1
00:00:00,000 --> 00:00:00,280


2
00:00:00,280 --> 00:00:06,327
Liv lekòl yo rakonte nou kijan yo te konbat variòl
la pou premye fwa, epi apre sa yon lòt maladi apre

3
00:00:06,327 --> 00:00:10,020
yon lòt, gras ak vaksen ki an sekirite e ki efikas.

4
00:00:10,020 --> 00:00:12,600
Men èske sa vrèman vre?

5
00:00:12,600 --> 00:00:19,580
Kesyon sa a egzamine pa pwofesè inivèsite Dr
Gerd Reuther, yon radyolojis ak istoryen medikal.

6
00:00:19,580 --> 00:00:25,292
Doktè Reuther depi lontan li konnen pou kritik li sou medsin
domine pa endistri famasetik la, e li te

7
00:00:25,292 --> 00:00:31,770
eksprime sa tou nan liv li ki te vin yon bestselè nan
Spiegel, "Der betrogene Patient" (Pasyan Trese a).

8
00:00:31,770 --> 00:00:38,145
Nan konferans li a, Doktè Gerd Reuter itilize egzanp vaksinasyon
kont variòl ak sous istwa medikal pou montre konsekans

9
00:00:38,145 --> 00:00:42,440
vaksinasyon obligatwa kont variòl te genyen sou popilasyon an.

10
00:00:42,440 --> 00:00:51,560
Daprè Dr. Reuther, vario te yon maladi inofansif, men
vaksinasyon kont vario te lakòz dè dizèn de milye moun mouri.

11
00:00:51,560 --> 00:00:55,920
Avèk vaksinasyon an, nou ka di, maladi variòl la te mouri.

12
00:00:55,920 --> 00:01:03,403
Daprè Dr Reuther, 300 ane istwa vaksen ta
ka ekivalan ak yon sèl krim kont sante.

13
00:01:03,403 --> 00:01:09,820
Tande poukont ou sa Doktè Reuter gen pou l di
sou vaksen yo, e espesyalman sou vaksen maleng.

14
00:01:09,820 --> 00:01:16,174
Konferans lan te bay kòm yon pati nan senpozyòm
MWGFD sou sijè "Apwobasyon vaksen, rekòmandasyon

15
00:01:16,174 --> 00:01:22,624
vaksinasyon, vaksinasyon obligatwa – èske done yo ase?"

16
00:01:22,624 --> 00:01:28,307
Dr Ronald Weikl: Tanpri, pran plezi. Vin avè m kounye a pou sa ki
pral sètènman yon prezantasyon ekstrèmman

17
00:01:28,307 --> 00:01:33,300
amizan pa kolèg nou respekte a, Dr Gerd Reuther,
ki gen tit 'Vaksinasyon – yon istwa siksè?'.

18
00:01:33,300 --> 00:01:39,983
Doktè Gerd Reuther: Wi, chè René, mèsi anpil, chè envite yo.

19
00:01:39,983 --> 00:01:48,576
Vaksen Covid-19 yo, ki pa t vrè
vaksen, pa t premye krim sante nan medsin.

20
00:01:48,576 --> 00:01:59,949
An reyalite, 300 ane istwa vaksinasyon se yon gwo krim sante,
men akoz limit tan, m ap pale sèlman sou yon sèl vaksinasyon.

21
00:01:59,949 --> 00:02:08,723
Sepandan, sa se 200 ane istwa vaksinasyon, paske premye
200 ane yo te dedye sèlman a vaksinasyon kont variòl.

22
00:02:08,723 --> 00:02:15,116
Epi pwogram vaksinasyon maladi variòl sa a te fèt
egzakteman menm jan ak pwogram Covid-19 aktyèl la.

23
00:02:15,116 --> 00:02:24,300
Se te sou fòse, sou penalite, sou yon gwo
kantite lajan, nan kèk ka menm plis lajan pase jodi a.

24
00:02:24,300 --> 00:02:30,380
Epi se te sou fè yon bagay ki pa t gen okenn prèv.

25
00:02:30,380 --> 00:02:33,463
Epi yo kache domaj la.

26
00:02:33,463 --> 00:02:37,984
Gen moun ki ka di, èske yo ka vrèman konpare variòl ak Covid?

27
00:02:37,984 --> 00:02:39,400
Kovid, se te jis yon grip.

28
00:02:39,400 --> 00:02:42,956
Men variyòl te yon maladi vrèman terib.

29
00:02:42,956 --> 00:02:48,370
Mwen pote foto sa a avè m pou ou, ke w ap wè ankò e ankò.

30
00:02:48,370 --> 00:02:54,410
Sa ki enteresan, ou toujou wè menm
imaj variòl yo sou entènèt ak nan liv.

31
00:02:54,410 --> 00:03:01,820
Pa t gen anpil pasyan variòl nan epòk
fotografi ak sinema a pou w te ka kontinye pote nouvo.

32
00:03:01,820 --> 00:03:09,726
Men, depi nan 19yèm syèk la, yon karikatiris te
oze montre ke variyòl la pa t vrèman yon maladi

33
00:03:09,726 --> 00:03:14,076
terib konsa e li pa t nesesèman pi mal pase Covid.

34
00:03:14,076 --> 00:03:15,876
Se jis ke yo parèt terib.

35
00:03:15,876 --> 00:03:24,288
Kidonk li pran libète a isit la, kòm yon taktik maketing,
pou di konsa, pou pwofesyonèl medikal ki monte bèf ak

36
00:03:24,288 --> 00:03:28,760
bourik isit la, epi kòm yon ankourajman, pou di konsa, pou

37
00:03:28,760 --> 00:03:35,820
Vaksen yo pote avèk yo yon nimf
kouvri ak maleng, ki fèt pou fè moun pè.

38
00:03:35,820 --> 00:03:38,776
Epi ou ka wè sa timoun yo ap fè sou bò dwat la.

39
00:03:38,776 --> 00:03:40,400
Timoun yo kouri.

40
00:03:40,400 --> 00:03:47,696
Men ou bezwen senaryo laperèz sa a, menm jan kounye a ou
bezwen kadav ki t ap kouche nan chak kwen lari ak Covid la.

41
00:03:47,696 --> 00:03:52,816
Kidonk yo te montre nimf sa a ki gen mak bouton isit la.

42
00:03:52,816 --> 00:03:57,103
Epi laperèz te toujou yon pati santral nan biznis la.

43
00:03:57,103 --> 00:04:01,170
Men sa pa t jistifye nan ka variyòl la non plis.

44
00:04:01,170 --> 00:04:07,380
Poukisa? Mal maleng te konnen egziste depi
omwen mil ane, pwobableman depi plizyè milye ane.

45
00:04:07,380 --> 00:04:15,070
Te genyen yo tou nan Lwès la, men kòm yon
maladi anfans inofansif ke yo pa t menm pale de li.

46
00:04:15,070 --> 00:04:18,203
Epi isit la mwen pote kèk estatistik ki soti Angletè.

47
00:04:18,203 --> 00:04:22,496
E jan ou ka wè, li kòmanse alantou 1630.

48
00:04:22,496 --> 00:04:29,150
Sa a se premye ka dokimante yon
adilt ki pwobableman te gen variòl.

49
00:04:29,150 --> 00:04:36,076
Jiskaprezan, gen sèlman kèk kiryozite ki poze
kesyon sou fason yon adilt ta ka pran variòl.

50
00:04:36,076 --> 00:04:41,176
Sa te kòmanse sèlman nan dezyèm mwatye 17yèm syèk la.

51
00:04:41,176 --> 00:04:49,576
Epi pi wo pase tout bagay, dezas variòl la te rive
nan 18yèm syèk la, lè vaksen yo te deja disponib.

52
00:04:49,576 --> 00:04:55,823
Paske anvan sa, si ou gade ankò, te gen mwens pase
san moun ki te mouri ak variòl nan Lond chak ane.

53
00:04:55,823 --> 00:04:59,650
Anpil moun te viv nan kondisyon sosyal ki te trè pòv.

54
00:04:59,650 --> 00:05:06,100
E se pa t jiskaske 18yèm syèk la ke te
gen dè santèn de milye ka mòtèl variòl.

55
00:05:06,100 --> 00:05:08,230
Ann jis panse ak Covid.

56
00:05:08,230 --> 00:05:15,430
Moun pa t mouri an 2020, men se sèlman apre vaksen yo te kòmanse.

57
00:05:15,430 --> 00:05:18,430
Epi isit la, petèt, se yon premye endis.

58
00:05:18,430 --> 00:05:22,520
Èske sa ta ka gen rapò ak lòt devlopman sosyal?

59
00:05:22,520 --> 00:05:34,336
Wi, variòl la te vin tounen yon katastwòf pou Ewòp sèlman lè
Kontra-Reformasyon an te pran pye apre Twantyèm ane Lagè a.

60
00:05:34,336 --> 00:05:40,855
Anpil liv toujou deklare, e sa repete san rete ak
anpil dilijans, ke inokilasyon ak pusi pasyan

61
00:05:40,855 --> 00:05:44,563
maladi vèkèt se yon ansyen tradisyon medsin popilè.

62
00:05:44,563 --> 00:05:52,250
Chinwa yo, Endyen yo ak Afriken yo deja fè sa, se
poutèt sa vaksinasyon se bagay ki pi natirèl nan mond lan.

63
00:05:52,250 --> 00:05:55,563
Si ou gade reyalite yo, sa pa vre ditou.

64
00:05:55,563 --> 00:06:04,383
Pa gen okenn dokiman ki egziste anvan 1700 ki
endike ke yon moun te janm koupe pyon nan yon lòt moun.

65
00:06:04,383 --> 00:06:12,500
Yo te dokimante inokilasyon yo pou premye fwa
alantou ane 1700 pa de divinò grèk nan Konstantinòp.

66
00:06:12,500 --> 00:06:16,900
Yon ti tan apre sa, epidemi variòl te pete tou la.

67
00:06:16,900 --> 00:06:21,980
Epi an 1713, te gen premye rapò yon
doktè grèk sou kalite inokilasyon sa yo.

68
00:06:21,980 --> 00:06:26,080
Men se pa yon tradisyon medsin popilè ansyen.

69
00:06:26,080 --> 00:06:34,888
Epi se tou yon ansyen lejann sou istwa variòl ki
di ke fanm sa a, Lady Wortley Montagu, se te gwo

70
00:06:34,888 --> 00:06:39,880
moun ki te entwodui vaksen benefik kont variòl la.

71
00:06:39,880 --> 00:06:47,276
Li te wè sa nan Konstantinòp epi apre sa li te aji kòm
yon lobis pou vaksinasyon nan Ewòp oksidantal apati 1721.

72
00:06:47,276 --> 00:06:50,730
Epi li sitou prevalan pami klas siperyè a.

73
00:06:50,730 --> 00:06:56,930
Men menm nan epòk sa a, moun ki an
sante te mouri akoz vaksen sa yo.

74
00:06:56,930 --> 00:07:00,530
E espesyalman nan sèk sosyal ki pi enpòtan yo.

75
00:07:00,530 --> 00:07:07,116
Menm pami defansè vaksen yo, yo
rekonèt yon to mòtalite ki omwen 2%.

76
00:07:07,116 --> 00:07:09,952
Pèsonn pa konnen ki wo li te vrèman ye.

77
00:07:09,952 --> 00:07:17,300
Men ou ka aktyèlman retire Madam Wortley
Montagu nan istwa a, li pa t vrèman jwe yon wòl.

78
00:07:17,300 --> 00:07:26,696
Dis ane apre li te kòmanse fè presyon pou vaksinasyon, pa t
gen plis pase 1,000 moun ki te resevwa vaksen an nan Angletè.

79
00:07:26,696 --> 00:07:32,900
Pi enpòtan te yon sèten Abé Conti,
sou li ou aprann trè ti kras nan istwa.

80
00:07:32,900 --> 00:07:38,303
Yon Jezuit ki te plede fò pou vaksen sa yo.

81
00:07:38,303 --> 00:07:44,630
Epi rezon ki fè vaksen yo te pran vitès
kanmenm se paske te gen anpil lajan ki te enplike.

82
00:07:44,630 --> 00:07:46,180
Men yon egzanp.

83
00:07:46,180 --> 00:07:55,063
Yo te rele yon doktè angle bò kote Tzarina Ris la,
Katarina Granmoun, pou l te enokile li menm ak pitit li yo.

84
00:07:55,063 --> 00:08:01,598
E pou aktivite sa a, ki te pran, ann di, senk
minit, li te resevwa yon peman £10,000. Nan

85
00:08:01,598 --> 00:08:05,510
ekivalan jodi a, sa se anviwon yon milyon ero.

86
00:08:05,510 --> 00:08:10,323
Yon pansyon pou tout lavi de £500 pa ane ak tit baron.

87
00:08:10,323 --> 00:08:14,863
Li menm ak desandan li yo te garanti pou lavi.

88
00:08:14,863 --> 00:08:20,863
Jodi a, gen relativman kèk Porsche vaksinen nan garaj yo.

89
00:08:20,863 --> 00:08:27,920
An 1721, enokilasyon enkoni sa yo ak pyon vèkè atravè

90
00:08:27,920 --> 00:08:29,676
Jete nan letan an.

91
00:08:29,676 --> 00:08:35,250
Dapre sa yo di, yo te pote ka variòl Ozetazini sou yon bato.

92
00:08:35,250 --> 00:08:42,320
Epi yon klerjman ak yon doktè te ensiste ke li te
esansyèl pou pwoteje popilasyon an ak inokilasyon.

93
00:08:42,320 --> 00:08:48,330
Epi evalyasyon sa a, ke yo te fè nan epòk la,
konsidere tou kòm premye estatistik medikal.

94
00:08:48,330 --> 00:08:55,424
To mòtalite variòl la ta te diminye
soti nan 15% pou rive 2.5%. Yon siksè.

95
00:08:55,424 --> 00:09:01,761
Sepandan, sa moun pa pran an konsiderasyon
se ke sa pa t yon etid apwopriye ki te fèt

96
00:09:01,761 --> 00:09:05,363
pa Mesye Cotton Mather, yon Piritan fanatik.

97
00:09:05,363 --> 00:09:09,960
Gwoup yo pa t konparab ditou. Pa t gen okenn distribisyon o aza.

98
00:09:09,960 --> 00:09:15,760
Moun ki te pran vaksen yo ak moun ki pa t pran
vaksen yo te klèman de gwoup ki trè diferan.

99
00:09:15,760 --> 00:09:24,502
Epi siksè a te dwe limite tou paske Mesye Cotton Mather te
oblije kache nan pwòp kay li pandan 14 jou nan kanpay

100
00:09:24,502 --> 00:09:29,663
vaksinasyon sa a, paske madanm li te pè ke sinon yo ta linch li.

101
00:09:29,663 --> 00:09:34,776
Kidonk, dwe te genyen ensidan sante grav ak lanmò.

102
00:09:34,776 --> 00:09:40,080
Mesye Cotton Mather te mennen pwosè sòsyè tou laba a, an pasan.

103
00:09:40,080 --> 00:09:44,880
Wi. E bagay yo pa t sanble bon non plis an Ewòp an tèm de siksè.

104
00:09:44,880 --> 00:09:50,476
Si ou gade isit la, sa yo se estatistik ki soti nan
Kopenhag ki montre to mòtalite anyèl maladi variòl la.

105
00:09:50,476 --> 00:09:57,216
Epi isit la make kote lopital
inokilasyon an te louvri epi fèmen ankò.

106
00:09:57,216 --> 00:10:01,543
Ou pa ka wè anyen nan chif yo ki ta endike ke anyen te chanje.

107
00:10:01,543 --> 00:10:03,416
Se konsa pou siksè.

108
00:10:03,416 --> 00:10:10,316
E si ou pa t antre nan Kopenhag ak lòt kote,
li pwobableman pa t rive nan Boston non plis.

109
00:10:10,316 --> 00:10:19,807
E sa yo pa mansyone nan anpil liv sou istwa medikal se ke
an 1729, uit ane apre Lady Wadley Montagu te pwomouvwa tout

110
00:10:19,807 --> 00:10:24,596
lide a, Palman Britanik la te deja entèdi inokilasyon yo.

111
00:10:24,596 --> 00:10:30,860
E se pa t jiskaske apre 1743 ke yo te reyalize ankò.

112
00:10:30,860 --> 00:10:38,760
Doktè pèsonèl Maria Theresa nan Vyèn te fè
yon deklarasyon ki te trè saj nan epòk la:

113
00:10:38,760 --> 00:10:44,256
aristokrat ak moun rich anjeneral mouri ak variòl.

114
00:10:44,256 --> 00:10:48,600
Koloni ki pa trete a siviv san tretman.

115
00:10:48,600 --> 00:10:53,220
Sa a montre tou ke variyòl pa t vrèman yon maladi grav.

116
00:10:53,220 --> 00:11:00,956
Se sèlman nan fòm enokilasyon sa a ke
maladi variyòl la te vin tounen yon maladi grav.

117
00:11:00,956 --> 00:11:02,763
E sa enfliyanse istwa.

118
00:11:02,763 --> 00:11:06,590
Se pa variole, men se vaksinya.

119
00:11:06,590 --> 00:11:09,556
Isit la m ap montre w de lanmò enpòtan.

120
00:11:09,556 --> 00:11:14,997
Agòch, Louis XV; adwat, dènye Wittelsbach Bavèz la.

121
00:11:14,997 --> 00:11:22,836
Liy li te etenn akòz lanmò swadizan li
nan maladi variòl, Maximilian III Joseph.

122
00:11:22,836 --> 00:11:31,263
Yo di toulede te mouri ak variòl,
youn a laj 64 an, lòt la a laj 50 an.

123
00:11:31,263 --> 00:11:36,210
E sa yo te genyen an komen se ke
yo te dirijan ki te anpil renmen.

124
00:11:36,210 --> 00:11:39,899
Moun yo te pwospere anba gouvènans yo.

125
00:11:39,899 --> 00:11:46,894
Nou konnen pou sèten ke Louis XV pa t ka pran
variòl lè li te gen 64 an, paske li te deja genyen li lè

126
00:11:46,894 --> 00:11:51,103
li te timoun e variòl la bay iminite pou tout lavi.

127
00:11:51,103 --> 00:11:57,202
Louis XV te gade tèt li lè li te gen 64 an epi
li te di: si mwen pa t konnen mwen te gen

128
00:11:57,202 --> 00:12:01,976
variòl lè m te timoun, mwen t ap di mwen gen variòl.

129
00:12:01,976 --> 00:12:06,356
Li pa t siviv. Sa dwe te vaksen kont variole.

130
00:12:06,356 --> 00:12:14,860
Yo akize Max III Joseph kòm li te bay lòd pou pèp li a te
resevwa vaksen, men li te toujou refize fè sa pou tèt li.

131
00:12:14,860 --> 00:12:22,020
Yon moun ka doute ke li posib pou mouri ak
variòl lè li gen 50 an e li an pafè sante.

132
00:12:22,020 --> 00:12:24,030
E gen anpil lòt ankò.

133
00:12:24,030 --> 00:12:29,200
De anperè Habsburg nan Vyèn te mouri tou ak variòl.

134
00:12:29,200 --> 00:12:33,523
E gen kèk bagay ki ta dwe fè nou pran yon ti poz pou reflechi.

135
00:12:33,523 --> 00:12:40,103
Nob ki te mouri yo se te moun ki
te gen yon nivo lavi ki te trè wo.

136
00:12:40,103 --> 00:12:45,303
Men, maleng te aktyèlman yon maladi katye pòv yo.

137
00:12:45,303 --> 00:12:47,036
Kòman sa ka ye?

138
00:12:47,036 --> 00:12:51,069
Epi li te toujou yon maladi timoun.

139
00:12:51,069 --> 00:12:58,476
Poukisa moun ki gen laj avanse ka
pran variòl lè yo an sante pafè?

140
00:12:58,476 --> 00:13:02,363
Kwit la, prèske pa t gen okenn lòt doktè
ki te wè variòl nan granmoun nan epòk sa a.

141
00:13:02,363 --> 00:13:09,176
E pi enpòtan toujou, tout moun konnen maleng la trè kontajye.

142
00:13:09,176 --> 00:13:17,643
Men kote dirijan yo ak lòt nòb yo te mouri, pa t gen
okenn lòt ka maladi ni okenn lòt lanmò akoz variòl.

143
00:13:17,643 --> 00:13:23,096
Yo pa t kontajye e evidamman yo pa t enfekte lòt moun.

144
00:13:23,096 --> 00:13:26,050
Men gen yon lòt bagay ankò yo genyen an komen.

145
00:13:26,050 --> 00:13:31,070
Tout dirijan te gen Legliz la kòm lènmi yo.

146
00:13:31,070 --> 00:13:35,923
Yo te vle retire Legliz la nan estati eksepsyon taks li a.

147
00:13:35,923 --> 00:13:41,890
Ki pa t rive apre lanmò li.

148
00:13:41,890 --> 00:13:45,449
Epi mwen gen yon lòt temwen pou evènman sa yo.

149
00:13:45,449 --> 00:13:50,950
Sa a se yon mòn, Abraham A. Santa Clara, ki te viv nan epòk sa a.

150
00:13:50,950 --> 00:13:53,816
Non reyèl li te Johann Ulrich Megerle.

151
00:13:53,816 --> 00:14:02,316
E menm nan epòk sa a, li te di ke privilèj mèt
Medi Corum yo se te dwa pou touye san konsekans.

152
00:14:02,316 --> 00:14:10,819
Kidonk, James Bond pa t premye moun nan istwa lèzòm ki te resevwa
yon lisans pou touye; an reyalite, jan Mesye

153
00:14:10,819 --> 00:14:20,603
Megerle di, se nan 13yèm syèk la yo te entwodui
pratik sa a ak etablisman pwofesyon medikal la.

154
00:14:20,603 --> 00:14:28,571
Pou moun ki kwè ke tout sa a egzajere, paske yon
vaksen pa ka tèlman move, mwen pote yon sitasyon

155
00:14:28,571 --> 00:14:32,960
ki soti nan liv Hervé Bovin sou istwa vaksinasyon.

156
00:14:32,960 --> 00:14:38,176
Li se yon pwofesè emerit nan Leuven.

157
00:14:38,176 --> 00:14:40,876
Epi li se yon gwo defansè vaksinasyon.

158
00:14:40,876 --> 00:14:43,640
Asosye tou ak Enstiti Pasteur.

159
00:14:43,640 --> 00:14:52,543
Epi li ekri nan liv li an 2011 ke inokilasyon, jan
yo te pratike li an Ewòp ant 1721 ak entwodiksyon

160
00:14:52,543 --> 00:14:57,583
metòd Sutton an, ke n ap diskite talè, te trè danjere.

161
00:14:57,583 --> 00:15:03,890
Sa te san dout nan limit sa yo te ka tolere.

162
00:15:03,890 --> 00:15:14,450
Kidonk, li endirèkteman ap deklare byen klè tou ke
vaksen sa yo te yon zam potansyèl pou komèt asasinay.

163
00:15:14,450 --> 00:15:18,943
E anyen nan sa pa t ap nesesè si moun te koute mesye sa a.

164
00:15:18,943 --> 00:15:26,383
Daniel Sutton, se pa yon doktè akademik, men se yon
chirijyen konpetan. Li sòti nan yon fanmi chirijyen.

165
00:15:26,383 --> 00:15:33,960
Li te fè inokilasyon depi 1750,
men li te itilize yon nouvo teknik.

166
00:15:33,960 --> 00:15:36,943
Epi, an pasan, li te fè anpil lajan nan pwosesis la.

167
00:15:36,943 --> 00:15:43,736
Yon vaksen koute £10 pou sitwayen
òdinè yo ak £25 pou moun rich yo.

168
00:15:43,736 --> 00:15:47,570
Li te fè anviwon 500 a 1000 pa jou.

169
00:15:47,570 --> 00:15:57,936
Nan epòk sa a, yon kay endepandan te koute £500. Sa vle di
li te touche plizyè kay endepandan nan yon sèl jou konsa.

170
00:15:57,936 --> 00:16:08,810
Sepandan, li te touche respè paske li te di
nan fen lavi li, "Mwen pa pèdi yon sèl pasyan."

171
00:16:08,810 --> 00:16:14,910
Premyeman, li te evite pran plis mezi toksik.
Sa souvan bliye nan istwa vaksinasyon, menm

172
00:16:14,910 --> 00:16:18,430
jan yo souvan neglije adjuvan ki nan vaksen yo.

173
00:16:18,430 --> 00:16:29,950
Paske nan epòk sa a, lè ou te pran vaksen, medsin ofisyèl la te
ba ou tou adalas, antimon, mèki ak lòt sibstans toksik delisye.

174
00:16:29,950 --> 00:16:31,843
Li pa t fè anyen nan sa.

175
00:16:31,843 --> 00:16:38,963
Li jis ba li vaksen an epi li pa di anyen lòt eksepte lè fre.

176
00:16:38,963 --> 00:16:44,061
Men li te fè yon sèl bagay ki te pi enpòtan
pase tout lòt. E si moun yo te koute Mesye

177
00:16:44,061 --> 00:16:47,523
Sutton, dezas vaksen Covid la pa t ap rive nonplis.

178
00:16:47,523 --> 00:16:50,476
Li te fè yon eksperyans debaz.

179
00:16:50,476 --> 00:16:56,716
Yon fwa li te jis koupe pyon an nan po a san li pa fè san koule.

180
00:16:56,716 --> 00:17:03,616
Yon fwa li te koupe po a, li te enjekte pusi
sa a nan tisi grès anba po a, epi li te

181
00:17:03,616 --> 00:17:07,843
enjekte pusi a nan misk yo pou wè sa k t ap rive.

182
00:17:07,843 --> 00:17:15,318
Epi li dekouvri ke evènman sib la se te
pustil vaksen sou po a, sètadi yon fòm variole

183
00:17:15,318 --> 00:17:19,696
ki pa danjere ki parèt apre enokilasyon sa a.

184
00:17:19,696 --> 00:17:31,436
Sa te rive sèlman lè li te ensilin po a,
pa tisi grès anba po a oswa nan misk yo.

185
00:17:31,436 --> 00:17:32,230
Poukisa?

186
00:17:32,230 --> 00:17:33,900
Li vrèman klè.

187
00:17:33,900 --> 00:17:37,896
Paske sistèm iminitè nou an travay anndan po a.

188
00:17:37,896 --> 00:17:41,130
Tout sa nou mete pi fon se yon dezas.

189
00:17:41,130 --> 00:17:47,910
E malerezman, medsin pa reyalize sa
depi epòk Mesye Sutton, depi 250 ane.

190
00:17:47,910 --> 00:17:58,356
Malerezman, travay li "The Inoculator" pa t pibliye
jiskaske 1796, lè vaksen Jenner la te deja pare pou kòmanse.

191
00:17:58,356 --> 00:18:06,837
Men sa Sutton te anseye nou se ke sistèm iminitè
nou an, si ou vle anseye li yon bagay ak vaksen, li

192
00:18:06,837 --> 00:18:11,650
sèlman fonksyone atravè po a ak manbràn mukoza yo.

193
00:18:11,650 --> 00:18:19,516
Sa a se yon mekanis evolisyonè. Sepandan, sa pa
rive lè yo enjekte yon bagay pi fon nan tisi a.

194
00:18:19,516 --> 00:18:29,210
Se sèlman po a, nen an, gòj la, poumon yo ak sistèm
dijestif la ki ka gen yon efè sou memwa sistèm iminitè a.

195
00:18:29,210 --> 00:18:34,656
Nenpòt lòt bagay se domaj nan kò ki gen potansyèl pou blese.

196
00:18:34,656 --> 00:18:37,820
Sa t ap siksè anpil pou Sutton.

197
00:18:37,820 --> 00:18:39,823
Men Mesye Jenner te rive.

198
00:18:39,823 --> 00:18:47,406
Epi Mesye Jenner te gen opinyon, pa kòm premye, men
ansanm ak lòt doktè anvan li, ke variòl bèf

199
00:18:47,406 --> 00:18:52,263
inofansif la, ki te fè matwòn yo pa t gen okenn mak variòl,

200
00:18:52,263 --> 00:19:01,510
men ki te kenbe yon bèl po blan, te ka sèvi kòm yon bon
ranplasan pou pyon variòl lè yo itilize l pou vaksen.

201
00:19:01,510 --> 00:19:08,044
Men, moun k'ap vann lèt yo te rete an sante e te
gen bèl po paske yo te bwè lèt bèf fre, ki pa t

202
00:19:08,044 --> 00:19:11,813
pasterize. Sa pa t gen anyen pou wè ak maladi po bèf.

203
00:19:11,813 --> 00:19:14,980
Poukisa? Paske yo te ekstrèmman ra.

204
00:19:14,980 --> 00:19:23,590
Jenner li menm pa t janm bay prèv sou efikasite
vaksen li a, epi li te fè eksperyans ki pa etik.

205
00:19:23,590 --> 00:19:29,580
Pa egzanp, li te bay pitit gason jadenye li a
vaksen kont vaksen bèf la epi li te ekspoze timoun

206
00:19:29,580 --> 00:19:34,263
nan ak variòl pou wè si t ap gen anyen k ap rive.

207
00:19:34,263 --> 00:19:41,620
Epi li pa t ezite vaksinen pitit gason li non
plis. Ou pa konn li sou sa souvan non plis.

208
00:19:41,620 --> 00:19:46,490
Pitit gason li te vin gen yon andikap
mantal apre vaksen sa a e li mouri a laj 21 an.

209
00:19:46,490 --> 00:19:49,583
Sa a se Jenner, ewo vaksinasyon an.

210
00:19:49,583 --> 00:19:58,323
Epi kèk ane de sa, yo te egzamine tou
ansyen tib Mesye Jenner te voye nan epòk la.

211
00:19:58,323 --> 00:20:01,163
Pa t gen pox bèf ladan l ditou.

212
00:20:01,163 --> 00:20:08,568
Te gen vari pou chwal ladan l, oswa petèt jis yon
bagay ki te sèch, yon bagay yo te voye toupatou nan

213
00:20:08,568 --> 00:20:13,576
mond lan, yon bagay ki sètènman pa t ka itil ditou.

214
00:20:13,576 --> 00:20:20,574
E kèk estatistik ki egziste, nan Angletè apre
entwodiksyon Jenner, montre ou isit sou bò gòch

215
00:20:20,574 --> 00:20:24,416
la, sa yo se te lanmò akòz variòl nan Angletè.

216
00:20:24,416 --> 00:20:28,216
Nou te deja gen vaksen obligatwa depi 1853.

217
00:20:28,216 --> 00:20:36,130
14,000, 20,000 epi apre sa yon
epidemi ak 44,000 lanmò akòz variòl.

218
00:20:36,130 --> 00:20:44,010
Moun yo te reyalize piti piti ke vaksen an
te aktyèlman mennen nan lanmò akoz variòl.

219
00:20:44,010 --> 00:20:50,836
Epi te gen yon vil ki te fè eksperyans lan, pou nou
di konsa. Ou ka wè li isit la. Se vil Leicester la.

220
00:20:50,836 --> 00:20:52,036
M ap tounen ankò.

221
00:20:52,036 --> 00:21:02,600
Vil Leicester, ki senpleman te deklare atravè konsèy vil la ke
vaksinasyon obligatwa p ap aplike ankò andedan limit vil la.

222
00:21:07,630 --> 00:21:10,930
Vaksen obligatwa pa aplike ankò.

223
00:21:10,930 --> 00:21:18,485
Epi vil Leicester te genyen lè sa a pi piti kantite
ka variyòl ak pi piti kantite lanmò akòz variyòl

224
00:21:18,485 --> 00:21:23,070
konpare ak lòt vil kote yo te aplike vaksen obligatwa.

225
00:21:23,070 --> 00:21:27,883
Sa te parèt klè tou nan devlopman ki te swiv nan
fen 19yèm syèk la ak nan kòmansman 20yèm syèk la.

226
00:21:27,883 --> 00:21:37,270
Isit la ou ka wè kantite ka lanmò akòz
variòl ak lanmò ki te koze pa vaksen kont variòl.

227
00:21:37,270 --> 00:21:41,296
Kwòb yo esansyèlman montre valè ki gen menm wotè.

228
00:21:41,296 --> 00:21:50,256
Sa vle di ke menm defansè pasyone vaksen
yo pa ka pretann ke li diminye mòtalite.

229
00:21:50,256 --> 00:21:54,510
Men se pa t sèlman lanmò; te genyen tou andikap grav.

230
00:21:54,510 --> 00:21:58,256
Meningit parèt ak modifikasyon nan vaksen kont variole a.

231
00:21:58,256 --> 00:22:06,410
Epi an 1924, yon patolojis nan Prag te etabli
koneksyon klè a pou premye fwa pandan yon otopsi.

232
00:22:06,410 --> 00:22:13,122
Ou ka wè konbyen tan sa pran. Kidonk, 125
ane. 25 ane apre entwodiksyon vaksen an.

233
00:22:13,122 --> 00:22:17,676
Pou premye fwa, yo te detèmine ke
tout bagay la t ap lakòz menenjit.

234
00:22:17,676 --> 00:22:19,810
Malgre, natirèlman, sa te deja rive anvan.

235
00:22:19,810 --> 00:22:31,236
Epi sa te pran yon lòt lavi moun, sètadi yon jenerasyon, 30
ane, pou yo te rekonèt domaj vaksen an nan Karlsruhe an 1953.

236
00:22:31,236 --> 00:22:38,895
Jiska lè sa a, pa t gen okenn rapò ofisyèl sou
domaj vaksen, menm si yo te fè vaksen depi 250 ane.

237
00:22:38,895 --> 00:22:48,589
Epi nan Repiblik Federal Almay, menm si pa t gen plis ka variòl,
te gen 7 ka variòl konfime ant 1949 ak 1979, 360

238
00:22:48,589 --> 00:22:57,520
lanmò ki gen rapò ak vaksen ke RKI ak Enstiti Paul
Ehrlich te rekonèt, ak omwen 984 ka domaj pèmanan.

239
00:22:57,520 --> 00:23:07,503
E se poutèt sa yo te oblije deklare variyòl elimine an 1979, paske
se sèlman lè sa a yo te kapab sispann vaksen kont variyòl la.

240
00:23:07,503 --> 00:23:10,300
Sinon, vaksinasyon kont variole a t ap oblije kontinye.

241
00:23:10,300 --> 00:23:12,560
Men sa pa t posib.

242
00:23:12,560 --> 00:23:20,637
Epi mwen ta renmen fini ak yon sitasyon ki soti nan
yon doktè Ameriken, yon defansè vaksinasyon ki te

243
00:23:20,637 --> 00:23:25,116
direktè medikal medsin prevantif nan Lame Ameriken.

244
00:23:25,116 --> 00:23:34,794
Nan lane 1940, apre prèske 250 ane istwa
vaksinasyon, li te di ke tout kesyon iminite, ni

245
00:23:34,794 --> 00:23:41,063
aktif ni pasif, te toujou nan faz eksperimantal.

246
00:23:41,063 --> 00:23:46,190
Epi kounye a nou wè ankò ki etap eksperimantal tout bagay la ye.

247
00:23:46,190 --> 00:23:56,288
E si se konsa apre peryòd tan sa a, lè sa a, yon moun
ka sèlman mande poukisa vaksen yo toujou yon pwoblèm.