Школьныя падручнікі расказваюць нам пра тое, як спачатку была пераможана воспа, а затым адна за адной іншыя
хваробы, дзякуючы бяспечным і эфектыўным прышчэпкам.
Але ці сапраўды гэта так?
Гэтае пытанне разглядае ўніверсітэцкі выкладчык, доктар Герд Рёўтэр, радыёлаг і медыцынскі гісторык.
Доктар Рэўтэр даўно вядомы сваімі крытычнымі заўвагамі на адрас медыцыны, якая знаходзіцца пад уплывам фармацэўтычных
кампаній, што ён таксама выказаў у сваім бэстсэлеры для «Шпігеля» «Der betrogene Patient» («Ашуканы пацыент»).
У сваёй лекцыі доктар Герд Рэўтэр выкарыстоўвае прыклад вакцынацыі супраць вялікай хваробы і крыніцы
медыцынскай гісторыі, каб паказаць наступствы, якія мела абавязковая вакцынацыя супраць вялікай хваробы для насельніцтва.
Па словах доктара Рёўтэра, вялікая воспа была бясшкоднай хваробай, але вакцынацыя супраць яе прывяла да дзясяткаў тысяч смерцяў.
З прыняццем вакцынацыі, так бы мовіць, настала смерць вялікай воспы.
Па словах доктара Рэйтэра, 300-гадовую гісторыю вакцынацыі можна прыраўняць да адной злачыннай дзеі супраць здароўя.
Пачуйце на свае вушы, што доктар Рэўтэр кажа пра вакцынацыю і, у прыватнасці, пра вакцынацыю супраць вялікай хваробы.
Лекцыя была прачытана ў рамках сімпозіума MWGFD на тэму «Зацвярджэнне вакцын, рэкамендацыі па
вакцынацыі, абавязковая вакцынацыя – ці дастаткова даных?»
Доктар Рональд Вайкл: Калі ласка, атрымлівайце асалоду. Далучайцеся да мяне зараз на, безумоўна, надзвычай
забаўляльную прэзентацыю нашага паважанага калегі, доктара Герда Рёўтэра, пад назвай «Вакцынацыя – гісторыя поспеху?»
Д-р Герд Рёўтэр: Так, дарагі Рэнэ, вельмі дзякуй, дарагія госці.
Вакцынацыі ад Covid-19, якія не былі вакцынацыямі, не былі першым злачынствам супраць здароўя ў медыцыне.
Насамрэч, 300-гадовая гісторыя вакцынацыі — гэта адзін вялікі злачынства супраць здароўя, але з-за
недахопу часу я буду казаць толькі пра адну вакцынацыю.
Аднак гэта 200 гадоў гісторыі вакцынацыі, бо першыя 200 гадоў былі прысвечаны выключна вакцынацыі супраць вялікай хваробы.
І гэтая праграма вакцынацыі ад вялікай хваробы праводзілася ў дакладна такі ж спосаб, як і цяперашняя праграма ад Covid-19.
Гаворка ішла пра прымус, пра пакаранні, пра вялікія грошы, у некаторых выпадках нават больш, чым сёння.
І справа была ў тым, каб рабіць нешта без доказаў.
І шкода была закрыта.
Хтосьці можа сказаць, ці сапраўды можна параўноўваць вялікую воспу і Covid?
Ковід, гэта быў проста грып.
Але вялікая воспіка была сапраўды жахлівай хваробай.
Я прынёс з сабой адну карціну для вас, якую вы будзеце бачыць зноў і зноў.
Цікава, што ў інтэрнэце і ў кнігах заўсёды можна ўбачыць аднолькавыя выявы вялікай хваробы.
У эпоху фатаграфіі і кіно не было так шмат хворых на вялікую воспу, каб можна было ўвесь час прыводзіць новых.
Але ўжо ў 19-м стагоддзі адзін карыкатурыст адважыўся паказаць, што вярыга насамрэч не такая ўжо і
жахлівая хвароба і не абавязкова горшая за Covid.
Проста яны выглядаюць жахліва.
Таму ён дазволіў сабе гэты вольнасць, так бы мовіць, для дактароў, якія тут ездзяць на
быках і аслах, і як стымул, так бы мовіць, да
Вакцынацыя несла з сабой вятраную воспу, прызначаную, каб напалохаць людзей.
І вы можаце бачыць, што робяць дзеці справа.
Дзеці ўцякаюць.
Але вам патрэбны гэты сцэнарый страху, гэтак жа, як вам цяпер патрэбныя трупы, што ляжаць на кожным рагу з-за Ковіда.
Такім чынам, яны паказалі тут гэтую шнарную німфу.
І страх заўсёды быў цэнтральнай часткай бізнесу.
Але гэта таксама не апраўдвалася ў выпадку вялікай хваробы.
Чаму? Вядома, што вялікая воспа існавала прынамсі тысячу гадоў, а, верагодна, і шмат тысяч гадоў.
таксама былі прысутныя на Захадзе, але як бясшкоднае дзіцячае захворванне, якое нават не абмяркоўвалася.
А вось я прывёў некаторую статыстыку з Англіі.
І, як вы бачыце, гэта пачынаецца прыкладна ў 1630 годзе.
Гэта першы задакументаваны выпадак дарослага чалавека, які, верагодна, хварэў на вялікую воспу.
Да таго часу існуюць толькі сумнеўныя згадкі пра тое, што дарослыя заражаліся вялікай воспускай.
Гэта пачалося толькі ў другой палове XVII стагоддзя.
І, што самае галоўнае, катастрофа з воспай адбылася ў XVIII стагоддзі, калі вакцынацыя ўжо існавала.
Бо перад гэтым, калі зноў паглядзець, у Лондане штогод было менш за сто смерцяў ад вялікай хваробы.
Многія жылі ў вельмі дрэнных сацыяльных умовах.
І толькі ў XVIII стагоддзі колькасць смяротных выпадкаў ад вар'ёлы дасягнула сотняў тысяч.
А давайце проста падумаем пра Covid.
У 2020 годзе людзі не паміралі, але толькі пасля таго, як пачалася вакцынацыя.
А вось, магчыма, і першая падказка.
Ці можа гэта быць звязана з іншымі сацыяльнымі падзеямі?
Так, вялікая воспіца стала сапраўднай катастрофай для Еўропы толькі пасля таго, як у выніку
Трыццацігадовай вайны замацавалася контррэфармацыя.
У многіх кнігах дагэтуль сцвярджаецца, і гэта неаднаразова старанна запісваецца, што інкуляцыі гноем ад хворых на
воспу з'яўляюцца старажытнай народнай медыцынскай традыцыяй.
Кітайцы, індыйцы і афрыканцы ўжо гэта зрабілі, таму вакцынацыя — гэта самая натуральная рэч у свеце.
Калі паглядзець на факты, гэта зусім не так.
Дакументаў да 1700 года, якія б сведчылі, што хто-небудзь калі-небудзь урэзваў гной у скуру іншага чалавека, не існуе.
Першыя дакументальна зафіксаваныя вакцынацыі былі зроблены каля 1700 года двума грэчаскімі варажбітамі ў Канстанцінопалі.
Неўзабаве пасля гэтага там таксама ўспыхнулі эпідэміі вялікай воспы.
І ў 1713 годзе з'явілася першае паведамленне грэчаскага ўрача пра такія прышчэпкі.
Але не старажытная народная медыцынская традыцыя.
І таксама не больш чым забабонам з гісторыі воспы з'яўляецца сцвярджэнне, што гэтая жанчына, ледзі Вортлі-Мантэгу,
была той, хто ўвёў карысную вакцынацыю супраць воспы.
Яна ўбачыла гэта ў Канстанцінопалі, а потым з 1721 года дзейнічала ў Заходняй Еўропе як лабіст вакцынацыі.
І гэта ў асноўным паўсюдна сярод вышэйшага класа.
Але нават тады здаровыя людзі паміралі ў выніку гэтых прышчэпак.
І асабліва ў вядучых свецкіх колах.
Нават сярод прыхільнікаў вакцынацыі прызнаецца смяротнасць не менш за 2%.
Ніхто не ведае, наколькі высока яно было насамрэч.
Але насамрэч вы можаце выключыць з гісторыі місіс Вортлі-Мантэгу, яна насамрэч не адыгрывала ніякай ролі.
Праз дзесяць гадоў пасля таго, як яна пачала лабіраваць вакцынацыю, у Англіі было прышчэплена не больш за 1000 чалавек.
Больш важным быў пэўны абат Конці, пра якога ў гісторыі вы даведваецеся вельмі мала.
Езуіт, які настойліва выступаў за гэтыя вакцынацыі.
І прычына, чаму вакцынацыя ўсё ж набрала абароты, заключалася ў тым, што ў гэтай справе было задзейнічана шмат грошай.
Вось прыклад.
Да рускай імператрыцы Кацярыны Вялікай быў пакліканы англійскі доктар, каб зрабіць прышчэпку ёй і яе дзецям.
І за гэтую дзейнасць, якая заняла, скажам, пяць хвілін, ён атрымаў аплату ў памеры 10 000 фунтаў
стэрлінгаў. У сённяшнім эквіваленце гэта каля мільёна еўра.
Пажыццёвая пенсія ў 500 фунтаў стэрлінгаў у год і тытул барона.
Яму і ягоным нашчадкам хапіла на ўсё жыццё.
Сёння ў гаражах параўнальна мала прышчэпленых «Поршаў».
У 1721 годзе гэтыя невядомыя ін'екцыі гною вярыгі праз
Заплёскаў у сажалку.
Меркавана, выпадкі вялікай хваробы былі завезены ў ЗША на караблі.
А потым святар і доктар настойвалі, што неабходна абараніць насельніцтва шляхам прышчэпак.
І гэтая ацэнка, якую яны правялі ў той час, таксама лічыцца першай медыцынскай статыстыкай.
Паказчык смяротнасці ад вялікай хваробы скараціўся б з 15% да 2,5%. Поспех.
Аднак людзі не ўлічваюць, што гэта было не сапраўднае даследаванне, праведзенае
спадаром Котэнам Матэрам, фанатычным пурытанінам.
Групы былі зусім непараўнальныя. Не было выпадковага размеркавання.
Тыя, хто быў вакцынаваны, і тыя, хто не быў вакцынаваны, відавочна, былі вельмі рознымі групамі.
І поспех таксама быў, мабыць, абмежаваным, бо спадар Котэн Мазер быў вымушаны хавацца ўласным доме на працягу
14 дзён падчас гэтай кампаніі па вакцынацыі, бо яго жонка баялася, што інакш яго б лінчавалі.
Такім чынам, мусілі быць сур'ёзныя выпадкі захворвання і смерці.
Дарэчы, спадар Котэн Мазер таксама там праводзіў суды над ведзьмамі.
Так. І ў Еўропе таксама справы з поспехам не ішлі добра.
Калі вы зірнеце сюды, гэта статыстыка з Капенгагена, якая паказвае гадавую смяротнасць ад вялікай воспы.
І тут пазначана, дзе адкрывалі і зноў закрывалі бальніцу для вакцынацыі.
У лічбах нічога не відаць, што б сведчыла пра якія-небудзь змены.
Вось табе і поспех.
І калі вы не заехалі ў Капенгаген і іншыя месцы, то, хутчэй за ўсё, гэта не адбылося і ў Бостане.
І яшчэ адно, пра што не згадваецца ў многіх кнігах па гісторыі медыцыны: у 1729 годзе, праз восем гадоў пасля
таго, як лэдзі Уодлі Мантэгю прасоўвала гэтую ідэю, брытанскі парламент ужо забараніў інакуляцыі.
І толькі пасля 1743 года іх зноў правялі.
А асабісты лекар Марыі Тэрэзіі ў Вене ў той час зрабіў вельмі мудрую заяву, што арыстакраты і
заможныя людзі звычайна паміраюць ад вялікай воспы.
Неапрацаваная калонія выжывае без апрацоўкі.
Гэта таксама паказвае, што вялікая воспіна насамрэч не была сур'ёзнай хваробай.
Толькі ў форме гэтай вірусаўмяшчальнай сумесі воспа стаў сур'ёзнай хваробай.
І гэта паўплывала на гісторыю.
Не вакцынія, а вакцына.
Тут я пакажу вам дзве выбітныя смерці.
Злева — Людовік XV; справа — апошні баварскі Вітэльсбах.
Яго дынастыя была перарвана меркаванай смерцю ад вялікай воспы Максімільяна III Язэпа.
Кажуць, што абодва памерлі ад вялікай воспы, адзін ва ўзросце 64 гадоў, другі — 50.
І тое, што іх абодвух аб'ядноўвала, — гэта тое, што яны былі вельмі любімымі кіраўнікамі.
Пад іх кіраваннем людзі квітнелі.
Мы дакладна ведаем, што Людовік XV не мог заразіцца вялікай воспай ва ўзросце 64 гадоў, таму што ён ужо хварэў на
яе ў дзяцінстве, а вялікая воспа дае пажыццёвы імунітэт.
Луі XV у 64 гады паглядзеў на сябе і сказаў: «Калі б я не ведаў, што ў дзяцінстве хварэў на
вяснушку, я б сказаў, што хварэю на яе цяпер».
Ён не выжыў. Магчыма, гэта была вакцынацыя супраць вялікай хваробы.
Максіма III Іосіфа абвінавачваюць у тым, што ён загадаў сваім людзям вакцынавацца, але
пры гэтым заўсёды адмаўляўся рабіць гэта сам.
Можна сумнявацца, што можна памерці ад вялікай чумы ва ўзросце 50 гадоў, калі здароўе ідэальнае.
І ёсць яшчэ шмат іншых.
Два імператары Габсбургі ў Вене таксама памерлі ад вялікай воспы.
І ёсць некалькі рэчаў, якія павінны прымусіць нас задумацца.
Дваране, якія загінулі, былі людзьмі, якія мелі вельмі высокі ўзровень жыцця.
Але вяспа была насамрэч хваробай трушч, хваробай бедных.
Як гэта можа быць?
І гэта заўсёды была дзіцячая хвароба.
Чаму людзі паважанага ўзросту могуць заразіцца вялікай хваробай, калі яны ў выдатным стане здароўя?
У той час амаль ніводзін іншы доктар не бачыў вялікую воспу ў дарослых.
І, што больш важна, усе ведаюць, што воспа надзвычай заразная.
Але там, дзе памерлі ўладар і іншыя дваране, больш не было ні выпадкаў захворвання, ні смерцяў ад вялікай воспы.
Яны не былі заразнымі і, відавочна, не заражалі іншых людзей.
Але ў іх ёсць яшчэ адна агульная рыса.
Усе ўладныя мелі Царкву за свайго ворага.
Яны хацелі пазбавіць царкву статусу, вызваляючага ад падаткаў.
Што не адбылося пасля яе смерці.
І ў мяне ёсць яшчэ адзін сведка гэтых падзей.
Гэта манах Абрахам А. Санта-Клара, які жыў у той час.
Яго сапраўднае імя было Іаган Ульрых Мегерле.
І нават тады ён казаў, што прывілеем джэнтльменаў Медзі Корум было права забіваць з беспакаранасцю.
Такім чынам, Джэймс Бонд не быў першым чалавекам у гісторыі чалавецтва, каму выдалі ліцэнзію на забойства;
насамрэч, як кажа спадар Мегерле, гэтая практыка была ўведзена ў XIII стагоддзі з утварэннем медыцынскай прафесіі.
Для тых, хто лічыць, што ўсё гэта перабольшанне, бо прышчэпка не можа быць такой ужо і дрэннай, я прывёў
цытату з кнігі Эрве Бовена пра гісторыю вакцынацыі.
Ён эмерыт-прафесар у Лёвене.
І ён — гарачы прыхільнік вакцынацыі.
Таксама звязаны з Інстытутам Пастэра.
І ён піша ў сваёй кнізе 2011 года, што вакцынацыя, якую праводзілі ў Еўропе паміж 1721 годам і ўвядзеннем метаду
Сатана, які мы неўзабаве абмяркуем, была вельмі небяспечнай.
Гэта, несумненна, было на мяжы таго, што можна было вытрымаць.
Такім чынам, ён таксама даволі ясна і ўскосна сцвярджае, што гэтыя прышчэпкі таксама былі патэнцыйнай зброяй для забойства.
І ўсё гэта было б непатрэбна, калі б людзі прыслухаліся да гэтага джэнтльмена.
Дэніэл Сатан — не доктар-навуковец, а спрытны хірург. Ён паходзіў з сям'і хірургаў.
Ён праводзіў вакцынацыі з 1750 года, але з выкарыстаннем новай тэхнікі.
І, дарэчы, у працэсе зарабіў шмат грошай.
Прышчэпка каштавала 10 фунтаў для звычайных грамадзян і 25 фунтаў для заможных.
Ён рабіў каля 500-1000 за дзень.
Тады кошт асобнага дома складаў 500 фунтаў. Гэта значыць, што ён такім чынам зарабляў некалькі асобных дамоў за дзень.
Тым не менш, ён заслужыў павагу, бо ў канцы свайго жыцця сказаў: «Я не страціў ніводнага пацыента».
Па-першае, ён устрымаўся ад прыняцця далейшых таксічных мер. Гэта часта забываюць у гісторыі
вакцынацыі, гэтак жа, як часта апускаюць аджyванты ў вакцынах.
Бо тады, калі вас вакцынавалі, афіцыйная медыцына таксама давала вам алады, антымон, ртуць і іншыя смачныя таксічныя рэчывы.
Ён нічога з гэтага не рабіў.
Ён проста зрабіў яму прышчэпку і сказаў нічога больш, акрамя свежага паветра.
Але ён зрабіў адно, што было важней за ўсё. І калі б людзі прыслухаліся да містэра Сатана,
катастрофы з вакцынацыяй ад Covid таксама не здарылася б.
Ён правёў просты эксперымент.
Аднойчы ён проста надрэзаў гной на скуры, і крыві не было.
Аднойчы ён рассек скуру, увёў гэты гной у падскурную тлушчавую тканку, а потым увёў
гной у мышцы, каб паглядзець, што адбудзецца.
І ён выявіў, што мэтавым падзеем былі пустулы ад вакцынацыі на скуры, г.зн. бясшкодная форма
вакцыннай воспы, якая ўзнікае пасля гэтай інкубацыі.
Гэта адбывалася толькі тады, калі ён інфіцыраваў скуру, а не падскурную тлушчавую тканку або мышцы.
Чаму?
Насамрэч гэта даволі зразумела.
Таму што наша імунная сістэма працуе ўнутрыскутна.
Усё, што мы паглыбляем, — гэта катастрофа.
І, на жаль, медыцына не змагла гэтага асэнсаваць з часоў містэра Сатана, на працягу 250 гадоў.
На жаль, яго праца «Інакулятар» была апублікавана толькі ў 1796 годзе, калі вакцынацыя Джэнера ўжо была на парозе.
Але Саттан навучыў нас таму, што наша імунная сістэма, калі вы хочаце нешта ёй навучыць з дапамогай
вакцынацыі, працуе толькі праз скуру і слізістыя абалонкі.
Гэта эвалюцыйны механізм. Аднак гэта не адбываецца, калі нешта ўводзіцца глыбей у тканку.
Толькі скура, нос, горла, лёгкія і страўнікава-кішачны тракт могуць уплываць на імунную памяць.
Усё астатняе — гэта нанясенне цялесных пашкоджанняў з рызыкай траўмы.
Гэта быў бы прарыў Сатана.
Але спадар Джэнер прыбыў.
І доктар Джэнэр быў такой жа думкі, як і іншыя дактары да яго, што бясшкодная каровячая воспа, з-за
якой у малачніц не было слядоў ад вялікай воспы,
але захавалі прыгожую белую скуру, маглі служыць добрай заменай гною ад чалавечага вар'іцелы пры выкарыстанні для вакцынацыі.
Але насамрэч малачніцы заставаліся здаровымі і мелі прыгожую скуру толькі таму, што пілі свежае, непастэрызаванае каровіна
малако. Гэта не мела ніякага дачынення да каровінай воспы.
Чаму? Таму што яны былі надзвычай рэдкімі.
Сам Джэнэр ніколі не прадставіў доказаў эфектыўнасці сваёй вакцынацыі і праводзіў неэтычныя эксперыменты.
Напрыклад, ён прышчэпіў сына свайго садоўніка гэтай вакцынай ад бычка і падвергнуў дзіця
варацэ, каб паглядзець, ці нешта адбудзецца.
І ён таксама не вагаўся вакцынаваць свайго сына. Пра гэта таксама звычайна не чытаеш.
Пасля гэтай вакцынацыі ў яго сына з'явілася псіхічнае захворванне, і ён памёр ва ўзросце 21 года.
Гэта Джэнэр, герой вакцынацыі.
І некалькі гадоў таму былі таксама даследаваны старыя флаконы, якія спадар Джэнер адправіў у той час.
У ім зусім не было вяртачкі.
Там была конская воспіца, ці, магчыма, проста нешта завялае, нешта, што пасылалі па ўсім свеце,
нешта, што, безумоўна, не магло быць ніякага карыснага.
А нешматлікія статыстычныя даныя, якія існуюць, у Англіі пасля ўвядзення вакцыны Джэнера, паказваюць вам тут,
злева, колькасць смерцяў ад вялікай хваробы ў Англіі.
У нас ужо з 1853 года была абавязковая вакцынацыя.
14 000, 20 000, а потым эпідэмія з 44 000 смерцямі ад вялікай воспы.
Людзі паступова ўсведамлялі, што вакцынацыя насамрэч прыводзіла да смерці ад вялікай хваробы.
І вось быў горад, які, так бы мовіць, правёў эксперымент. Вы можаце яго тут убачыць. Гэта горад Лестэр.
Я зноў вяртаюся.
Горад Лестэр, які праз гарадскую раду заявіў, што прымусовае вакцынаванне больш не будзе прымяняцца ў межах горада.
Абавязковая вакцынацыя больш не праводзіцца.
І ў горадзе Лестэр тады быў самы нізкі паказчык выпадкаў вар'іцы і смяротнасці ад яе ў параўнанні з іншымі
гарадамі, дзе праводзілася абавязковае вакцынаванне.
Гэта таксама было відавочна ў далейшым развіцці падзей у канцы XIX і пачатку XX стагоддзя.
Тут можна ўбачыць колькасць выпадкаў смерцяў ад вялікай хваробы і смерцяў, выкліканых вакцынацыяй супраць яе.
Крывыя па сутнасці паказваюць значэнні роўнай вышыні.
Гэта азначае, што нават заўзятыя прыхільнікі вакцынацыі не могуць сцвярджаць, што яна зніжае смяротнасць.
Але гэта былі не толькі смерці; былі таксама і цяжкія інваліднасці.
Пры вакцынацыі супраць вялікай хваробы адзначаліся змены ў працяканні менінгіту.
А ў 1924 годзе пражскі паталагічны ўрач упершыню падчас аўтопсіі ўстанавіў відавочную сувязь.
Вы можаце ўбачыць, колькі часу гэта займае. Такім чынам, 125 гадоў. 25 гадоў пасля ўвядзення вакцынацыі.
Упершыню было ўстаноўлена, што ўсё гэта выклікае менінгіт.
Хоць, вядома, гэта ўжо здаралася раней.
І спатрэбілася яшчэ адна чалавечая жыццёвая працягласць, а менавіта пакаленне, — 30 гадоў, — каб у
Карлсруэ ў 1953 годзе прызналі шкоду ад вакцыны.
Да таго часу не было ніякіх афіцыйных паведамленняў пра шкоду ад вакцын, хоць вакцынацыя праводзілася ўжо 250 гадоў.
А ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія, хоць новых выпадкаў вялікай хваробы не было, з 1949 па 1979 год было зафіксавана 7
пацверджаных выпадкаў, 360 смерцяў, звязаных з вакцынай, прызнаных RKI і Інстытутам Паўля Эрліха,
і не менш за 984 выпадкі нязменных пашкоджанняў.
І таму вакцынацыю супраць вялікай хваробы давялося спыніць у 1979 годзе, бо толькі тады можна было паступова адмовіцца ад яе.
У адваротным выпадку прышчэпкі супраць вялікай воспы давялося б працягваць.
Але гэта было немагчыма.
А я хацеў бы скончыць цытатай амерыканскага ўрача, прыхільніка вакцынацыі, які быў медыцынскім
дырэктарам па прафілактычнай медыцыне ў Арміі ЗША.
У 1940 годзе, праз амаль 250 гадоў гісторыі вакцынацыі, ён заявіў, што ўвесь пытанне імунізацыі, як актыўнай, так і
пасіўнай, усё яшчэ знаходзіцца на эксперыментальнай стадыі.
І цяпер мы зноў убачылі, на якой эксперыментальнай стадыі знаходзіцца ўсё гэта.
І калі пасля гэтага перыяду часу сітуацыя застаецца такой жа, то можна толькі спытаць,
чаму вакцынацыя ўвогуле застаецца праблемай.