З кастрычніка 2023 года ў Бразіліі адбываецца найбуйнейшы ў гісторыі агульнанацыянальны ўспышка дэнтэгы.
Пацярпелі амаль усе штаты, і ў некалькіх рэгіёнах быў абвешчаны рэжым надзвычайнага становішча.
Брытанская штодзённая газета Financial Times паведаміла 2 чэрвеня 2024 года, што на
сённяшні дзень было зафіксавана 5,5 мільёна інфекцый.
Дэнтэгрыпа, які можа выклікаць высокую тэмпературу, боль у мышцах і ўнутраныя крывацёкі, ужо
стаў прычынай больш чым 3200 смерцяў у гэтым годзе.
Як вядома ўжо шмат гадоў, у розных краінах свету, асабліва ў Бразіліі, для барацьбы з інфекцыйнымі
хваробамі выпускаюцца мадыфікаваныя ў лабараторыях камары.
У мінулым годзе Сусветная праграма ААН па барацьбе з камарамі абвясціла пра планы на працягу наступных дзесяці гадоў выпусціць
мільярды выгадаваных камароў у розных рэгіёнах Бразіліі.
Выкарыстаны метад даследавання прадугледжвае заражэнне азіяцкіх тыгровых камароў натуральнай для іх бактэрыяй
«Вольбакія» і іх вызваленне ў мясцовую папуляцыю камароў.
Бактерія «Вольбакія» прызначана для прадухілення перадачы дэнгу, Зікі і іншых вірусаў камарамі ад аднаго камара
да іншага і, такім чынам, у чалавечую папуляцыю наваколля.
Бразільскія органы аховы здароўя ўжо пратэставалі выпуск лабараторных камароў у пяці буйных гарадах Бразіліі.
Але якія былі наступствы гэтага выпуску?
Прынамсі, цяперашнія лічбы відавочна паказваюць, што колькасць выпадкаў дэнтэгы не знізілася, а, хутчэй, рэзка ўзрасла.
Агляд мінулага паказвае, што папярэднія даследчыя праекты, накіраваныя на барацьбу з інфекцыйнымі хваробамі з
дапамогай генетычна мадыфікаваных камароў, не былі паспяховымі.
Напрыклад, у перыяд з 2013 па 2015 год брытанская біятэхналагічная кампанія Oxitec выпусціла ў Бразіліі
больш за 12 мільёнаў генетычна мадыфікаваных камароў.
На той момант мэтай гэтых палявых выпрабаванняў было стрымліванне папуляцыі тыгровай камара, Aedes
aegypti, якая асабліва адказвае за перадачу денгу.
Аднак праз 30 месяцаў генетычныя змены былі выяўлены і ў да 60% мясцовых камароў.
Але гэта яшчэ не ўсё: скарачэнне папуляцыі камара-тыгра, якога першапачаткова дасягнулі,
праз 18 месяцаў вярнулася да папярэдняга ўзроўню.
Адбылося скрыжаванне паміж натуральнымі і генетычна мадыфікаванымі камарамі, у выніку чаго ўтварылася
больш устойлівая папуляцыя камароў, чым да выпуску.
Акрамя таго, вынікі даследавання паказалі, што камары з такой жа верагоднасцю пераносяць
інфекцыйныя захворванні да і пасля эксперыменту.
Хоць усе праведзеныя дагэтуль эксперыменты цалкам праваліліся, вытворчасць на фабрыках камароў у Бразіліі не спынена.
Гэта выклікае пытанне, якія інтарэсы стаяць за даследчымі праектамі і хто фінансуе іх рэалізацыю.
Яшчэ ў 2019 годзе Сусветная праграма па барацьбе з камарамі абвясціла на сваім сайце, што Фонд Біла і Мелінды
Гейтс і Уэлькам Траст выдзяляюць 50 мільёнаў долараў на даследчы праект, звязаны з бактэрыяй Вальбакія.
Фонд Біла і Мелінды Гейтс яшчэ ў 2003 годзе фінансаваў даследаванні вакцыны супраць дэнгу.
Вакцыну вырабляе японская фармацэўтычная кампанія Takeda, якая таксама атрымала дзясяткі мільёнаў фунтаў ад Фонду Гейтса.
Але гэта не толькі Біл Гейтс; іншыя арганізацыі таксама падтрымліваюць даследчыя праекты, якія
ўключаюць насякомых, мадыфікаваных у лабараторыі.
Напрыклад, у 2022 годзе арганізацыя Management Sciences for Health ужо працавала над даследаваннем, каб
высветліць, якія краіны па ўсім свеце гатовыя плаціць за выкарыстанне новага патагена пад назвай «Вольбакія».
Паводле ўласнай інфармацыі, арганізацыя Management Sciences for Health падтрымліваецца рознымі
арганізацыямі, універсітэтамі і прыватнымі кампаніямі.
Сярод іншых: Фонд Біла і Мелінды Гейтс фармацэўтычная і біятэхналагічная кампанія Pfizer азіяцкая фармацэўтычная кампанія
Takeda, якая вырабляе вакцыны для барацьбы з дэнтэгліхоткай глабальная ініцыятыва ў галіне аховы
здароўя Unitaid і Сусветная арганізацыя аховы здароўя
Погляд на бразілійскую навуковую ўстанову Фонд Освальда Круза (у скарачэнні FIOCRUZ), якая прасоўвае вытворчасць
камароў, таксама выяўляе дзіўную сетку сувязяў з разнастайнымі арганізацыямі і ўніверсітэтамі.
Сярод вартых увагі прыкладаў: Сусветны банк Арганізацыя Аб'яднаных Нацый Дзіцячы фонд Арганізацыі Аб'яднаных
Нацый, або ЮНІСЕФ Сусветная арганізацыя аховы здароўя
Як паказвае позірк на Бразілію, даследчыя праекты з выкарыстаннем лабараторна мадыфікаваных камароў не
спыненыя, хоць і вядома, што яны не дасягаюць сваёй мэты.
Нягледзячы на адсутнасць поспеху і адсутнасць прыкметнага зніжэння захворванняў на інфекцыйныя хваробы, выпускаюцца мільярды
дадатковых камароў, што прыводзіць да велізарных фінансавых выдаткаў і росту колькасці захворванняў і смяротных выпадкаў.
Што стаіць за гэтай эканамічнай мадэллю?
Ці варта выкарыстоўваць камароў у якасці зброі для вядзення вайны супраць чалавецтва ў будучыні?
Застаецца адзін выснова: людзі ў краінах, дзе выпускаюць камароў, пацерпяць ад масавай шкоды.
Яшчэ ў ліпені 2023 года заснавальнік Kla.TV Іва Сасек папярэдзіў пра ўсё больш масавы
выпуск генетычна мадыфікаваных камароў у свеце.
З-за бягучых падзей у Бразіліі Kla.TV зноў трансляваць яго прамову з той пары.
Паслухайце наступныя ашаламляльныя факты, а таксама некаторыя першапачатковыя нечаканыя рашэнні.