Minn Ottubru 2023, il-Brażil qed jesperjenza l-akbar epidemija nazzjonali ta' deni tal-dengue fl-istorja tiegħu.
Kważi l-istati kollha huma affettwati, u ġie ddikjarat stat ta' emerġenza f'diversi reġjuni.
Il-gazzetta Brittanika ta' kuljum Financial Times irrappurtat fis-2 ta' Ġunju 2024 li sa
dakinhar kienu rreġistrati 5.5 miljun infezzjoni.
Il-marda tad-dengue, li tista' tikkawża deni għoli, uġigħ fil-muskoli u emorragija interna,
diġà kkawżat aktar minn 3,200 mewta din is-sena.
Kif ilu magħruf għal snin, il-moskiti modifikati fil-laboratorji qed jiġu rilaxxati f'diversi pajjiżi madwar id-dinja,
partikolarment fil-Brażil, biex jiġġieldu mard infettiv.
Is-sena l-oħra, il-Programm Dinji kontra l-Moskiti tan-Nazzjonijiet Uniti ħabbar pjanijiet biex
jirrilaxxa biljuni ta' moskiti mrobbija f'diversi lokalitajiet fil-Brażil matul l-għaxar snin li ġejjin.
Il-metodu tar-riċerka użat jinvolvi l-infezzjoni tal-moskiti tat-tigri Asjatiċi bil-batterju Wolbachia li jseħħ b'mod
naturali u l-ħelsien tagħhom f'popolazzjoni nattiva ta' moskiti.
Il-batterju Wolbachia huwa maħsub biex jipprevjeni d-deni, iż-Żika u virusijiet oħra milli jittrasmettu minn moskiti għal
moskiti oħra u b'konsegwenza għal-popolazzjoni umana madwarhom.
L-awtorità tas-saħħa Brażiljana diġà ipprovat il-ħelsien ta' moskiti tal-laboratorju f'ħames bliet kbar fil-Brażil.
Imma x'kienu l-konsegwenzi ta' din il-ħelsien?
Mill-inqas, il-figuri kurrenti juru b'mod ċar li ma kien hemm l-ebda tnaqqis fin-numru ta' każijiet
ta' deni tal-dengue, iżda pjuttost żieda rekord.
Ħarsa lura lejn il-passat turi li proġetti ta' riċerka preċedenti mmirati biex jikkontrollaw mard infettiv
billi jużaw moskiti ġenetikament modifikati ma rnexxewx.
Per eżempju, il-kumpanija Brittanika tal-bijoteknoloġija Oxitec ħarġet aktar minn 12-il miljun moskita
ġenetikament modifikata fil-Brażil bejn l-2013 u l-2015.
L-għan ta' din il-prova fil-qasam dak iż-żmien kien li jnaqqas il-popolazzjoni tal-moskita tat-tigri,
Aedes aegypti, li hija partikolarment responsabbli għat-trasmissjoni tal-marda tad-dengue.
Madankollu, 30 xhur wara, nstabu wkoll bidliet ġenetiċi f'sa 60% tal-moskiti lokali.
Imma mhux dan biss: it-tnaqqis fil-popolazzjoni tal-moskita tat-tigre li kien inkiseb inizjalment
reġa' lura għall-livell preċedenti wara 18-il xahar.
Seħħet inkruċjata bejn il-moskiti naturali u dawk modifikati ġenetikament, li wasslet għal
popolazzjoni ta' moskiti aktar robusta minn qabel il-ħelsien.
Barra minn hekk, ir-riżultati tar-riċerka wrew li l-moskiti huma ugwalment probabbli li
jġorru mard infettiv qabel u wara l-esperiment.
Għalkemm l-esperimenti li saru sa issa falliet kompletament milli jilħqu l-għan tagħhom,
il-produzzjoni fil-fabbriki tal-moskiti fil-Brażil ma waqfitx.
Dan iġib il-mistoqsija dwar liema interessi hemm wara l-proġetti ta' riċerka u min qed jiffinanzja l-implimentazzjoni tagħhom.
Fl-2019, il-Programm Dinji kontra l-Moskiti ħabbar fuq is-sit elettroniku tiegħu li l-Fondazzjoni Bill & Melinda Gates u
l-Wellcome Trust kienu qed jipprovdu 50 miljun dollaru f'finanzjament għall-proġett
ta' riċerka li jinvolvi l-batterju Wolbachia.
Il-Fondazzjoni Bill & Melinda Gates iffinanzjat riċerka dwar il-vaċċin tad-dengue diġà fl-2003.
Il-vaċċin huwa manifatturat mill-kumpanija farmaċewtika Ġappuniża Takeda, li rċeviet ukoll
għexieren ta' miljuni ta' liri mill-Fondazzjoni Gates.
Imma mhux biss Bill Gates; organizzazzjonijiet oħra wkoll jappoġġjaw proġetti ta' riċerka li
jinvolvu insetti li ġew immodifikati fil-laboratorju.
Per eżempju, l-organizzazzjoni Management Sciences for Health kienet diġà qed taħdem fuq studju fl-2022 biex
issib liema pajjiżi madwar id-dinja huma lesti jħallsu biex jużaw il-patoġenu ġdid imsejjaħ Wolbachia.
Skont l-informazzjoni tagħha stess, Management Sciences for Health hija appoġġjata minn diversi
organizzazzjonijiet, universitajiet u kumpaniji privati.
Fost oħrajn: il-Fondazzjoni Bill & Melinda Gates il-kumpanija farmaċewtika u bijoteknoloġika Pfizer il-kumpanija farmaċewtika
Asjatika Takeda, li tipproduċi vaksinijiet biex jiġġieldu d-deni dengue l-inizjattiva globali
għas-saħħa Unitaid u l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa
Ħarsa lejn l-istituzzjoni xjentifika Brażiljana Fondazzjoni Oswaldo Cruz (FIOCRUZ għall-qasir), li qed tippromwovi
l-produzzjoni tal-moskiti, turi wkoll netwerk sorprendenti ta' relazzjonijiet ma' varjetà
wiesgħa ta' organizzazzjonijiet u universitajiet.
Eżempji notevoli jinkludu: il-Bank Dinji in-Nazzjonijiet Uniti il-Fond tan-Nazzjonijiet Uniti għat-Tfal, jew
UNICEF għall-qasir l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa
Kif juri ħarsa lejn il-Brażil, proġetti ta' riċerka li jinvolvu moskiti modifikati fil-laboratorju ma ġewx waqqfin, minkejja
li hu magħruf li qed jonqsu milli jilħqu l-għan tagħhom.
Minkejja n-nuqqas ta' suċċess u l-ebda tnaqqis viżibbli fil-mard infettiv, qed jitħallew miljuni aktar ta' moskiti, li jirriżultaw
f'spejjeż kbar ta' finanzjament u żieda fil-mard u fil-mewt.
X'hemm wara dan il-mudell ekonomiku?
Għandhom il-moskiti jintużaw bħala arma ta' gwerra kontra l-umanità fil-futur?
Bqajt biss b'konklużjoni waħda: in-nies fil-pajjiżi fejn jinħelsu l-moskiti qed jsofru ħsara kbira.
Lura f'Lulju 2023, il-fundatur ta' Kla.TV, Ivo Sasek, avża dwar il-ħelsien globali dejjem
jikber ta' moskiti modifikati ġenetikament.
Minħabba l-avvenimenti kurrenti fil-Brażil, Kla.TV qed terġa' tixxandar id-diskors tiegħu minn dak iż-żmien.
Isma' dawn il-fatti sorprendenti li ġejjin, u wkoll xi soluzzjonijiet inizjali sorprendenti.