Simula Oktubre 2023, nakararanas ang Brazil ng pinakamalaking pambansang paglaganap ng lagnat dengue sa kasaysayan nito.
Halos lahat ng mga estado ay apektado, at idineklara ang estado ng emerhensiya sa ilang mga rehiyon.
Iniulat ng British na pahayagang pang-araw-araw na Financial Times noong 2 Hunyo 2024 na 5.5
milyong impeksyon na ang naitala hanggang ngayon.
Ang lagnat dengue, na maaaring magdulot ng mataas na lagnat, pananakit ng kalamnan, at panloob na pagdurugo,
ay nagdulot na ng mahigit 3,200 pagkamatay ngayong taon.
Tulad ng matagal nang alam, ang mga lamok na binago sa mga laboratoryo ay pinakakawalan sa iba't ibang bansa sa buong mundo,
lalo na sa Brazil, upang labanan ang mga nakakahawang sakit.
Noong nakaraang taon, inanunsyo ng United Nations World Mosquito Programme ang plano na magpalaya ng
bilyon-bilyong pinalabang lamok sa iba't ibang lokasyon sa Brazil sa loob ng susunod na sampung taon.
Ang ginamit na pamamaraan sa pananaliksik ay kinapapalooban ng pag-iimpeksyon sa mga Asyanong tigre na lamok
gamit ang likas na bakterya na Wolbachia at paglaya sa kanila sa isang katutubong populasyon ng lamok.
Ang bakterya na Wolbachia ay nilalayon na pigilan ang paglipat ng dengue, Zika, at iba pang mga virus mula sa mga lamok papunta sa
ibang lamok at, dahil dito, sa nakapaligid na populasyon ng tao.
Sinubukan na ng awtoridad sa kalusugan ng Brazil ang pagpapalaya ng mga lamok na galing sa
laboratoryo sa limang pangunahing lungsod sa Brazil.
Ngunit ano ang mga kahihinatnan ng pagpapalaya na ito?
Sa pinakamababa, malinaw na ipinapakita ng kasalukuyang mga datos na walang pagbaba sa bilang ng mga
kaso ng lagnat dengue, kundi isang rekord na pagtaas.
Isang pagtingin sa nakaraan ang nagpapakita na ang mga naunang proyektong pananaliksik na naglalayong kontrolin
ang mga nakakahawang sakit gamit ang mga lamok na binago ang kanilang genetika ay hindi nagtagumpay.
Halimbawa, sa pagitan ng 2013 at 2015, naglabas ang British na kumpanya ng bioteknolohiya na Oxitec ng mahigit 12
milyong lamok na binago ang kanilang genetika sa Brazil.
Ang layunin ng field trial na ito noon ay pigilan ang populasyon ng tigre na lamok, Aedes aegypti, na
partikular na responsable sa paghahatid ng lagnat dengue.
Gayunpaman, makalipas ang 30 buwan, natuklasan din ang mga pagbabagong henetiko sa hanggang 60% ng mga lokal na lamok.
Ngunit hindi lang iyon: ang nais na pagbawas sa populasyon ng tigre na lamok, na unang nakamit, ay
bumalik sa dati nitong antas makalipas ang 18 buwan.
Nagkaroon ng pagitan ng mga natural at henetikong binagong lamok, na nagbunga ng mas matatag na
populasyon ng lamok kaysa bago ang pagpapalaya.
Bukod dito, ipinapakita ng mga natuklasan sa pananaliksik na pantay ang posibilidad na magdala ng mga nakakahawang
sakit ang mga lamok bago at pagkatapos ng eksperimento.
Bagaman ang mga eksperimento na isinagawa hanggang ngayon ay ganap na nabigo na makamit ang kanilang layunin, hindi pa
rin itinigil ang produksyon sa mga pabrika ng lamok sa Brazil.
Ito ay nagbubunsod ng tanong kung ano ang mga interes sa likod ng mga proyektong pananaliksik
at sino ang nagpopondo sa kanilang pagpapatupad.
Noong 2019, inanunsyo ng World Mosquito Programme sa kanilang website na ang Bill & Melinda Gates Foundation at ang Wellcome
Trust ay nagbibigay ng $50 milyon na pondo para sa proyektong pananaliksik na kinasasangkutan ng bakteriyang Wolbachia.
Pinondohan ng Bill & Melinda Gates Foundation ang pananaliksik sa bakuna laban sa dengue nang maaga pa noong 2003.
Ang bakuna ay ginagawa ng kumpanyang parmasyutikal na Hapones na Takeda, na nakatanggap din ng
sampu-sampung milyong pounds mula sa Gates Foundation.
Ngunit hindi lamang si Bill Gates; sumusuporta rin ang iba pang mga organisasyon sa mga proyektong pananaliksik na
kinasasangkutan ng mga insekto na binago sa laboratoryo.
Halimbawa, ang organisasyong Management Sciences for Health ay nagsasagawa na ng isang pag-aaral noong 2022 upang malaman
kung aling mga bansa sa buong mundo ang handang magbayad para gamitin ang bagong pathogen na tinatawag na Wolbachia.
Ayon sa sarili nitong impormasyon, sinusuportahan ang Management Sciences for Health ng iba't ibang
organisasyon, unibersidad, at pribadong kumpanya.
Kasama sa iba pa: ang Bill & Melinda Gates Foundation ang kumpanyang parmasyutiko at bioteknolohiya na Pfizer ang
kumpanyang parmasyutiko sa Asya na Takeda, na gumagawa ng mga bakuna para labanan ang lagnat dengue ang pandaigdigang inisyatiba
sa kalusugan na Unitaid at ang World Health Organisation
Ang pagtingin sa Brazilianong institusyong pang-agham na Oswaldo Cruz Foundation (madalas na tinatawag na FIOCRUZ), na nagpapalago
ng produksyon ng lamok, ay nagpapakita rin ng nakakabiglang ugnayan sa iba't ibang organisasyon at unibersidad.
Ang mga kapansin-pansing halimbawa ay kinabibilangan ng: ang World Bank ang United Nations ang United Nations Children's
Fund, o UNICEF para sa maiikli ang World Health Organisation
Tulad ng isang sulyap sa Brazil, hindi pa rin itinigil ang mga proyektong pananaliksik na kinasasangkutan ng
mga lamok na binago sa laboratoryo, kahit na alam na hindi nila naabot ang kanilang layunin.
Sa kabila ng kakulangan sa tagumpay at walang kapansin-pansing pagbaba sa mga nakakahawang sakit, pinakakawalan pa ang
bilyon-bilyong lamok, na nagreresulta sa napakalaking gastos sa pananalapi at pagtaas ng mga kaso ng sakit at pagkamatay.
Ano ang nasa likod ng modelong pang-ekonomiyang ito?
Dapat bang gamitin ang mga lamok bilang sandata ng digmaan laban sa sangkatauhan sa hinaharap?
Isang konklusyon ang nananatili: ang mga tao sa mga bansang pinakakawalan ang mga
lamok ay nakararanas ng napakalaking pinsala.
Noong Hulyo 2023, nagbabala ang tagapagtatag ng Kla.TV na si Ivo Sasek tungkol sa lumalawak na pandaigdigang
pagpapalaya ng mga lamok na binago ang kanilang genetika.
Dahil sa mga kasalukuyang pangyayari sa Brazil, muling ipinapalabas ng Kla.TV ang kanyang talumpati noong panahong iyon.
Pakinggan ang mga nakakagulat na katotohanang ito, pati na rin ang ilang paunang nakakagulat na solusyon.