Ang mga libro sa eskwelahan nagsulti kanato kung giunsa unang napildi ang smallpox, gisundan sa lain-laing
mga sakit, salamat sa luwas ug epektibo nga pagbakuna.
Pero tinuod ba gyud kini?
Kini nga pangutana gisusi sa unibersidad nga lektor Dr. Gerd Reuther, usa ka radiologo ug historyador sa medisina.
Dugay nang nailhan si Dr. Reuther tungod sa iyang pagkritiko sa medisina nga gipangulohan sa mga kompanya sa parmasyutiko,
nga iyang gipadayag usab sa iyang bestseller sa Spiegel nga "Der betrogene Patient" (Ang Nalimbong nga Pasyente).
Sa iyang lektura, gigamit ni Dr. Gerd Reuter ang pananglitan sa pagbakuna batok sa smallpox ug sa mga tinubdan sa medikal
nga kasaysayan aron ipakita ang mga sangputanan nga dala sa sapilitang pagbakuna batok sa smallpox sa populasyon.
Sumala kang Dr. Reuther, ang smallpox usa ka walay kadaut nga sakit, apan ang pagbakuna batok
niini misangpot sa napulo ka libo ka mga kamatayon.
Sa pag-abot sa pagbakuna, ingon pa, miabot usab ang kamatayon sa smallpox.
Sumala kang Dr. Reuther, ang 300 ka tuig nga kasaysayan sa pagbakuna mahimong itandi sa usa ka krimen batok sa kahimsog.
Paminawa mismo kung unsay giingon ni Dr. Reuter bahin sa mga bakuna, labi na sa bakuna batok sa smallpox.
Ang lektura gihatag isip kabahin sa simposyum sa MWGFD sa hilisgutan nga "Pag-apruba sa bakuna, mga rekomendasyon
sa pagbakuna, sapilitang pagbakuna – igo na ba ang datos?"
Dr Ronald Weikl: Palihug lingawa. Apil karon kanako alang sa usa ka siguradong makalingaw kaayo nga presentasyon sa
atong girespetong kauban nga si Dr Gerd Reuther nga may ulohan nga 'Pagbakuna – usa ka istorya sa kalampusan?'
Dr Gerd Reuther: Oo, minahal nga René, daghang salamat kaayo, minahal nga mga bisita.
Ang mga bakuna sa Covid-19, nga dili man bakuna, dili mao ang unang krimen sa kahimsog sa medisina.
Sa tinuod, ang 300 ka tuig nga kasaysayan sa pagbakuna usa ka dakong krimen sa kahimsog, apan tungod sa
kakulang sa oras, maghisgot ra ko bahin sa usa ka pagbakuna.
Apan, kana mao ang 200 ka tuig sa kasaysayan sa pagbakuna, kay ang unang 200 ka tuig
gitugyan lamang sa pagbakuna batok sa smallpox.
Ug kining programa sa pagbakuna batok sa smallpox gipahigayon sa eksaktong parehas nga
paagi sama sa kasamtangang programa sa Covid-19.
Mahitungod kini sa pagpugos, sa mga silot, sa daghang kuwarta, sa pipila ka mga kaso bisan pa mas daghang kuwarta kaysa karon.
Ug kini mahitungod sa pagbuhat og usa ka butang nga walay ebidensya.
Ug natabonan na ang kadaut.
Ang uban tingali moingon, matuod bang ikumpara ang smallpox ug Covid?
Covid, gripo ra man na.
Apan ang smallpox usa ka tinuod nga makalilisang nga sakit.
Gidala nako kining usa ka litrato para nimo, nga makita nimo balik-balik.
Makapaikag, pirmi ra nimo makita ang parehas nga mga hulagway sa smallpox sa internet ug sa mga libro.
Dili kaayo daghan ang mga pasyente sa smallpox sa panahon sa potograpiya ug pelikula nga pirmi ka makadala og bag-o.
Apan sukad pa sa ika-19 nga siglo, usa ka kartunista ang nangahas nga nagpakita nga ang bulla dili diay ingon ana ka grabe
nga sakit ug dili kinahanglan nga mas grabe pa kaysa sa Covid.
Mao lang nga bati kaayo tan-awon sila.
Busa gigamit niya dinhi ang kagawasan, ingon usa ka marketing gimmick, aron sa mga propesyonal sa medisina nga nagsakay
og baka ug asno dinhi, ug ingon usa ka insentibo, aron sa
Pagbakuna: pagbitbit sa usa ka nympha nga natabonan sa smallpox aron kahadlukan ang mga tawo.
Ug makita nimo unsa ang gibuhat sa mga bata sa tuo nga bahin.
Ang mga bata nagpalagyo.
Pero kinahanglan nimo kining senaryo sa kahadlok, sama sa imong pagkinahanglan karon sa mga bangkay nga
nagkatibulaag sa matag kanto sa kadalanan tungod sa Covid.
Busa gipakita nila dinhi kining nymph nga daghan og pilas.
Ug ang kahadlok kanunay nga usa ka sentral nga bahin sa negosyo.
Apan wala usab kini matarong sa kaso sa smallpox.
Ngano? Nailhan nga naglungtad ang smallpox sulod sa labing menos usa ka libong tuig, tingali sulod sa daghang libong tuig.
Anaa usab kini sa Kasadpan, apan ingon usa ka walay kadaut nga sakit sa pagkabata nga wala gani gihisgutan.
Ug dinhi gidala nako ang pipila ka estadistika gikan sa Inglatera.
Ug sama sa imong makita, magsugod kini mga alas 16:30.
Kini ang unang nadokumentohan nga kaso sa usa ka hamtong nga lagmit nagka-smallpox.
Hangtud niadto, mga katingalahan lang nga makapaduda nga ang usa ka hamtong nakakuha og tigdas.
Nagsugod ra kana sa ikaduhang tunga sa ika-17 nga siglo.
Ug labaw sa tanan, ang katalagman sa tigdas-baka nahitabo sa ika-18 nga siglo, sa dihang anaa na ang mga bakuna.
Kay sa wala pa ana, kung tan-awon nimo pag-usab, dili molapas sa usa ka gatos ang mga
kamatayon tungod sa smallpox matag tuig sa London.
Daghang mga tawo ang nagpuyo sa kaubos kaayo nga kahimtang sosyal.
Ug wala pa mahitabo hangtod sa ika-18 nga siglo nga adunay gatusan ka libo ka fatal nga kaso sa tigdas.
Ug hunahunaa lang nato ang Covid.
Wala namatay ang mga tawo niadtong 2020, apan pagkahuman nagsugod na ang pagbakuna.
Ug dinhi, tingali, mao kini ang unang timailhan.
Aduna bay kalabotan niini sa ubang sosyal nga kalamboan?
Oo, ang smallpox nahimong katalagman sa Europa lamang sa dihang nisidlak ang
Kontra-Reporma pagkahuman sa Gubat sa Katloan ka Tuig.
Daghang mga libro gihapon ang nag-ingon, ug kini kanunay nga masinabtanong gikopya, nga ang pag-iniksyon sa
nana gikan sa mga pasyente sa tigdas-baka usa ka karaang tradisyon sa panulundon nga tambal sa katawhan.
Ang mga Tsino, mga Indiano, ug mga Aprikano nakabuhat na niini, mao nga ang pagbakuna mao
ang labing natural nga butang sa kalibutan.
Kung tan-awon nimo ang mga kamatuoran, dili gyud kana tinuod.
Walay mga dokumento nga gikan sa wala pa ang tuig 1700 nga nagpakita nga adunay bisan
kinsa nga nagputol og pus ngadto sa laing tawo.
Ang mga inokulasyon unang nadokumento sa mga 1700 sa duha ka Griegong manghuhula sa Constantinople.
Paglabay sa mubo nga panahon, nibuto usab didto ang mga epidemya sa tigdas.
Ug niadtong 1713 nakita ang unang taho sa usa ka Griyegong doktor bahin sa ingon nga mga pagpanugna.
Apan dili kini tradisyon sa karaang tambal sa katawhan.
Ug usa usab kini ka karaang sugilanon sa kasaysayan sa tigdas nga nag-ingon nga kining babaye dinhi, si Lady Wortley Montagu,
mao ang dakong nagpasulod sa mapuslanong bakuna batok sa tigdas.
Nakita niya kini sa Constantinople ug dayon naglihok siya isip lobbyista sa pagbakuna
sa Kasadpang Europa sukad pa niadtong 1721.
Ug kini kasagarang makita sa mga tawo sa taas nga klase.
Apan bisan pa sauna, namatay gihapon ang mga himsog nga tawo tungod niining mga pagbakuna.
Ug labi na sa mga nanguna nga sosyal nga sirkulo.
Bisan sa mga tig-awhag sa pagbakuna, giila nga ang rate sa kamatayon dili moubos sa 2%.
Walay nakahibalo kung unsa gyud kataas kini.
Pero mahimo nimo gyud tangtangon si Mrs Wortley Montagu sa istorya, kay wala man gyud siyay papel.
Napulo ka tuig human siya nagsugod sa paglobby alang sa pagbakuna, dili molapas sa 1,000 ka tawo ang nabakunahan sa Inglatera.
Mas importante mao si Abbe Conti, nga gamay ra kaayo ang imong mahibal-an bahin kaniya sa kasaysayan.
Usa ka Heswita nga kusganong misuporta sa kini nga mga bakuna.
Ug ang hinungdan nganong nakakuha man og kusog ang mga pagbakuna mao nga daghan kaayong kuwarta ang nalambigit.
Ani-a ang usa ka pananglitan.
Gipatawag sa Tsarina sa Rusya, si Catherine the Great, ang usa ka Ingles nga doktor
aron siya ug ang iyang mga anak mapabakunahan.
Ug alang niining kalihokan, nga nagdugay og lima ka minuto, nakadawat siya og bayad nga £10,000.
Sa katumbas karon, mga usa ka milyon ka euro kana.
Usa ka pang-kinabuhi nga pensiyon nga £500 matag tuig ug ang titulo nga baron.
Siya ug ang iyang mga kaliwatan natagad na sa tibuok kinabuhi.
Kumpara sa kaniadto, gamay ra kaayo ang mga Porsche nga nabakunahan sa mga garahe karon.
Niadtong 1721, kining dili klaro nga mga inokulasyon sa nana sa tigdas pinaagi sa
Gisabwag sa lawa.
Sumala sa giingon, gidala sa usa ka barko ang mga kaso sa smallpox sa Estados Unidos.
Ug dayon ang usa ka pari ug usa ka doktor mipugos nga kinahanglan protektahan ang populasyon pinaagi sa pagbakuna.
Ug kini nga ebalwasyon, nga ilang gihimo niadtong panahona, giisip usab nga mao ang unang medikal nga estadistika.
Ang rate sa kamatayon sa smallpox maminusan gikan sa 15% ngadto sa 2.5%. Usa ka kalampusan.
Apan, ang mga tawo wala magtagad nga kini dili usa ka husto nga pagtuon nga gihimo ni
Mr. Cotton Mather, usa ka fanatikong Puritano.
Dili gyud ikumpara ang mga grupo. Wala'y randomisadong distribusyon.
Ang mga nabakunahan ug ang mga wala nabakunahan klaro kaayo nga lahi nga mga grupo.
Ug limitado usab ang kalampusan tungod kay si Mr. Cotton Mather napugos sa pagtagò sa iyang kaugalingong balay sulod
sa 14 ka adlaw atol niining kampanya sa pagbakuna, kay nahadlok ang iyang asawa nga basin siya linchon.
Busa kinahanglan nga adunay seryosong mga insidente sa panglawas ug mga kamatayon.
Si Mr. Cotton Mather usab nagpahigayon og mga paglitis sa mangkukulam didto, sa laing bahin.
Oo. Ug sa Europa usab, dili maayo ang dagan sa kalampusan.
Kung tan-awon nimo dinhi, kini ang mga estadistika gikan sa Copenhagen nga nagpakita sa
tinuig nga rate sa kamatayon tungod sa smallpox.
Ug dinhi gimarkahan kung asa gibuksan ug pag-usab gisirado ang ospital sa pag-inoculate.
Wala kay makita sa mga numero nga nagpakita nga naay mausab.
Mao na para sa kalampusan.
Ug kung wala ka mosulod sa Copenhagen ug sa ubang lugar, lagmit wala pud kini nahitabo sa Boston.
Ug ang usa pa ka butang nga wala usab gihisgutan sa daghang mga libro sa kasaysayan sa medisina mao nga niadtong 1729, walo ka
tuig human gipasiugda ni Lady Wadley Montagu ang tibuok ideya, gibabagan na sa Parlamento sa Britanya ang mga inokulasyon.
Ug wala na usab kini gihimo hangtod pagkahuman sa 1743.
Ug ang personal nga doktor ni Maria Theresa sa Vienna miingon niadtong panahona nga ang mga
aristokrata ug mga adunahan kasagaran mamatay sa tigdas.
Ang dili gitambalan nga kolonya mabuhi nga walay tambal.
Nagpakita usab kini nga ang smallpox dili gyud usa ka seryosong sakit.
Sa porma lang niining pag-inokula nahimong seryoso nga sakit ang smallpox.
Ug kana nakaimpluwensya sa kasaysayan.
Dili smallpox, kondili vaccinia.
Dinhi ipakita nako kanimo ang duha ka bantugang kamatayon.
Sa wala, si Louis XV; sa tuo, ang katapusang Wittelsbach sa Bavaria.
Naputol ang iyang linya tungod sa giingong kamatayon niya sa smallpox, si Maximilian III Joseph.
Giingon nga pareho silang namatay tungod sa smallpox, ang usa sa edad nga 64, ang usa sa edad nga 50.
Ug ang ilang pareho mao nga sila mga pinuno nga pinalangga kaayo.
Ang mga tawo misulung sa ilawom sa ilang pagdumala.
Nasayud kita nga segurado nga dili mahimong nakakuha si Louis XV og tigdas sa edad nga 64, kay nakasinati na siya niini sa
pagkabata ug ang tigdas naghatag og pang-kinabuhi nga imyunidad.
Gitan-aw ni Louis XV ang iyang kaugalingon sa edad nga 64 ug miingon, kung wala ko kahibalo nga nakasinati ko og
tigdas sa akong pagkabata, moingon ko nga nagka-tigdas ko.
Wala siya nakaluwas. Siguro bakuna batok sa smallpox kini.
Giakusahan si Max III Joseph nga gisugo ang iyang mga tawo nga magpabakuna, apan siya mismo pirmi nagdumili.
Mahimong mududa nga posible nga mamatay sa smallpox sa edad nga 50 kon hingpit ang panglawas.
Ug daghan pa.
Duha ka emperador sa Habsburg sa Vienna namatay usab tungod sa tigdas.
Ug aduna'y pipila ka mga butang nga angay magpahunong kanato aron maghunahuna.
Ang mga maharlika nga namatay mao ang mga tawo nga nalingaw sa usa ka taas kaayo nga pamantayan sa panginabuhi.
Apan ang smallpox sa tinuod usa ka sakit sa mga slum, sa mga kabus.
Unsaon man na?
Ug kanunay kini usa ka sakit sa pagkabata.
Ngano nga ang mga tigulang mahimong makakuha og tigdas bisan pa nga sila anaa sa hingpit nga kahimsog?
Halos walay lain nga doktor nga nakakita og tigdas sa mga hamtong niadtong panahona.
Ug labi pa, kahibalo ang tanan nga ang smallpox dali kaayo makatakod.
Apan sa dihang namatay ang mga magmamando ug uban pang mga maharlika, wala na'y laing kaso sa sakit ug
wala na'y laing kamatayon tungod sa bulutong-tubig.
Dili sila makahawa ug klaro nga wala nila gihawa ang uban.
Apan aduna pa'y lain nga butang nga pareho sila.
Ang tanang mga magmamando giisip ang Simbahan ingon ilang kaaway.
Gusto nila tangtangon ang Simbahan sa katungod nga dili buhison.
nga wala mahitabo pagkahuman sa iyang kamatayon.
Ug naa pa koy lain nga saksi sa niining mga panghitabo.
Kini usa ka monghe, si Abraham A. Santa Clara, nga nagpuyo niadtong panahona.
Ang iyang tinuod nga ngalan mao si Johann Ulrich Megerle.
Ug bisan pa kaniadto, miingon siya nga ang pribilehiyo sa mga Medi Corum nga ginoo mao ang katungod sa pagpatay nga walay silot.
Busa si James Bond dili ang unang tawo sa kasaysayan sa katawhan nga gihatagan og lisensya sa pagpatay; sa tinuod, ingon
ni Mr. Megerle, kini nga praktis unang gipaila sa ika-13 nga siglo uban sa pagtukod sa propesyon sa medisina.
Para sa mga nagtuo nga kini tanan gipabug-at, kay dili man tingali ingon ana kabati ang pagbakuna, gidala nako ang usa ka sipi
gikan sa libro ni Hervé Bovin bahin sa kasaysayan sa pagbakuna.
Siya usa ka emeritus nga propesor sa Leuven.
Ug siya usa ka masigasig nga tig-awhag sa pagbakuna.
Kauban usab sa Pasteur Institute.
Ug gisulat niya sa iyang libro niadtong 2011 nga ang pag-inoculate, sama sa gihimo sa Europa tali sa
1721 ug sa pagpakilala sa pamaagi ni Sutton, nga atong hisgutan sa dili madugay, delikado kaayo.
Walay duhaduha nga naa kini sa utlanan sa kung unsa ang masabar.
Busa giingon usab niya sa dili direkta nga paagi nga klaro kaayo nga kining mga pagbakuna
mahimo usab nga potensyal nga armas sa pagpatay.
Ug dili unta kini tanan kinahanglan kung maminaw lang ang mga tawo niining ginoo.
Daniel Sutton, dili akademikong doktor, kondili usa ka batid nga siruhano. Gikan siya sa pamilya sa mga siruhano.
Nagsugod siya sa paghimo og mga iniksyon sukad pa niadtong 1750, apan gamit ang bag-ong teknik.
Ug, sa pagkatinuod, nakakwarta siya og daghang kuwarta sa proseso.
Ang usa ka pagbakuna nagkantidad og £10 para sa kasagarang lungsoranon ug £25 para sa mga adunahan.
Nakahimo siya og mga 500 hangtod 1000 matag adlaw.
Niadtong panahona, ang usa ka hiwalay nga balay nagkantidad og £500. Nagpasabot kini nga nakakuha siya og
daghang hiwalay nga balay sa usa ka adlaw pinaagi niini.
Bisan pa niana, nakab-ot niya ang pagrespeto tungod kay miingon siya sa katapusan sa iyang
kinabuhi, "Wala ko'y nawala nga bisan usa ka pasyente."
Una, nagpugong siya sa pagbuhat pa og dugang nga makadaot nga mga lakang. Kasagaran kini malimtan sa kasaysayan sa pagbakuna, sama
sa kasagaran nga pasagdan lang ang mga adjuvant sa mga bakuna.
Kay sauna, sa dihang magpabakuna ka, ang opisyal nga medisina naghatag usab nimo og adalas, antimonyo,
merkuryo ug uban pang lami nga mga toksikong substansya.
Wala siya nagbuhat ana tanan.
Bag-o lang niya siya gipabakunahan ug wala na siyay lain gisulti gawas sa presko nga hangin.
Apan usa ka butang ang iyang gibuhat nga labaw sa tanan. Ug kung maminaw unta ang mga tawo kang Mr. Sutton, dili
unta nahitabo ang kalamidad sa pagbakuna batok sa Covid.
Gibuhat niya ang usa ka yano nga eksperimento.
Sa usa ka higayon, giputol lang niya ang nana sa panit nga wala magpagawas og dugo.
Sa usa ka higayon, gipikas niya ang panit, gisaksak niya kini nga nana sa ilawom sa panit nga tambok, ug dayon gisaksak
usab niya ang nana sa mga kaunoran aron makita unsay mahitabo.
Ug nadiskubre niya nga ang target nga panghitabo mao ang mga pustula sa pagbakuna sa panit, i.e. usa ka walay kadaut nga
porma sa smallpox nga motumaw pagkahuman sa maong inokulasiyon.
Nahitabo ra kini sa dihang iyang gi-inokula ang panit, dili ang ilawom sa panit nga tambok nga tisyu o ang mga kaunoran.
Ngano?
Sa tinuod, klaro kaayo kini.
Tungod kay ang among immune system naglihok sa ilawom sa panit.
Ang tanan nga among ibutang sa mas lawom usa ka katalagman.
Ug sa kasubo, napakyas ang medisina sa pagsabot niini sukad pa sa panahon ni Mr. Sutton, sulod sa 250 ka tuig.
Sa kasubo, ang iyang buhat nga "The Inoculator" wala maila hangtod 1796, sa dihang ang bakuna ni Jenner hapit na masugdan.
Apan ang gitudlo kanato ni Sutton mao nga ang atong immune system, kung gusto nimo kini tudloan ug bakuna,
molihok ra pinaagi sa panit ug sa mga lamad sa lapok.
Kini usa ka mekanismo sa ebolusyon. Bisan pa, dili kini mahitabo kung ang usa ka butang
i-iniksyon sa mas lawom nga bahin sa tisyu.
Ang panit, ilong, tutunlan, baga, ug tiyan ug bituka ra ang makaimpluwensya sa memorya sa immune system.
Ang bisan unsa pa nga butang naglangkob sa pisikal nga kadaut nga adunay potensyal nga makadaot.
Mao na unta ang dakong kalampusan ni Sutton.
Apan niabot si Mr. Jenner.
Ug si Mr. Jenner adunay opinyon, dili ingon nga siya ang una, kondili kauban sa ubang mga doktor nga miuna kaniya,
nga ang walay kadaut nga cowpox, nga hinungdan nga ang mga tagahugas sa gatas wala'y mga pilas sa tigdas,
apan nagpabilin ang ilang matahum nga puti nga panit, mahimo kini nga maayong kapuli sa
nana sa tigdas sa tawo kung gamiton sa pagbakuna.
Apan sa tinuod, ang mga tagahugas sa gatas nagpabiling himsog ug adunay matahum nga panit tungod kay
nag-inom sila og presko, dili napasteurisa nga gatas sa baka. Wala kini'y kalabotan sa cowpox.
Ngano? Kay talagsaon kaayo sila.
Si Jenner mismo wala gayud maghatag og ebidensya sa pagkaepektibo sa iyang bakuna, ug
naghimo siya og dili etikal nga mga eksperimento.
Pananglitan, gipabakunahan niya ang anak sa iyang mag-aalaga og tanaman gamit kining bakuna sa cowpox ug gipailawom
niya ang bata sa smallpox aron makita kung adunay mahitabo.
Ug wala siya magduha-duha sa pagbakuna sa iyang anak nga lalaki. Dili pud nimo kasagaran mabasa kana.
Ang iyang anak nga lalaki na-disabled sa pangisip pagkahuman niining bakuna ug namatay sa edad nga 21.
Mao ni si Jenner, ang bayani sa pagbakuna.
Ug pipila ka tuig ang milabay, gisusi usab ang mga daang tubo nga gipadala ni Mr. Jenner niadtong panahona.
Wala gyud kini'y cowpox.
Aduna didto tigdas sa kabayo, o basin lang usa ka uga nga butang, usa ka butang nga gipadala sa tibuok
kalibutan, usa ka butang nga siguradong walay pulos.
Ug ang pipila ka estadistika nga anaa sa Inglatera pagkahuman sa pagpakilala ni Jenner nagpakita dinhi sa wala nga bahin,
kini mao ang mga kamatayon tungod sa smallpox sa Inglatera.
Naa na tay sapilitang pagbakuna sukad pa niadtong 1853.
14,000, 20,000 ug unya usa ka epidemya nga adunay 44,000 ka kamatayon tungod sa smallpox.
Hinay-hinay nga nakamatikod ang mga tawo nga ang pagbakuna mao gayud ang hinungdan sa kamatayon tungod sa smallpox.
Ug unya adunay usa ka siyudad nga nagpahigayon sa eksperimento, aron isulti. Makita nimo
kini dinhi. Mao kana ang siyudad sa Leicester.
Mobalik na pud ko.
Ang siyudad sa Leicester, nga pinaagi sa konseho sa siyudad nagpahibalo nga dili na ipatuman ang
sapilitang pagbakuna sulod sa utlanan sa siyudad.
Dili na ipatuman ang sapilitang pagbakuna.
Ug ang siyudad sa Leicester adunay labing gamay nga ihap sa mga kaso sa smallpox ug labing gamay nga ihap sa mga
kamatayon tungod sa smallpox kumpara sa ubang mga siyudad diin gipatuman ang sapilitang pagbakuna.
Makita usab kini sa sunod nga dagan sa mga panghitabo sa katapusan sa ika-19 nga siglo ug sa pagsugod sa ika-20 nga siglo.
Dinhi makita nimo ang gidaghanon sa mga kaso sa kamatayon tungod sa smallpox ug sa mga
kamatayon nga resulta sa bakuna batok sa smallpox.
Ang mga kurba sa kinatibuk-an nagpakita sa mga kantidad nga pareho ang gitas-on.
Nagpasabot kini nga bisan ang mga masigasig nga tig-awhag sa pagbakuna dili
makapanghimatuud nga kini makapakunhod sa kamatayon.
Apan dili lang kini mga kamatayon; aduna usab grabeng kapansanan.
Nitumaw ang meningitis human sa mga pagbag-o sa bakuna batok sa smallpox.
Ug niadtong 1924, usa ka patologo sa Prague ang nakamatngon sa klarong koneksyon sa unang higayon atol sa usa ka awtopsiya.
Makita nimo kung pila ka dugay kini molungtad. Busa, 125 ka tuig. 25 ka tuig human sa pagpasulod sa bakuna.
Sa unang higayon, napamatud-an nga ang tibuok butang hinungdan sa meningitis.
Bisan pa man, siyempre, nahitabo na kini kaniadto.
Ug nagkinahanglan pa og usa ka kinabuhi sa tawo, nga mao ang usa ka henerasyon, 30 ka tuig, aron
maila ang kadaut sa bakuna sa Karlsruhe niadtong 1953.
Hangtud niadto, wala pay opisyal nga mga report sa kadaot sa bakuna, bisan pa nga
gihimo na ang pagbakuna sulod sa 250 ka tuig.
Ug sa Pederal nga Republika sa Alemanya, bisan wala na'y bag-ong kaso sa smallpox, adunay 7 ka kumpirmadong kaso sa smallpox tali
sa 1949 ug 1979, 360 ka kamatayon nga may kalabotan sa bakuna nga giila sa RKI ug sa Paul Ehrlich Institute,
ug dili moubos sa 984 ka kaso sa permanente nga kadaut.
Ug mao kana ang hinungdan nga napahayag nga nawala na ang smallpox niadtong 1979, kay sa ingon lang
mahunong-hunong ang pagbakuna batok sa smallpox.
Kung dili, kinahanglan pa nga ipadayon ang pagbakuna batok sa smallpox.
Apan dili kana posible.
Ug gusto ko nga tapuson kini sa usa ka panultihon gikan sa usa ka Amerikano nga doktor, usa ka tig-awhag sa pagbakuna nga
mao ang medikal nga direktor sa preventive medicine sa US Army.
Niadtong 1940, pagkahuman sa hapit 250 ka tuig nga kasaysayan sa pagbakuna, miingon siya nga ang tibuok pangutana sa pag-imunisa,
aktibo man o pasibo, naa pa gihapon sa eksperimental nga hugna.
Ug karon nakita nato pag-usab kung unsa ka eksperimental nga hugna ang tibuok butang.
Ug kung mao na ang kahimtang pagkahuman niining panahona, mahimo na lang pangutan-on ngano nga isyu gihapon ang pagbakuna.