שול־טעקסטן דערציילן אונדז ווי מען האָט צום ערשטן מאָל באַזיגט די פּאָקס, און דערנאָך איין קרענק נאָך דער
צווייטער, דאַנק זיכערע און עפעקטיווע וואַקסינאַציעס.
אָבער איז דאָס טאַקע אמת?
די פֿראַגע ווערט אונטערזוכט דורך דעם אוניווערסיטעט־לעקטאָר ד״ר גרד רױטער, ראַדיאָלאָג און מעדיצינישער היסטאָריקער.
ד״ר רױטער איז שוין לאַנג באַקאַנט פֿאַר זײַן קריטיק אויף פֿאַרמאַצעווטיש-דאָמינירטע מעדיצין און האָט דאָס אויך אויסגעדריקט
אין זײַן שפּיגל-בעסטסעלער "דער באַטרוגענער פּאַציענט".
אין זײַן לעקציע נוצט ד״ר גערד רױטער דעם בײַשפּיל פֿון דער פּאָקס־וואַקסינאַציע און מעדיצינישע היסטאָרישע
מקורות, צו ווײַזן די קאָנסעקווענצן וואָס די פֿאַרפּליכטע פּאָקס־וואַקסינאַציע האָט געהאַט אויף דער באַפעלקערונג.
לויט ד״ר רױטער איז פּאָקס געווען אַ אומשעדלעכע קרענק, אָבער די וואַקסינאַציע קעגן פּאָקס האָט געפֿירט צו צען טויזנטער טויטן.
מיט דער וואַקסינאַציע איז, אַזוי צו זאָגן, געקומען דער טויט פֿון פּוקס.
לויט ד״ר רױטער, קען מען גלייכן 300 יאָר פֿון וואַקסינאַציע־געשיכטע מיט אַ איין פאַרברעכן קעגן געזונט.
הערט פֿאַר זיך וואָס ד״ר רויטערוויל האָט צו זאָגן וועגן וואַקסינאַציעס און, בפרט, די וואַקסינאַציע קעגן פּאָקס.
דער לעקציע איז געגעבן געוואָרן אלס טייל פֿון דעם MWGFD סימפּאָזיום אויף דער טעמע
"וואַקצין־אַפּראָוואַל, וואַקסינאַציע־רעקאָמענדאַציעס, פֿאַרפּליכטעטע וואַקסינאַציע – צי זענען די דאַטן גענוג?"
ד״ר ראָנאַלד וויקל: ביטע הנאה האָבן. קומט איצט מיט מיר צו אַ זיכער זייער פֿאַרוויילנדיקער פּרעזענטאַציע
פֿון אונדזער געערטער קאָלעגע, ד״ר גרד רױטער, מיטן טיטל "וואַקסינאַציעס – אַ הצלחה־געשיכטע?"
ד״ר גרד רױטער: יאָ, טײַערער רענע, אַ גרויסן דאַנק, טײַערע געסט.
די קאָוויד-19 וואַקסינאַציעס, וואָס זענען נישט געווען קיין וואַקסינאַציעס, זענען נישט געווען
דער ערשטער געזונטהייט-פֿאַרברעכן אין מעדיצין.
טאַקע, די 300 יאָר געשיכטע פֿון וואַקסינאַציעס זענען אַ גרויסער געזונטהייט־קרימינעל, אָבער צוליב
צײַט־באַגרענעצונגען וועל איך נאָר רעדן וועגן איין וואַקסינאַציע.
אָבער דאָס זענען 200 יאָר פֿון וואַקסינאַציע־געשיכטע, ווײַל די ערשטע 200 יאָר זענען געווען
געווידמעט בלויז צו וואַקסינאַציע קעגן פּאָקס.
און די דאָזיקע פּאָקס-וואַקסינאַציע-פּראָגראַם איז דורכגעפֿירט געוואָרן אויף פּונקט דעם
זעלבן אופֿן ווי די הײַנטיקע קאָוויד-19 פּראָגראַם.
עס האָט זיך געהאַנדלט וועגן צווינג, וועגן שטראפֿן, וועגן אַ גרויסער סומע געלט, אין עטלעכע פאַלן אפילו מער געלט ווי הײַנט.
און עס איז געווען וועגן צו טאָן עפּעס וואָס האָט נישט געהאַט קיין בײַװײַזן.
און דער שאָדן איז באַדעקט געוואָרן.
עטלעכע קענען זאָגן, צי קען מען פּאָקס און קאָוויד טאַקע פֿאַרגלײַכן?
קאָוויד, עס איז געווען נאָר אַ גריפּע.
אָבער פּוקען איז געווען אַ טאַקע שרעקלעכע קרענק.
איך האָב מיטגעבראַכט דעם איין בילד פֿאַר אײַך, וואָס איר וועט ווידער און ווידער זען.
אינטערעסאַנט, מען זעט שטענדיק די זעלבע בילדער פֿון פּאָקס אויף דער אינטערנעץ און אין ביכער.
אין דער תּקופֿה פֿון פֿאָטאָגראַפֿיע און פֿילם זענען נישט געווען אַזוי פֿיל פּאַציענטן מיט
פּאָקס, אַז מען האָט געקענט כּסדר אַרײַנברענגען נײַע.
אָבער שוין אינעם 19טן יאָרהונדערט, האָט אַ קאַריקאַטוריסט געוואַגט צו ווײַזן, אַז אָזשעניצע איז למעשׂה נישט
געווען אַזאַ שרעקלעכע מחלה, און נישט דווקא ערגער פֿון קאָוויד.
עס איז נאָר אַז זיי קוקן שרעקלעך אויס.
אַזוי האָט ער זיך דאָ גענומען די פרײַהייט, ווי אַ מאַרקעטינג־גימיק, אַזוי צו זאָגן, פֿאַר די
דאָקטוירים וואָס רײַדן דאָ אויף אָקסן און עסעלן, און ווי אַ אינסענטיוו, אַזוי צו זאָגן, צו
די וואַקסינאַציעס טראָגן מיט זיך אַ נימף באַדעקט מיט פּאָקס, געמיינט צו שרעקן מענטשן.
און איר קענט זען וואָס די קינדער טאָן אויף דער רעכטער זײַט.
די קינדער אַנטלויפֿן.
אָבער איר דאַרפֿט דאָס שרעק־סצענאַר, ווי די מתים וואָס וואָלטן געלעגן אויף יעדן גאַסן־ווינקל מיט קאָוויד.
אַזוי האָבן זיי דאָ געוויזן די פּאָקמאַרקירטע נימפֿע.
און מורא איז שטענדיק געווען אַ צענטראלער טייל פֿון דעם געשעפֿט.
אָבער דאָס איז אויך נישט געווען גערעכטפֿאַרטיקט פֿאַר פּוקס.
פארוואס? קליינשטאָק איז באַוווּסט געווען צו עקזיסטירן פֿאַר לפּחות אַ טויזנט יאָר, מסתּמא פֿאַר פילע טויזנטער יאָר.
זענען אויך געווען אין מערבֿ, אָבער ווי אַ אומשעדלעכע קינדער־קרענק וואָס מען האָט אַפֿילו נישט דיסקוטירט.
און דאָ האָב איך געבראַכט עטלעכע סטאַטיסטיק פֿון ענגלאַנד.
און ווי איר קענט זען, עס הייבט זיך אָן בערך בײַ 1630.
דאָס איז דער ערשטער דאָקומענטירטער פאַל פֿון אַ דערוואַקסענעם וואָס מסתּמא האָט געהאַט פּאָקס.
ביז דעמאָלט זענען נאָר צווייפֿלדיקע קעריאָזאַטעטן אַז אַ דערוואַקסענער וואָלט געהאַט פּוקס.
דאָס האָט זיך נאָר אָנגעהויבן אין דער צווייטער העלפֿט פֿונעם זיבעצנטן יאָרהונדערט.
און העכער אַלץ, די פּסטע־קאַטאַסטראָפֿע איז געשען אין דעם 18טן יאָרהונדערט, ווען וואַקסינאַציעס האָבן שוין עקזיסטירט.
ווייל איידער דעם, אויב מען קוקט ווידער, זענען געווען ווייניקער ווי הונדערט טויטן פֿון פּאָקס אין לאָנדאָן יעדן יאָר.
אַ סך האָבן געלעבט אין זייער אַרעמע געזעלשאַפֿטלעכע באַדינגונגען.
און עס איז נישט געווען ביזן 18טן יאָרהונדערט, אַז עס זענען געווען הונדערטער טויזנטער טויטפֿאַלן פֿון פּאָקס.
און לאָמיר פשוט טראַכטן וועגן קאָוויד.
מענטשן זענען נישט געשטאָרבן אין 2020, נאָר נאָך דעם ווי די וואַקסינאַציעס האָבן זיך אָנגעהויבן.
און דאָ, אפֿשר, איז אַ ערשטע רמז.
צי קען דאָס האָבן עפּעס צו טאָן מיט אַנדערע געזעלשאַפֿטלעכע אַנטוויקלונגען?
יאָ, פּוקען איז נאָר געוואָרן אַ קאַטאַסטראָפֿע פֿאַר אייראָפּע, ווען די קעגנרעפֿאָרמאַציע
האָט זיך אָנגענומען נאָך דעם דרײַסיק־יאָריקן קריג.
פֿילע ביכער זאָגן נאָך אַלץ, און דאָס ווערט ווידער און ווידער פֿליסיק איבערגעשריבן, אַז אינאָקולאַציעס
מיט פּוס פֿון פּאַסטע־קרענק־פּאַציענטן זײַנען אַ אַלטע פֿאָלקס־מעדיצין־טראַדיציע.
די כינעזער, די אינדיאַנער און די אַפֿריקאַנער האָבן דאָס שוין געטאָן, דערפֿאַר איז
וואַקסינאַציע די מערסט נאַטירלעכע זאַך אין דער וועלט.
אויב מען קוקט אויף די פאקטן, איז דאס בכלל נישט אמת.
עס זענען נישט קיין דאָקומענטן פֿון פֿריִער 1700 וואָס ווײַזן אַז עמעצער האָט אַמאָל אַרײַנגעשניטן פּוס אין אַן אַנדערן מענטש.
אינאָקולאַציעס זענען צום ערשטן מאָל דאָקומענטירט געוואָרן אַרום 1700 דורך צוויי גריכישע גורל־זאָגערס אין קאָנסטאַנטינאָפּל.
באַלד דערנאָך האָבן זיך דאָרט אויך אויסגעבראָכן אויסבראָכן פֿון פּאָקס.
און אין יאָר 1713 איז דער ערשטער באַריכט פֿון אַ גריכישן דאָקטער וועגן אַזעלכע אינאָקולאַציעס.
אָבער נישט אַ אַלטע פֿאָלקס־מעדיצין־טראַדיציע.
און עס איז אויך אַ אַלטע פֿרויען־מעשׂה אין דער געשיכטע פֿון פּאָקס צו זאָגן אַז די דאָזיקע פֿרוי, ליידי
וואָרטלי מאָנטאַגו, איז געווען די גרויסע איינפֿירערין פֿון דער נוצלעכער פּאָקס־וואַקסינאַציע.
זי האָט דאָס געזען אין קאָנסטאַנטינאָפּל און דערנאָך האָט זי געדינט ווי אַ וואַקסינאַציע־לאָביסטין
אין מערב־אייראָפּע פֿון 1721 און ווײַטער.
און עס איז בעיקר פֿאַרשפּרייט בײַ דער העכערער קלאַס.
אָבער אפילו דעמאָלט זענען געזונטע מענטשן געשטאָרבן צוליב די אינאָקולאַציעס.
און בפרט אין די פֿירנדיקע געזעלשאַפֿטלעכע קרײַזן.
אפילו צווישן די וואַקסין־אונטערשטיצערס ווערט אַ טויט־ראַטע פֿון לפּחות 2% אָנערקענט.
קיינער ווייסט נישט ווי הויך עס טאַקע איז געווען.
אָבער איר קענט טאַקע אַרויסנעמען פֿרוי וואָרטלי מאָנטאַגו פֿון דער געשיכטע, זי האָט טאַקע נישט געשפּילט קיין ראָלע.
צען יאָר נאָך זי האָט אָנגעהויבן לאָבייִרן פֿאַר וואַקסינאַציע, זענען אין ענגלאַנד נישט
מער ווי טויזנט מענטשן געוואַקסינירט געוואָרן.
וויכטיקער איז געווען אַ געוויסער אַבּע קאָנטי, וועגן וועלכן מען לערנט זייער ווייניק אין געשיכטע.
אַ יעזויט וואָס האָט שטאַרק געשטיצט די וואַקסינאַציעס.
און דער גרונט פֿאַר וואָס די אינאָקולאַציעס האָבן טראָץ אַלץ געוווּנען מאָמענטום, איז
געווען אַז עס איז געווען אַ סך געלט דערבײַ.
דאָ איז אַ בײַשפּיל.
אַ ענגלישער דאָקטער איז גערופֿן געוואָרן צו דער רוסישער צאַרינאַ קאַטערינאַ די גרויסע, כּדי זי און אירע קינדער צו אינאָקולירן.
און פֿאַר דער אַקטיוויטעט, וואָס האָט געדויערט, לאָמיר זאָגן, פינף מינוט, האָט ער באַקומען אַ באַצאָלונג פֿון £10,000.
אין הײַנטיקער וואַלוטע איז דאָס בערך איין מיליאָן עוראָ.
אַ לעבנסלאַנגע פּענסיע פֿון 500 פֿונט פּער יאָר און דעם טיטל פֿון באַראָן.
ער און זײַנע יורשים זענען געווען פֿאַר זייער גאַנץ לעבן פֿאַרזאָרגט.
הײַנט זענען אין די גאַראַזשן יחס־ווייז ווייניק וואַקסינירטע פּאָרשן.
אין 1721, די דאָזיקע אומבאַקאַנטע אינאָקולאַציעס פֿון פּוסט פֿון פּוקס דורך דעם
געשפּריצט אין דעם טייכל
לויט די באַריכטן זענען פֿאַלן פֿון פּאָקס אַרײַנגעבראַכט געוואָרן אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן דורך אַ שיף.
און אַ גײַסטליכער און אַ דאָקטער האָבן דאַן באַשטימט, אַז עס איז נייטיק צו באַשיצן די באַפעלקערונג מיט אינאָקולאַציעס.
און די אָפּשאַצונג, וואָס זיי האָבן דעמאָלט דורכגעפֿירט, ווערט אויך באַטראַכט ווי די ערשטע מעדיצינישע סטאַטיסטיק.
די שטאַרבנס־ראַטע פֿון פּאָקס וואָלט געווען פֿאַרקלענערט פֿון 15% צו 2.5%. אַ הצלחה.
אָבער וואָס מענטשן פאַרזען צו באַטראַכטן איז אַז דאָס איז נישט געווען אַ פּאַסיק שטודיע דורכגעפֿירט
דורך מר קאָטאָן מאַטער, אַ פאַנאַטישער פּוריטאַנער.
די גרופּעס זענען בכלל נישט פֿאַרגלייכבאַר. עס איז נישט געווען קיין ראַנדאָמיזירטע פֿאַרטיילונג.
די וואָס זענען געוועקסלירט געוואָרן און די וואָס זענען נישט געוועקסלירט געוואָרן,
זענען קלאָר געווען זייער פֿאַרשידענע גרופּעס.
און דער הצלחה איז אויך געווען באַגרענעצט, ווײַל מר קאָטאָן מאַטער האָט געמוזט זיך פֿאַרבאָרגן אין זײַן אייגענעם הויז פֿאַר
14 טעג בעת דער וואַקסינאַציע־קאַמפּאַניע, ווײַל זײַן פֿרוי האָט מורא געהאַט אַז ער וואָלט אַנדערש געוואָרן לינטשט.
אַזוי מוזן געווען ערנסטע געזונטהייט־פאַלן און טויטן.
מר קאָטאָן מאַטער האָט דאָרט אויך דורכגעפֿירט מכשפֿה־פּראָצעסן, אגבֿ.
יאָ. און אין אייראָפּע האָבן זאכן אויך נישט אויסגעזען גוט אין טערמינען פֿון הצלחה.
אויב איר קוקט דאָ, זענען דאָ סטאַטיסטיקן פֿון קאָפּנהאַגען וואָס ווײַזן די יערלעכע טויט־ראַטע פֿון פּאָקס.
און דאָ איז אָנגעצייכנט וווּ דער אינאָקולאַציע־שפּיטאָל איז געעפֿנט געוואָרן און ווידער געשלאָסן געוואָרן.
איר קענט נישט זען פֿון די ציפֿערן אַז עפּעס האָט זיך געביטן.
אַזוי פֿיל וועגן הצלחה.
און אויב דו האָסט זיך נישט אָנגעמעלדעט אין קאָפּנהאַגען און אַנדערש, איז עס מסתּמא אויך נישט געשען אין באָסטאָן.
און וואָס אויך ניט דערמאָנט אין פילע ביכער וועגן מעדיצינישער געשיכטע איז אַז אין 1729, אַכט יאָר נאָך ליידי וואַדלי
מאָנטאַגו האָט פּראָמאָטירט דעם גאַנצן געדאַנק, האָט דער בריטישער פּאַרלאַמענט שוין פֿאַרבאָטן אינאָקולאַציעס.
און עס איז נישט געווען ביז נאָך 1743 אַז קיין זענען ווידער דורכגעפֿירט געוואָרן.
און דער פּערזענלעכער דאָקטער פֿון מאַריאַ טערעזיע אין װיענע האָט דעמאָלט געזאָגט אַ זייער קלוגע זאַך, אַז
אַריסטאָקראַטן און רײַכע מענטשן געוויינטלעך שטאַרבן פֿון פּאָקס.
די אומבאַהאַנדלטע קאָלאָניע איבערלעבט אָן באַהאַנדלונג.
דאָס ווייזט אויך אַז פּאָקס איז נישט טאַקע געווען אַ ערנסטע קרענק.
עס איז געווען נאָר אין דער פֿאָרעם פֿון דער אינאָקולאַציע אַז די פּאָקס איז געוואָרן אַ ערנסטע קרענק.
און דאָס האָט די געשיכטע באַאײַנפֿלוסט.
נישט קיין פּוקען, נאָר וואַקסיניע.
דאָ וועל איך אײַך ווײַזן צוויי באַרימטע טויטן.
אויף לינקס, לואי פופצן; אויף רעכטס, דער לעצטער באַוואַרישער וויטעלסבאַך.
זיין שורה איז אויסגעלאָשן געוואָרן דורך זײַן געמיינטן טויט פֿון פּאָקס, מאַקסימיליאַן דריטער יוסף.
זאָגט מען אַז ביידע זענען געשטאָרבן פֿון פּאָקס, איינער אין עלטער פֿון 64 יאָר, דער צווייטער אין עלטער פֿון 50 יאָר.
און וואָס זיי ביידע האָבן געהאַט אין געמיינזאַם, איז אַז זיי זענען געווען זייער באַליבטע הערשער.
די מענטשן האָבן געבליט אונטער זייער רעגירונג.
מיר ווייסן זיכער אַז לואי דער פופצנטער האָט נישט געקענט זיך אָנשטעקן מיט פּוקען אין עלטער פֿון 64 יאָר, ווײַל ער האָט
זיי שוין געהאַט ווי אַ קינד, און פּוקען געבט לעבנסלאַנג אימון.
לואי פופצן האָט זיך געקוקט אין שפּיגל בײַם עלטער פֿון 64 יאָר און געזאָגט: אויב איך וואָלט נישט געוואוסט אַז איך האָב שוין געהאַט
פּאָקס ווי אַ קינד, וואָלט איך געזאָגט אַז איך האָב פּאָקס.
ער האָט נישט איבערגעלעבט. עס מוז געווען די וואַקסינאַציע קעגן פּאָקס.
מאַקס דריט יוסף ווערט באַשולדיקט אַז ער האָט באַפֿעלן געגעבן זײַנע מענטשן זיך אינאָקולירן, אָבער ער
האָט שטענדיק זיך אָפּגעזאָגט דאָס אַליין צו טאָן.
מע קען צווייפֿלען אַז עס איז מעגלעך צו שטאַרבן פֿון פּאָקס אין דער עלטער פֿון 50 יאָר ווען מען איז אין גאַנץ געזונט.
און עס זענען נאָך פֿיל אַנדערע.
צוויי האַבזבורגער קייסער אין וויענע זענען אויך געשטאָרבן פֿון פּאָקס.
און עס זענען אַ פּאָר זאַכן וואָס זאָלן אונדז מאַכן זיך אָפּשטעלן און טראַכטן.
די אַדעלן וואָס זענען געשטאָרבן, זענען געווען מענטשן וואָס האָבן הנאה געהאַט פֿון אַ זייער הויכן לעבנס־סטאַנדאַרט.
אָבער פּוקען איז טאַקע געווען אַ קרענק פֿון די שלאַמערײַ, פֿון די אָרעמע.
ווי קען דאָס זײַן?
און עס איז שטענדיק געווען אַ קינדערקרענק.
פֿאַר וואָס קענען עלטערע מענטשן באַקומען פּוקען ווען זיי זענען אין גאַנץ געזונט?
כמעט קיין אַנדערער דאָקטער האָט אין יענער צײַט נישט געזען קיין פּוקס בײַ דערוואַקסענע.
און נאָך וויכטיקער, ווייסט יעדער אַז פּאָקס איז זייער אָנשטעקיק.
אָבער וווּ די הערשער און אַנדערע אַדעלן זענען געשטאָרבן, זענען ניט געווען מער פאַלן פֿון קראַנקייט און ניט מער טויטן פֿון פּאָקס.
זיי זענען נישט געווען אָנשטעקיק און קלאָר האָבן זיי נישט אָנגעשטעקט אַנדערע מענטשן.
אָבער עס איז נאָך אַ זאַך וואָס זיי האָבן געמיינזאַם.
אַלע הערשער האָבן געהאַט די קירכה ווי זייער שׂונא.
זיי האָבן געוואָלט אָפּנעמען דער קירכה איר שטייער־פֿרײַער סטאַטוס.
וואָס איז נישט געשען נאָך איר טויט.
און איך האָב נאָך אַן עדות צו די געשעענישן.
דאָס איז אַ מאָנאַך, אַבֿרהם א. סאַנטאַ קלאַראַ, וואָס האָט אין יענער צײַט געלעבט.
זיין אמתער נאָמען איז געווען יאָהאַן אולריך מעגערלע.
און אפילו דעמאָלט האָט ער געזאָגט אַז די פּריווילעגיע פֿון די מעדי־קאָרום־הערן איז געווען דער רעכט צו טויטן אָן שטראף.
אַזוי איז דזשיימס באָנד נישט געווען דער ערשטער מענטש אין דער מענטשלעכער געשיכטע וואָס האָט באַקומען אַ ליצענץ צו טויטן; ווי
מר מעגערלע זאָגט, האָט דאָס טאַקע אָנגעהויבן מיט דער גרינדונג פֿון דער מעדיצינישער פּראָפֿעסיע אין דעם 13טן יאָרהונדערט.
פֿאַר די וואָס גלייבן אַז דאָס איז אַלעס איבערגעטריבן, ווײַל אַ אינאָקולאַציע קען נישט זײַן אַזוי שלעכט, האָב
איך מיטגעבראַכט אַ ציטאַט פֿון הערװע באָווין'ס בוך וועגן דער געשיכטע פֿון וואַקסינאַציע.
ער איז אַ עמעריטוס־פּראָפֿעסאָר אין לױווען.
און ער איז אַ פֿײַערדיקער פֿאַרטיידיקער פֿון וואַקסינאַציע.
אויך פֿאַרבונדן מיטן פּאַסטור־אינסטיטוט.
און ער שרייבט אין זײַן בוך פֿון 2011 אַז אינאָקולאַציע, ווי מען האָט זי אויסגעפֿירט אין אייראָפּע צווישן 1721 און
דער אַרײַנפֿירונג פֿון סאַטאָנס מעטאָד, וואָס מיר וועלן באַלד באַהאַנדלען, איז געווען זייער געפֿערלעך.
עס איז געווען אָן צווייפל אויף דער גרענעץ פֿון וואָס מען קען טאָלערירן.
אַזוי דערקלערט ער אויך אומדירעקט גאַנץ קלאָר אַז די אינאָקולאַציעס זענען אויך געווען אַ פּאָטענציעלע מאָרד־וואַפֿן.
און גאָרנישט פֿון דעם וואָלט נישט געווען נייטיק, אויב מענטשן וואָלטן געהערט צו דעם הער.
דניאל סאַטאָן איז נישט אַן אַקאַדעמישער דאָקטער, נאָר אַ געניטער כירורג. ער קומט פֿון אַ משפּחה פֿון כירורגן.
ער האָט דורכגעפֿירט אינאָקולאַציעס פֿון 1750 אָנהייב אָן, אָבער מיט אַ נײַער טעכניק.
און, אגב, האָט ער דערבײַ אַ סך געלט פֿאַרדינט.
אַ אינאָקולאַציע האָט געקאָסט £10 פֿאַר געוויינטלעכע בירגער און £25 פֿאַר די רײַכע.
ער האָט געמאַכט בערך 500 ביז 1000 אַ טאָג.
אין יענער צײַט האָט אַ אָפּגעזונדערט הויז געקאָסט £500. דאָס מיינט אַז ער האָט אַזוי אין
איין טאָג געוווּנען עטלעכע אָפּגעזונדערטע הייזער.
אָבער, ער האָט געוווּנען כּבֿוד, ווײַל ער האָט געזאָגט בײַם סוף פֿון זײַן לעבן: "איך האָב נישט פֿאַרלוירן קיין איין פּאַציענט."
ערשטנס האָט ער זיך אָפּגעהאַלטן פֿון ווײַטערדיקע טאַקסישע מיטלען. דאָס ווערט אָפֿט פֿאַרגעסן אין דער געשיכטע פֿון וואַקסינאַציע,
אַזוי ווי די אַדזשוואַנטן אין וואַקסינען ווערן אָפֿט איבערגעקוקט.
ווײַל דעמאָלט, ווען מען האָט זיך געװאַקסיןירט, האָט די אָפֿיציעלע מעדיצין אײַך אויך געגעבן אַדאַלאַס,
אַנטימאָן, קוועקזילבער און אַנדערע געשמאַקע טאַקסישע סובסטאַנצן.
ער האָט גאָרנישט פֿון דעם נישט געטאָן.
ער האָט אים נאָר געגעבן די אינאָקולאַציע און האָט גאָרנישט אַנדערש געזאָגט חוץ פרישע לופט.
אָבער ער האָט געטאָן איין זאַך איבער אַלץ. און ווען מענטשן וואָלטן געהערט צום הער סאַטאָן, וואָלט די
קאָוויד וואַקסינאַציע־קאַטאַסטראָפֿע אויך נישט פּאַסירט.
ער האָט דורכגעפֿירט אַ פּשוטן עקספּערימענט.
ער האָט אַמאָל פשוט געשניטן דעם פּוס אין די הויט אָן צו בלאָדן.
ער האָט אַמאָל די הויט אויפגעשניטן, דעם פּוס אין דעם אונטער־הויט־פֿעט־געוועב אַרײַנגעשפּריצט, און דאַן האָט ער דעם
פּוס אין די מוסקלען אַרײַנגעשפּריצט, צו זען וואָס וועט פּאַסירן.
און ער האָט אַנטדעקט אַז דער ציל־געשעעניש איז געווען וואַקסינאַציע־פּוסטולן אויף דער הויט, דאָס הייסט אַ אומשעדלעכע
פאָרעם פֿון פּאָקס וואָס טרעט אויף נאָך אינאָקולאַציע.
דאָס איז נאָר פּאַסירט ווען ער האָט די הויט אינאָקולירט, נישט די אונטער־הויט־פֿעט־געוועב אָדער די מוסקלען.
פֿאַר וואָס?
עס איז טאַקע גאַנץ קלאָר.
ווײַל אונדזער אימון־סיסטעם אַרבעט אונטער דער הויט.
אַלץ וואָס מיר לייגן טיפער איז אַ קאַטאַסטראָפֿע.
און צום באַדויערן האָט די מעדיצין דאָס נישט דערקענט זינט דער צײַט פֿון הער סאַטאָן, שוין 250 יאָר.
ליידער איז זײַן אַרבעט "דער אינאָקולאַטאָר" נישט פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן ביז 1796, ווען דזשענערס
וואַקסינאַציע איז שוין געווען אין די אָנהייב־פּאָזיציעס.
אָבער וואָס סאַטאָן האָט אונדז געלערנט איז אַז אונדזער אימיון־סיסטעם, אויב מען וויל עס אויף אַ
מין אופֿן דורך וואַקסינאַציעס אויפֿקלערן, אַרבעט נאָר דורך די הויט און די שלײַמהײַטלעך.
דאָס איז אַ עוואָלוציאָנערער מעכאַניזם. אָבער דאָס פּאַסירט נישט ווען עפּעס ווערט טיף אַרײַנגעשפּריצט אין די געוועבן.
נאָר די הויט, די נאָז, דער האַלדז, די לונגען און דער מאָגע־דאַרמע־קאַנאַל קענען האָבן אַ
השפּעה אויף דער געדענק פֿון דער אימון־סיסטעם.
אַלץ אַנדערש איז גוף־שאָדן מיט דער מעגלעכקייט צו ווערן פֿאַרוווּנדעט.
דאָס וואָלט געווען סאַטאָנס דורכברוך.
אָבער הער דזשענער איז אָנגעקומען.
און מיסטער דזשענער איז געווען פֿון דער מיינונג, נישט ווי דער ערשטער, נאָר צוזאַמען מיט אַנדערע דאָקטוירים פֿאַר
אים, אַז די אומשעדלעכע קװעקס, וואָס האָט געפֿירט דערצו, אַז די מילכפֿרויען האָבן נישט געהאַט קיין פּאָקס־נאַרבן,
אָבער האָבן אָפּגעהיט אַ שיינע ווײַסע הויט, קענען דינען ווי אַ גוטער פֿאַרבײַט פֿאַר מענטשלעכן פּוסט פֿון
קינדער-געזער, ווען מען ניצט זיי פֿאַר וואַקצינאַציע.
אָבער די מילכפֿרויען זענען טאַקע געבליבן געזונט און האָבן געהאַט שיינע הויט, ווײַל זיי האָבן געטרונקען פרישע, ניט־פּאַסטעריזירטע
קױמילך. דאָס האָט גאָרנישט צו טאָן מיט קױפּאָקס.
פֿאַרוואָס? ווײַל זיי זענען געווען זייער זעלטן.
דזשעננער אַליין האָט קיינמאָל נישט צוגעשטעלט קיין בײַװײַזן פֿון דער עפֿעקטיווקייט פֿון זײַן
וואַקסינאַציע, און ער האָט דורכגעפֿירט אומעטישע עקספּערימענטן.
למשל, ער האָט דעם זון פֿון זײַן גאַרטנער געװאַקסינירט מיט דער קױפּאָקס־װאַקצין און האָט דאָס קינד
אויסגעזעצט צו קליינפּאָקס, צו זען צי עפּעס וואָלט פּאַסירן.
און ער האָט זיך אויך נישט געהאַלטן צוריק צו וואַקסינירן זײַן זון. מען לייענט דאָס אויך נישט געוויינטלעך.
זיין זון איז געוואָרן גײַסטיק אומגעזונט נאָך דער וואַקסינאַציע און איז געשטאָרבן אין עלטער פֿון 21 יאָר.
דאָס איז דזשענער, דער וואַקסינאַציע־העלד.
און אַ פּאָר יאָר צוריק זענען אויך די אַלטע רערן, וואָס מר דזשענער האָט דעמאָלט אַרויסגעשיקט, אונטערזוכט געוואָרן.
אין דעם איז בכלל נישט געווען קיין קאָוופּאָקס.
דאָרט איז געווען פּאָקס פֿון פֿערדן, אָדער אפֿשר נאָר עפּעס אויסגעטריקנט, עפּעס וואָס איז געשיקט געוואָרן אַרום דער
גאַנצער וועלט, עפּעס וואָס זיכער האָט נישט געקענט זײַן קיין נוץ.
און די ווייניק סטאַטיסטיקן וואָס עקזיסטירן אין ענגלאַנד נאָך דזשענערס הקדמה, ווײַזן אײַך דאָ אויף דער לינקער
זײַט: דאָס זענען די טויטן פֿון קליינשטאָק אין ענגלאַנד.
מיר האָבן שוין זינט 1853 געהאַט פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע.
14,000, 20,000, און דאַן אַ עפּידעמיע מיט 44,000 טויט פֿון פּאָקס.
מענטשן האָבן ביסלעכווייז פֿאַרשטאַנען אַז די וואַקסינאַציע האָט טאַקע געפֿירט צום טויט פֿון פּאָקס.
און דאַן איז געווען אַ שטאָט וואָס האָט דורכגעפֿירט דעם עקספּערימענט, אַזוי צו זאָגן. דו
קענסט עס דאָ זען. דאָס איז די שטאָט לעסטער.
איך גיי ווידער צוריק.
די שטאָט לעסטער האָט דורך דעם שטאָט־ראַט פשוט געזאָגט אַז פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע וועט מער
נישט דורכגעפֿירט ווערן אינעווייניק די שטאָט־גרעניצן.
ניט מער דורכגעפֿירט, פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע.
און די שטאָט לעסטער האָט דעמאָלט געהאַט די נידריקסטע צאָל פֿאַלן פֿון פּוקען און די נידריקסטע צאָל טויטפֿאַלן פֿון
פּוקען אין פֿאַרגלײַך מיט די אַנדערע שטעט, וווּ די פֿאַרפֿליכטעטע וואַקסינאַציע איז דורכגעפֿירט געוואָרן.
דאָס איז אויך געווען קלאָר אין דער ווייטערדיקער אַנטוויקלונג פֿון די געשעענישן בײַם סוף פֿונעם
19טן און בײַם אָנהייב פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט.
דאָ קענט איר זען די צאָל פֿאַלן פֿון טויט פֿון פּוקעס און טויט פֿון וואַקסינאַציע קעגן פּוקעס.
די קערוועס ווײַזן למעשה ווערטן מיט גלייכער הייך.
דאָס מיינט אַז אפילו די געטרייסטע שטיצער פֿון וואַקסינאַציע קענען נישט טענהן אַז זי רעדוצירט די שטאַרבקייט.
אָבער עס זענען נישט געווען נאָר טויטן; עס זענען אויך געווען ערנסטע נכותן.
מענינגיטיס איז אויפֿגעטראָטן מיט מאָדיפֿיקאַציעס צו דער פּאָקס־וואַקסינאַציע.
און אין 1924 האָט אַ פּאַטאָלאָג אין פּראַג צום ערשטן מאָל בײַ אַ אָפּטאָפּסיע די קלאָרע פֿאַרבינדונג באַשטימט.
דו קענסט זען ווי לאַנג עס נעמט. אַזוי 125 יאָר. 25 יאָר נאָך דער אַרײַנפֿירונג פֿון וואַקסינאַציע.
פֿאַר דער ערשטער מאָל איז באַשטימט געוואָרן אַז דאָס גאַנצע האָט גורם געווען מענינגיטיס.
כאָטש, פֿאַרשטייט זיך, דאָס איז שוין פֿריִער געשען.
און עס האָט געדויערט נאָך אַ מענטשלעכן לעבן, דאָס הייסט אַ דור, דרײַסיק יאָר, ביז מען האָט דערקענט
די שאָדן פֿון וואַקסינען אין קאַרלסרוהע אין 1953.
ביז דעמאָלט זענען נישט געווען קיין אָפיציעלע באריכטן וועגן שאָדן פֿון וואַקסינען, כאָטש מען
האָט שוין 250 יאָר דורכגעפֿירט וואַקסינאַציעס.
און אין דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד, כאָטש עס זענען ניט געווען מער פאַלן פֿון פּאָקס, זענען געווען 7 באַשטעטיקטע
פאַלן פֿון פּאָקס צווישן 1949 און 1979, 360 טויטן פֿאַרבונדן מיט וואַקסינע, אָנערקענט דורך דעם RKI און דעם פּאָל
ערליך אינסטיטוט, און לפּחות 984 פאַלן פֿון שטענדיקן שאָדן.
און דערפֿאַר האָט מען אין 1979 געמוזט דערקלערן, אַז די פּאָקס איז אויסגעראָטן, ווײַל נאָר דעמאָלט האָט מען
געקענט ביסלעכווײַז אָפּשטעלן די פּאָקס־וואַקסינאַציע.
אויב נישט, וואָלט מען געמוזט ווייטער פֿאַרמאָגן די וואַקסינאַציע קעגן פּאָקס.
אָבער דאָס איז נישט געווען מעגלעך.
און איך וואָלט געוואָלט ענדיקן מיט אַ ציטאַט פֿון אַן אַמעריקאַנער דאָקטער, אַ באַפֿאָרװערטער פֿון
וואַקסינאַציע, וואָס איז געווען דער מעדיצינישער דירעקטאָר פֿון פּרעווענטיווע מעדיצין אין דער אַמעריקאַנער אַרמיי.
אין 1940, נאָך כּמעט 250 יאָר פֿון וואַקסינאַציע־געשיכטע, האָט ער געזאָגט אַז די גאַנץ פֿראַגע פֿון אימוניזאַציע, ביידע אַקטיווע
און פּאַסיווע, איז נאָך אין דער עקספּערימענטאַלער פֿאַזע.
און מיר האָבן איצט ווידער געזען ווי עקספּערימענטאַל די גאַנצע זאַך נאָך איז.
און אויב דאָס איז דער פאַל נאָך דער צײַט, קען מען נאָר פֿרעגן פֿאַר וואָס וואַקסינאַציעס נאָך אַמאָל זײַנען אַ פּראָבלעם.