Esasan-da koronawirus pandemiýasyndan bäri adamzat syýasatçylar we metbugat tarapyndan bir gorkudan başga gorkuga
sürüklenip, yzygiderli dartgynlyk ýagdaýynda saklanylýar.
Häzirki wagtda, mysal üçin, bu Russiýa bilen barha keskinleşýän konflikt we ilaty giň gerimli uruşa syýasy
we metbugat taýdan taýýarlamak arkaly amala aşyrylýar.
Şeýle-de bolsa, maliýe ulgamynda akyla sygmaýan çalkalanmalar we ösüşler bolup geçýär, emma
esasy metbugat olary yzygiderli nazardan gaçyrýar.
Olar şonça uly, maliýe we ykdysady ekspert Ernst Wolff-a görä, olar biziň iň hyýalymyzdan hem geçmeýär.
Global maliýe elitasynyň ýolbaşçylygynda, dünýäniň takmynan ähli ýurtlary täze pul görnüşini – sanly merkezi bank walýutasyny,
gysgaça CBDC diýilýän – ornaşdyrmak ugrunda işleýärler.
Bu täze pul häzirki pulumyzdan esasan tapawutlydyr, sebäbi ol söwda banky tarapyndan däl-de, degişli
merkezi bank tarapyndan göni çykarylýar we dolandyrylýar.
Her bir adamyň eden ähli töleg amallaryny seljerip, maliýe sektory her ädiminde
gözegçilik edip boljak, şeffaf bir raýat döredýär.
CBDC-ler hem programmaly bolandygy üçin isleglerine görä adamlary dolandyrmaga mümkinçilik berýär.
Bu maksat üçin, mysal üçin, olar möhletli ýa-da belli bir maksat üçin niýetlenen görnüşde berilip bilner.
Şeýle hem belli bir hereketleri berjaý etdirmek üçin ony Hytaýyň nusgasyndaky sosial kredit ulgamy bilen baglanyşdyrmak mümkin.
Gysgaça aýdylanda, CBDC-ni ornaşdyrmak biziň ähli baýlyklarymyzy güýçlülere uzakdan dolandyrylýan
oýunjakka öwürer we biziň maliýe azatlygymyzyň ahyry bolar.
ECB-niň meýilnamalary durmuşa geçirilse, bu ösüş sanly ýewronyň girizilmegi bilen 2025-nji ýylyň 1-nji noýabrynda başlar.
Şonuň üçin Ernst Wolff Ukrainadaky uruşy we syýasy hem-de metbugat uruşçylygyny, beýleki zatlaryň
arasynda, uly bir üns sowduryjy taktika diýip atlandyrýar.
Bu global strategiýaçylara bu kararly ädimi päsgelçiliksiz we gözden düşmezden taýýarlamaga hem-de ony uly
garşylyk bolmazdan durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär.
Ilat näme bolup geçendigini duýanda gaty gijä galjak bolar.
"Şahmat," diýip biri aýdyp biler.
Aşakdaky podkastda Ernst Wolff bilen geçirilen interwýuň parçalaryny diňläň; onda ol CBDC-niň howplaryny
ussatlyk bilen jemläp, sahnanyň arkasyndaky kukla dolandyryjylary merhemesiz açyp görkezýär.
Sanly merkezi bank walýutasynyň iň soňky maksady hemmämiziň diňe bir hasaba, ýagny merkezi bankdaky hasaba eýe bolmagymyz.
Bu zat bize ýönekeýleşdiriş we ähli maliýe proseslerini çaltlaşdyrmak usuly hökmünde hödürlenýär,
emma elbetde onuň arkasynda düýbünden başga zat bar.
Täze pul ulgamy häzirki wagta çenli bolmadyk ilkinji iki derejeli pul ulgamy bolar.
Şonuň üçin şertli aýdylýan topdan satuw CBDC bolar.
Bu topdan satuw CBDC merkezi bank bilen uly maliýe guramalarynyň, meselem hedj fondlary, sığorta
kompaniýalary, pensiýa fondlary we ş.m. arasynda söwdalaşylar.
Soňra satuw üçin niýetlenen CBDC bolar.
Retail sözi iňlis dilinde kiçi satuw söwdasyny aňladýar.
Bu CBDK adaty raýatlara we kiçi telekeçilik kärhanalaryna degişli bolar.
Şonuň üçin bu pul taryhynda ilkinji iki derejeli ulgamdyr.
Mundan başga-da, bu pul programmalaşdyrylyp bilner, ýagny ony belli bir möhlete çenli
geçerli boljak edip sazlamak mümkin bolar.
Bu pul belli bir wagt geçenden soň gymmatyny ýitirip biler.
Şonuň üçin biz Hytaýda lotereýalaryň bardygyny gördük.
CBDC bilen bu halta kabul eden adamlaryň mobil telefonlaryna möhleti alty gün bolan birnäçe yuan ýazdy.
Alty günden soň bu pul ýogaldy, şonuň üçin ony alty gün içinde sarp etmeli boldy.
Emma, pul başga şertlere hem tabydygy bolup biler:
Meselem, ol belli bir maksat üçin sarp edilip bilner.
Bu siziň aýdyp biljekdigiňizi aňladýar: pulyň bir bölegini iýmit üçin, başga bir bölegini kir üçin we galan
bölegini mysal üçin dynç alyş üçin sarp edip bilersiňiz.
Emma pul ýerli derejede hem sarp edilip bilner.
Bu, meniň üçin diňe ýaşaýan ýeriniň belli bir radýusy içinde sarp edilip bilinjekdigini kesgitlemäge mümkinçilik berýär.
Bu bolsa her ýerde meýilleşdirilýän 15 minutlyk şäherler bilen baglanyşyklylykda örän gyzykly.
Şonuň üçin 15 minutlyk şäher çäginde biz hakykatdanam diňe şol şäheriň içinde pulumyzy sarp edip bileris.
Ol şeýle hem başga bir zada, ýagny Hytaý modeline esaslanan sosial kredit ulgamy bilen baglanyşykly bolup biler.
Bu, mysal üçin, eger biz öýüň kirýasyny wagtynda tölemeseň, ýol çyralary gyzyl bolanda ýoly geçseň ýa-da syýasy taýdan
hoş gelmeýän teswirler etseň, bize negatiw bal berilip biljekdigini aňladýar. Şonda bize negatiw bal berler.
Bu ýagdaý şonça çenli ýetip bilerkä, bir gün biz aşa köp awtoulag sürendigimizi, aşa köp uçandygyny, karbon yzlarymyzyň gaty ýokary
bolandygyny we şonuň üçin belli bir döwür üçin awtoulag sürmäge ýa-da syýahat etmäge rugsat berilmeýändigimizi bilip bileris.
Bularyň ählisi, elbetde, bize merkezi ýerden girizilip biljek çäklendirmelerdir, we ol merkezi bankdyr!
Indi köp adamlar şeýle diýýärler: Hawa, merkezi bank maksada gönükdirilen gurama bolup, ol hakykatda diňe pul ulgamynyň
ýeterlik derejede gowy işlemegini üpjün etmek üçin bar.
Gynansak-da, bu garaýyş hem düýbünden ýalňyş.
Ilki bilen, iň uly merkezi bank bolan ABŞ Federal Rezervi berk hususy ellerdedir.
Ol 12 sany iri bankyň, 12 sany Federal Rezerviň sebit banklarynyň eýelerine degişlidir.
Şonuň üçin ol döwlet edarasy däl, hiç haçan bolmady we häzir az-da köp bolsa-da döwlet bilen baglanyşykly.
Federal Rezerviň başlygy prezident tarapyndan bellenýär, ýöne diňe şol banklar tarapyndan 12 dalaşgär hödürleneninden soň.
Aslynda, bu banklar döwleti az ýa-da köp derejede boýn egdiripdirler.
Soňra bilmelisiňiz ýene bir zat bar:
Dünýäniň esasy merkezi banklary – Ýewropa Merkez Banky (ECB), Federal Rezerv, Angliýanyň Banky, Kanadanyň Banky we ş.m. –
global maliýe krizisinden bäri baş geňeşçi wezipesine eýe, we bu baş geňeşçi häzirki wagta çenli bar bolan iň
uly maliýe kompaniýasy bolan BlackRock-dan başga biri däl.
We BlackRock, BlackRock-yň güýji iki zada esaslanýar.
Ilki bilen, olar dünýäniň uly korporasiýalarynyň takmynan ählisiniň esasy paýdarlarydyr.
Emma örän möhümdir, BlackRock-yň maliýe pudagynda Aladdin diýlip atlandyrylýan süni aňy bar.
1988-nji ýylda BlackRock-yň esaslandyryjysy Larry Fink diňe kompaniýasyny döretmän, eýsem häzir 40 ýyldan gowrak wagt bäri
ähli görnüşli maliýe maglumatlaryny saklaýan we dürli simulýasiýa tejribelerini geçirmek üçin ulanylýan bu kompýuterleşdirilen
maliýe maglumatlaryny seljermek ulgamyny işe girizdi.
Dünýäniň ähli iri korporasiýalary häzir bu ulgama birikdirilendir.
Şonuň üçin milliard funtlyk işi bolan hiç kim bu maliýe maglumatlaryny seljermek
ulgamy bolmazdan işini dowam etdirip bilmez.
Elbetde, ähli merkezi banklaryň hem şonuň ýaly bolup durýandygy hakykat – merkezi banklar diňe döwlet edaralarydyr,
döwlet edaralary bolsa ýuwaş, haýal, adatça tehnologiýanyň tizligine ýetmeýär we häzir hemmesi Aladdin ulgamyna bagly.
Bu, perde arkasyndaky hakyky diktatoryň häzir BlackRock bolandygyny aňladýar, sebäbi BlackRock dünýäniň
islendik bazaryny islän ugruna süýşürip biler we elbetde merkezi banklar şoňa eýerip gitmeli bolýar.
Şonuň üçin ýagdaý şeýledir – bu täze pul diňe merkezi banklaryň elinde bolman, eýsem biziň hemmämizi hususy gurama,
hususy maliýe guramasy bolan BlackRock-yň gözegçiligine geçirer.
… Dünýä Ykdysady Forumynyň sanly döwlet pul birligi (CBDC) bilen baglanyşykly roly örän gyzykly.
2018-nji ýylyň Roždestwosynda biz global fond bazarlarynda iň uly çökgünligi başdan geçirdik, sebäbi Federal Rezerv
öňünden göterim derejesini haýal-haýal ýokarlandyrýardy.
Şonuň üçin 2018-nji ýylyň ahyrynda köne maliýe ulgamynyň, köne pul ulgamynyň gutarýandygy we
uzak möhletde dowam edip bilmejekdigi aýdyň boldy.
Gyzykly ýagdaýda, 2019-njy ýylyň ýanwar aýynda Dünýä Ykdysady Forumy Davosda ýygnanyp, sanly merkezi
bank walýutalaryny ösdürmek üçin konsorsium döretdi.
Bu konsorsiumda ähli esasy merkezi banklar, esasy blokçeyn kompaniýalary, esasy kredit kart institutlary we
elbetde Dünýä Ykdysady Forumy hem öz wekilleri bilen wekilleşdirilýär; ol hem möhüm orny eýeleýär.
Bütindünýä Ykdysady Forumyň bu gündeligiň başlanylmagyna gönüden-göni gatnaşandygyny bellemek möhümdir.
Elbetde, Dünýä Ykdysady Forumy 2019-njy ýylda başga-da işler etdi:
Ol BlackRock-yň başlygy Larry Fink-i öz direktorlar geňeşine belledi; häzirki wagtda Larry Fink IMF-niň başlygy,
ECB-niň başlygy we dünýäniň korporatiw elitasynyň ähli meşhur atlary bilen bilelikde şol geňeşde oturýar.
Soňra, 2020-nji ýylda, Dünýä Ykdysady Forumy (WEF) hem Bill we Melinda Gates gaznasy we Johns Hopkins
uniwersiteti bilen bilelikde 201-nji wakany geçirdi, ol ýerde pandemiýa öňünden synag edildi.
Men munuň hemmesini başdan geçirmegimiziň tesadübi däldigine ynanýaryn.
Men ynanýaryn, bularyň ählisi ahyrynda bize bu täze puly almaga getirýär, sebäbi pandemiýa şertlerinde bu QR kodlary bize
mejburlylykda ornaşdyryldy we biz belli bir pursatda hemmämiziň biometrik taýdan anyklanyp bilinjekdigine düşünmäge öwrendik.
Biometrik tanama hem täze pul bilen baglanyşykly hadysa.
Täze pulumyz hemmesi mobil telefonlarymyzdaky ýekeje pul sumkasynda bolanda, biz hem kimdigimizi anyklap boljak bolmaly.
Şeýle bolup bilmez: bizden biri mobil telefonuny bäş adama berip, eger ähli maliýe
akymlaryndan aýrylsak, başga bir telefona geçip bileris.
Şonuň üçin biometrik tanama örän möhümdir, we Klaus Schwab bu ugurda Dünýä Ykdysady Forumy bilen tebigy ýagdaýda öňdebaryjydyr.
... "We unutmaly däldiris, Hytaý Dünýä Ykdysady Forumda örän möhüm rol oýnaýar, şeýle hem bu täze walýutanyň girizilmeginde hem."
Häzirki wagtda birnäçe serhetara taslamalar bar, we gyzykly tarapy şunda: Hytaý olaryň käbirine, mysal üçin
Hong Kong bilen, şeýle hem Birleşen Arap Emirlikleri we Saud Arabystany bilen bilelikde gatnaşýar.
Şeýlelik bilen Hytaý bu tutuş gündelikde Günbataryň takyk şol bir sazyny çalýar.
Bu serhetara we ulgamara programma, bizi hemmämizi hakykatdanam gynançly geljege alyp barjak taslama, sebäbi bu täze walýuta
girizilende we işläp başlanda, demokratik hukuklarymyz örän erbet ýagdaýda bolar we azatlygymyzyň ahyry gelip ýetiriler.
Emma gowy habarlar hem bar.
Bu täze pul eýýäm synagdan geçirildi.
Şol wagtlar Baham adalarynda ilkinji synanyşyk edildi.
Sand dollar örän ýaramaz netijeler bilen girizildi – ol ýerdäki köp adamlar tarapyndan kabul edilmedi.
Soňra olar dowam etdiler – soňra ony Karib deňziň käbir adalarynda durmuşa geçirdiler.
Bu synanyşyklaryň hem az ýa-da köp derejede ähmiýetsiz boldy.
Soňra olar Yamaykaya gidip, JAM-DEX-i tanyşdyrdylar.
Bu hem bir üstünlik getirmedi.
Soňra elitler ähtimal şeýle pikir etdiler: "Indi munuň üstünde has güýçli öňe gitmeli we ony senagatlaşan ýurtlarda hem
durmuşa geçirmek üçin haýal-haýal taýýarlyk görmeli", we olar Afrikanyň iň uly senagatlaşan ýurdy bolan Nigeriýany saýladylar.
Nigeriýada 2021-nji ýylyň oktýabrynda eNaira girizildi, onuň bilen birlikde örän berk çäreler hem kabul edildi.
Nakhawul maşynlardan nağd pul çykarmak berk çäklendirildi, käbir banknotlar aýlawdan aýryldy, banknotlar seýrekleşdi we banklardan
nağd pul çykarmak has gymmat boldy – munuň manysy, olara ýokary tölegler tölenmeli – we belli bir wagt geçensoň,
ähli döwlet tölegleri diňe täze walýuta bilen amala aşyryldy.
Şeýle-de bolsa, häzire çenli raýatlaryň 15%-den köpüsiniň mobil telefonlaryna hessap ýükläp bilmegi mümkin bolmady.
Şu wagta çenli Nigeriýalylaryň 85%-i bu täze walýutany ret etdi; bu, elbetde, uly bir şowsuzlykdyr we bu puly adamlaryň üstüne
diňe basyp bolmaýandygyny, ony olara berk basyş bilen mejbur etmegiň zerurdygyny, adamlary
örän kyn ýagdaýlara salmalydygyny görkezýär.
Meniň üçin häzirki wagtda bolup geçýän ähli zatlar – ýagny klimat üýtgemelerine degişli diýilýän zatlar, uruşlara degişli diýilýän
zatlar, bu gorky we gorkuzmak hereketleri – diňe adamlary şonça boýun egiji edip, ahyrynda bu puly kabul etmäge mejbur edýär.
Meniň aňymda bu täze pulyň bize hemmämize peýda hökmünde nähili görnüşde hödürlenip biljekdigi barada bir pikir bar.
Men pikir edýärin, häzirki wagtda süni aňyň çalt ösüşi sebäpli uly işsizlik tolkuny bilen ýüzbe-ýüz bolýarys, bu geljek aýlarda
köp iş orunlarynyň ýitiriljekdigini aňladýar, bu işsizlik ähtimal ulanylar 2025-nji ýylyň noýabryna çenli bu işsizlik
sanly merkezi bank pullary görnüşindäki umumy başlangyç girdeji girizmek üçin ulanyljakdygy örän aýdyň bolar.
Şonda hakykatdan hem sanly merkezi bank pullaryna oňyn keşb bermek mümkin bolar.
Meselem, Germaniýada 4 ýa-da 5 million işsiz adam bar diýsek, adamlara häzir bu täze pul
bilen kömek edilýär diýip aýdyp bilerisimi?
Men bu adamlaryň bu çöpçäni tutjakdyklaryna we puluň ilkinji nobatda oňyn ýagdaýda kabul ediljekdigine doly ynanýaryn.
Meniň pikirimçe, pul şeýdip giriziler.
Ernst Wolff tarapyndan getirilen mysalarda CBDC-ni ornaşdyrmak hiç hili üstünlikli bolmady, bu bolsa örän ruhlandyryjy.
Olar adamlaryň bu täze walýutany sezgi boýunça ynanmaýandygyny we ret edýändigini görkezýär.
Emma bu bizi howpsuzlyk baradaky ýalňyş duýguda rahatlandyrmaly däl.
Ernst Wolff-a görä, CBDC-ni ornaşdyrmagyň arkasynda güýçli baýlyk dolandyryjylary BlackRock we Vanguard, Bütindünýä Ykdysady Forum
(WEF) we dünýäniň merkezi banklary ýaly tutuş sanly maliýe toplumy durýar; olar bolsa global
maliýe elitasynyň uzaldylan golyndan başga zat däl.
Bu täze sanly walýuta, dünýäniň her bir raýatynyň biometrik we sanly hasaba alnyşy bilen birleşdirilip, olaryň
meýilleşdirilen global diktaturasyny döretmekde aýrylmazdyr.
Diňe her bir adamyň yzygiderli gözegçiligi we dolandyrylyşy arkaly bu dünýä hökmranlygyny döretmek mümkin.
Şonuň üçin olara hemmesi ýa hiç zat – bizdäkisi ýaly.
Şonuň üçin häzir hemmämiz kesgitli garşylyk görkezmelidiris, sebäbi bu sanly pul biziň
gymmatly hasaplaýan ähli zatlarymyzy ýok edip biler.
Netijede, telekeçi we gymmatbaha metallar boýunça hünärmen Dominik Kettner bilen bilelikde Ernst Wolff-iň çagyryşyna gulak asyň.
"Sanly ýewro – hemmämiziň üstünde asylan Damokl gylyçy."
Ol ösüşiň guraly hökmünde maskalanan ýarag, ýöne onuň üçin töleýän bahamyz azatlygymyz!
Her sarp edýän pensimiz, her arzuwymyz olaryň oýunjaklaryna öwrülýär.
Olar kimdigimizi unutýança durmuşymyzy dolandyrarlar, kararlarymyza ýol görkezýärler!
Siziň pulyňyz, tygşytlaýşyňyz – olaryň ellerinde!
Siziň kararlaryňyz, siziň islegleriňiz – manysyz!
Siziň durmuşyňyz, geljegiňiz sahna arkasyndaky ipleri çekýänler tarapyndan dolandyrylýar!
Bu seniň isleýän zadyňmy, çagalaryň üçin yzda galdyrmak isleýän zadyňmy?
– Henizem gijikmedi.
Bizde henizem saýlaw bar, biz henizem öz geljegimizi kesgitläp bileris, ýöne wagt gutarýar.
Olar dünýäňizi basyp alanda ýanyňyzda durup syn edersiňizmi, ýa-da durup göreşip, azatlyk ugrunda göreşersiňizmi?
Diňe sizde taryhyň gidişini üýtgetmäge güýç bar!
Olary häzir özüňiz üçin, hemmämiz üçin we geljek nesiller üçin ulanyň.
Her bir adamyň güýji çäkli bolup biler, ýöne biz bilelikde daglary süýşürip, üýtgeşmeleri getirip bileris.
Özüňe ýol görkezilmegine ýol ber, arzuwlaryňy senden ogurlanmagyna ýol berme!
Mümkinçilikden peýdalanyň we geljegiňi öz pikirleriňe görä şekillendir.
Bu aňsat bolmaz we gaýrat gerek bolar, ýöne azatlykdan uly ýagşylyk ýok!
Emma biz azatlyk üçin nähili göreşip bileris?
Ahyrynda, munuň üstüne birnäçe pikir:
- Nakh pul azatlyk diýmekdir, sebäbi nağdsyz tölegiň islendik görnüşinden tapawutlylykda onuň ulanylyşy
doly anonim bolup, gözegçilik edilip bilinmeýär we aňsatlyk bilen düzgünleşdirilip bilinmeýär.
Şonuň üçin mümkin boldugyça nagt pul ulanyň we sanly töleglerden gaça duruň.
- CBDC-ni üstünlikli ornaşdyrmak diňe her bir raýatyň sanly we biometrik ýagdaýda hasaba alynmagy bilen mümkin.
Şonuň üçin diňe CBDC-e garşy däl, eýsem sanly şahsyýetnama we biometrik ýazgy girizilmegine garşy hem çäre görmegiň möhümdir.
- Sahna arkasyndaky ipleri çekýänleriň erbet niýetli meýilnamalary diňe gizlin galýança üstünlik gazanar.
Şonuň üçin aň-bilimlilik häzirki günüň esasy talaby bolup durýar.
Şonuň üçin bu programmany paýlaşyň we adamlary CBD-leriň howplary barada habardar ediň.
- Bir çöp çeýe aňsat, ýöne bütin demetini çeýe edip bilmeýärsiň!
Şonuň üçin tor aragatnaşyklary döretmek şu döwürde iň möhüm strategiýadyr.
Şonuň üçin ýeke göreşmäň, eýsem pikirdeş adamlar bilen baglanyşyk gurup, tor dörediň.
Siz hem hakykaty we adalaty söýýän ähli adamlar bilen bilelikde gurýan global Kla.TV toruna goşulmaga çagyrýarys.
Biz bilelikde daglary göçürip bileris!