1
00:00:00,000 --> 00:00:07,914
Seremoni ouvèti Jwèt Olenpik yo te vrèman
espektakilè. E mwen dwe di, mwen toujou nan chòk.

2
00:00:07,914 --> 00:00:15,785
Bonjou, cheri m yo, nou konnen m, mwen pa ka jis kite
sa pase, espesyalman seremoni ouvèti Jwèt Olenpik yo.

3
00:00:15,785 --> 00:00:21,402
Menm si gen kèk moun ki ta pito fèmen
bouch yo epi di, ale, jis kite l ale.

4
00:00:21,402 --> 00:00:33,227
Moun, sa a se ouvèti Je Olenpik yo nan Pari, ki
senpleman ofri Ewòp opòtinite pou prezante tèt li ak valè li yo.

5
00:00:33,227 --> 00:00:46,112
Sa vle di ke nenpòt moun ki aksepte sa ap di, sa yo se vrèman
valè mwen, vèti mwen, se kontinan sa a ki reprezante m isit la.

6
00:00:46,112 --> 00:00:52,160
Definitivman non, se poutèt sa mwen dwe di yon
bagay sou sa, paske sinon mwen ta jis aksepte l.

7
00:00:52,160 --> 00:01:00,516
Kounye a nou dwe konsidere, kisa jwèt ki te fèt anvan
yo, oswa ann di l konsa, Jwèt Olenpik yo te reprezante?

8
00:01:00,516 --> 00:01:02,281
Poukisa yo te entwodui sa a?

9
00:01:02,281 --> 00:01:07,883
Yo te fondamantalman reprezante fòs, bote, sante ak espò.

10
00:01:07,883 --> 00:01:14,153
Li te fèt pou se te yon espektak,
natirèlman, tou pou amizman gran majorite moun yo.

11
00:01:14,153 --> 00:01:25,587
Men li te gen valè sa yo, valè sa yo ke peyi Ewòp yo te reprezante
tou epi yo te vle reprezante isit la nan fòm emisyon sa a.

12
00:01:25,587 --> 00:01:38,462
Men fwa sa a, yon kantite rekò telespektatè—plis pase
10 milyon moun—te gade ouvèti Je Olenpik yo nan Pari.

13
00:01:38,462 --> 00:01:45,760
206 Komite Nasyonal Olenpik reprezante nan Jwèt yo nan Pari.

14
00:01:45,760 --> 00:01:52,720
Reprezantasyon Dènye Soupe a te
sibi kritik ki te patikilyèman sevè.

15
00:01:52,720 --> 00:02:00,038
Paske, selon mwen, seremoni ouvèti Jwèt Olenpik yo
pa t gen anyen ditou, e mwen vle di anyen ditou, pou

16
00:02:00,038 --> 00:02:03,997
wè ak Jwèt Olenpik yo ak valè yo vrèman reprezante.

17
00:02:03,997 --> 00:02:07,895
Paske, jan yo te deja mansyone, sa a se sou espò ak sante.

18
00:02:07,895 --> 00:02:11,536
Wi, sèten valè yo senpleman reprezante isit la.

19
00:02:11,536 --> 00:02:16,997
Men non, yo te itilize l pou mete opinyon politik ladan l.

20
00:02:16,997 --> 00:02:18,919
Ann gade sa pi pre kounye a.

21
00:02:18,919 --> 00:02:23,545
Mwen ta renmen di ou kèk bagay isit
la, enkli kritik ki te eksprime isit la.

22
00:02:23,545 --> 00:02:29,904
Epi, pi wo pase tout bagay, e sa a se sa ki pi
chokan nan tout, sa medya yo te rapòte sou li.

23
00:02:29,904 --> 00:02:33,076
Epi m'ap di w, sa jis depase tout lòt bagay.

24
00:02:33,076 --> 00:02:38,894
Mwen vle di, nou ap viv nan yon eta lagè isit
la. Nou ap viv nan yon epòk kriz absoli isit la.

25
00:02:38,894 --> 00:02:43,316
E sa rive pran l yon nivo pi wo ankò.

26
00:02:43,316 --> 00:02:58,078
Kidonk, ou dwe imajine ke Dènye Soupe a te
reprezante isit la tankou yon fèt woke LGBTQI transjan.

27
00:02:58,078 --> 00:03:02,205
Epi ak sa, yo te esansyèlman ri Krisyanis la nèt.

28
00:03:02,205 --> 00:03:05,674
Se pa sèlman sa, men m ap vize yon lòt bagay tou. Men:

29
00:03:05,674 --> 00:03:17,361
Kritik yo te wè sa kòm yon fason pou fè plezi ak lespri
epòk la e kòm yon ridikilasyon pwòp rasin kiltirèl yo.

30
00:03:17,361 --> 00:03:19,174
Ki sa youn gen pou wè ak lòt la?

31
00:03:19,174 --> 00:03:27,579
Poukisa ou dwe prezante l konsa, sof si se jis
pou ou voye yon gif nan figi yon moun epi montre

32
00:03:27,579 --> 00:03:32,160
yo ke se nan direksyon sa a n ap pran kounye a.

33
00:03:32,160 --> 00:03:36,724
E si ou aksepte l, se egzakteman sa k ap rive.

34
00:03:36,724 --> 00:03:47,549
Seremoni ouvèti Jwèt Olenpik yo se vrèman pa plis
pase yon demonstrasyon de degradasyon epòk nou an.

35
00:03:47,549 --> 00:03:50,197
Èske ou ka rele l yon lòt bagay? Mwen pa ka rele l yon lòt bagay.

36
00:03:50,197 --> 00:03:59,067
E ou pa bezwen yon kretyen pou w jwenn fason y ap
pase kilti ak relijyon an nan betiz konsa repiyan.

37
00:03:59,067 --> 00:04:02,929
Sa senpleman pa gen plas la.

38
00:04:02,929 --> 00:04:07,669
Li di isit la ke yon eskandal sou
rezo sosyal yo ap gaye toupatou.

39
00:04:07,669 --> 00:04:13,095
Yon spektak totalman fou. Sa jis fè Krisyanis parèt ridikil.

40
00:04:13,095 --> 00:04:22,349
Kidonk, yon evèk ameriken, Robert Barron, te di, èske yo
t ap janm oze fè blag sou Islam nan yon fason menm jan?

41
00:04:22,349 --> 00:04:24,767
M ap di w repons lan. Non, natirèlman pa.

42
00:04:24,767 --> 00:04:29,306
Se pa sèlman Almay, men Lafrans tou nan yon eta kriz absoli.

43
00:04:29,306 --> 00:04:33,478
Krim ap ogmante menm pi vit pase an Almay.

44
00:04:33,478 --> 00:04:41,550
Sa k ap pase nan lari yo, menm kounye a pandan Jwèt Olenpik yo, ap
rapòte anpil nan nouvèl yo tou, ak atak vyolan konsa ke yon moun

45
00:04:41,550 --> 00:04:45,110
pa ka fè anyen lòt pase mande tèt li kisa ki te rive isit la.

46
00:04:45,110 --> 00:04:51,465
Li senpleman pa ankò Pari a, pa ankò Lafrans,
ni Almay ke nou te konnen, e kidonk, se pa ankò

47
00:04:51,465 --> 00:04:54,985
Jwèt Olenpik yo ak valè yo jan nou te konnen yo.

48
00:04:54,985 --> 00:05:00,494
Men isit la li di ke se sèlman konsèvatè yo ki
panse konsa, paske yo kole nan tan lontan epi

49
00:05:00,494 --> 00:05:03,472
yo pa remake modènite a, nouvo lespri tan an.

50
00:05:03,472 --> 00:05:05,715
Wi, se vre. Mwen santi menm jan an.

51
00:05:05,715 --> 00:05:10,838
Mwen ta di tou ke mwen ta pito konte
tèt mwen pami yo pase nenpòt lòt kote.

52
00:05:10,838 --> 00:05:20,463
Sitwèb medya Katolik la mande sou X, site:
'Poukisa kominote LGBTQIA+ la, ki defann lanmou,

53
00:05:20,463 --> 00:05:26,467
lapè ak tolerans, ensiste pou ensilte kretyen yo?'

54
00:05:26,467 --> 00:05:30,685
Èske yo pa t kreye Je Olenpik yo pou ankouraje inite mondyal?

55
00:05:30,685 --> 00:05:36,109
Kijan ensilte relijyon ki pi gwo
nan mond lan ankouraje objektif sa a?

56
00:05:36,109 --> 00:05:39,848
E se egzakteman pwen an. Kisa sa ap fè la?

57
00:05:39,848 --> 00:05:52,231
Sa a se fondamantalman sèlman yon ridikilasyon yon relijyon,
yon lespri kiltirèl ki, aparaman, pa gen plas ankò nan zòn sa a.

58
00:05:52,231 --> 00:05:55,840
Sa a soulve tou kesyon an: kisa yon
emisyon konsa ap fè nan Je Olenpik yo?

59
00:05:55,840 --> 00:06:02,000
Se yon evènman espòtif. Fokis la ta dwe sou
pèfòmans atlèt yo, pa sou ideyoloji ak politik.

60
00:06:02,000 --> 00:06:04,398
E se egzakteman sa mwen gen pou kritike isit la.

61
00:06:04,398 --> 00:06:09,320
Sou yon bò, natirèlman, moun yo aksepte sa, men
sou lòt bò a, mwen dwe di se egzakteman sa li ye.

62
00:06:09,320 --> 00:06:12,468
Ki sa ajanda politik la gen pou wè ak jwèt yo?

63
00:06:12,468 --> 00:06:18,515
Men ou wè, tout bagay se yon sik. Tout bagay
tankou ti moso nan yon devinèt ki konekte youn ak lòt.

64
00:06:18,515 --> 00:06:25,650
Ou pa ka ankò sipoze – oswa kilè ou ta janm ka sipoze –
ke gen vrèman yon divizyon yon kote, yon fann, kote

65
00:06:25,650 --> 00:06:29,890
moun vrèman di, 'Hey, tann yon minit, nou pap dakò ak sa.'

66
00:06:29,890 --> 00:06:36,095
Olye de sa, se gwo plan an ki kontwole, se pa
moun yo menm, men se yon bagay ki pi wo pase yo.

67
00:06:36,095 --> 00:06:46,079
Epi toutotan chak moun pa di, 'Hey, tann yon minit, mwen pa
dakò ak sa, mwen pa aksepte sa,' pouvwa a pa soti nan pèp la.

68
00:06:46,079 --> 00:06:50,633
Olye de sa, pouvwa a sòti nan men
moun ki fòme ajanda sa a jan li ye a.

69
00:06:50,633 --> 00:06:59,873
Konsidere sa ki sot pase ak mak byè a Ozetazini,
kote yo te adapte piblisite yo tou ak lespri tan

70
00:06:59,873 --> 00:07:05,451
aktyèl la, e moun yo menm te di, "Mwen pap bwè sa ankò."

71
00:07:05,451 --> 00:07:07,701
M ap di w, yo pran tout bagay, tout bagay.

72
00:07:07,701 --> 00:07:11,427
E se egzakteman sa li ye: pouvwa a sòti nan pèp la.

73
00:07:11,427 --> 00:07:16,873
Si ou pa pran li epi ou jis kite l
pase sou ou, li senpleman disparèt.

74
00:07:16,873 --> 00:07:19,998
Epi valè sa yo, vèti sa yo, jis disparèt.

75
00:07:19,998 --> 00:07:25,099
E jan mwen te di, ou ta ka di ke tout sa
konsèvatè, demode, klasik, e nou pa vle anyen ladan l.

76
00:07:25,099 --> 00:07:30,896
Mwen ta di ou pa ka jis fè blag sou tout sa k
te pase nan tan lontan epi di wi, nou pa vle sa.

77
00:07:30,896 --> 00:07:37,174
Epi pi wo pase tout bagay, yo ap prezante l ankò
tankou se yon ti minorite ki twouve sa k te pase nan

78
00:07:37,174 --> 00:07:40,968
seremoni ouvèti Jwèt Olenpik yo vrèman, vrèman etranj.

79
00:07:40,968 --> 00:07:45,788
Epi, natirèlman, te gen anpil, anpil lòt
entèlid show pase sèlman Dènye Soupe sa a.

80
00:07:45,788 --> 00:07:51,031
Pa egzanp, yo te montre tou koupe tèt Marie Antoinette.

81
00:07:51,031 --> 00:07:59,429
E kounye a, fòk nou konsidere ke li, rèn nan, te renmen, pita
yo te trete l ak ostilite, epi finalman yo te koupe tèt li.

82
00:07:59,429 --> 00:08:05,702
231 ane apre, Pari sanble ap
selebre dekapitay Rèn Marie Antoinette.

83
00:08:05,702 --> 00:08:14,225
Nan ouvèti Jwèt Olenpik yo nan Pari, yo te prezante tèt koupe rèn
nan nan yon ekspozisyon magnifik ki pa twò lwen Palè Jistis la.

84
00:08:14,225 --> 00:08:24,279
Kidonk, Marie Antoinette ak tèt li nan men li, pou di konsa,
epi apre sa entèlud chante nan espektak la ak lòt bagay konsa.

85
00:08:24,279 --> 00:08:29,221
E kounye a, koute byen. Bagay ki pi chokan nan
tout sa se sa medya yo aktyèlman ap di sou li,

86
00:08:29,221 --> 00:08:32,139
e natirèlman mwen rasanble epi chwazi l pou ou.

87
00:08:32,139 --> 00:08:38,168
E gen tout kalite opinyon diferan sou sa. Mwen jwenn
sa vrèman entans. Mwen pral kontan montre w yon bagay.

88
00:08:38,168 --> 00:08:46,170
Men, pou egzanp, NTV ekri, kounye a peye atansyon, 'Legliz
Katolik fache: Ris yo ap fè blag sou seremoni ouvèti a'.

89
00:08:46,170 --> 00:08:47,631
Ou ka imajine kote sa ap mennen.

90
00:08:47,631 --> 00:08:54,111
Wi, byen, Legliz la, natirèlman, absoliman konsèvatè,
ansyen ak tout sa. O, yo pa ka jere sa, natirèlman.

91
00:08:54,111 --> 00:08:57,939
Epi Ris yo, natirèlman. Imaj lènmi
an kounye a se, natirèlman, Ris la.

92
00:08:57,939 --> 00:09:02,916
Sa vle di ke kèlkeswa sa Larisi pa renmen, ou dwe
renmen li, natirèlman, sinon ou ta ka yon Russophile.

93
00:09:02,916 --> 00:09:08,961
Sa a se aktyèlman estrateji manipilasyon
kounye a. Jis imajine sa, li vrèman entans.

94
00:09:08,961 --> 00:09:14,900
Yon lòt atik nan jounal. Medya selebre
seremoni Olenpik la. "Woke show" sezi konsèvatè yo.

95
00:09:14,900 --> 00:09:18,658
Paske, natirèlman, li sèlman sezi konsèvatè yo e pèsonn lòt.

96
00:09:18,658 --> 00:09:23,250
Ke majorite a sezi pa sa? Non, se jis paske majorite a silansye.

97
00:09:23,250 --> 00:09:26,931
E se egzakteman pou sa nou ka di ke
sa se sèlman yon chòk pou minorite a.

98
00:09:26,931 --> 00:09:30,712
Sèlman konsèvatè. Sèlman kèk kretyen. Sèlman kèk ris.

99
00:09:30,712 --> 00:09:35,372
Wi, èske ou vle fè pati de sa? Pi bon
pa di anyen oswa pa menm sou paj sa a.

100
00:09:35,372 --> 00:09:41,944
Sa vle di, medya yo rapòte, mwen li tout sa ki posib,
gou yo diferan. Se sèlman konsèvatè yo ki pa renmen li.

101
00:09:41,944 --> 00:09:46,522
Kritik sòti sèlman nan Legliz la.
Kòm mwen te di, Ris yo kritike sa.

102
00:09:46,522 --> 00:09:50,944
Fòk nou di ke emisyon sa a deja fè anpil bri.

103
00:09:50,944 --> 00:10:00,147
Prezantasyon ofisyèl afich la te vrèman siprann tout moun.

104
00:10:00,147 --> 00:10:06,749
Sa vle di gen yon afich k ap prezante Jwèt Olenpik yo.

105
00:10:06,749 --> 00:10:10,865
Men te gen yon bagay ki te manke.

106
00:10:10,865 --> 00:10:15,249
Epi li jis anfòm. Jan mwen te di, jis
imajine li tankou yon sèk, tankou yon puzzle.

107
00:10:15,249 --> 00:10:17,319
Kote chak moso yon jan rasanble ansanm.

108
00:10:17,319 --> 00:10:22,783
Men, fè atansyon. Apre demont lanse desen
grafik la ki te kreye pa designer Ugo

109
00:10:22,783 --> 00:10:26,263
Gattoni, Pariyen yo te vitman rete ap mande tèt yo.

110
00:10:26,263 --> 00:10:32,148
Paske yo te konfonn pa foto a. Paske nan foto
a, ki sipoze rekreye Pari, gen yon ti detay

111
00:10:32,148 --> 00:10:35,413
oswa yon detay ki vrèman, vrèman gwo ki manke.

112
00:10:35,413 --> 00:10:38,233
Men Pari pa sanble aksepte sa ankò. E kounye a, koute byen.

113
00:10:38,233 --> 00:10:49,030
Sou Dôme des Invalides la, kote Napoléon antere e ki konsidere
kòm youn nan pwen repè vil la, gen yon senbòl ki manke.

114
00:10:49,030 --> 00:10:56,412
Paske lè ou gade katedral la epi konpare li ak reprezantasyon
katedral la, kwa kretyen an senpleman pa la sou dòm nan.

115
00:10:56,412 --> 00:11:02,490
Sa te jis retire rapidman isit la, wi. Se jis yon
reprezantasyon, li pa oblije konsa nan lavi reyèl.

116
00:11:02,490 --> 00:11:08,973
Olye de yon kwa, se jis yon poto dwat sou tèt bilding lan.

117
00:11:08,973 --> 00:11:11,149
Li jis manke. Li jis disparèt.

118
00:11:11,149 --> 00:11:13,758
Pa gen okenn bezwen pou w fache sou ti detay sa a.

119
00:11:13,758 --> 00:11:19,358
Petèt li bliye. Non, definitivman pa. Definitivman pa!

120
00:11:19,358 --> 00:11:23,999
E afich ofisyèl la senpleman pa gen okenn senbòl Lafrans.

121
00:11:23,999 --> 00:11:29,769
Kidonk, ni drapo a, ni katedral la, pa
egzanp Notre-Dame, ansanm ak senbòl kretyen an.

122
00:11:29,769 --> 00:11:35,152
Paske Pari pa sanble kanpe pou sa
ankò. Ewòp pa kanpe pou sa ankò.

123
00:11:35,152 --> 00:11:37,300
Paske nou tout anfavè divèsite ak tout rès la.

124
00:11:37,300 --> 00:11:46,308
Men, ki rapò divèsite genyen ak senpleman chanje
yon moniman pou pa gen okenn senbòl kretyen sou li?

125
00:11:46,308 --> 00:11:52,781
Men, fè atansyon, ap gen plis senbòl kretyen nan
seremoni ouvèti a, ki an retou y ap fè blag sou yo.

126
00:11:52,781 --> 00:11:55,296
Kèlkeswa sa k ap fè la a.

127
00:11:55,296 --> 00:12:02,806
Sa vle di ke selebrasyon sa a, seremoni ouvèti sa a, tout
prezantasyon Jwèt Olenpik la kounye a ap

128
00:12:02,806 --> 00:12:10,045
montre dènye lespri tan an ke tout moun sipoze
aksepte, direksyon kote omwen Ewòp ap pran.

129
00:12:10,045 --> 00:12:12,428
Rès mond lan ri sou sa.

130
00:12:12,428 --> 00:12:18,005
E se pa sèlman kèk moun ki ale legliz k ap ri sou sa,
se tout mond lan k ap ri sou sa. Se pa sèlman Ris yo.

131
00:12:18,005 --> 00:12:21,864
Men se konsa yo prezante l, paske yo pa vle
ou depase limit yo. E m ap di w yon bagay.

132
00:12:21,864 --> 00:12:30,660
Toutotan moun pè depase limit yo, mwen sezi ke kèk
repòtè isit sou YouTube pa rapòte plis sou sa, paske

133
00:12:30,660 --> 00:12:36,030
pèsonn pa vle depase limit yo oswa mete pye yo nan pwoblèm.

134
00:12:36,030 --> 00:12:39,624
Men m ap di w, m pa okipe ditou si m mete pye m nan pwoblèm.

135
00:12:39,624 --> 00:12:50,297
Paske mwen panse emisyon sa a pa gen anyen pou wè ak sa
ki ta dwe vrè valè fondamantal Ewòp ak Jwèt Olenpik yo.

136
00:12:50,297 --> 00:13:00,180
Olye de sa, se yon reprezantasyon politik absoli de sa
ki ta dwe kounye a dènye tandans lan, pou nou di konsa.

137
00:13:00,180 --> 00:13:06,102
Sa pa gen anyen pou wè ak sa e li senpleman montre
ou ke ou aksepte li, ou gade li, ou patisipe ladan l.

138
00:13:06,102 --> 00:13:09,360
Bon, lè sa a ou vrèman aksepte l, e se
nan direksyon sa a bagay yo ap pran.

139
00:13:09,360 --> 00:13:16,816
Epi se egzakteman reprezantasyon sa a ke peyi
sa a, tout Ewòp la, genyen. E se konsa li parèt.

140
00:13:16,816 --> 00:13:27,946
Kòm mwen te di, mwen toujou sezi paske mwen ta te atann
yon gwo pwotestasyon apre m te wè sa. Men se sa li ye.

141
00:13:27,946 --> 00:13:33,461
Gen kèk ki pale kont li, gen kèk ki rete an silans, gen
kèk ki pa fè anyen ditou epi ki jis espere pou pi bon tan.

142
00:13:33,461 --> 00:13:34,602
Paske yon moun pral regle sa.

143
00:13:34,602 --> 00:13:37,141
Petèt Trump, wi, petèt li pral rezoud yon bagay.

144
00:13:37,141 --> 00:13:40,114
Se atitid aktyèl la.

145
00:13:40,114 --> 00:13:52,215
Epi m ap di w, si majorite moun yo, oswa omwen kèk ladan yo,
pa leve vwa yo epi pa fè anyen sou sa, anyen pap janm chanje.

146
00:13:52,215 --> 00:13:56,723
E se konsa sistèm nan fonksyone. Ou ka
aksepte l kounye a, men pa aksepte l pou tout lavi

147
00:13:56,723 --> 00:13:59,196
ou. Olye de sa, fòme lavi ou jan ou vle li ye.

148
00:13:59,196 --> 00:14:06,928
E nenpòt moun ki di wi, sa pa posib paske mwen depandan e mwen pa
fleksib, e mwen gen travay, timoun, fanmi, angajman ak lòt bagay

149
00:14:06,928 --> 00:14:10,803
ankò e mwen pa ka, sa se jis yon miray eskiz ki antoure yo.

150
00:14:10,803 --> 00:14:13,568
Moun ki bò kote yo se kè pwoblèm nan.

151
00:14:13,568 --> 00:14:20,638
Poukisa nwayo pwoblèm nan pap janm chanje si w
toujou kouvri l ak yon gwo inondasyon eskiz.

152
00:14:20,638 --> 00:14:23,944
Tanpri, santi w lib pou ekri sa w
panse nan seksyon kòmantè ki anba a.

153
00:14:23,944 --> 00:14:25,998
Epi n ap wè w nan pwochen videyo a, byensir.

154
00:14:25,998 --> 00:14:26,294
Orevwa.