1
00:00:00,000 --> 00:00:00,280


2
00:00:00,280 --> 00:00:06,214
शाळेच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये सांगितले आहे की सुरक्षित
आणि प्रभावी लसीकरणांमुळे प्रथम चेचकावर मात करण्यात

3
00:00:06,214 --> 00:00:10,020
आली आणि त्यानंतर एकानंतर एक इतर आजारांवरही विजय मिळाला.

4
00:00:10,020 --> 00:00:12,600
पण हे खरंच खरं आहे का?

5
00:00:12,600 --> 00:00:19,580
हा प्रश्न विद्यापीठातील व्याख्याते, रेडिओलॉजिस्ट आणि
वैद्यकीय इतिहासकार डॉ. गेरड रुथर यांनी तपासला आहे.

6
00:00:19,580 --> 00:00:25,583
डॉ. रुथर यांना औषधनिर्मिती-प्रधान वैद्यकशास्त्रावर त्यांच्या
टीकेसाठी बराच काळ ओळखले जाते, जी त्यांनी

7
00:00:25,583 --> 00:00:31,770
त्यांच्या स्पीगल बेस्टसेलर 'Der betrogene
Patient' (The Deceived Patient) मध्येही व्यक्त केली.

8
00:00:31,770 --> 00:00:38,463
त्यांच्या व्याख्यानात, डॉ. गेरड रौटर चेचकाच्या लसीकरणाचे उदाहरण
आणि वैद्यकीय इतिहासाच्या स्रोतांचा वापर करून अनिवार्य चेचकाच्या

9
00:00:38,463 --> 00:00:42,440
लसीकरणामुळे लोकसंख्येवर झालेल्या परिणामांचे दर्शन घडवतात.

10
00:00:42,440 --> 00:00:47,247
डॉ. रुथर यांच्या मते, चेचका हा एक हानिरहित
रोग होता, परंतु चेचकाविरुद्धच्या

11
00:00:47,247 --> 00:00:51,560
लसीकरणामुळे दहा हजारांहून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला.

12
00:00:51,560 --> 00:00:55,920
लसीकरणाबरोबरच, जणू काही, चेचकाचा मृत्यू झाला.

13
00:00:55,920 --> 00:01:03,403
डॉ. रुथर यांच्या मते, ३०० वर्षांचा लसीकरणाचा
इतिहास आरोग्याविरुद्धच्या एकाच गुन्ह्यासमान असू शकतो.

14
00:01:03,403 --> 00:01:09,820
लसीकरणाबद्दल, विशेषतः चेचकाच्या
लसीकरणाबद्दल डॉ. रौटर काय म्हणतात ते स्वतः ऐका.

15
00:01:09,820 --> 00:01:16,433
हे व्याख्यान MWGFD च्या "लसीला मान्यता, लसीकरण
शिफारसी, अनिवार्य लसीकरण – डेटा पुरेसा आहे का?"

16
00:01:16,433 --> 00:01:22,624
या विषयावरील परिसंवादाचा भाग म्हणून देण्यात आले.

17
00:01:22,624 --> 00:01:29,630
डॉ. रोनाल्ड वाइकल: कृपया आनंद घ्या.आता आमच्या आदरणीय
सहकारी डॉ. गर्ड रुएथर यांच्या 'लसीकरण – एक यशोगाथा?'

18
00:01:29,630 --> 00:01:33,300
या अत्यंत मनोरंजक सादरीकरणासाठी माझ्यासोबत सामील व्हा.

19
00:01:33,300 --> 00:01:39,983
डॉ. गर्ड रुथर: हो, प्रिय रेने, खूप धन्यवाद, प्रिय पाहुण्यांनो.

20
00:01:39,983 --> 00:01:48,576
कोविड-१९ लसीकरण, जे खऱ्या अर्थाने लसीकरण नव्हते, ते
वैद्यकीय इतिहासातील पहिले आरोग्य गुन्हेगारी नव्हते.

21
00:01:48,576 --> 00:01:55,014
खरं तर, लसीकरणाचा ३०० वर्षांचा इतिहास हा एक
मोठा आरोग्य गुन्हा आहे, परंतु वेळेच्या

22
00:01:55,014 --> 00:01:59,949
मर्यादेमुळे मी फक्त एका लसीकरणाबद्दलच बोलणार आहे.

23
00:01:59,949 --> 00:02:08,723
तथापि, ही लसीकरणाचा २०० वर्षांचा इतिहास आहे, कारण पहिले
२०० वर्ष पूर्णपणे चेचकाच्या लसीकरणासाठी समर्पित होते.

24
00:02:08,723 --> 00:02:15,116
आणि हे चेचकाचे लसीकरण अगदी तशाच पद्धतीने
करण्यात आले होते, जशी आता कोविड-१९ बाबतीत होत आहे.

25
00:02:15,116 --> 00:02:24,300
हे जबरदस्तीबद्दल, दंडांबद्दल, मोठ्या प्रमाणावर पैशांबद्दल
होते, काही प्रकरणांमध्ये तर आजच्या तुलनेतही अधिक पैसे.

26
00:02:24,300 --> 00:02:30,380
आणि ते काहीतरी असे करण्याबद्दल
होते ज्यासाठी कोणताही पुरावा नव्हता.

27
00:02:30,380 --> 00:02:33,463
आणि नुकसान झाकून ठेवण्यात आले आहे.

28
00:02:33,463 --> 00:02:37,984
काहीजण म्हणू शकतात, का खरोखरच चेचक आणि कोविडची तुलना करता येईल?

29
00:02:37,984 --> 00:02:39,400
कोविड, तो फक्त एक फ्लू होता.

30
00:02:39,400 --> 00:02:42,956
पण चेचका खरोखरच भयंकर रोग होता.

31
00:02:42,956 --> 00:02:48,370
मी तुमच्यासाठी हा एक फोटो सोबत आणला
आहे, जो तुम्ही पुन्हा पुन्हा पाहाल.

32
00:02:48,370 --> 00:02:54,410
आश्चर्यकारकपणे, तुम्ही इंटरनेटवर आणि
पुस्तकांमध्ये नेहमीच चेचकाचे एकसारखेच चित्र पाहता.

33
00:02:54,410 --> 00:03:01,820
फोटोग्राफी आणि चित्रपटांच्या युगात इतके क्षयरोगी
रुग्ण नव्हते की तुम्ही सतत नवीन रुग्ण आणत राहू शकत.

34
00:03:01,820 --> 00:03:09,614
पण इतक्या लवकर म्हणजे १९व्या शतकातच, एका
कार्टूनिस्टने धाडस करून दाखवले की खरोखरच चेचका इतका भयंकर रोग

35
00:03:09,614 --> 00:03:14,076
नव्हता आणि तो कोविडपेक्षा नक्कीच वाईटच असतो, असेही नाही.

36
00:03:14,076 --> 00:03:15,876
फक्त ते भयानक दिसतात.

37
00:03:15,876 --> 00:03:24,317
म्हणून त्याने येथे, जणू काही विपणन युक्ती
म्हणून, येथे बैल आणि गाढवांवर स्वार होणाऱ्या वैद्यकीय

38
00:03:24,317 --> 00:03:28,760
व्यावसायिकांसाठी, आणि जणू काही प्रोत्साहन म्हणून,

39
00:03:28,760 --> 00:03:35,820
लसीकरणाने लोकांना घाबरवण्यासाठी
त्यांच्यासोबत चेचकाने झाकलेली एक निंफा सोबत घेऊन येतात.

40
00:03:35,820 --> 00:03:38,776
आणि तुम्ही उजव्या बाजूला मुले काय करत आहेत ते पाहू शकता.

41
00:03:38,776 --> 00:03:40,400
मुले पळून जातात.

42
00:03:40,400 --> 00:03:47,696
पण तुम्हाला हा भीतीचा देखावा हवा आहे, जसे की कोविडमुळे
आता प्रत्येक रस्त्याच्या कोपऱ्यावर मृतदेह पडलेले असतील.

43
00:03:47,696 --> 00:03:52,816
तर त्यांनी इथे या दागट अप्सरेला दाखवले.

44
00:03:52,816 --> 00:03:57,103
आणि भीती नेहमीच व्यवसायाचा एक केंद्रीय भाग राहिली आहे.

45
00:03:57,103 --> 00:04:01,170
पण चेचकासाठीही ते न्याय्य नव्हते.

46
00:04:01,170 --> 00:04:07,380
का? चेचकाचा अस्तित्व किमान हजार
वर्षांपासून ज्ञात आहे, कदाचित अनेक हजार वर्षांपासून.

47
00:04:07,380 --> 00:04:15,070
पश्चिमेतही त्या होत्या, परंतु एक निरुपद्रवी
बालपणीचा आजार म्हणून त्यावर चर्चाही केली जात नव्हती.

48
00:04:15,070 --> 00:04:18,203
आणि इथे मी इंग्लंडमधील काही आकडेवारी आणली आहे.

49
00:04:18,203 --> 00:04:22,496
आणि जसे तुम्ही पाहू शकता, हे सर्व
सुमारे १६३० च्या आसपास सुरू झाले.

50
00:04:22,496 --> 00:04:29,150
हा प्रौढांचा पहिला दस्तऐवजीकृत
प्रकरण आहे ज्याला कदाचित चेचका झाला होता.

51
00:04:29,150 --> 00:04:36,076
तेव्हापर्यंत फक्त काहीच शंकास्पद कुतूहलच
होते की एखाद्या प्रौढाला चेचक झाले असेल.

52
00:04:36,076 --> 00:04:41,176
ते फक्त सतराव्या शतकाच्या दुसऱ्या अर्ध्यात सुरू झाले.

53
00:04:41,176 --> 00:04:49,576
आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, १८व्या शतकात चेचकाचा
प्रचंड प्रादुर्भाव झाला, तेव्हा लसीकरण आधीच अस्तित्वात होते.

54
00:04:49,576 --> 00:04:55,823
कारण त्यापूर्वी, जर तुम्ही पुन्हा पाहिलं तर
लंडनमध्ये दरवर्षी चेचकामुळे शंभरपेक्षा कमी मृत्यू होत होते.

55
00:04:55,823 --> 00:04:59,650
अनेकांनी अत्यंत गरीब सामाजिक परिस्थितीत जीवन जगले आहे.

56
00:04:59,650 --> 00:05:06,100
आणि १८व्या शतकापर्यंत चेचकाचे लाखो प्राणघातक प्रकरणे घडली नव्हती.

57
00:05:06,100 --> 00:05:08,230
आणि चला फक्त कोविडबद्दल विचार करूया.

58
00:05:08,230 --> 00:05:15,430
२०२० मध्ये लोक मरण पावले नाहीत, परंतु
ते फक्त लसीकरण सुरू झाल्यानंतरच झाले.

59
00:05:15,430 --> 00:05:18,430
आणि इथे, कदाचित, पहिला संकेत आहे.

60
00:05:18,430 --> 00:05:22,520
याचा इतर सामाजिक घडामोडींशी काही संबंध असू शकतो का?

61
00:05:22,520 --> 00:05:34,336
होय, थर्टी इयर्स वॉरनंतर काउंटर-रिफॉर्मेशन
प्रभावी झाल्यावरच चेचका युरोपसाठी आपत्ती ठरला.

62
00:05:34,336 --> 00:05:40,820
अनेक पुस्तकांमध्ये अजूनही असे म्हटले जाते, आणि हे
बारंबार काळजीपूर्वक नक्कल केले जाते, की चेचकाच्या

63
00:05:40,820 --> 00:05:44,563
रुग्णांच्या पीपसह लसीकरण ही एक जुनी लोकऔषध परंपरा आहे.

64
00:05:44,563 --> 00:05:52,250
चिनी, भारतीय आणि आफ्रिकन लोकांनी हे आधीच केले आहे,
म्हणून लसीकरण हे जगातील सर्वात नैसर्गिक गोष्ट आहे.

65
00:05:52,250 --> 00:05:55,563
जर तुम्ही तथ्यांकडे पाहिलात, तर ते अगदीच खरे नाही.

66
00:05:55,563 --> 00:06:04,383
१७०० पूर्वीचे असे कोणतेही दस्तऐवज नाहीत जे सूचित
करतात की कोणीही कधीही मवाद दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये कापला.

67
00:06:04,383 --> 00:06:12,500
टीकाकरण प्रथम सुमारे १७०० मध्ये
कॉन्स्टँटिनोपलमधील दोन ग्रीक भविष्यकारकांनी नोंदवले.

68
00:06:12,500 --> 00:06:16,900
थोड्याच वेळात तिथेही चेचकाचे साथीचे प्रादुर्भाव झाले.

69
00:06:16,900 --> 00:06:21,980
आणि १७१३ मध्ये अशा लसीकरणावर एका
ग्रीक वैद्याने पहिली अहवाल सादर केली.

70
00:06:21,980 --> 00:06:26,080
पण ही जुनी लोकऔषध परंपरा नाही.

71
00:06:26,080 --> 00:06:34,999
आणि हे देखील चेचकाच्या इतिहासातील एक जुनी बायलांची
दंतकथा आहे की ही महिला, लेडी वॉर्टली मॉन्टाग्यू,

72
00:06:34,999 --> 00:06:39,880
लाभदायक चेचकाच्या लसीकरणाची महान प्रवर्तिका होती.

73
00:06:39,880 --> 00:06:47,276
तिने हे कॉन्स्टँटिनोपलमध्ये पाहिले आणि नंतर १७२१
पासून पश्चिम युरोपमध्ये लसीकरण लॉबिस्ट म्हणून काम केले.

74
00:06:47,276 --> 00:06:50,730
आणि हे मुख्यतः उच्च वर्गात प्रचलित आहे.

75
00:06:50,730 --> 00:06:56,930
पण त्या काळीही या लसीकरणांमुळे निरोगी लोक मरण पावत होते.

76
00:06:56,930 --> 00:07:00,530
आणि विशेषतः प्रमुख सामाजिक वर्तुळांमध्ये.

77
00:07:00,530 --> 00:07:07,116
लसीकरणाचे समर्थक असलेल्यांमध्येही
किमान २% मृत्यूदर मान्य केला जातो.

78
00:07:07,116 --> 00:07:09,952
ते प्रत्यक्षात किती उंच होते हे कोणीही जाणत नाही.

79
00:07:09,952 --> 00:07:17,300
पण तुम्ही प्रत्यक्षात कथांमधून श्रीमती वॉर्टली मोंटाग्यूला
काढून टाकू शकता, तिने खरोखरच काही भूमिका बजावली नव्हती.

80
00:07:17,300 --> 00:07:26,696
ती लसीकरणासाठी लॉबिंग सुरू केल्यानंतर दहा वर्षांनीही इंग्लंडमध्ये
एक हजारपेक्षा जास्त लोकांना लस देण्यात आलेली नव्हती.

81
00:07:26,696 --> 00:07:32,900
अधिक महत्त्वाचा होता एक अबे कॉन्टी,
ज्याबद्दल तुम्हाला इतिहासात फारच कमी माहिती मिळते.

82
00:07:32,900 --> 00:07:38,303
या लसीकरणासाठी जोरदार समर्थन करणारा एक जेसुइट.

83
00:07:38,303 --> 00:07:44,630
आणि लसीकरणाला गती मिळाली कारण त्यात भरपूर पैसा गुंतलेला होता.

84
00:07:44,630 --> 00:07:46,180
येथे एक उदाहरण आहे.

85
00:07:46,180 --> 00:07:55,063
एक इंग्रजी वैद्य रशियन सम्राज्ञी कॅथरीन द ग्रेट यांच्याकडे
त्यांना आणि त्यांच्या मुलांना टीकाकरण करण्यासाठी बोलावण्यात आला.

86
00:07:55,063 --> 00:08:01,619
आणि या कामासाठी, ज्याला, समजा, पाच मिनिटे
लागली, त्याला £10,000 चे भुगतान मिळाले. आजच्या

87
00:08:01,619 --> 00:08:05,510
चलनानुसार, ते सुमारे एक दशलक्ष युरो इतके आहे.

88
00:08:05,510 --> 00:08:10,323
दरवर्षी £500 ची आजीवन पेन्शन आणि बारॉन ही पदवी.

89
00:08:10,323 --> 00:08:14,863
तो आणि त्याचे वंशज आयुष्यभर सुखी राहिले.

90
00:08:14,863 --> 00:08:20,863
आजकाल गॅरेजमध्ये तुलनेने कमी लसीकरण केलेली पोर्श गाड्या आहेत.

91
00:08:20,863 --> 00:08:27,920
१७२१ मध्ये, या अस्पष्ट चेचकाच्या पीडाच्या इंजेक्शनाद्वारे

92
00:08:27,920 --> 00:08:29,676
तळ्यात उड्या मारल्या.

93
00:08:29,676 --> 00:08:35,250
अभिलेखानुसार, एका जहाजाद्वारे
अमेरिकेत चेचकाचे प्रकरणे आणण्यात आल्या.

94
00:08:35,250 --> 00:08:42,320
आणि नंतर एका धर्मगुरूने आणि एका डॉक्टराने जोर देऊन सांगितले
की लोकसंख्येचे लसीकरणाद्वारे संरक्षण करणे अत्यावश्यक आहे.

95
00:08:42,320 --> 00:08:48,330
आणि हे मूल्यमापन, जे त्यांनी त्या वेळी
केले, तेही पहिले वैद्यकीय सांख्यिकी मानले जाते.

96
00:08:48,330 --> 00:08:55,424
स्मॉलपॉक्सचा मृत्यूदर १५% वरून २.५% पर्यंत कमी झाला असता. एक यश.

97
00:08:55,424 --> 00:09:05,363
तथापि, लोकांना हे लक्षात येत नाही की हे कटन मॅथर
नावाच्या कट्टर प्युरिटनने केलेले योग्य अध्ययन नव्हते.

98
00:09:05,363 --> 00:09:09,960
गट अगदीच तुलनायोग्य नव्हते. यादृच्छिक वितरण केले गेले नाही.

99
00:09:09,960 --> 00:09:15,760
लसीकरण झालेले आणि लसीकरण न झालेले
लोक स्पष्टपणे खूप वेगळे गट होते.

100
00:09:15,760 --> 00:09:22,668
आणि यशही मर्यादितच राहिले असावे, कारण श्री कॉटन मॅथर यांना या
लसीकरण मोहिमेदरम्यान १४ दिवस त्यांच्या

101
00:09:22,668 --> 00:09:29,663
स्वतःच्या घरात लपावे लागले, कारण त्यांच्या पत्नीला
भीती होती की अन्यथा त्यांना लिंच केले गेले असते.

102
00:09:29,663 --> 00:09:34,776
म्हणून गंभीर आरोग्य घटना आणि मृत्यू नक्कीच घडले असतील.

103
00:09:34,776 --> 00:09:40,080
तसेच, श्री कॉटन मॅदरने तिथे
जादूच्या आरोपणावर आधारित खटलेही चालवले.

104
00:09:40,080 --> 00:09:44,880
होय. आणि यशाच्या दृष्टीने युरोपमध्येही परिस्थिती चांगली नव्हती.

105
00:09:44,880 --> 00:09:50,476
जर तुम्ही इथे पाहिलंत, तर हे कोपनहेगेनमधील
आकडेवारी आहेत, ज्यात वार्षिक चेचका मृत्यूदर दाखविला आहे.

106
00:09:50,476 --> 00:09:57,216
आणि येथेच दाखवले आहे की लसीकरण रुग्णालय
कसे उघडले गेले आणि पुन्हा बंद केले गेले.

107
00:09:57,216 --> 00:10:01,543
आकडेवारीत काहीही बदल झाल्याचे सूचित करणारे काहीही दिसत नाही.

108
00:10:01,543 --> 00:10:03,416
यशाबद्दल इतकंच.

109
00:10:03,416 --> 00:10:10,316
आणि जर तुम्ही कोपनहेगनमध्ये किंवा इतरत्र प्रवेश
केला नसेल, तर बहुधा ते बॉस्टनमध्येही घडले नसेल.

110
00:10:10,316 --> 00:10:17,382
आणि वैद्यकीय इतिहासाच्या अनेक पुस्तकांमध्ये जे नमूद केलेले नाही
ते म्हणजे लेडी वॉडली मॉन्टॅग्यू यांनी संपूर्ण

111
00:10:17,382 --> 00:10:24,596
प्रक्रियेला प्रोत्साहन दिल्यानंतर आठ वर्षांनी, म्हणजे
१७२९ साली, ब्रिटिश संसदेने आधीच लसीकरण बंदी घातली होती.

112
00:10:24,596 --> 00:10:30,860
आणि १७४३ नंतरच पुन्हा कोणतीही अंमलात आणली गेली.

113
00:10:30,860 --> 00:10:38,953
आणि व्हिएन्नामधील मारिया थेरेसा यांच्या
वैयक्तिक वैद्याने त्या वेळी अतिशय शहाणपणाचे विधान

114
00:10:38,953 --> 00:10:44,256
केले की कुलीन आणि श्रीमंत लोक सहसा चेचकाने मरतात.

115
00:10:44,256 --> 00:10:48,600
उपचार न केलेल्या वसाहतीला उपचार न करताही जगता येते.

116
00:10:48,600 --> 00:10:53,220
हे देखील दर्शवते की चेचका खरोखरच गंभीर आजार नव्हता.

117
00:10:53,220 --> 00:11:00,956
केवळ या लसीकरणाच्या स्वरूपातच चेचक एक गंभीर रोग बनला.

118
00:11:00,956 --> 00:11:02,763
आणि त्याचा इतिहासावर प्रभाव पडला आहे.

119
00:11:02,763 --> 00:11:06,590
स्मॉलपॉक्स नाही, तर वॅक्सिनिया.

120
00:11:06,590 --> 00:11:09,556
येथे मी तुम्हाला दोन प्रमुख मृत्यू दाखवीन.

121
00:11:09,556 --> 00:11:14,997
डावीकडे लुई पंधराव्या; उजवीकडे शेवटचा बावेरियन विट्तेल्सबाख.

122
00:11:14,997 --> 00:11:22,836
त्याची वंशपरंपरा त्याच्या कथित चेचकामुळे झालेल्या
मृत्यूने, मॅक्सिमिलियन तिसरा जोसेफ, संपुष्टात आली.

123
00:11:22,836 --> 00:11:31,263
दोघांचा मृत्यू चेचकामुळे झाल्याचे सांगितले जाते,
एक ६४ वर्षांच्या वयात आणि दुसरा ५० वर्षांच्या वयात.

124
00:11:31,263 --> 00:11:36,210
आणि दोघांमध्ये जे साम्य होते ते
म्हणजे ते दोघेही खूप प्रिय शासक होते.

125
00:11:36,210 --> 00:11:39,899
त्यांच्या राज्यात लोक समृद्ध झाले.

126
00:11:39,899 --> 00:11:46,562
आम्हाला नक्कीच माहित आहे की लुई पंधराव्याला ६४
वर्षांच्या वयात चेचक होऊ शकत नाही, कारण तो लहानपणीच चेचकाने

127
00:11:46,562 --> 00:11:51,103
ग्रस्त झाला होता आणि चेचक आयुष्यभर प्रतिकारशक्ती प्रदान करतो.

128
00:11:51,103 --> 00:11:57,376
लुई पंधराव्याने ६४ वर्षांच्या वयात स्वतःकडे
पाहिले आणि म्हणाला, जर मला माहित नसेल की मी लहानपणी

129
00:11:57,376 --> 00:12:01,976
चेचका झाला होता, तर मी म्हणेन की मला चेचका झाला आहे.

130
00:12:01,976 --> 00:12:06,356
तो वाचला नाही. कदाचित ती चेचकाची लस असावी.

131
00:12:06,356 --> 00:12:14,860
मॅक्स तिसरा जोसेफवर आरोप आहे की त्याने आपल्या लोकांना लस
घेण्याचे आदेश दिले, परंतु स्वतः ते घेण्यास नेहमीच नकार दिला.

132
00:12:14,860 --> 00:12:22,020
कोणीतरी शंका घेऊ शकतो की पूर्णपणे निरोगी असताना
५० वर्षांच्या वयात चेचकाने मरण येणे शक्य आहे का.

133
00:12:22,020 --> 00:12:24,030
आणि इतरही बरेच आहेत.

134
00:12:24,030 --> 00:12:29,200
व्हिएन्नामधील दोन हॅब्सबर्ग सम्राटांचाही चेचकाने मृत्यू झाला.

135
00:12:29,200 --> 00:12:33,523
आणि काही गोष्टी आहेत ज्या आपल्याला विचार करायला भाग पाडतील.

136
00:12:33,523 --> 00:12:40,103
मरण पावलेले कुलीन लोक अत्यंत उच्च जीवनमान अनुभवत होते.

137
00:12:40,103 --> 00:12:45,303
पण खरोखरच चेचक हा झोपडपट्ट्यांतील, गरीबांमधील रोग होता.

138
00:12:45,303 --> 00:12:47,036
ते कसे शक्य आहे?

139
00:12:47,036 --> 00:12:51,069
आणि ती नेहमीच बालपणातील आजारच होती.

140
00:12:51,069 --> 00:12:58,476
उच्च वयाचे लोक उत्तम आरोग्य असतानाही चेचकाने का बाधित होतात?

141
00:12:58,476 --> 00:13:02,363
त्या वेळी जवळजवळ कोणत्याही इतर
डॉक्टरांनी प्रौढांमध्ये चेचका पाहिलेले नव्हते.

142
00:13:02,363 --> 00:13:09,176
आणि त्यापेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे,
सर्वांनाच माहीत आहे की चेचक अतिशय संसर्गजनक आहे.

143
00:13:09,176 --> 00:13:14,314
पण जिथे शासक आणि इतर कुलीन मरण पावले होते,
तिथे पुढे आणखी आजारपणाचे किंवा चेचकामुळे

144
00:13:14,314 --> 00:13:17,643
होणाऱ्या मृत्यूंचे कोणतेही प्रकरण घडले नाही.

145
00:13:17,643 --> 00:13:23,096
ते संसर्गजनक नव्हते आणि स्पष्टपणे इतरांना संसर्ग झाला नाही.

146
00:13:23,096 --> 00:13:26,050
पण त्यांच्यात आणखी एक गोष्ट सामायिक आहे.

147
00:13:26,050 --> 00:13:31,070
सर्व शासकांनी चर्चला आपला शत्रू मानले.

148
00:13:31,070 --> 00:13:35,923
त्यांना चर्चला करमुक्त दर्जा काढून टाकायचा होता.

149
00:13:35,923 --> 00:13:41,890
जे तिच्या मृत्यूनंतर घडले नाही.

150
00:13:41,890 --> 00:13:45,449
आणि या घटनांसाठी माझ्याकडे आणखी एक साक्षीदार आहे.

151
00:13:45,449 --> 00:13:50,950
हा त्या काळात राहत असलेला एक भिक्षू, अब्राहम ए. सांता क्लारा आहे.

152
00:13:50,950 --> 00:13:53,816
त्याचे खरे नाव योहान उलरिच मेगरले होते.

153
00:13:53,816 --> 00:14:02,316
आणि अगदी त्या वेळीही त्याने सांगितले की मेडी कोरम
स्वाम्यांचा विशेषाधिकार म्हणजे दंडविना मारण्याचा अधिकार होता.

154
00:14:02,316 --> 00:14:10,573
म्हणजेच, जेम्स बॉण्ड मानव इतिहासातील पहिला व्यक्ती नव्हता ज्याला
मारण्याचा परवाना देण्यात आला; प्रत्यक्षात, श्री

155
00:14:10,573 --> 00:14:20,603
मेगरले यांच्या म्हणण्यानुसार, ही पद्धत १३व्या शतकात
वैद्यकीय व्यवसायाच्या स्थापनेवेळी सुरू करण्यात आली.

156
00:14:20,603 --> 00:14:28,281
ज्यांना वाटते की हे सर्व अतिशयोक्ती आहे, कारण लसीकरण इतके
वाईट असूच शकत नाही, त्यांच्यासाठी मी हर्व्हे बोविन

157
00:14:28,281 --> 00:14:32,960
यांच्या लसीकरणाच्या इतिहासावरील पुस्तकातून एक उद्धरण आणले आहे.

158
00:14:32,960 --> 00:14:38,176
तो ल्यूवेनमध्ये एमेरिटस प्राध्यापक आहे.

159
00:14:38,176 --> 00:14:40,876
आणि तो लसीकरणाचा कट्टर समर्थक आहे.

160
00:14:40,876 --> 00:14:43,640
पाश्चर संस्थेशीही संबंधित.

161
00:14:43,640 --> 00:14:52,472
आणि तो आपल्या २०११ च्या पुस्तकात लिहितो की १७२१ ते
सटनच्या पद्धतीच्या प्रवर्तनापर्यंत युरोपमध्ये

162
00:14:52,472 --> 00:14:57,583
अवलंबण्यात येणारी टीकाकरण पद्धत अत्यंत धोकादायक होती.

163
00:14:57,583 --> 00:15:03,890
हे निःसंशयपणे सहन करता येण्याच्या मर्यादेवर होते.

164
00:15:03,890 --> 00:15:14,450
म्हणून तो अप्रत्यक्षरित्या पण स्पष्टपणे सांगत आहे
की ही लसीकरणेही संभाव्य खून हत्यारं होऊ शकत होत्या.

165
00:15:14,450 --> 00:15:18,943
आणि जर लोकांनी या सज्जनाचे ऐकले
असते, तर हे सर्व अनावश्यकच झाले असते.

166
00:15:18,943 --> 00:15:26,383
डॅनियल सटन हे अकादमिक डॉक्टर नव्हते, तर कुशल
शल्यचिकित्सक होते. ते शल्यचिकित्सकांच्या कुटुंबातून आले होते.

167
00:15:26,383 --> 00:15:33,960
त्याने १७५० पासून लसीकरण केले, परंतु नवीन तंत्र वापरून.

168
00:15:33,960 --> 00:15:36,943
आणि, संयोगाने, त्या प्रक्रियेत खूप पैसेही कमावले.

169
00:15:36,943 --> 00:15:43,736
सामान्य नागरिकांसाठी लसीकरणाची किंमत
£10 होती आणि श्रीमंतांसाठी £25 होती.

170
00:15:43,736 --> 00:15:47,570
तो दररोज सुमारे ५०० ते १००० करायचा.

171
00:15:47,570 --> 00:15:57,936
त्या काळी स्वतंत्र घर £500 चे असायचे. म्हणजे
त्याने अशा प्रकारे एका दिवसात अनेक स्वतंत्र घरे कमावली.

172
00:15:57,936 --> 00:16:08,810
तथापि, त्याने सन्मान मिळवला कारण त्याने आपल्या
आयुष्याच्या शेवटी म्हटले, "मी एकही रुग्ण गमावला नाही."

173
00:16:08,810 --> 00:16:14,797
सर्वप्रथम, त्याने पुढील विषारी उपाय घेणे टाळले.
लसीकरणाच्या इतिहासात हे अनेकदा विसरले जाते, जसे

174
00:16:14,797 --> 00:16:18,430
लसींमधील एडज्युव्हंट्सवरही अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते.

175
00:16:18,430 --> 00:16:25,718
कारण त्या काळी, जेव्हा तुम्ही लसीकरण घेत असे,
तेव्हा अधिकृत औषधशास्त्र तुम्हाला अडालस, अँटीमनी,

176
00:16:25,718 --> 00:16:29,950
पारा आणि इतर स्वादिष्ट विषारी पदार्थही देत असे.

177
00:16:29,950 --> 00:16:31,843
त्याने ते काहीही केले नाही.

178
00:16:31,843 --> 00:16:38,963
त्याने फक्त त्याला लस दिली आणि फक्त ताजी हवा घेण्याचे सांगितले.

179
00:16:38,963 --> 00:16:47,523
पण त्याने इतर सर्वांपेक्षा एक गोष्ट केली. आणि जर लोकांनी
श्री सटन यांचे ऐकले असते, तर कोविड लसीकरण आपत्तीही घडली नसती.

180
00:16:47,523 --> 00:16:50,476
त्याने एक मूलभूत प्रयोग केला.

181
00:16:50,476 --> 00:16:56,716
त्याने एकदा रक्त न काढता फक्त मवाद त्वचेवर कापला.

182
00:16:56,716 --> 00:17:07,843
त्याने एकदा त्वचा कापून त्यातील कफ उपचर्म चरबीत इंजेक्ट केला, आणि
नंतर काय होते ते पाहण्यासाठी तोच कफ स्नायूंमध्ये इंजेक्ट केला.

183
00:17:07,843 --> 00:17:15,218
आणि त्याने शोधून काढले की लक्ष्य घटना त्वचेवर
लसीकरणामुळे होणाऱ्या फोड्यांची होती, म्हणजेच

184
00:17:15,218 --> 00:17:19,696
लसीकरणानंतर उद्भवणारा क्षयरोगीचे एक हानिरहित रूप.

185
00:17:19,696 --> 00:17:31,436
हे फक्त तेव्हाच घडले जेव्हा त्याने त्वचेवर लसीकरण
केले, उपचर्मीय चरबीयुक्त ऊतकात किंवा स्नायूंमध्ये नव्हे.

186
00:17:31,436 --> 00:17:32,230
का?

187
00:17:32,230 --> 00:17:33,900
हे प्रत्यक्षात खूपच स्पष्ट आहे.

188
00:17:33,900 --> 00:17:37,896
कारण आपली रोगप्रतिकारक प्रणाली त्वचेखाली कार्य करते.

189
00:17:37,896 --> 00:17:41,130
आम्ही जे काही खोलवर ठेवतो ते सर्व आपत्तीच ठरते.

190
00:17:41,130 --> 00:17:47,910
दुर्दैवाने, औषधशास्त्र श्री सटन यांच्या काळापासून
२५० वर्षांपासून हे जाणून घेण्यात अपयशी ठरले आहे.

191
00:17:47,910 --> 00:17:53,946
दुर्दैवाने, त्याचे 'द इनोक्युलेटर' हे कार्य
1796 पर्यंत प्रकाशित झाले नाही, तेव्हा

192
00:17:53,946 --> 00:17:58,356
जेनरचे लसीकरण आधीच सुरू होण्याच्या तयारीत होते.

193
00:17:58,356 --> 00:18:04,964
पण सटनने आम्हाला जे शिकवले ते म्हणजे, जर तुम्हाला आमची
रोगप्रतिकारक प्रणाली लसीकरणाद्वारे एखाद्या

194
00:18:04,964 --> 00:18:11,650
प्रकारे शिक्षित करायची असेल, तर ती फक्त
त्वचेद्वारे आणि श्लेष्मल झिल्लीद्वारेच कार्य करते.

195
00:18:11,650 --> 00:18:19,516
ही एक उत्क्रांतीजन्य यंत्रणा आहे. तथापि, जेव्हा एखादी
वस्तू ऊतकात खोलवर इंजेक्ट केली जाते तेव्हा हे घडत नाही.

196
00:18:19,516 --> 00:18:29,210
फक्त त्वचा, नाक, घसा, फुफ्फुसे आणि पचनमार्ग
प्रतिकारशक्तीच्या स्मरणशक्तीवर परिणाम करू शकतात.

197
00:18:29,210 --> 00:18:34,656
इतर काहीही जखमी होण्याची शक्यता असलेली शारीरिक इजा आहे.

198
00:18:34,656 --> 00:18:37,820
ते सटनचे ब्रेकथ्रू झाले असते.

199
00:18:37,820 --> 00:18:39,823
पण श्री जेनर आले.

200
00:18:39,823 --> 00:18:47,389
आणि श्री जेनर यांचे मत होते, ते पहिले नव्हते, तर
त्यांच्यापूर्वीच्या इतर डॉक्टरांसह, की हानिरहित

201
00:18:47,389 --> 00:18:52,263
गोवदुष्ठा, ज्यामुळे दुधवाल्यांना चेचकाचे कोणतेही डाग नव्हते,

202
00:18:52,263 --> 00:18:56,859
पण त्याने सुंदर पांढरी त्वचा टिकवून ठेवली
आहे, आणि लसीकरणासाठी वापरल्यास ती मानवी

203
00:18:56,859 --> 00:19:01,510
चेचकाच्या पित्ताचा चांगला पर्याय म्हणून काम करू शकते.

204
00:19:01,510 --> 00:19:08,078
पण दूधवाल्या स्त्रिया प्रत्यक्षात फक्त ताजे, अपाश्चराइज्ड
गायीचे दूध प्यायल्यामुळे निरोगी राहिल्या आणि त्यांची

205
00:19:08,078 --> 00:19:11,813
त्वचा सुंदर होती. याचा गायीच्या चेचकाशी काहीही संबंध नव्हता.

206
00:19:11,813 --> 00:19:14,980
का? कारण ते अत्यंत दुर्मिळ होते.

207
00:19:14,980 --> 00:19:23,590
जेनरने स्वतः कधीही आपल्या लसीकरणाच्या परिणामकारकतेचे
पुरावे सादर केले नाहीत, आणि त्याने अनैतिक प्रयोग केले.

208
00:19:23,590 --> 00:19:29,621
उदाहरणार्थ, त्याने आपल्या माळीच्या मुलाला या
गायगोठ्याच्या लसीने लसीकरण केले आणि काही घडते का हे

209
00:19:29,621 --> 00:19:34,263
पाहण्यासाठी त्या मुलाला चेचकाच्या संसर्गात आणले.

210
00:19:34,263 --> 00:19:41,620
आणि त्याने आपल्या मुलाला लस देण्यासही संकोच
केला नाही. तुम्ही सहसा त्याबद्दलही वाचत नाही.

211
00:19:41,620 --> 00:19:46,490
या लसीकरणानंतर त्याचा मुलगा मानसिकदृष्ट्या अपंग
झाला आणि २१ वर्षांच्या वयात त्याचा मृत्यू झाला.

212
00:19:46,490 --> 00:19:49,583
ही जेनर आहे, लसीकरण नायक.

213
00:19:49,583 --> 00:19:58,323
आणि काही वर्षांपूर्वी, त्या वेळी श्री जेनर यांनी
पाठवलेल्या जुन्या नळ्यांचीही तपासणी करण्यात आली.

214
00:19:58,323 --> 00:20:01,163
त्यात कुरवाच्या खवलेचा आजार अजिबातच नव्हता.

215
00:20:01,163 --> 00:20:13,576
तिथे घोड्यांचा चेचका होता, किंवा कदाचित फक्त काहीतरी
कोरडं, जगभर पाठवलेलं, आणि नक्कीच काहीच उपयुक्त नसलेलं.

216
00:20:13,576 --> 00:20:20,489
आणि जे काही आकडेवारी उपलब्ध आहेत, इंग्लंडमध्ये
जेनरच्या परिचयानंतर, ती तुम्हाला इथे डाव्या बाजूला दाखवते;

217
00:20:20,489 --> 00:20:24,416
ही इंग्लंडमधील चेचकामुळे झालेली मृत्यूंची संख्या होती.

218
00:20:24,416 --> 00:20:28,216
आम्ही 1853 पासूनच अनिवार्य लसीकरण केले होते.

219
00:20:28,216 --> 00:20:36,130
१४,०००, २०,००० आणि नंतर ४४,००० चेचक मृत्यूंची साथीची साथ.

220
00:20:36,130 --> 00:20:44,010
लोक हळूहळू जाणू लागले की लसीकरणामुळे खरोखरच चेचकाने मृत्यू होतो.

221
00:20:44,010 --> 00:20:50,836
आणि मग एक शहर होते ज्याने, असं म्हणायला हरकत नाही, हा
प्रयोग केला. तुम्ही ते इथे पाहू शकता. हे लेस्टर शहर आहे.

222
00:20:50,836 --> 00:20:52,036
मी पुन्हा परत जातोय.

223
00:20:52,036 --> 00:21:02,600
लेस्टर शहर, ज्याने शहर परिषदेद्वारे फक्त इतकंच म्हटले
की शहर सीमेत अनिवार्य लसीकरण आता लागू केले जाणार नाही.

224
00:21:07,630 --> 00:21:10,930
आता अनिवार्य लसीकरण लागू नाही.

225
00:21:10,930 --> 00:21:18,712
आणि इतर शहरांमध्ये जिथे अनिवार्य लसीकरण लागू करण्यात
आले होते, त्या तुलनेत लेस्टर शहरात चेचकाचे रुग्ण आणि

226
00:21:18,712 --> 00:21:23,070
चेचकामुळे झालेल्या मृत्यूंची संख्या सर्वात कमी होती.

227
00:21:23,070 --> 00:21:27,883
१९व्या शतकाच्या शेवटी आणि २०व्या शतकाच्या
सुरुवातीला घडलेल्या पुढील घटनाक्रमात हे देखील स्पष्ट झाले.

228
00:21:27,883 --> 00:21:37,270
येथे तुम्ही चेचकामुळे झालेल्या मृत्यूंची संख्या आणि
चेचकाच्या लसीकरणामुळे झालेल्या मृत्यूंची संख्या पाहू शकता.

229
00:21:37,270 --> 00:21:41,296
वक्ररेषां मूलतः समान उंचीची मूल्ये दाखवतात.

230
00:21:41,296 --> 00:21:50,256
याचा अर्थ असा की लसीकरणाचे कट्टर समर्थकही
हे म्हणू शकत नाहीत की ते मृत्यूदर कमी करते.

231
00:21:50,256 --> 00:21:54,510
पण फक्त मृत्यूच नव्हते; तीव्र अपंगत्वही होते.

232
00:21:54,510 --> 00:21:58,256
स्मॉलपॉक्स लसीकरणात केलेल्या बदलांनंतर मेनिन्गायटिस आढळला आहे.

233
00:21:58,256 --> 00:22:06,410
आणि १९२४ मध्ये प्राग येथील एका रोगशास्त्रतज्ज्ञाने
शवविच्छेदनादरम्यान प्रथमच स्पष्ट संबंध प्रस्थापित केला.

234
00:22:06,410 --> 00:22:13,122
तुम्ही पाहू शकता की यास किती वेळ लागतो. तर,
१२५ वर्षे. लसीकरणाच्या सुरुवातीनंतर २५ वर्षे.

235
00:22:13,122 --> 00:22:17,676
पहिल्यांदाच हे ठरले की संपूर्ण
गोष्ट मेनिन्गायटिसचे कारण ठरत होती.

236
00:22:17,676 --> 00:22:19,810
जरी, अर्थातच, हे यापूर्वीही घडले आहे.

237
00:22:19,810 --> 00:22:31,236
आणि १९५३ मध्ये कार्लस्रूहे येथे लसीच्या नुकसानाची ओळख होण्यासाठी
आणखी एक मानवी आयुष्य, म्हणजेच एक पिढी, ३० वर्षे लागली.

238
00:22:31,236 --> 00:22:38,895
त्यापर्यंत, जरी २५० वर्षांपासून लसीकरण करण्यात आले असले
तरी, लसीमुळे झालेले नुकसान याबाबत कोणतीही अधिकृत अहवाल नव्हती.

239
00:22:38,895 --> 00:22:47,754
आणि जर्मनीच्या संघीय प्रजासत्ताकात, जरी चेचकाचे नवीन प्रकरणे
आढळली नसली तरी, 1949 ते 1979 या काळात चेचकाचे 7 पुष्टी झालेले

240
00:22:47,754 --> 00:22:54,000
प्रकरणे, RKI आणि पॉल एर्लिच संस्थेने मान्य
केलेल्या लसीकरणांमुळे 360 मृत्यू, आणि किमान

241
00:22:54,000 --> 00:22:57,520
984 कायमस्वरूपी इजांची प्रकरणे नोंदवली गेली.

242
00:22:57,520 --> 00:23:07,503
आणि म्हणूनच 1979 मध्ये चेचकाला निर्मूलित घोषित करावे लागले,
कारण तेव्हाच चेचकाचे लसीकरण टप्प्याटप्प्याने बंद करता येऊ शकले.

243
00:23:07,503 --> 00:23:10,300
अन्यथा, चेचकाचे लसीकरण सुरू ठेवावे लागले असते.

244
00:23:10,300 --> 00:23:12,560
पण ते शक्य नव्हते.

245
00:23:12,560 --> 00:23:20,601
आणि मी अमेरिकन वैद्यकीय अधिकाऱ्याच्या, जो लसीकरणाचा समर्थक
होता आणि अमेरिकेच्या सैन्यात प्रतिबंधात्मक औषधशास्त्राचा

246
00:23:20,601 --> 00:23:25,116
वैद्यकीय संचालक होता, यांच्या उद्धरणाने समाप्त करू इच्छितो.

247
00:23:25,116 --> 00:23:33,098
१९४० मध्ये, जवळपास २५० वर्षांच्या लसीकरणाच्या इतिहासानंतरही,
त्याने सांगितले की सक्रिय आणि निष्क्रिय

248
00:23:33,098 --> 00:23:41,063
दोन्ही प्रकारच्या प्रतिकारशक्तीविषयीचा
संपूर्ण प्रश्न अजूनही प्रयोगात्मक अवस्थेतच होता.

249
00:23:41,063 --> 00:23:46,190
आणि आता आपण पुन्हा एकदा पाहिले आहे की
हे सर्व किती प्रयोगात्मक टप्प्यात आहे.

250
00:23:46,190 --> 00:23:56,288
आणि जर या कालावधीनंतरही परिस्थिती अशीच असेल, तर फक्त
एवढेच विचारता येईल की लसीकरण अजूनही का एक समस्या आहे.