Mingi mpenza banda na pandemi ya coronavirus, bato bazali kolandama uta na likama moko kino na mosusu
mpe batikami ntango nyonso na motema likoló na maboko ya bato ya politiki mpe ba media.
Sikawa, yango ezali kokokisama, na ndakisa, na nzela ya kowelana oyo ezali se kokoma makasi na Russie mpe na ndenge ya kobongisa
bato mpo na etumba ya monene, na nzela ya politiki mpe ya media.
Kasi, na ntango yango moko, mbongwana mpe bokoli ya kokamwa ezali kosalema na système financier, oyo ba
médias ya minene bazali ntango nyonso koboya kolobela.
Bango bazali minene mingi boye ete, kolanda na mayele ya mosali ya makambo ya mbongo mpe ya nkita
Ernst Wolff, bakoki kokoma na makanisi na biso te.
Na nse ya bokambi ya bato ya lokumu ya mosolo ya mokili mobimba, pene na bikolo nyonso ya mokili bazali kosala
mpo na kobimisa lolenge ya sika ya mosolo – mosolo ya banki monene ya numérike, to mokuse CBDC.
Mbongo oyo ya sika ekeseni mpenza na mbongo na biso ya sikoyo, mpamba te ebimisami mpe etambwisami te na banki
ya mombongo, kasi mbala moko na banki monene ya mboka.
Na nzela ya analyse ya ba transactions nionso ya kofuta oyo moto na moto asalaka, secteur ya finance ezali kokela mo-citoyen
moko ya polele oyo bakoki kolanda na etamboli na ye nionso.
Lokola ba CBDC ekoki mpe ko-programmer, epesaka nzela ya kokonza bato ndenge balingi.
Mpo na yango, bakoki, na ndakisa, kopesama date ya suka to mpe kotiyama mpo na ntina moko boye.
Ekoki mpe kokangisa yango na système ya crédit social oyo elandami na ndakisa ya Chine
mpo na kotinda bato básala bizaleli mosusu.
Na mokuse, kobima ya CBDC elingi koloba ete biloko na biso nyonso ya motuya ekokoma lokola esano ya maboko ya
bato ya nguya oyo bazali kokamba yango mosika, mpe bonsomi na biso ya mosolo ekosila.
Soki mibeko ya ECB ekendi liboso, mbongwana oyo ekobanda na mokolo ya 1 Novɛ́mbɛ 2025 na kobima ya euro ya numérike.
Yango wana Ernst Wolff alobeli etumba na Ukraine mpe ndenge bato ya politiki na bapanzi sango bazali kotinda
bato na etumba lokola, kati na makambo mosusu, mwango moko ya monene ya kobenda makanisi.
Yango epesaka nzela na bato ya mayele ya mokili mobimba bábongisa mwango na bango ya suka na kimya mpe na kobombana,
mpe básalela yango kozanga ete bato mingi bátɛlɛmɛla bango.
Tango bato bakoyeba likambo esalemi, ekozala sima mingi.
Mbɛti ya nsuka, moto akoki koloba.
Bóyoka biteni ya interview na Ernst Wolff na podcast oyo elandi, epai wapi alimboli na mayele mingi makama ya CBDC
mpe amonisi polele bato oyo bazali kokamba makambo na nkuku.
Mokano ya suka ya mbongo ya numérike ya banki ya katikati ezali ete biso nyonso tózala kaka na
konti moko, elingi koloba na banki ya katikati.
Bazali kotekela biso likambo oyo mobimba lokola eloko ya kokómisa pɛtɛɛ mpe ya kosala ete misala nyonso ya
mbongo etambola mbangu, kasi solo ezali ete likambo mosusu mpenza ezali na sima na yango.
Système ya sika ya mbongo ekozala système ya mbongo ya nivo mibale ya liboso oyo emonaná naino te.
Bongo, ekozala na oyo babengi CBDC ya wholesale.
CBDC oyo ya koteka na monene ekotekama kati na banki monene mpe bibongiseli ya minene ya mosolo, elingi
koloba hedge funds, bakompanyi ya assurance, bakompanyi ya pension mpe bongo na bongo.
Sima, CBDC ya mombongo ekozala.
Retail ezali liloba ya Lingelesi oyo elimboli mombongo ya koteka biloko moke moke.
CBDC oyo ekozala mpo na bato nyonso mpe ba mombongo ya mike.
Bongo ezali système ya nivo mibale ya liboso na lisolo ya mbongo.
Lisusu, mbongo oyo ekokoka kobongwana, elingi koloba ete ekoki kozala na date ya suka.
Yango elingi koloba ete mbongo oyo ekoki kokita motuya sima ya mwa ntango.
Bongo tomonaki ete ba loteries ezalaki na Chine.
Bato oyo bandimaki portemonnaie oyo na ba CBDC, bazuaki mwa ba yuan na ba téléphones na
bango, oyo esengelaki esila sima ya mikolo motoba.
Nsima ya mikolo motoba, mbongo oyo ebunganaki, yango wana esengelaki esalelama na kati ya mikolo motoba.
Kasi, mbongo yango ekoki mpe kozala na nse ya mibeko misusu:
Na ndakisa, ekoki kosalelama mpo na ntina moko boye.
Yango elingi koloba ete okokoka koloba, okoki kobimisa ndambo ya mbongo na bilei, ndambo mosusu
na loyer mpe oyo etikali na masano, na ndakisa.
Kasi, mbongo yango ekoki mpe kosalelama awa na mboka.
Yango elingi koloba ete, mpo na ngai, ekoki kotiyama ndelo ete esalelama kaka na esika moko boye pene na esika ya kofanda.
Mpe yango ezali likambo ya kosepelisa mpenza na boyokani na bingumba ya miniti 15 oyo bazali kobongisa bisika nyonso.
Bongo ekoki kozala ete, na kati ya engumba ya miniti 15, tokoki mpenza kobimisa mbongo na
biso kaka na kati ya engumba wana ya miniti 15.
Ekoki mpe kozala na boyokani na eloko mosusu, elingi koloba système ya crédit social oyo esalemi na ndakisa ya Chine.
Yango elingi koloba ete bakoki kopesa biso ba points négatifs soki, na ndakisa, tofuti loyer na biso na ngonga te, soki
tokatisi nzela ntango feux de circulation ezalaki motane, to soki tolobi maloba oyo endimami na
politiki te. Bongo, bakoki kotia biso ba points négatifs.
Mpe likambo oyo ekoki kokoma ata boye ete mokolo moko tokoyeba ete totambolisi mituka mingi koleka, ete tokamati mpepo mbala na
mbala, ete elembo na biso ya carbone ekomi monene mingi mpe na yango, bapekisi biso kotambwisa
mituka to kosala mibembo mpo na ntango moko boye.
Oyo nyonso ezali mibeko oyo bakonzi ya katikati, elingi koloba banki ya katikati, bakoki mpenza kotia na biso!
Sikawa, ezali na ntina koyeba ete bato ebele balobaka: Iyo, banki santral ezali ebongiseli oyo etalelaka kaka
makambo na bosembo, oyo ezali mpenza kaka mpo na kosala ete système monétaire esala malamu ndenge esengeli.
Likambo ya mawa, makanisi oyo mpe ezali mabe mpenza.
Liboso ya nyonso, banki monene koleka ya katikati, banki ya katikati ya Amerika, Federal
Reserve, ezali mpenza na maboko ya bato ya mosɔlɔ.
Eza ya bankolo ya ba banki minene 12, ba banki 12 ya etuka ya Federal Reserve.
Yango wana, ezali te ebongiseli ya leta, ezalaki bongo ata mokolo moko te, mpe sikoyo ekangami na leta, mingi to moke.
Mokonzi ya Federal Reserve aponamaka na Prezida, kasi kaka nsima ya banki yango kotinda bankombo ya bato 12.
Na bosolo, ba banki oyo bakomisi leta pene na nse ya makolo na bango.
Mpe lisusu, ezali na likambo mosusu oyo osengeli koyeba:
Ba banques centrales ya minene ya mokili, lokola BCE, Federal Reserve, Banque ya Angleterre, Banque ya Canada mpe bongo na
bongo, bazali na mopesi-toli monene banda na crise financière ya mokili mobimba, mpe mopesi-toli monene wana
ezali kompani ya mosolo oyo eleki monene koleka oyo esila kozala, elingi koloba BlackRock.
Mpe BlackRock, nguya ya BlackRock, etongami na biloko mibale.
Ya liboso, bango nde bazali bakonzi ya minene ya pene na ba kompani nyonso ya minene na mokili mobimba.
Kasi likambo ya ntina mingi, BlackRock ezali na AI, mayele ya mosala ya bato na makambo ya mbongo, oyo babengi Aladdin.
Na mobu 1988, Larry Fink, mobandisi ya BlackRock, abandisaki kaka kompani na ye te, kasi abimisaki mpe système oyo ya analyse ya ba
données financières informatisé, oyo ezali kobomba ba données financières ya ndenge na ndenge banda koleka
mibu 40 sikoyo mpe esalelaka yango mpo na kosala ba modèles ya simulation ya ndenge na ndenge.
Ba kompani minene nyonso na mokili mobimba bakangami sikoyo na sisteme oyo.
Na yango, moto nyonso oyo azali na mombongo ya bamiliáre ya ba livres akoki lisusu kosala kozanga
sisteme oyo ya analyse ya ba données financières te.
Mpe solo mpenza, ezali mpe ya solo ete ba banques centrales nyonso – ba banques centrales ezali kaka bakonzi, mpe bakonzi
bazalaka na lɛmbɛ, na bonɛnɛ, mbala mingi balandaka technologie te, mpe sikoyo bango nyonso bazali kotyela Aladdin motema.
Yango elingi koloba ete dictateur ya solo oyo azali na sima ya makambo nyonso sikoyo ezali BlackRock, mpo BlackRock akoki
kotinda zando nyonso na mokili mobimba na ndenge nyonso alingi, mpe solo mpenza, ba banques centrales basengeli kaka kolanda ye.
Yango wana ezali boye – mbongo oyo ya sika ekozala kaka na maboko ya ba banques centrales te, kasi mbongo oyo ya sika ekotia biso
nyonso na nse ya ebongiseli moko ya bato bango moko, ebongiseli moko ya mosolo ya bato bango moko, elingi koloba BlackRock.
… "Role ya Forum Économique Mondial na oyo etali ba CBDCs ezali mpenza ya kosepelisa.
Na Noël ya 2018, tomonaki kokweya monene koleka na bazando ya mbongo ya mokili mobimba, mpe yango
ezalaki mpo ete Federal Reserve ezalaki komatisa matabisi malembe malembe liboso na yango.
Bongo, na suka ya mobu 2018, emonanaki polele ete système ya kala ya mbongo, système ya kala ya kopesa mbongo,
ezalaki kokoma na suka mpe ekokaki lisusu kowumela te.
Likambo ya kokamwa, na sanza ya yambo 2019, Forum Économique Mondial ekutanaki na Davos mpe ebandisaki lisanga
mpo na bokeli ya mbongo ya numérike ya banki ya katikati.
Ba banques centrales minene nyonso ezali komonana na kati ya lisanga oyo, ndenge moko mpe na ba compagnies minene
ya blockchain, ba institutions minene ya ba cartes de crédit mpe, solo, WEF, oyo mpe ezali na esika ya lokumu.
Ezali na ntina koyeba ete WEF ezalaki na kati mpenza mpo na kobanda agenda oyo.
Mpe, solo, WEF esalaki mpe makambo mosusu na 2019:
Baponi Larry Fink, mokonzi ya BlackRock, na komite na bango ya bakambi, esika Larry Fink afandi sikoyo elongo na
mokonzi ya FMI, mokonzi ya BCE mpe bankombo nionso ya minene ya bakonzi ya ba kompani ya mokili mobimba.
Na sima, na mobu 2020, WEF esalaki mpe Event 201 – elongo na Fondation Bill & Melinda Gates mpe
Université Johns Hopkins, esika bayekolaki ndenge ya kosala mpo na pandemi liboso ete ekoma solo.
Mpe nandimi ete ezalaki likama te ete tokokaki komona makambo oyo nyonso.
Nandimi ete makambo oyo nyonso ezali komema biso na suka na kozwa mbongo oyo ya sika, mpo na ntango ya pandemi, batindaki biso na
makasi tósalela ba codes QR oyo, mpe tomeseni na likanisi ete biso nyonso tokoyebana na
nzela ya ba empreintes biométriques na suka.
Koyeba moto na bilembo ya nzoto mpe ezali likambo oyo etali mbongo ya sika.
Soki biso nyonso tozali na mbongo ya sika, soki biso nyonso tozali kaka na portemonnaie na telefone na biso, bongo esengeli
mpe ete bákoka koyeba biso. Ekoki te ete moko na biso apesa telefone na ye na bato mitano mosusu to ete, soki bakati biso
na misala nyonso ya mbongo, na ndakisa, tobongoli telefone.
Yango wana, koyeba moto na nzela ya bilembo na ye ya nzoto ezali na ntina mingi, mpe Klaus Schwab, na ndenge na ye, azali liboso
mpenza na likambo oyo na nzela ya Forum Économique Mondial na ye.
... "Mpe tosengeli te kobosana ete Chine ezali na esika ya ntina mingi na Forum Économique
Mondial, kasi mpe na ebandeli ya mbongo oyo ya sika.
Sikawa ezali na ba projets ebele ya koleka ndelo, mpe ezali likambo ya kosepelisa komona ete Chine ezali
kosangana na yango, na ndakisa elongo na Hong Kong, kasi mpe na Émirats Arabes Unis mpe Arabie Saoudite.
Bongo Chine azali kosala kaka lokola ba-pays ya Mpoto na programme oyo mobimba.
Oyo ezali programme oyo elekaka ndelo mpe bibongiseli, mosala moko oyo ekomema biso nyonso na avenire moko ya mawa mpenza, mpo
soki mbongo oyo ya sika ebimi, soki ebandi mpenza kosala, makoki na biso ya demokrasi makozala na
likama monene mpe bonsomi na biso ekozala pene na kosila.
Kasi nsango malamu mpe ezali.
Mpe mbongo oyo ya sika bameka yango déjà.
Momekano ya liboso esalemaki na ntango wana na Bahamas.
Sand dollar ebimisamaki na bilembo ya mabe mingi – bato mingi kuna bandimaki yango te.
Na sima bakobaki – na sima basalisaki yango na bisanga mosusu ya Caraïbes.
Mekano oyo mpe ezalaki pene na kozanga ntina.
Sima bakendeki na Jamaïque mpe balakisaki JAM-DEX.
Yango mpe ememaki te na elonga.
Na nsima, mbala mosusu bato ya likolo bakanisaki ete basengelaki kotinda likambo oyo liboso na makasi koleka sikoyo, mpe
basengelaki kobanda malembe malembe komibongisa mpo na kosalela yango mpe na mikili ya industrie, mpe baponaki ekolo ya
Afrika oyo eleki monene na industrie, elingi koloba Nigeria.
Na Nigeria, babimisaki eNaira na sanza ya zomi ya mobu 2021, elongo na mibeko ya makasi mpenza.
Kozwa mbongo na ba distributeurs ya mbongo ekangamaki makasi, bapesaki ba billets mosusu mosala te, ba billets ekomaki mingi
te, mpe kozwa mbongo na ba banques ekomaki talo mingi – elingi koloba ete esengelaki kofuta ba frais ya likolo
mpo na yango – mpe sima ya mwa ntango, bafutaki mbongo ya leta nyonso kaka na mbongo ya sika.
Kasi, kino lelo, esimbeli te ete koleka 15% ya bato ya mboka bákɔtisa portemonnaie na ba telefone na bango.
Bongo, kino sikoyo, 85% ya ba Nigérians baboyi mbongo oyo ya sika, yango ezali solo elonga te ya monene mpe emonisi ete okoki
te kaka kotia mbongo oyo na makasi na bato, kasi esengeli otia yango na bango na makasi
mpenza, esengeli otia bato na makambo ya mpasi mingi.
Mpo na ngai, makambo nyonso oyo ezali koleka sik'oyo – elingi koloba, oyo balobi ezali mpo na mbongwana ya klima, oyo balobi
ezali mpo na bitumba, bobangi oyo nyonso mpe kopanza nsɔmɔ – ezali kosalela kaka mpo na kokómisa
bato batosa mingi kino na suka bakondima mbongo oyo.
Mpe nazali na likanisi na motó na ndenge nini mbongo oyo ya sika ekoki kutu kolakisama na biso nyonso lokola litomba.
Nakanisi ete, lokola tozali sikoyo na libanga monene ya bozangi mosala mpo na bokoli ya mbangu ya AI, elingi koloba ete misala
ebele ekolongwa na basanza ezali koya, bozangi mosala oyo ekoki kosalelama mpe ekomonana polele na sanza ya zomi na moko 2025,
ete bozangi mosala oyo ekosalelama mpo na kobanda kopesa mbongo ya moboko mpo na moto nyonso na
lolenge ya mbongo ya numérike ya banki monene.
Bongo, ekokaki mpenza kopesa mbongo ya banki centrale ya numérike elili ya malamu.
Soki, na ndakisa, tozali na bato milio minei to mitano oyo bazangi mosala na Allemagne, tokoki koloba ete
bato bazali sikoyo kosalisama na mbongo oyo ya sika?
Mpe nazali sûr ete bato oyo bakokanga na eloko oyo ya pamba mpe ete mbongo yango ekomonana na ebandeli lokola likambo ya malamu.
Nakanisi boye nde bakotia mbongo.
Bandakisa oyo Ernst Wolff atangi, epai wapi botiyi ya CBDC elongaki mpenza te, ezali kolendisa mingi mpenza.
Emonisi ete bato na mayele na bango moko batielaka mbongo oyo ya sika motema te mpe baboyaka yango.
Kasi, yango esengeli te kolalisa biso na kimia ya lokuta.
Kolanda Ernst Wolff, na sima ya kobima ya CBDC, ezali complexe mobimba ya finance numérique, bakisa mpe bakambi ya misolo ya
makasi lokola BlackRock na Vanguard, Forum Économique Mondial (WEF) mpe babanki centrales ya mokili
mobimba, oyo ezali eloko mosusu te koleka loboko ya molai ya élite ya finance ya mokili mobimba.
Mbongo oyo ya sika ya numérike, esangisi na biometrike mpe bokomami ya numérike ya moano ya mwana mboka nyonso
ya mokili, ezali na ntina mingi mpo na botiami ya bokonzi ya makasi ya mokili mobimba oyo balingi kotia.
Bobɔ́kɔli bwa mokili mobimba ekoki kotiama kaka na nzela ya bokɛngɛli mpe bokonzi ya moto nyonso kozanga ata bokakatani moke.
Bongo mpo na bango, ezali nyonso to eloko te – kaka lokola mpo na biso.
Yango wana, esengeli sikoyo moto nyonso atɛlɛma ngwi, mpamba te mbongo oyo ya numérike
ekoki kobebisa biloko nyonso oyo tolingaka mingi.
Mpo na kosukisa, bóyoka libiangi ya Ernst Wolff elongo na mosali ya mombongo mpe moto ya mayele na
makambo ya biloko ya ntalo ya motuya, Dominik Kettner.
"Euro ya numérike – mopanga ya Damocles oyo ekangami likolo na biso nyonso."
Ezali ebundeli oyo emibombi lokola esaleli ya bokende liboso, kasi ntalo oyo tofuta mpo na yango ezali bonsomi na biso!
Sente nyonso oyo tobimisi, ndoto nyonso oyo tozali na yango, ekomi biloko na bango ya masano.
Bakokamba bomoi na biso, bakotambwisa bikateli na biso, kino tokobosana biso moko ya kala!
Mbongo na yo, mbongo na yo ya kobomba – na maboko na bango!
Bikateli na yo, bamposa na yo – ezali na ntina te!
Bomoi na yo, avenire na yo, ezali na maboko ya baoyo babendaka singa na nkuku!
Ezali yango nde olingi, oyo olingi kotikela bana na yo?
– Eleki naino ngonga te.
Tozali naino na likoki ya kopona, tokoki naino kotonga avenir na biso moko, kasi ntango ezali kosila.
Okotelema mpamba kotala bango bazwa mokili na yo, to okotelema, okobunda mpe okobatela bonsomi?
Yo moko kaka ozali na nguya ya kobongola nzela ya lisapo!
Salelá yango sikoyo mpo na yo moko, mpo na biso nyonso, mpe mpo na mabota makoya.
Nguya ya moto moko ekoki komonana lokola moke, kasi elongo tokoki kotinda bangomba mpe komema mbongwana.
Tika bálakisa yo nzela, tika te báyiba yo bandɔtɔ na yo!
Kamata libaku mpe bongisa avenire na yo kolanda makanisi na yo moko.
Ekozala pɛtɛɛ te mpe ekosɛnga mpiko, kasi bolamu moko te eleki bonsomi!
Kasi ndenge nini tokoki kobunda mpo na bonsomi?
Na suka, makanisi moke na likambo oyo:
- Mbongo ya papie ezali bonsomi ya konyatama, mpo ete, na bokeseni na lolenge nyonso ya kofuta kozanga
mbongo ya papie, kosalela yango eyebanaka te mpe ekoki kolandama te to kobongisama na pɛtɛɛ te.
Yango wana, salelá mbongo ya papie mingi ndenge okoki mpe boyá kofuta na nzela ya numérike.
- Botiyi ya malamu ya CBDC ekoki kosalema kaka soki mo-citoyen nyonso akomami na nkombo na
lolenge ya numérique mpe na ba données biométriques.
Yango wana, ezali na ntina mingi kosala likambo, kaka te mpo na CBDC, kasi mpe mpo na bokotisi nyonso ya
ID ya numérike mpe ya kokanga ba données biométriques.
- Mikanu ya mabe ya baoyo bazali kotambwisa makambo na nkuku ekolonga kaka soki bazali kobombana.
Na yango, mwinda nde mobeko ya mokolo.
Yango wana, nabondeli bino, kabolá programme oyo mpe yebisá bato likama ya ba CBDCs.
- Kibɛ́kɛ moko ebukani pɛtɛɛ, kasi liboke mobimba ekoki kobukana te!
Yango wana, kosala réseau ezali stratégie ya ntina mingi na tango oyo.
Yango wana, kobunda yo moko te, kasi sangana mpe salá réseau na bato oyo bakanisaka lokola yo.
Boyambi ezali mpe mpo na bino kokota na réseau mondial ya Kla.TV, oyo tozali kotonga elongo
na bato nyonso oyo balingaka solo mpe bosembo.
Elongo tokoki kotinda bangomba!