baninga balingami, communauté internationale ekambamaka na nguya ya politiki na nkuku, oyo bazalaka ntango nyonso
komilakisa lokola balingi mpe basalelaka biso oyo eleki malamu.
Kasi na bosolo, basalaka mbala na mbala kaka bokeseni, ndenge documentaire oyo ezali komonisa lisusu.
Lokola bokosi oyo eleki ndelo euti na bato oyo bazali na bisika ya likolo koleka ya bokonzi, bato mingi bamonaka mpasi mingi
mpo na kondima likambo yango. Yango nde mokakatano na biso.
Yango wana, namekisi lisusu mwa mibeko mpe masɛngami ya politiki ya lelo na misala ya solo ya bakonzi na biso.
Kasi, babombelaka biso mabe oyo na lolenge nyonso.
Ata bongo, ezali komonana mingi koleka, yango ezali likambo ya malamu.
Bongo, bólanda kaka, mpe ntembe na bino ekolongwa mpamba ntango makambo oyo ezali kotutana ekomonana polele.
Bóyeba ete bakonzi na biso basalaka mbala na mbala makambo ya bokeseni mpenza na oyo bayebisaka biso.
Bóyeba na nzela ya bakokanisi oyo balobeli, nini bazali kolakisa biso na ngambo moko, mpe nini bazali kobomba
biso na ngambo mosusu! Tika ete miso nyonso efungwama!
Mpe nasukisi na koloba ete tozali na mposa ya mbangu ya nguya ya mitano na ba Etats na biso oyo babengaka ba Etats-démocratiques.
Kabwani ya bokonzi ya lelo ekomi lokuta monene, ndenge tozali komona yango bisika nyonso.
Mpo na bosolo, likambo ya mibeko mpe ya boyangeli bikabwani lisusu te, na boye bokonzi
ya leta ekabolamaka na ndenge ya moto moko.
Leta esengeli komindimisa ete mibeko oyo etiami na mobeko-likonzi ezali kotosama – soki te, soki
esengeli, "bokonzi ya Leta" esengeli kokota na kati.
Lisusu, na demokrasi, leta moko esengeli mpe kokɛngɛlama, mpamba te yango mpe esengeli kotosa mibeko.
Bokabwani ya ba nguya esalemaki mpo na kondimisa ete Leta ezala na bokonzi oyo ezangi ndelo te mpe
ete bato ya bokonzi bákoka te kosalela yango mabe.
Kasi, ndenge tomoni, ba pouvoirs minei, oyo esengelaki kokanga nzela moko na mosusu, basali sikoyo lisanga moko ya sekele.
Yango wana, tokoki lisusu te koboya kosala eteni ya mitano ya boyangeli, oyo ekozala na ndingisa ya kotambwisa misala ya
biteni ya mibeko (ya kosala mibeko), ya boyangeli (ya bakonzi), ya bosambisi (ya basambisi) mpe ya bapanzi-nsango.
Bokonzi oyo ya mitano esengeli koponama kati na bato oyo bazali na ngambo te.
Esengeli bazala bato ya mayele mpe ya bosembo, oyo bamekisami te na matomba na bango moko.
Lokola bato moko, tokoki mpenza kolonga bango mpe kokanga bango, bato mabe.
Tindá, soki ezali, bansango mosusu ya ntina na Kla.TV:
Nani mpenza azali kopekisa nini?
Mpo na bantina nini oyo emonani – makanisi ya komonana?
Ntina ya solo ezalaki nini?
Ndenge mwinda elongolaka molili, bongo mpe kopanza na bino sango oyo esalisaka mpo na
kolonga mpe kokanga makasi ya mabe oyo etɛmɛlamaki.
Bósala makasi bókanisa ete bato nyonso oyo basalelaka bokonzi mabe bazali kaka etuluku
moke mpenza kati na bato ya mokili mobimba.
Ngai Ivo Sasek, oyo natɛlɛmi liboso ya Nzambe mibu ntuku minei na mwambe.