Me whai i te Kaupapa Moni Tūturu Tuarua, e kīia nei: "Mēnā e hiahia ana koe ki te utu mā te moni
tūturu, me āhei koe ki te utu mā te moni tūturu!"
Ināianei kua whakaaetia te kaupapa moni tuatahi a Richard Koller, i whakarewahia me te Pāti Rangatiratanga o Switzerland (FBS),
me ngā hainatanga whai mana e 136,000, ā, ka tukuna ki te pōti ā-motu; heoi anō, me hiahiatia tonu tētahi kaupapa moni tuarua.
He aha te take e hiahiatia ana tēnei? Ahakoa e whakaritenga ana te ture moni ā-motu kia puritia e te Kaunihera ā-Motu
ngā moni ā-ringa, e hiahia ana te ōhanga ki te whakakore i a ia i te wā roa mā te āwhina a tōna rōpū pānga kaha.
Ahakoa te Ture ā-Motu mō te Moni, ka taea te whakakore i te moni ā-ringa mō te ōhanga, nā te mea he mea nui ake te
ture kirimana me te rangatiratanga ōhanga i tēnei ture ā-motu.
He ture kirimana whaiwhakaaro, ā, nā te mea he mana ake i te ture ā-motu, kāore e tino āhei ki te tiaki moni.
Koia te take e hiahiatia ana te Kaupapa Moni Tuarua, e tono ana kia tiakina te moni hei moni
ā-ture, kia whakauruhia ki roto i te ture matua.
He aha te ture ā-ture whakatau?
I roto i ngā pukapuka kupu ture, ko te ture whakakore e tohu ana ki ngā ture e whakaae ana kia
rereke ngā ihirangi o ngā tikanga kirimana i te ture.
Ko ētahi atu kupu mō te ture whakatau i roto i ngā papakupu ture ko te ture ngawari, te ture whiriwhiria rānei.
Ko te tikanga, ka pā anake te herenga ki te whakaae moni ā-ringa mēnā kāore ngā rōpū i whakarite ētahi atu whakaritenga.
I ngā tikanga whaihua, mō te whakamahi moni ā-ringa, ko ēnei ngā mea e whai ake nei:
Ki tēnei wā, kua āhei ia toa ki te whakatau māna anō mēnā e hiahia tonu ana ia ki te whakaae ki ngā pire
mano pauna, ki ngā moni iti rānei, tae noa atu ki te moni ā-ringa whānui, mēnā kāore rānei.
He aha ka tupu mēnā ka kitea e te ōhanga kāore e pai ngā utu moni ā-ringa, ā, ka whakakore rānei i aua utu katoa?
Kei te pēhi haere tēnei i ngā utu moni ā-ringa.
Ahakoa i ēnei rā, kāore ētahi whakahaere tūmatanui e whakaae ana ki ngā utu moni ā-ringa, hei tauira mō ngā tīkiti ki ngā
huihuinga, i ngā wharepaku o ngā teihana tereina, i ngā huihuinga rānei kāore e whakaae ana ki te moni ā-ringa.
Heoi, kāore te Kaunihera ā-Motu e hiahia ki te whakauru ture e whakahau ana kia whakaae ki te moni ā-ringa.
Koia te take e hiahiatia ana te Kaupapa Moni Tūturu 2, e tono ana kia tukuna e te kāwanatanga ā-motu he moni, kia wātea
ai ki ngā tāngata hei tikanga utu, ā, me whakaae ai ki taua moni hei tikanga utu puta noa i ngā wāhi katoa.
Kei te pana tonu te whakakore moni ā-ringa puta noa i Uropi. E whakamahere ana te Uniana o Europi ki te
whakauru moni matihiko a te pēke matua i te tau 2026.
Kei roto i te moni pūtea ā-motu matihiko te āheinga kia aukatia ngā utu kua tohua motuhake mō tētahi tangata.
Ko tā te hunga e wareware ana: mēnā ka whakaurua te moni ā-pūnaha ā-ipurangi a te pēke matua, ka
ngaro pea hoki a Twint, ngā kāri nama me ngā kāri utu.
Ka riro ēnei hei mea kore e hiahiatia, nā te mea ka haere tonu rātou ki te whakarite i tētahi
taumata o te herekore, kāore e hiahiatia ana.
He hipanga anō tēnei ki tētahi kāwanatanga aroturuki e taea ai te whakahaere me te
whiunga i āna tāngata whenua mā te aukati pūkete.
Ko Switzerland anake te whenua i Uropi e whai ana i te āheinga ki te whakarerekē i tana ture matua mā
te manapori tūturu, ā, mā te āwhina o tēnei kaupapa.
I tēnei take, kia penapena moni. Nā te mea me mau tonu te āhei o ngā tāngata ki te hoko me te hoko atu i ngā mea i te huna.
Ko te moni tūturu e whakarite ana i tēnei, nō reira he herekore!
Ka taea e Huitene te tū hei rama mārama mō te katoa o Īropi me te ao katoa, hei tiaki i te moni
ā-ringa, ā, nā konei, hei tiaki i te rangatiratanga!
Mēnā he mea nui tēnei ki a koe, haina ki te kaupapa here moni "Me āhei te hunga katoa e hiahia
ana ki te utu mā te moni ki te utu mā te moni!"
I raro i te hōtaka, kei reira te hononga hei tikiake i ngā pepa haina.
Me maumahara kia whakamahi tonu koe i te moni ā-ringa i ia rā, kia kore ai e whai take te kāwanatanga ki te whakakore i a ia.
Nā te mea mā te whakamahi moni ā-ringa ka whai rangatiratanga!