1
00:00:00,000 --> 00:00:00,280


2
00:00:00,280 --> 00:00:06,033
Мәктәп дәреслекләре безгә куркынычсыз һәм нәтиҗәле
вакцинацияләр ярдәмендә башта суочкы авыруын, аннары

3
00:00:06,033 --> 00:00:10,020
бер-бер артлы башка авыруларны ничек җиңүләре турында сөйли.

4
00:00:10,020 --> 00:00:12,600
Ләкин бу чыннан да дөресме?

5
00:00:12,600 --> 00:00:19,580
Бу сорау университет лектор Dr Gerd Reuther,
радиолог һәм медицина тарихчысы тарафыннан өйрәнелә.

6
00:00:19,580 --> 00:00:27,243
Доктор Рёутер күптәннән фармацевтика өстенлек иткән медицинаны
тәнкыйть итүе белән билгеле, ул моны «Der betrogene Patient»

7
00:00:27,243 --> 00:00:31,770
(«Алданган пациент») исемле Spiegel бестселлерында да белдерде.

8
00:00:31,770 --> 00:00:38,252
Лекциясендә доктор Герд Рётер кече чечәккә каршы мәҗбүри
вакцинациянең халыкка йогынтысын күрсәтү өчен кече чечәккә каршы

9
00:00:38,252 --> 00:00:42,440
вакцинация мисалын һәм медицина тарихы чыганакларын куллана.

10
00:00:42,440 --> 00:00:51,560
Доктор Рейфер сүзләренә караганда, сипкел авыруы зарарсыз
иде, ләкин сипкелгә каршы вакцинация ун меңләгән үлемгә китерде.

11
00:00:51,560 --> 00:00:55,920
Вакцинация белән, әйтерсең лә, сыпь авыруының үлеме килде.

12
00:00:55,920 --> 00:01:03,403
Доктор Рейфер сүзләренә караганда, 300 еллык вакцинация
тарихы сәламәтлеккә каршы бер генә җинаятькә тиңләнергә мөмкин.

13
00:01:03,403 --> 00:01:09,820
Үзегез ишетeгез, доктор Рёйтер
вакцинацияләр, аеруча сыпь вакцинасы турында нәрсә ди.

14
00:01:09,820 --> 00:01:16,390
Лекция MWGFD симпозиумының «Вакцинаны раслау,
вакцинация буенча тәкъдимнәр, мәҗбүри вакцинация –

15
00:01:16,390 --> 00:01:22,624
мәгълүматлар җитәрлекме?» темасы кысаларында узды.

16
00:01:22,624 --> 00:01:28,116
Доктор Рональд Вайкл: Рәхим итеп, ләззәтләнегез. Хәзер безнең
хөрмәтле хезмәттәшебез доктор Герд Рейутерның

17
00:01:28,116 --> 00:01:33,300
«Прививкалар – уңыш тарихымы?» дип аталган,
һичшиксез бик күңелле булачак презентациясенә кушылыгыз.

18
00:01:33,300 --> 00:01:39,983
Доктор Герд Рёутер: Әйе, кадерле
Рене, бик зур рәхмәт, кадерле кунаклар.

19
00:01:39,983 --> 00:01:48,576
Ковид-19 вакциналары, чынлыкта вакциналар булмаган,
медицина тарихында беренче сәламәтлек җинаяте түгел иде.

20
00:01:48,576 --> 00:01:55,463
Чынлыкта, вакцинациянең 300 еллык тарихы бер зур
сәламәтлек җинаяте, ләкин вакыт чикләүләре аркасында мин

21
00:01:55,463 --> 00:01:59,949
бары тик бер генә вакцинация турында гына сөйләрмен.

22
00:01:59,949 --> 00:02:08,723
Ләкин бу вакцинация тарихының 200 елы гына, чөнки беренче 200
ел бары тик сипкел авыруына каршы вакцинациягә багышланган иде.

23
00:02:08,723 --> 00:02:15,116
Һәм бу сипкел чире вакцинациясе программасы
хәзерге Covid-19 программасы кебек үк үткәрелде.

24
00:02:15,116 --> 00:02:24,300
Бу мәҗбүр итү, җәзалар һәм зур күләмдәге акча турында
иде, кайбер очракларда хәтта бүгенгедән дә күбрәк акча.

25
00:02:24,300 --> 00:02:30,380
Һәм бу дәлилләре булмаган эш башкару турында иде.

26
00:02:30,380 --> 00:02:33,463
Һәм зыян яшерелде.

27
00:02:33,463 --> 00:02:37,984
Кайберәүләр әйтер: чечевица белән
Ковидны чынлап та чагыштырырга мөмкинме?

28
00:02:37,984 --> 00:02:39,400
Ковид, ул бары тик грипп иде.

29
00:02:39,400 --> 00:02:42,956
Ләкин сипкел чире чыннан да бик куркыныч авыру иде.

30
00:02:42,956 --> 00:02:48,370
Мин сиңа бу бер генә сурәтне үзем белән
алып килдем, аны син кабат-кабат күрерсең.

31
00:02:48,370 --> 00:02:54,410
Кызык, интернетта да, китапларда да сипкел
авыруының һәрвакыт бер үк рәсемнәрен генә күрәсең.

32
00:02:54,410 --> 00:02:58,923
Фотография һәм кино чорында сыпь авыруы
белән авыручылар шулкадәр күп булмады ки,

33
00:02:58,923 --> 00:03:01,820
яңадан-яңа авыручыларны китерүне дәвам итә алмадың.

34
00:03:01,820 --> 00:03:09,703
Ләкин инде XIX гасырда ук бер карикатурист чечәкнең
чынлыкта шулкадәр куркыныч авыру түгеллеген һәм ул һич тә

35
00:03:09,703 --> 00:03:14,076
Ковидтан да начарак түгеллеген күрсәтергә батырчылык итте.

36
00:03:14,076 --> 00:03:15,876
Просто алар бик яман күренәләр.

37
00:03:15,876 --> 00:03:24,067
Шулай итеп, ул монда, әйтерсең лә, маркетинг
хәйләсе буларак, монда сыерлар һәм осликлар өстендә

38
00:03:24,067 --> 00:03:28,760
йөрүче табиблар өчен, һәм, әйтерсең лә, стимул буларак

39
00:03:28,760 --> 00:03:35,820
Вакцинация кешеләрне куркыту өчен сыпь
белән капланган нимфаны үзендә йөртә.

40
00:03:35,820 --> 00:03:38,776
Һәм уң якта балаларның нәрсә белән шөгыльләнүен күрә аласыз.

41
00:03:38,776 --> 00:03:40,400
Балалар качалар.

42
00:03:40,400 --> 00:03:47,696
Ләкин сезгә бу курку сценарие кирәк, мәсәлән,
Ковид белән һәр урам почмагында яткан җәсәтләр кебек.

43
00:03:47,696 --> 00:03:52,816
Шулай итеп, монда алар бу таплы нимфаны күрсәттеләр.

44
00:03:52,816 --> 00:03:57,103
Һәм курку һәрвакыт бизнеста төп өлеш булып килгән.

45
00:03:57,103 --> 00:04:01,170
Ләкин бу оспет авыруы өчен дә нигезле түгел иде.

46
00:04:01,170 --> 00:04:07,380
Нигә? Корь ким дигәндә мең ел,
мөгаен меңләгән ел буена булганы билгеле.

47
00:04:07,380 --> 00:04:15,070
Көнбатышта да очраган, ләкин зыянсыз
балачак авыруы буларак хәтта телгә дә алынмаган.

48
00:04:15,070 --> 00:04:18,203
Һәм менә мин Англиядән кайбер статистика китердем.

49
00:04:18,203 --> 00:04:22,496
Һәм сез күргәнегезчә, ул якынча 1630 тирәсендә башлана.

50
00:04:22,496 --> 00:04:29,150
Бу, мөгаен, олы кешенең сыпсы барлыкка
килүенең беренче документлаштырылган очрагы.

51
00:04:29,150 --> 00:04:36,076
Шул вакытка кадәр олылар арасында кечкенә чир
белән авыруның шикле генә очраклары гына булган.

52
00:04:36,076 --> 00:04:41,176
Бу бары тик XVII гасырның икенче яртысында гына башланды.

53
00:04:41,176 --> 00:04:49,576
Һәм иң мөһиме, 18 нче гасырда, вакцинация
инде булганда, сипкел авыруы бәласе булган.

54
00:04:49,576 --> 00:04:55,823
Чөнки моның алдыннан, әгәр яңадан карасаң, Лондонда
һәр ел саен сипкел авыруыннан йөздән дә аз кеше үлә иде.

55
00:04:55,823 --> 00:04:59,650
Күпләр бик начар социаль шартларда яшәгән.

56
00:04:59,650 --> 00:05:06,100
Һәм кече чечәк авыруыннан йөзләгән мең үлем
очрагы бары тик XVIII гасырда гына булды.

57
00:05:06,100 --> 00:05:08,230
Һәм Ковид турында гына уйлыйк.

58
00:05:08,230 --> 00:05:15,430
2020 елда кешеләр үлмәде, тик вакцинация башланганнан соң гына.

59
00:05:15,430 --> 00:05:18,430
Һәм менә, бәлки, беренче ишарә.

60
00:05:18,430 --> 00:05:22,520
Бу башка социаль үсешләр белән бәйләнеше булырга мөмкинме?

61
00:05:22,520 --> 00:05:34,336
Әйе, сипкел авыруы Европа өчен фаҗигага әйләнеп кенә калды
Контрреформация Өч йөз еллык сугыштан соң нык урын алгач.

62
00:05:34,336 --> 00:05:40,873
Күп китапларда әле дә, һәм моны кабат-кабат җентекләп
күчереп язалар, чечевица авыруы белән авыручыларның гной белән

63
00:05:40,873 --> 00:05:44,563
вакцинация ясау борынгы халык медицинасы гадәте дип күрсәтелә.

64
00:05:44,563 --> 00:05:52,250
Кытайлар, Һиндстанлылар һәм Африкалылар моны инде
эшләгән, шуңа күрә вакцинация дөньяда иң табигый нәрсә.

65
00:05:52,250 --> 00:05:55,563
Әгәр дә фактларга карасаң, бу бөтенләй дөрес түгел.

66
00:05:55,563 --> 00:06:04,383
1700 елга кадәр беркем дә башка кеше тиресенә гной
кисәкләре кадаганын күрсәтә торган документлар юк.

67
00:06:04,383 --> 00:06:12,500
Прививкалар беренче тапкыр якынча 1700 елда Константинополдә
ике грек фаразчысы тарафыннан документлаштырылган.

68
00:06:12,500 --> 00:06:16,900
Бераздан соң шунда да сипкел чире эпидемияләре чыкты.

69
00:06:16,900 --> 00:06:21,980
Һәм 1713 елда мондый инokulяцияләр
турында беренче хисапны грек табибы ясады.

70
00:06:21,980 --> 00:06:26,080
Ләкин бу иске халык медицинасы традициясе түгел.

71
00:06:26,080 --> 00:06:34,848
Һәм бу хатын-кыз, леди Вортли Монтагю, файдалы сыпька
каршы вакцинацияне беренче зур кертүче булган дигән

72
00:06:34,848 --> 00:06:39,880
сүзләр дә сыпька тарихындагы иске хатыннар әкияте генә.

73
00:06:39,880 --> 00:06:47,276
Ул моны Константинополдә күрде һәм 1721 елдан башлап
Көнбатыш Европада вакцинация лоббисты булып эшләде.

74
00:06:47,276 --> 00:06:50,730
Һәм ул нигездә югары катлам арасында киң таралган.

75
00:06:50,730 --> 00:06:56,930
Ләкин хәтта шул вакытта да сәламәт
кешеләр бу прививкалар нәтиҗәсендә үлделәр.

76
00:06:56,930 --> 00:07:00,530
Һәм бигрәк тә алдынгы социаль даирәләрдә.

77
00:07:00,530 --> 00:07:07,116
Вакцинация яклылары арасында да үлем
дәрәҗәсе ким дигәндә 2% булуы таныла.

78
00:07:07,116 --> 00:07:09,952
Чынлап та ул ничә метр биек булганын беркем дә белми.

79
00:07:09,952 --> 00:07:17,300
Ләкин сез чынлыкта Вортли-Монтагю ханымны хикәядән чыгарып
ташларга була, чөнки ул чыннан да бернинди роль дә уйнамады.

80
00:07:17,300 --> 00:07:26,696
Ул вакцинация өчен лоббинг башлаганнан ун ел узгач,
Англиядә 1000 дән артмаган кеше генә прививка ясаткан иде.

81
00:07:26,696 --> 00:07:32,900
Тарихтан сез аның турында бик аз гына беләсез,
әмма иң әһәмиятле кеше — Аббе Конти исемле берәү иде.

82
00:07:32,900 --> 00:07:38,303
Бу вакцинацияләрне каты яклаган езуит.

83
00:07:38,303 --> 00:07:44,630
Һәм ни өчен вакцинацияләр киң таралды —
чөнки моңа зур күләмдә акча кагылган иде.

84
00:07:44,630 --> 00:07:46,180
Менә бер мисал.

85
00:07:46,180 --> 00:07:55,063
Бер инглиз табибы Русия императрицасы Екатерина II янына
чакырылды, аңа һәм аның балаларына прививка ясау өчен.

86
00:07:55,063 --> 00:08:05,510
Һәм бу эш өчен, әйтик, биш минут дәвам иткән өчен, ул 10 000 фунт
стерлинг алды. Бүгенге курс буенча бу якынча бер миллион евро.

87
00:08:05,510 --> 00:08:10,323
Елга 500 фунт стерлинг күләмендә
гомерлек пенсия һәм барон титулы.

88
00:08:10,323 --> 00:08:14,863
Ул һәм аның варислары гомерлеккә тәэмин ителделәр.

89
00:08:14,863 --> 00:08:20,863
Бүгенге көндә гаражларда чагыштырмача
аз гына вакцинацияләнгән «Порше»лар бар.

90
00:08:20,863 --> 00:08:27,920
1721 елда, бу билгесез сыпь гнойын күчереп утыртылу ысулы аша

91
00:08:27,920 --> 00:08:29,676
Күлгә сикерде.

92
00:08:29,676 --> 00:08:35,250
Әйтелүенчә, АКШка кече сыпь очраклары корабль аша китерелгән.

93
00:08:35,250 --> 00:08:42,320
Аннары бер дин әһеле һәм бер табиб халыкны
вакцинацияләү юлы белән саклау бик мөһим дип басым ясадылар.

94
00:08:42,320 --> 00:08:48,330
Һәм шул вакытта алар үткәргән бу бәяләү
беренче медицина статистикасы дип тә санала.

95
00:08:48,330 --> 00:08:55,424
Суык чире үлем дәрәҗәсе 15%-тан
2,5%-ка кадәр кимегән булыр иде. Уңыш.

96
00:08:55,424 --> 00:09:05,363
Ләкин кешеләр исәпкә алмыйлар: бу фанатик пуритан
Котон Мэзер үткәргән дөрес тикшеренү түгел иде.

97
00:09:05,363 --> 00:09:09,960
Төркемнәр бөтенләй чагыштырыла
алмады. Рандомлаштырылган бүлү булмады.

98
00:09:09,960 --> 00:09:15,760
Прививка ясатканнар белән ясатмаганнар
ачык рәвештә бик төрле төркемнәр иде.

99
00:09:15,760 --> 00:09:25,045
Һәм уңыш та чикләнгән булгандыр, чөнки бу вакцинация кампаниясе
вакытында г-н Коттон Мазер үз өйендә 14 көн яшеренергә мәҗбүр

100
00:09:25,045 --> 00:09:29,663
булган, чөнки хатыны курка иде, югыйсә аны линч итәрләр иде.

101
00:09:29,663 --> 00:09:34,776
Димәк, җитди сәламәтлек очраклары
һәм үлемнәр булган булырга тиеш.

102
00:09:34,776 --> 00:09:40,080
Әйткәндәй, Мистер Коттон Мазер шунда да
сихерчеләрне хөкем итү процессларын үткәрде.

103
00:09:40,080 --> 00:09:44,880
Әйе. Һәм уңыш ягыннан да Европада хәлләр яхшы түгел иде.

104
00:09:44,880 --> 00:09:50,476
Әгәр монда карасагыз, бу Копенгагеннан алынган
статистика, ул еллык сипкел авыруыннан үлем дәрәҗәсен күрсәтә.

105
00:09:50,476 --> 00:09:57,216
Һәм монда вакцинация хастаханәсе кайчан
ачылган һәм яңадан ябылганлыгы күрсәтелгән.

106
00:09:57,216 --> 00:10:01,543
Саннарда берни дә үзгәргән дип күрсәтерлек бернинди дәлил дә юк.

107
00:10:01,543 --> 00:10:03,416
Уңыш турында шулкадәр генә.

108
00:10:03,416 --> 00:10:10,316
Әгәр дә син Копенгагенда һәм башка җирләрдә
кермәгән булсаң, ул, мөгаен, Бостонда да булмагандыр.

109
00:10:10,316 --> 00:10:19,880
Медицина тарихы турында күп китапларда тагын шул әйтелми: 1729
елда, леди Уодли Монтагю бу идеяне алга сөргәннән сигез ел үткәч,

110
00:10:19,880 --> 00:10:24,596
Бөекбритания парламенты инде инokulяцияләрне тыеп куйган иде.

111
00:10:24,596 --> 00:10:30,860
Һәм 1743 елдан соң гына алар яңадан үткәрелде.

112
00:10:30,860 --> 00:10:39,135
Веннада Мария Терезиянең шәхси табибы шул
вакытта бик акыллы фикер әйтте: аристократлар һәм

113
00:10:39,135 --> 00:10:44,256
бай кешеләр гадәттә сипкел чиреннән вафат була.

114
00:10:44,256 --> 00:10:48,600
Дәвалаусыз колония дәвалаусыз яши.

115
00:10:48,600 --> 00:10:53,220
Бу шулай ук сыпь чәче чынлап та җитди авыру булмавын күрсәтә.

116
00:10:53,220 --> 00:11:00,956
Кече чечәге җитди авыруга әйләнгән —
бары тик шушы вакцинация рәвешендә генә.

117
00:11:00,956 --> 00:11:02,763
Һәм бу тарихка йогынты ясады.

118
00:11:02,763 --> 00:11:06,590
Кечкенә сыпь түгел, ә вакциния.

119
00:11:06,590 --> 00:11:09,556
Монда мин сезгә ике күренекле үлемне күрсәтәм.

120
00:11:09,556 --> 00:11:14,997
Сулда — Людовик XV; уңда — Бавария
Виттельсбахларының соңгы вәкиле.

121
00:11:14,997 --> 00:11:22,836
Аның нәселе, фараз ителгәнчә, оспеттан
үлгән Максимилиан III Иосиф белән өзелде.

122
00:11:22,836 --> 00:11:31,263
Икесе дә сипкел чиреннән үлгән дип
әйтелә, берсе 64 яшендә, икенчесе 50 яшендә.

123
00:11:31,263 --> 00:11:36,210
Һәм алар икесенең уртак ягы шунда
иде: алар бик яратылган хакимнәр иде.

124
00:11:36,210 --> 00:11:39,899
Аларның хакимияте вакытында халык мул торды.

125
00:11:39,899 --> 00:11:46,963
Без төгәл беләбез ки, Людовик XV 64 яшендә сипкел
чиренә эләгә алмаган, чөнки ул аны балачакта инде

126
00:11:46,963 --> 00:11:51,103
кичергән, ә сипкел чире гомерлек иммунитет бирә.

127
00:11:51,103 --> 00:12:01,976
Луи XV 64 яшендә үзенә карап әйтте: «Әгәр дә балачакта сыпь авыруы
кичергәнемне белмәсәм, хәзер сыпь авыруы бар дип әйтер идем».

128
00:12:01,976 --> 00:12:06,356
Ул исән калмады. Бу, мөгаен, сипкел чире вакцинасы булгандыр.

129
00:12:06,356 --> 00:12:14,860
Макс III Йозеф үз халкын вакцинацияләргә боерга
гаепләнә, әмма үзе һәрвакыт моны эшләүдән баш тарта.

130
00:12:14,860 --> 00:12:22,020
50 яшьтә тулысы белән сәламәт булып, сипкел
авыруыннан үләргә мөмкин дип шикләнергә була.

131
00:12:22,020 --> 00:12:24,030
Һәм башка бик күпләре бар.

132
00:12:24,030 --> 00:12:29,200
Венада ике Габсбург императоры да
сипкел авыруыннан вафат булдылар.

133
00:12:29,200 --> 00:12:33,523
Һәм безне уйланырга мәҗбүр итә торган берничә нәрсә бар.

134
00:12:33,523 --> 00:12:40,103
Үлгән дворяннар бик югары яшәү дәрәҗәсенә ия булган кешеләр иде.

135
00:12:40,103 --> 00:12:45,303
Ләкин чынлыкта оспа ярлылар һәм трущобада яшәүчеләр авыруы иде.

136
00:12:45,303 --> 00:12:47,036
Бу ничек була ала?

137
00:12:47,036 --> 00:12:51,069
Һәм ул һәрвакыт балачак авыруы иде.

138
00:12:51,069 --> 00:12:58,476
Нигә өлкән яшьтәге кешеләр, тулысы белән
сәламәт булганда да, сипкел чиренә эләгә ала?

139
00:12:58,476 --> 00:13:02,363
Ул вакытта башка бер табиб та
өлкәннәрдә сипкел авыруын диярлек күрмәгән иде.

140
00:13:02,363 --> 00:13:09,176
Һәм иң мөһиме, һәркем белә ки, сипкел чире бик йогышлы.

141
00:13:09,176 --> 00:13:17,643
Ләкин идарәчеләр һәм башка дворяннар үлгән җирләрдә
сипкел авыруының башка очраклары да, башка үлемнәр дә булмады.

142
00:13:17,643 --> 00:13:23,096
Алар йогышлы түгел иделәр һәм,
әлбәттә, башка кешеләрне йоктырмадылар.

143
00:13:23,096 --> 00:13:26,050
Ләкин аларның тагын бер уртак ягы бар.

144
00:13:26,050 --> 00:13:31,070
Барлык хакимнәр дә чиркәүне дошман дип санадылар.

145
00:13:31,070 --> 00:13:35,923
Алар чиркәүне салымнан азат ителгән
статусыннан мәхрүм итәргә теләделәр.

146
00:13:35,923 --> 00:13:41,890
Аның үлеменнән соң булмады.

147
00:13:41,890 --> 00:13:45,449
Һәм миндә бу вакыйгаларга тагын бер шаһит бар.

148
00:13:45,449 --> 00:13:50,950
Бу шул вакытта яшәгән монах — Абрахам А. Санта-Клара.

149
00:13:50,950 --> 00:13:53,816
Аның чын исеме Иохан Ульрих Мегерле иде.

150
00:13:53,816 --> 00:14:02,316
Һәм хәтта шул вакытта да ул әйткән: Medi Corum
әфәнделәренең өстенлеге — җавапсыз үтерү хокукы.

151
00:14:02,316 --> 00:14:12,749
Джеймс Бонд кешелек тарихында үтерү лицензиясе алган
беренче кеше түгел иде; чынлыкта, Мегерле әфәнде әйтүенчә, бу

152
00:14:12,749 --> 00:14:20,603
гамәл XIII гасырда медицина һөнәре оештырылганда кертелгән.

153
00:14:20,603 --> 00:14:28,733
Бу барысы да арттырылган дип уйлаучылар өчен, чөнки
прививка шулкадәр начар була алмый, мин вакцинация тарихы

154
00:14:28,733 --> 00:14:32,960
турында Эрве Бовин китабыннан бер цитата алып килдем.

155
00:14:32,960 --> 00:14:38,176
Ул Лёвенда эмеритус профессор.

156
00:14:38,176 --> 00:14:40,876
Һәм ул вакцинация яклы каты яклы яклаучы.

157
00:14:40,876 --> 00:14:43,640
Моннан тыш Пасте́р институты белән дә бәйле.

158
00:14:43,640 --> 00:14:52,706
Һәм ул 2011 елда чыккан китабында яза: 1721
елдан башлап Саттон ысулы кертелгәнче Европада

159
00:14:52,706 --> 00:14:57,583
гамәлдә булган вакцинация бик куркыныч булган.

160
00:14:57,583 --> 00:15:03,890
Бу, һичшиксез, түзә алырлык чиктә иде.

161
00:15:03,890 --> 00:15:14,450
Шулай итеп, ул шулай ук турыдан-туры булмаса да, бу
прививкаларның да үтерү коралы була алуын бик ачык әйтә.

162
00:15:14,450 --> 00:15:18,943
Әгәр кешеләр бу әфәндегә колак салган
булсалар, боларның берсе дә кирәк булмас иде.

163
00:15:18,943 --> 00:15:26,383
Даниэл Саттон академик дәрәҗәдәге табиб түгел,
ә оста хирург. Ул хирурглар гаиләсеннән иде.

164
00:15:26,383 --> 00:15:33,960
Ул 1750 елдан башлап вакцинацияләр
үткәрде, ләкин яңа ысул кулланды.

165
00:15:33,960 --> 00:15:36,943
Һәм, әйткәндәй, шул процесс вакытында шактый күп акча эшләде.

166
00:15:36,943 --> 00:15:43,736
Прививка гади кешеләр өчен 10 фунт, байлар өчен 25 фунт тора.

167
00:15:43,736 --> 00:15:47,570
Ул көн саен якынча 500дән 1000гә кадәр эшләде.

168
00:15:47,570 --> 00:15:52,955
Ул вакытта аерым торак йорт 500 фунт стерлинг
тора иде. Бу аңа шул рәвешле бер көн эчендә берничә

169
00:15:52,955 --> 00:15:57,936
аерым торак йорт эшләп табарга мөмкинлек бирде.

170
00:15:57,936 --> 00:16:08,810
Шулай да, ул хөрмәткә лаек булды, чөнки гомеренең
ахырында ул: «Мин бер генә дә пациентны югалтмадым», — диде.

171
00:16:08,810 --> 00:16:14,746
Беренчедән, ул тагын да агулы чаралар кулланудан тыйылды.
Вакцинация тарихында моны еш кына оныталар, шулай ук

172
00:16:14,746 --> 00:16:18,430
вакциналардагы адъювантларны да еш кына игътибарсыз калдыралар.

173
00:16:18,430 --> 00:16:25,569
Чөнки ул вакытта сине вакцинацияләгәндә
рәсми медицина сиңа адалис, антимон, ртуть

174
00:16:25,569 --> 00:16:29,950
һәм башка тәмле агулы матдәләр дә бирә иде.

175
00:16:29,950 --> 00:16:31,843
Ул боларның берсен дә эшләмәде.

176
00:16:31,843 --> 00:16:38,963
Ул аңа бары тик прививка ясады да, башка берни
дә әйтмәде, фәкать саф һава кирәк дип кенә әйтте.

177
00:16:38,963 --> 00:16:44,322
Ләкин ул бар нәрсәдән өстен бер эш башкарды. Һәм
кешеләр әфәнде Саттонга колак салган булсалар,

178
00:16:44,322 --> 00:16:47,523
Covid-ка каршы вакцинация фаҗигасе дә булмас иде.

179
00:16:47,523 --> 00:16:50,476
Ул гади тәҗрибә үткәрде.

180
00:16:50,476 --> 00:16:56,716
Ул бер тапкыр тире астына гнойны
тишекләп кертте, ләкин кан агмады.

181
00:16:56,716 --> 00:17:03,416
Бервакыт ул тирене кисеп, бу гнойны тире асты
май тукымасына инъекцияләде, аннары ни

182
00:17:03,416 --> 00:17:07,843
булачагын карау өчен гнойны мускулларга инъекцияләде.

183
00:17:07,843 --> 00:17:14,665
Һәм ул ачыклады ки, максат итеп алынган вакыйга –
тиредәге вакцинация пустулалары, ягъни

184
00:17:14,665 --> 00:17:19,696
инokulяциядән соң барлыкка килгән корьнең зарарсыз формасы.

185
00:17:19,696 --> 00:17:31,436
Бу бары тик ул тирене вакцинацияләгәндә генә
булды, тире асты май тукымасына яки мускулларга түгел.

186
00:17:31,436 --> 00:17:32,230
Нигә?

187
00:17:32,230 --> 00:17:33,900
Чынлыкта бу шактый ачык.

188
00:17:33,900 --> 00:17:37,896
Чөнки безнең иммун система тире астында эшли.

189
00:17:37,896 --> 00:17:41,130
Без тирәнрәккә салган һәрнәрсә фаҗигага әйләнә.

190
00:17:41,130 --> 00:17:47,910
Һәм кызганычка каршы, медицина бу хакта 250 ел
дәвамында, Саттон әфәнде чорыннан бирле аңлый алмады.

191
00:17:47,910 --> 00:17:54,178
Кызганычка каршы, аның «Инокулятор» исемле эше
1796 елга кадәр басылып чыкмады, ә шул вакытта

192
00:17:54,178 --> 00:17:58,356
Дженнерның вакцинациясе инде стартка баскан иде.

193
00:17:58,356 --> 00:18:06,589
Ләкин Саттон безгә өйрәткәнчә, безнең иммун системабыз,
әгәр сез аны вакцинация ярдәмендә нәрсәдер өйрәтергә

194
00:18:06,589 --> 00:18:11,650
телисез икән, тик тире һәм шымыр мембраналар аша гына эшли.

195
00:18:11,650 --> 00:18:19,516
Бу эволюция механизмы. Ләкин әгәр дә нәрсәнедер
тукымага тирәнрәк инъекцияләсәләр, бу булмый.

196
00:18:19,516 --> 00:18:29,210
Тик тире, борын, тамак, үпкәләр һәм ашкайнату юлы
гына иммун системасының хәтеренә тәэсир итә ала.

197
00:18:29,210 --> 00:18:34,656
Башка барлык очраклар – җәрәхәтләнү ихтималы булган тән җәрәхәте.

198
00:18:34,656 --> 00:18:37,820
Бу Саттонның зур уңышы булыр иде.

199
00:18:37,820 --> 00:18:39,823
Ләкин Дженнер әфәнде килеп җитте.

200
00:18:39,823 --> 00:18:48,363
Һәм Дженнер әфәнде, беренче булып түгел, ә аның алдагы башка
табиблар белән бергә, сөт савучы хатыннарның сыпь эзләре булмавына

201
00:18:48,363 --> 00:18:52,263
китергән зарарсыз сыер сыпьы турында шундый фикердә иде.

202
00:18:52,263 --> 00:18:57,157
Ләкин матур ак тиреләрен саклап калганнар,
вакцинация өчен кулланылганда кеше сипкел эриләре

203
00:18:57,157 --> 00:19:01,510
урынына яхшы алмаштыручы буларак хезмәт итә алалар.

204
00:19:01,510 --> 00:19:08,012
Ләкин сөтче кызлар чынлыкта сәламәт булып, матур тиреле
булганнар, чөнки алар яңа, пастеризацияләнмәгән сыер сөтен

205
00:19:08,012 --> 00:19:11,813
эчкәннәр. Бу сыер сипкеле белән бернинди дә бәйләнештә булмаган.

206
00:19:11,813 --> 00:19:14,980
Нигә? Чөнки алар бик сирәк иде.

207
00:19:14,980 --> 00:19:20,500
Дженнер үзе беркайчан да үз вакцинациясенең
нәтиҗәлелеген дәлилләүче дәлилләр тәкъдим

208
00:19:20,500 --> 00:19:23,590
итмәде һәм әхлакка каршы тәҗрибәләр үткәрде.

209
00:19:23,590 --> 00:19:29,641
Мәсәлән, ул бакчачысының улына сыер сипкел
авыруы вакцинасын салдырды һәм баланы чын сипкел

210
00:19:29,641 --> 00:19:34,263
авыруына дучар итте, ни булачагын карау өчен.

211
00:19:34,263 --> 00:19:41,620
Һәм ул улына да вакцина ясатырга бер дә
икеләнмәде. Сез моны да гадәттә укымыйсыз.

212
00:19:41,620 --> 00:19:46,490
Аның улы бу вакцинациядән соң акыл үсеше
бозылуы белән интегеп, 21 яшендә вафат булды.

213
00:19:46,490 --> 00:19:49,583
Бу — вакцинация герое Дженнер.

214
00:19:49,583 --> 00:19:58,323
Һәм берничә ел элек, шул вакытта г-н
Дженнер җибәргән иске пробиркалар да тикшерелде.

215
00:19:58,323 --> 00:20:01,163
Анда бөтенләй сыер сипкеле чире юк иде.

216
00:20:01,163 --> 00:20:08,270
Анда ат сипкеле авыруы бар иде, яисә бәлки
гади генә кипкән нәрсәдер, бөтен дөньяга

217
00:20:08,270 --> 00:20:13,576
җибәрелгән, һичшиксез файдасыз булган нәрсәдер.

218
00:20:13,576 --> 00:20:24,416
Һәм Дженнерны кертүдән соң Англиядә булган берничә статистика
монда сул якта күрсәтә: болар Англиядәге сыпь авыруыннан үлүләр.

219
00:20:24,416 --> 00:20:28,216
Бездә инде 1853 елдан бирле мәҗбүри вакцинация булган.

220
00:20:28,216 --> 00:20:36,130
14 000, 20 000, аннары 44 000 кешенең
үлеменә китергән сипкел чире эпидемиясе.

221
00:20:36,130 --> 00:20:44,010
Кешеләр әкренләп аңладылар, чынлыкта
вакцинация сыпь сызык авыруыннан үлемгә китергән.

222
00:20:44,010 --> 00:20:50,836
Аннары, әйтерсең лә, тәҗрибә үткәргән бер шәһәр бар
иде. Сез аны монда күрә аласыз. Бу — Лестер шәһәре.

223
00:20:50,836 --> 00:20:52,036
Мин тагын кире кайтам.

224
00:20:52,036 --> 00:21:02,600
Лестер шәһәре шәһәр шурасы аша мәҗбүри вакцинация шәһәр чикләрендә
хәзердән башлап гамәлдә булмаячак дип гади генә белдерде.

225
00:21:07,630 --> 00:21:10,930
Мәҗбүри вакцинация хәзер инде гамәлдә түгел.

226
00:21:10,930 --> 00:21:18,763
Шулай итеп, мәҗбүри вакцинация үткәрелгән башка
шәһәрләр белән чагыштырганда, Лестер шәһәрендә сыпь

227
00:21:18,763 --> 00:21:23,070
ауруы очраклары да, үлемнәр саны да иң аз булды.

228
00:21:23,070 --> 00:21:27,883
Бу шулай ук XIX гасыр ахырында һәм XX гасыр башында
вакыйгаларның алга таба барышында да ачык күренде.

229
00:21:27,883 --> 00:21:37,270
Биредә сез оспадан үлү очраклары санын һәм оспага каршы
вакцинация нәтиҗәсендә булган үлем очраклары санын күрә аласыз.

230
00:21:37,270 --> 00:21:41,296
Кыек сызыклар нигездә бер үк биеклектәге кыйммәтләрне күрсәтә.

231
00:21:41,296 --> 00:21:50,256
Бу шулай дигән сүз: хәтта вакцинация яклы каты яклы
яклаучылар да аның үлемне киметүен дәлилли алмый.

232
00:21:50,256 --> 00:21:54,510
Ләкин бу бары тик үлемнәр генә түгел
иде; шулай ук җитди инвалидлыклар да булды.

233
00:21:54,510 --> 00:21:58,256
Оспа вакцинасына үзгәрешләр
кертелгәч менингит очраклары теркәлде.

234
00:21:58,256 --> 00:22:06,410
Һәм 1924 елда Прагада бер патологоанатом аутопсия
вакытында беренче тапкыр ачык бәйләнешне ачыклады.

235
00:22:06,410 --> 00:22:13,122
Сез күрергә була, моңа күпме вакыт кирәк икәнен.
Шулай итеп, 125 ел. Вакцинация кертелгәннән соң 25 ел.

236
00:22:13,122 --> 00:22:17,676
Беренче тапкыр бөтен нәрсәнең менингит китерүе ачыкланды.

237
00:22:17,676 --> 00:22:19,810
Ләкин, әлбәттә, бу элек тә булган.

238
00:22:19,810 --> 00:22:31,236
Һәм 1953 елда Карлсруэда вакцина зыянын тану өчен тагын
бер кеше гомере, ягъни бер буын – 30 ел – кирәк булды.

239
00:22:31,236 --> 00:22:35,744
Шул вакытка кадәр, вакцинацияләр 250 ел
дәвамында үткәрелгән булса да, рәсми рәвештә

240
00:22:35,744 --> 00:22:38,895
вакцинадан зыян турында бернинди хәбәр булмады.

241
00:22:38,895 --> 00:22:47,149
Германия Федератив Республикасында, чүпчәк авыруының яңа
очраклары булмаса да, 1949–1979 елларда чүпчәкнең 7 очрагы

242
00:22:47,149 --> 00:22:53,895
расланган, RKI һәм Пол Эрлих институты
тарафыннан вакцинага бәйле 360 үлем очрагы танылган һәм

243
00:22:53,895 --> 00:22:57,520
кимендә 984 очракта даими зарарлану теркәлгән.

244
00:22:57,520 --> 00:23:03,618
Шуңа күрә 1979 елда сыпь авыруы юкка чыгарылган дип
игълан ителергә тиеш булды, чөнки бары тик шул вакытта гына

245
00:23:03,618 --> 00:23:07,503
сыпька каршы вакцинацияне этаплап бетерү мөмкин булды.

246
00:23:07,503 --> 00:23:10,300
Югыйсә, сипкелләргә каршы
вакцинацияне дәвам итәргә туры килер иде.

247
00:23:10,300 --> 00:23:12,560
Ләкин бу мөмкин түгел иде.

248
00:23:12,560 --> 00:23:20,207
Һәм мин Америка табибы, вакцинация яклы һәм АКШ
армиясенең профилактик медицина буенча медицина

249
00:23:20,207 --> 00:23:25,116
директоры булган кешенең сүзләре белән тәмамларга телим.

250
00:23:25,116 --> 00:23:34,166
1940 елда, вакцинация тарихында якынча 250
ел узгач, ул әйтте: актив һәм пассив

251
00:23:34,166 --> 00:23:41,063
иммунизация мәсьәләсе әле дә тәҗрибә этабында кала.

252
00:23:41,063 --> 00:23:46,190
Һәм без хәзер тагын бер кат күрдек, бөтен
бу эшнең әле дә ничек тәҗрибәви булуын.

253
00:23:46,190 --> 00:23:56,288
Әгәр бу вакыт узгач та шулай булса, ни өчен
вакцинация әле дә мәсьәлә булып кала дип кенә сорарга мөмкин.